វចនានុក្រមខ្មែរ

ស្វាង្គ

ដែលមានរូបឆោមល្អ, សមរម្យ :

ស្វាង្គ គុណនាម

[ស្វាង-គៈ] ឬ [ស្វាង] svangkor

ដែលមានរូបឆោមល្អ, សមរម្យ :

ស្វាង្គនា

ស្ត្រីមានរូបល្អ, នាងឆើតឆោម :

ស្វាង្គនា នាម

[ស្វាង-គៈ-នា] svangkonea

ស្ត្រីមានរូបល្អ, នាងឆើតឆោម :

ស្វាង្គា

(ម.ព. ស្វាង្គ)។

ស្វាង្គា នាម

[ស្វាង-គា] svangkea

(ម.ព. ស្វាង្គ)។

ស្វាញាក់ចិញ្ចើម

(ព.ប្រ.) ផ្លេកបន្ទោរដែលចេញពន្លឺព្រិចៗព្រើតៗរឿយៗ មានអាការៈស្រដៀងនឹងស្វាញាក់ចិញ្ចើម, ប្រាកដតែនៅវេលាមានភ្លៀងក្នុងរាត្រី (ហៅ មហារីក ក៏បាន)។

ស្វាញាក់ចិញ្ចើម នាម

[ស្វា-ញាក់-ចិញ្-ចើម] sveanheakchenhchaeum≈

(ព.ប្រ.) ផ្លេកបន្ទោរដែលចេញពន្លឺព្រិចៗព្រើតៗរឿយៗ មានអាការៈស្រដៀងនឹងស្វាញាក់ចិញ្ចើម, ប្រាកដតែនៅវេលាមានភ្លៀងក្នុងរាត្រី (ហៅ មហារីក ក៏បាន)។

ស្វាត

ឈ្មោះវល្លិមួយប្រភេទ មានបន្លា, គ្រាប់ប្រើជាថ្នាំ។

ស្វាត នាម

[ស្វាត] svat

ឈ្មោះវល្លិមួយប្រភេទ មានបន្លា, គ្រាប់ប្រើជាថ្នាំ។

ស្វាទុ

សម្ដីផ្អែម។

ស្វាទុ គុណនាម

[ស្វា-ទុ] svatu

ផ្អែម; ឆ្ងាញ់។

ស្វាទុ នាម

[ស្វា-ទុ-ភោ-ជន់] svatu

ភោជនឆ្ងាញ់។

ស្វាទុ នាម

[ស្វា-ទុ-រស់] svatu

រសផ្អែម, រសឆ្ងាញ់។

ស្វាទុ នាម

[ស្វា-ទុ-វា-ចា] svatu

សម្ដីផ្អែម។

ស្វាធីន

ដែលប្រព្រឹត្តតាមទំនើងចិត្តខ្លួនបាន, ដែលស្រេចតែនឹងខ្លួនឯង; អ្នកដែលជាអធិបតីលើខ្លួនឯង (អត្តាធីន) :

ស្វាធីន គុ., ន.

[ស្វា-ធីន] svathin

ដែលប្រព្រឹត្តតាមទំនើងចិត្តខ្លួនបាន, ដែលស្រេចតែនឹងខ្លួនឯង; អ្នកដែលជាអធិបតីលើខ្លួនឯង (អត្តាធីន) :

ស្វាធ្យាយ

ខិតខំ; ប្រឹងប្រែង, ព្យាយាម,សង្វាត :

ស្វាធ្យាយ កិរិយាសព្ទ ១)

[ស្វា-ធ្យាយ] svathyeay

សូត្រឮបន្តិចៗ ឬសូត្រខ្សឹបៗ; ទន្ទេញ :

ស្វាធ្យាយ កិរិយាសព្ទ ២)

[ស្វា-ធ្យាយ] svathyeay

ខិតខំ; ប្រឹងប្រែង, ព្យាយាម,សង្វាត :

ស្វាធ្យាយន៍

ការសូត្រឮបន្តិចៗ ឬការសូត្រខ្សឹបៗ; ការទន្ទេញ :

