វចនានុក្រមខ្មែរ

ស្លាប់ គុ., គុ.កិ.

[ស្លាប់-រស់] slab

ដែលស្មោះស្ម័គ្រប្ដូរផ្ដាច់នឹងគ្នា, ដែលស្មោះត្រង់; ដែលស្អប់គ្នាយ៉ាងខ្លាំង ប្រឆាំងគ្នាគ្មានទីបញ្ចប់ :

ស្លាប់ គុណនាម

[ស្លាប់-សាច់] slab

រាបសាច់ឬរំងាប់សាច់ខុសពីប្រក្រតីដើម លែងប្រែប្រួលទៅទៀត :

ស្លាប់ក្រឡា

(ព.ប្រ.) អស់ផ្លូវ អស់ដំណើរ លែងរើតទៅទៀតបាន; ស្ថិតក្នុងស្ថានភាពទាល់ច្រក :

ស្លាប់ក្រឡា កិរិយាសព្ទ

[ស្លាប់-ក្រ-ឡា] sleabkrola≈

(ព.ប្រ.) អស់ផ្លូវ អស់ដំណើរ លែងរើតទៅទៀតបាន; ស្ថិតក្នុងស្ថានភាពទាល់ច្រក :

ស្លាយ

ផ្នែកតូចមួយនៃរូបភាពនៅលើមជ្ឈដ្ឋានថ្លា (ដាក់នៅក្នុងស៊ុម) ដែលអាចឱ្យគេមើលឃើញរូបភាពនៅលើអេក្រង់បាន នៅពេលបញ្ចាំងពន្លឺមកលើវា :

ស្លាយ គុណនាម

[ស្លាយ] slay

ដែលមានឆ្នូតជ្រាក (ចំពោះតែសាច់ឈើ) :

ស្លាយ នាម

[ស្លាយ] slay

ទីដែលទើបគាស់រានថ្មី បានស្រេចហើយ (ចំពោះតែស្រែ) :

ស្លាយ នាម

[ស្លាយ] slay

ផ្នែកតូចមួយនៃរូបភាពនៅលើមជ្ឈដ្ឋានថ្លា (ដាក់នៅក្នុងស៊ុម) ដែលអាចឱ្យគេមើលឃើញរូបភាពនៅលើអេក្រង់បាន នៅពេលបញ្ចាំងពន្លឺមកលើវា :

ស្លាស្ងាប

(ម.ព. ស្ងាប{¥¥}២{££})។

ស្លាស្ងាប នាម

[ស្លា-ស្ងាប] slasngab

(ម.ព. ស្ងាប២)។

ស្លាស្នាប

(ម.ព. ស្ងាប{¥¥}២{££})។

ស្លាស្នាប នាម

[ស្លា-ស្នាប] sleasneab≈

(ម.ព. ស្ងាប២)។

ស្លាអី

ឈ្មោះវល្លិមួយប្រភេទ ដើមរឹង ស្លឹកដុះក្រាស់ជិត; គេច្រើនដាំឱ្យឡើងទ្រើងលើរានហាលផ្ទះយកម្លប់។

ស្លាអី នាម

[ស្លា-អី] slaaei

ឈ្មោះវល្លិមួយប្រភេទ ដើមរឹង ស្លឹកដុះក្រាស់ជិត; គេច្រើនដាំឱ្យឡើងទ្រើងលើរានហាលផ្ទះយកម្លប់។

ស្លាំង

ស្លក់ឡើងសាច់ហាប់ស្លេកឥតឈាមជ័រ :

ស្លាំង គុណនាម

[ស្លាំង] slang

ស្លក់ឡើងសាច់ហាប់ស្លេកឥតឈាមជ័រ :

ស្លឹក

ឈ្មោះទន្សាយមួយប្រភេទ រាងតូចស្ដើងខ្លួនវែង :

ស្លឹក នាម ១)

[ស្លឹក] sloek

អវយវៈនៃរុក្ខជាតិ, នៃតិណជាតិ, នៃលតាជាតិជាដើម ដែលចម្រើនឡើងពីត្រួយ ច្រើនតែមានសណ្ឋានសំប៉ែតស្ដើង :

ស្លឹក នាម ២)

[ស្លឹក] sloek

ស្លឹកឈើស្រស់ប្រើសម្រាប់ផ្លុំជាបទភ្លេងម្យ៉ាង ដែលជាស្លឹកមានសរសៃរស់ គ្មានរោម អាចបត់បានមិនបាក់ មានសាច់រលោង ដូចជាស្លឹកក្រវាន់ ស្លឹកពួច ស្លឹកជ្រៃក្រឹម ជាដើម :

ស្លឹក គុណនាម

[ស្លឹក] sloek

ដែលធ្វើពីស្លឹករុក្ខជាតិ ដែលប្រើស្លឹករុក្ខជាតិ :