ស្វាធ្យាយន៍ នាម

[ស្វា-ធ្យាយ] svathyeayon

ការសូត្រឮបន្តិចៗ ឬការសូត្រខ្សឹបៗ; ការទន្ទេញ :

ស្វាធ្យាយិន

អ្នកស្វាធ្យាយ, អ្នករៀនទន្ទេញ។

ស្វាធ្យាយិន នាម

[ស្វា-ធ្យា-យិន] svathyeayin

អ្នកស្វាធ្យាយ, អ្នករៀនទន្ទេញ។

ស្វាធ្យាយិនី

(ម.ព. ស្វាធ្យាយិន)។

ស្វាធ្យាយិនី នាម

[ស្វា-ធ្យា-យិ-នី] sveathyeayini≈

(ម.ព. ស្វាធ្យាយិន)។

ស្វាន

ស្វានប្រើថាមពលអគ្គិសនីសម្រាប់ស្វានបេតុងដោយមានកម្លាំងបុកផ្សំផង។

ស្វាន នាម ១)

[ស្វាន] svan

សុនខ។

ស្វាន នាម ២)

[ស្វាន] svan

ខ្មែរហៅសំដៅតែ "ឆ្កែព្រៃ" :

ស្វាន កិរិយាសព្ទ

[ស្វាន] svan

ខៃទម្លុះដោយស្វាន :

ស្វាន នាម

[ស្វាន] svan

គ្រឿងដែកមួយប្រភេទ មានធ្នូឬផ្នោះស្ពឺរមួលសម្រាប់ខៃទម្លុះសាច់ឈើ :

ស្វាន នាម

[ស្វាន-បុក] svan

ស្វានប្រើថាមពលអគ្គិសនីសម្រាប់ស្វានបេតុងដោយមានកម្លាំងបុកផ្សំផង។

ស្វាមី

ម្ចាស់; ប្ដី។

ស្វាមី នាម

[ស្វា-ម៉ី] svami

ម្ចាស់; ប្ដី។

ស្វាមីភក្ដិ នាម

[ស្វា-ម៉ី-ភ័ក] sveameiphka≈

សេចក្ដីគោរពឬស្រឡាញ់ស្មោះចំពោះស្វាមី, សេចក្ដីគោរពឬស្រឡាញ់ស្មោះចំពោះម្ចាស់ ចៅហ្វាយនាយ :

ស្វាមីភរិយា

ប្ដីនិងប្រពន្ធ :

ស្វាមីភរិយា នាម

[ស្វា-ម៉ី-ភៈ-រិ-យា] sveameipheakriyea≈

ប្ដីនិងប្រពន្ធ :

ស្វាមីភ័ក្ដិ

(ម.ព. ស្វាមីភក្ដិ)។

ស្វាមីភ័ក្ដិ នាម

[ស្វា-ម៉ី-ភ័ក] sveameiphka≈

(ម.ព. ស្វាមីភក្ដិ)។

ស្វាយ

ផ្នែកខាងគល់នៃតួកាំភ្លើង :

ស្វាយ នាម

[ស្វាយ] svay

ឈើដំណាំដើមធំ ផ្លែកាលនៅខ្ចីឬចាស់ច្រើនតែជូរ លុះដល់ទុំច្រើនតែផ្អែម សម្រាប់ប្រើបរិភោគបានតាមការ, មានច្រើនប្រភេទស្ទើររាប់ឈ្មោះពុំអស់ :

ស្វាយ គុណនាម

[ស្វាយ] svay

ដែលមានព័ណ៌ដូចសម្បុរសាច់ដើមលំចង់ ឬដូចសម្បុរគ្រាប់មាក់ប្រាងខ្ចី :

ស្វាយ គុណនាម

[ភៃ-ស្វាយ-មុក] svay

ភ័យខ្លាំងឡើងទឹកមុខខ្មៅស្វាយ។

ស្វាយ គុណនាម

[ស្វាយ-ប-បូ-មាត់] svay

បបូរមាត់ឡើងសម្បុរស្ទើរស្វាយ :

ស្វាយ នាម ១)

[ស្វាយ] svay

ឈ្មោះរោគមួយប្រភេទដែលឆ្លងតាមការរួមភេទ។ រោគស្វាយមាន ២យ៉ាងគឺ ស្វាយបែកនិងស្វាយក្រាប់ :

ស្វាយ នាម ២)

[ស្វាយ] svay

(វេជ្ជ.) កាមរោគម៉្យាងបង្កឡើងដោយមេរោគ ដែលឆ្លងតាមការរួមភេទនិងពីម្ដាយទៅទារកក្នុងផ្ទៃដែលមានរោគសញ្ញាច្រើនបែប។

ស្វាយ នាម

[ស្វាយ-ក្រាប់] svay

ស្វាយដែលក្រាប់នៅតែខាងក្នុងមិនបែកចេញមកក្រៅ។

ស្វាយ នាម

[ស្វាយ-បែក] svay

ស្វាយដែលបែកចេញជាដំបៅ។

ស្វាយ នាម

[ស្វាយ] svay

ផ្នែកខាងគល់នៃតួកាំភ្លើង :

ស្វាយចន្ទី

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទស្លឹកខ្ចីប្រើជារបោយឬជាអន្លក់បាន, ផ្លែលៀនចុងគ្រាប់លេចចេញមកខាងក្រៅ វេលាទុំមានក្លិនក្រអូបឆួលឆ្ងិតបន្តិច មានជ័របន្តិចៗ អាចបរិភោគបាន, បើគេចេះផ្សំគ្រឿងញាំ មានជីវជាតិឆ្ងាញ់ពីសាគ្រាន់បើដែរ, ជាដំណាំមិនសូវរើសដី, សម័យបច្ចុប្បន្ននេះ គ្រាប់ស្វាយចន្ទីស្ងួតមា

ស្វាយចន្ទី នាម

[ស្វាយ-ចាន់-ទី] svaychanti

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទស្លឹកខ្ចីប្រើជារបោយឬជាអន្លក់បាន, ផ្លែលៀនចុងគ្រាប់លេចចេញមកខាងក្រៅ វេលាទុំមានក្លិនក្រអូបឆួលឆ្ងិតបន្តិច មានជ័របន្តិចៗ អាចបរិភោគបាន, បើគេចេះផ្សំគ្រឿងញាំ មានជីវជាតិឆ្ងាញ់ពីសាគ្រាន់បើដែរ, ជាដំណាំមិនសូវរើសដី, សម័យបច្ចុប្បន្ននេះ គ្រាប់ស្វាយចន្ទីស្ងួតមា

ស្វាយត្រាំ

ដែលមានសម្បុរស្រដៀងនឹងសាច់ស្វាយខ្ចីជ្រក់ :

ស្វាយត្រាំ គុណនាម

[ស្វាយ-ត្រាំ] svaytram

ដែលមានសម្បុរស្រដៀងនឹងសាច់ស្វាយខ្ចីជ្រក់ :

ស្វាយព្រៃ

ស្វាយដែលដុះឯងក្នុងព្រៃ ផ្លែតូចៗរាងត្រមុល មានជ័រច្រើន កាលនៅខ្ចីមានរសជូរខ្លាំង វេលាទុំមានក្លិនក្រអូប អន់ជូរ ល្មមបរិភោគបាន ដើមចាស់មានខ្លឹមគេច្រើនប្រើការធ្វើក្ដារក្រាលផ្ទះឬក្ដារងឿជាដើម។

ស្វាយព្រៃ នាម

[ស្វាយ-ព្រៃ] svayprey

ស្វាយដែលដុះឯងក្នុងព្រៃ ផ្លែតូចៗរាងត្រមុល មានជ័រច្រើន កាលនៅខ្ចីមានរសជូរខ្លាំង វេលាទុំមានក្លិនក្រអូប អន់ជូរ ល្មមបរិភោគបាន ដើមចាស់មានខ្លឹមគេច្រើនប្រើការធ្វើក្ដារក្រាលផ្ទះឬក្ដារងឿជាដើម។