ស្លឹក នាម

[ស្លឹក-កន់-ដប] sloek

ស្លឹកត្នោតដែលដេរភ្ជាប់នឹងដងកណ្ដប សម្រាប់ប្រក់ផ្ទះ។

ស្លឹក គុណនាម

[ស្លឹក] sloek

ចំនួន ១០ផ្លូន គឺ ៤០០:

ស្លឹក នាម

[ស្លឹក] sloek

ឈ្មោះទន្សាយមួយប្រភេទ រាងតូចស្ដើងខ្លួនវែង :

ស្លឹកក្រាស់

តិណជាតិម៉្យាងមានស្លឹកមូលធំក្រាស់ រឹមស្លឹកមានរាងជាធ្មេញរណារ។ ដើមនិងស្លឹកវាមានរោមឆ្មារៗ គេប្រើជាគ្រឿងទេសនិងជាឱសថ :

ស្លឹកក្រាស់ នាម

[ស្លឹក-ក្រាស់] sloekkreas≈

តិណជាតិម៉្យាងមានស្លឹកមូលធំក្រាស់ រឹមស្លឹកមានរាងជាធ្មេញរណារ។ ដើមនិងស្លឹកវាមានរោមឆ្មារៗ គេប្រើជាគ្រឿងទេសនិងជាឱសថ :

ស្លឹកគ្រៃ

តិណជាតិមួយប្រភេទ ជាដំណាំស្រុកស្លឹកវែងៗ ក្លិនប្រហើរឈ្ងុយ ដុះបែកជាគុម្ព, ស្លឹកនិងគល់ប្រើការជាគ្រឿងផ្សំឱ្យម្ហូបមានរសឆ្ងាញ់ :

ស្លឹកគ្រៃ នាម

[ស្លឹក-គ្រៃ] sloekkrei

តិណជាតិមួយប្រភេទ ជាដំណាំស្រុកស្លឹកវែងៗ ក្លិនប្រហើរឈ្ងុយ ដុះបែកជាគុម្ព, ស្លឹកនិងគល់ប្រើការជាគ្រឿងផ្សំឱ្យម្ហូបមានរសឆ្ងាញ់ :

ស្លឹកទេស

(វ.វិចិ.) គ្រឿងប្រដាប់ដៃមួយប្រភេទ ជាខ្សែដៃដែលលម្អដោយក្បាច់សន្លឹកជាច្រើនធ្វើពីលោហៈ រាងជាផ្លិតបើកស្ទើរពាក់កណ្ដាលរង្វង់ដាំត្បូង៣ឬ៥គ្រាប់ ចងភ្ជាប់នឹងខ្សែទម្លាក់ជារំយោលព័ទ្ធជុំវិញកដៃចំនួន២ខ្សែម្ខាង សម្រាប់ឱ្យអ្នករបាំបុរាណខ្មែរពាក់នៅផ្នែកខាងចុងផុតនៃកដៃ។

ស្លឹកទេស នាម

[ស្លឹក-ទេស] sloektes≈

(វ.វិចិ.) គ្រឿងប្រដាប់ដៃមួយប្រភេទ ជាខ្សែដៃដែលលម្អដោយក្បាច់សន្លឹកជាច្រើនធ្វើពីលោហៈ រាងជាផ្លិតបើកស្ទើរពាក់កណ្ដាលរង្វង់ដាំត្បូង៣ឬ៥គ្រាប់ ចងភ្ជាប់នឹងខ្សែទម្លាក់ជារំយោលព័ទ្ធជុំវិញកដៃចំនួន២ខ្សែម្ខាង សម្រាប់ឱ្យអ្នករបាំបុរាណខ្មែរពាក់នៅផ្នែកខាងចុងផុតនៃកដៃ។

ស្លឹកពោធិ៍

(វ.វិចិ.) គ្រឿងអលង្ការមួយយ៉ាងធ្វើពីបន្ទះលោហៈ មានសណ្ឋានដូចក្បាច់ចក្កច័ន (ចតុកោណស្មើ) ដោយមានរចនាជាក្បាច់ផ្សេងៗ សម្រាប់ដាក់ភ្ជាប់លើសង្វារព័ន្ធត្រង់កន្លែងខ្វែងនៅផ្នែកខាងមុខលើចុងដង្ហើម។

ស្លឹកពោធិ៍ នាម ១)

[ស្លឹក-ពោ] sloekpouthi

ប្រដាប់មានសណ្ឋានស្រដៀងនឹងស្លឹកពោធិ៍ ធ្វើដោយបន្ទះស្ពាន់ស្ដើងជាដើម សម្រាប់ដាក់បន្តោកភ្ជាប់នឹងចុងគ្រាប់កណ្ដឹង ដើម្បីឱ្យត្រូវខ្យល់បក់ប៉ះមកអង្រួនកណ្ដឹងឱ្យលាន់ឮ :

ស្លឹកពោធិ៍ នាម ២)