ស្វាយរៀង

ឈ្មោះខេត្តមួយរបស់កម្ពុជា ដែលបង្កើតឡើងក្នុងសម័យអាណានិគមបារាំង ក្នុងឆ្នាំ១៩២២ហើយមានក្រុងស្វាយរៀងជាទីរួមខេត្ត។

ស្វាយរៀង នាម

[ស្វាយ-រៀង] sveayrieng≈

ឈ្មោះខេត្តមួយរបស់កម្ពុជា ដែលបង្កើតឡើងក្នុងសម័យអាណានិគមបារាំង ក្នុងឆ្នាំ១៩២២ហើយមានក្រុងស្វាយរៀងជាទីរួមខេត្ត។

ស្វារាជ

ព្រះឥន្ទ្រ; មហាក្សត្រដែលមានតេជានុភាពខ្លាំង។

ស្វារាជ នាម

[ស្វា-រាច] svareach

ព្រះឥន្ទ្រ; មហាក្សត្រដែលមានតេជានុភាពខ្លាំង។

ស្វារាជ្យ

ឋានព្រះឥន្ទ្រ (ឋានត្រ័យត្រិង្ស), មហាក្សត្រានុភាព ឬមហារាជានុភាព។

ស្វារាជ្យ នាម

[ស្វា-រាច] sveareach≈

ឋានព្រះឥន្ទ្រ (ឋានត្រ័យត្រិង្ស), មហាក្សត្រានុភាព ឬមហារាជានុភាព។

ស្វាស

អង្គជាតរបស់បុរស។

ស្វាស នាម

[ស្វាស] svas

អង្គជាតរបស់បុរស។

ស្វាសរោគ

រោគហឺត (ហិតរោគ) ; ប្រើជា សាសរោគ ក៏បាន។

ស្វាសរោគ នាម

[ស្វា-សៈ-រោក] svasarouk

រោគហឺត (ហិតរោគ) ; ប្រើជា សាសរោគ ក៏បាន។

ស្វាហា

(ម.ព. ស្វាហៈ)។

ស្វាហា ឧទានសព្ទ

[ស្វា-ហា] svaha

(ម.ព. ស្វាហៈ)។

ស្វាហាបតិ នាម

[ស្វា-ហា-ប៉ៈ-តិ] svahabate

ព្រះអគ្និ ឬព្រះអគ្គី (ភ្លើង)។

ស្វាហាបតិ ឧទានសព្ទ

[ស្វា-ហា-ប៉ៈ-តិ] svahabate

ពាក្យឧទានក្នុងការសូត្រសែកមន្តអាគមឬសូត្ររម្ងាប់ (ច្រើនប្រើ ស្វាហាបតិ៍) សំដៅសេចក្ដីថា "សូមគោរពព្រះអគ្និ!" ឬ "សូមអញ្ជើញព្រះអគ្និ!" ឬថា "សូមឱ្យក្ដៅដូចភ្លើង!, សូមឱ្យឆេះដូចភ្លើង!, ច្រើនប្រើជាពាក្យផ្ដើមឬជាពាក្យបញ្ចប់មន្តអាគម, ដូចជា ឱមសិទ្ធីស្វាហាបតិ៍ ស្ដាប់បង្គាប់អញជ

ស្វាហាបតិ៍

(ម.ព. ស្វាហាបតិ)។

ស្វាហាបតិ៍ នាម

[ស្វា-ហាប់] sveahab≈

(ម.ព. ស្វាហាបតិ)។

ស្វាហាប់

តេជះ, អានុភាព, អំណាច, ច្រើនប្រើសំដៅសេចក្ដីថា ទំហំទំហាត់, មាឌធំ; រឹងប៉ឹង, មាំមួន, ខ្ជាប់ខ្ជួន :

ស្វាហាប់ ន., គុ.

[ស្វា-ហាប់] svahab

តេជះ, អានុភាព, អំណាច, ច្រើនប្រើសំដៅសេចក្ដីថា ទំហំទំហាត់, មាឌធំ; រឹងប៉ឹង, មាំមួន, ខ្ជាប់ខ្ជួន :

ស្វាហាយ ឧទានសព្ទ

[ស្វា-ហាយ] svahay

(ម.ព. ស្វាហៈ)។

ស្វាហាយៈ

(ម.ព. ស្វាហៈ)។

ស្វាហាយៈ ឧទានសព្ទ

[ស្វា-ហា-យៈ] sveahayeak≈

(ម.ព. ស្វាហៈ)។

ស្វាហិចស្វាហារ

(ម.ព. សហិចសហារ)។

ស្វាហិចស្វាហារ គុណនាម

[ស្វា-ហិច-ស្វា-ហា] svahechsvahar

(ម.ព. សហិចសហារ)។

ស្វាហៈ

ពាក្យប្រើក្នុងការសូត្រសែកមន្តអាគមស្ដោះផ្លុំឬសូត្ររម្ងាប់, ច្រើនតែប្រើជាពាក្យផ្ដើម ឬជាពាក្យបញ្ចប់មន្តអាគម, សំដៅសេចក្ដីដូចខាងលើ ក៏មាន, សំដៅសេចក្ដីថា "គេថាត្រូវហើយ!, និយាយត្រូវហើយ!" ក៏មាន (បទសន្ធិជា សុ + អាហ, សុ > ស្វ), ដូចជា ឱមសិទ្ធី ស្វាហៈ! ...; ប្រើជា ស្វាហាយ

ស្វាហៈ ឧទានសព្ទ ១)

[ស្វា-ហៈ] svahak

ពាក្យឧទាន (ប្រើតាមលទ្ធិព្រាហ្មណ៍) សម្រាប់បន្លឺក្នុងវេលាគោរពការបូជាទេវតាឬបូជាព្រះអគ្និ, មានសេចក្ដីថា "សូមគោរព!" ឬថា "សូមឱ្យមានតេជះ!; សូមឱ្យមានជោគជ័យ!"។

ស្វាហៈ ឧទានសព្ទ ២)

[ស្វា-ហៈ] svahak

ពាក្យប្រើក្នុងការសូត្រសែកមន្តអាគមស្ដោះផ្លុំឬសូត្ររម្ងាប់, ច្រើនតែប្រើជាពាក្យផ្ដើម ឬជាពាក្យបញ្ចប់មន្តអាគម, សំដៅសេចក្ដីដូចខាងលើ ក៏មាន, សំដៅសេចក្ដីថា "គេថាត្រូវហើយ!, និយាយត្រូវហើយ!" ក៏មាន (បទសន្ធិជា សុ + អាហ, សុ > ស្វ), ដូចជា ឱមសិទ្ធី ស្វាហៈ! ...; ប្រើជា ស្វាហាយ

ស្វិត

(ព.ប្រ.) ដែលខ្ជាប់ខាងការចាយវាយ, ដែលកំណាញ់មិនងាយចាយទ្រព្យ :

ស្វិត គុណនាម

[ស្វិត] svirt

ស្រក, ស្រុត, ទ្រុឌ, ទ្រោម, ស្រពោន បង់ជាតិស្រស់ ឬខុសពីប្រក្រតីដើម; ដែលមិនប៉ោង, មិនមានសាច់, ស្គម :

ស្វិត គុណនាម

[ស្វិត-ក្រ-ពះ] svirt

(សំនួន.) ខ្វះឬលែងមានអាហារបរិភាគ, ដាច់ពោះ :

ស្វិត គុណនាម ១)

[ស្វិត] svirt

ដែលមានសាច់ល្អួតមិនស្រួយ, ដែលមិនងាយទាញឱ្យដាច់ឬមិនងាយបេះចេញបាន :

ស្វិត គុណនាម ២)

[ស្វិត] svirt

ដែលគង់កាប់មិនមុត :

ស្វិត គុណនាម

[ស្វិត] svirt

(ព.ប្រ.) ដែលខ្ជាប់ខាងការចាយវាយ, ដែលកំណាញ់មិនងាយចាយទ្រព្យ :

ស្វិតចៅ

ឈ្មោះបក្សីមួយប្រភេទ មាឌតូច ពួកចាបយំឮសូរសព្ទស្រមៃហាក់ដូចជាពាក្យថា ស្វិតចៅៗ! ... ឬថា ស្វិតទេចៅៗ! ... (មានរឿងព្រេងបរម្បរា តំណាលថាសត្វនេះ មានដើមកំណើតមកពីដូនចាស់ម្នាក់ ដែលចៅប្រុសកំលោះវាយសម្លាប់ ព្រោះខឹងដោយឱ្យអាំងសាច់ស្រស់មួយដុំ ស្វិតតូចខុសពីប្រក្រតីដើម ក៏ចាប់ប្រកាន

ស្វិតចៅ នាម

[ស្វិត-ចៅ] svirtchau

ឈ្មោះបក្សីមួយប្រភេទ មាឌតូច ពួកចាបយំឮសូរសព្ទស្រមៃហាក់ដូចជាពាក្យថា ស្វិតចៅៗ! ... ឬថា ស្វិតទេចៅៗ! ... (មានរឿងព្រេងបរម្បរា តំណាលថាសត្វនេះ មានដើមកំណើតមកពីដូនចាស់ម្នាក់ ដែលចៅប្រុសកំលោះវាយសម្លាប់ ព្រោះខឹងដោយឱ្យអាំងសាច់ស្រស់មួយដុំ ស្វិតតូចខុសពីប្រក្រតីដើម ក៏ចាប់ប្រកាន

ស្វិតស្វាញ

ដែលមិនរាថយ, ដែលអត់ធ្មត់, ដែលតានតឹងខ្លាំង :

ស្វិតស្វាញ គុណនាម ១)

[ស្វិត-ស្វាញ] svirtsvanh

កំណាញ់ស្វិតស្អិតល្មួតមិនងាយនឹងចាយទ្រព្យ, កំណាញ់ក្រៅតម្រា :

ស្វិតស្វាញ គុណនាម ២)

[ស្វិត-ស្វាញ] svirtsvanh

ដែលសាញទទូចមិនងាយព្រម, មិនងាយលែង :

ស្វិតស្វាញ គុ., គុ.កិ.

[ស្វិត-ស្វាញ] svirtsvanh

ដែលមិនរាថយ, ដែលអត់ធ្មត់, ដែលតានតឹងខ្លាំង :

ស្វីករណ៍

ការទទួលយក; ការទទួលព្រម; ការយល់ព្រមជាមួយ :

ស្វីករណ៍ នាម

[ស្វី-ក] sveikoron

ការទទួលយក; ការទទួលព្រម; ការយល់ព្រមជាមួយ :

ស្វីការ

ការកំហែង; ការរំលោភលើ; ការរុករានចូលយក :

ស្វីការ នាម ១)

[ស្វី-កា] sveykar

ការទទួលយក; សញ្ញា, សន្យា, ការធ្វើប្ដេជ្ញា, ពាក្យប្ដេជ្ញា :

ស្វីការ នាម ២)

[ស្វី-កា] sveykar

(ច្ប.) ការសម្ដែងឆន្ទៈដែលបុគ្គលម្នាក់ៗបានបញ្ចេញការយល់ព្រមរបស់ខ្លួនចំពោះសំណើដែលបុគ្គលដទៃបានស្នើមកខ្លួន ដើម្បីបង្កើតកិច្ចសន្យា :

ស្វីការ នាម

[ស្វី-កា-រ៉ៈ-គ្រោះ] sveykar

ការកំហែង; ការរំលោភលើ; ការរុករានចូលយក :

ស្វីក្រឹតិ នាម

[ស្វី-ក្រិត] sveikrirt

(ម.ព. ស្វីករណ៍)។