[ស្លឹក-ពោ] sloekpouthi

ប្រដាប់ឬអ្វីផ្សេងៗទៀតដែលមានសណ្ឋានស្រដៀងនឹងស្លឹកពោធិ៍។

ស្លឹកពោធិ៍ នាម ៣)

[ស្លឹក-ពោ] sloekpouthi

(វ.វិចិ.) គ្រឿងអលង្ការមួយយ៉ាងធ្វើពីបន្ទះលោហៈ មានសណ្ឋានដូចក្បាច់ចក្កច័ន (ចតុកោណស្មើ) ដោយមានរចនាជាក្បាច់ផ្សេងៗ សម្រាប់ដាក់ភ្ជាប់លើសង្វារព័ន្ធត្រង់កន្លែងខ្វែងនៅផ្នែកខាងមុខលើចុងដង្ហើម។

ស្លឹករឹត

សន្លឹកសាស្ត្រាផលិតពីស្លឹកទ្រាំងយកមកកែច្នៃតាមវិធីផ្សេងៗ។ ស្លឹករឹតដែលចាររួចត្រូវបានយកមកចងក្រងជាសាស្ត្រាក្បួនខ្នាតផ្សេងៗ ទាក់ទងនឹងអត្ថបទធម៌អាថ៌របស់ព្រះពុទ្ធសាសនា ច្បាប់ទូន្មាន របាក្សត្រទាក់ទងនឹងប្រវត្តិសាស្ត្រ ក្បួនទស្សន៍ទាយ ក្បួនព្យាបាលជំងឺ និងក្បួនវេទមន្តផ្សេងៗ

ស្លឹករឹត គុ., ន.

[ស្លឹក-រឹត] sloekaruet

សន្លឹកសាស្ត្រាផលិតពីស្លឹកទ្រាំងយកមកកែច្នៃតាមវិធីផ្សេងៗ។ ស្លឹករឹតដែលចាររួចត្រូវបានយកមកចងក្រងជាសាស្ត្រាក្បួនខ្នាតផ្សេងៗ ទាក់ទងនឹងអត្ថបទធម៌អាថ៌របស់ព្រះពុទ្ធសាសនា ច្បាប់ទូន្មាន របាក្សត្រទាក់ទងនឹងប្រវត្តិសាស្ត្រ ក្បួនទស្សន៍ទាយ ក្បួនព្យាបាលជំងឺ និងក្បួនវេទមន្តផ្សេងៗ

ស្លឹកស្រស់

ឈ្មោះនំរាងសំប៉ែតធ្វើពីម្សៅសាគូស្រោបស្នូលសណ្ដែក ខ្ចប់ដោយស្លឹកចេកស្រស់ :

ស្លឹកស្រស់ នាម

[ស្លឹក-ស្រស់] sloeksars≈

ឈ្មោះនំរាងសំប៉ែតធ្វើពីម្សៅសាគូស្រោបស្នូលសណ្ដែក ខ្ចប់ដោយស្លឹកចេកស្រស់ :

ស្លឹង

ដែលបើកភ្នែកធ្មឹងមិនប៉ប្រិច :

ស្លឹង នាម

[ស្លឹង] sloeng

ឈ្មោះរូបប្រាក់សម្រាប់ចាយក្នុងកម្ពុជរដ្ឋ, ជាន់បុរាណមានរូបក្ដាម, ជាន់បន្ទាប់មកមានត្រារូបហង្សម្ខាងរូបប្រាសាទម្ខាង, តម្លៃ ២០សេន :

ស្លឹង នាម

[ស្លឹង] sloeng

គ្រាប់ស្លាដែលទុំស្ងួត :

ស្លឹង គុណកិរិយា

[ស្លឹង] sloeng

ដែលបើកភ្នែកធ្មឹងមិនប៉ប្រិច :

ស្លឹប

ដែលលឹបខ្លាំងតែមិនជិតពេក :

ស្លឹប គុណនាម

[ស្លឹប] sloeb

ដែលលឹបខ្លាំងតែមិនជិតពេក :

ស្លឺ

ដែលបញ្ឈរស្លឹងងើបឬងើយទៅលើ :

ស្លឺ គុ.កិ., គុ.

[ស្លឺ] sleu

ដែលបញ្ឈរស្លឹងងើបឬងើយទៅលើ :

ស្លឺត

ដែលតឹងខ្លាំង :

ស្លឺត គុណនាម

[ស្លឺត] sleut

ដែលតឹងខ្លាំង :

ស្លឺតស្លក់

(ម.ព. ស្លើតស្លក់)។

ស្លឺតស្លក់ គុ., គុ.កិ.

[ស្លឺត-ស្លក់] sleutslak

(ម.ព. ស្លើតស្លក់)។

ស្លុក

ធ្វើសម្លសម្លុក។

ស្លុក បុព្វបទ

[ស្លុក] slok

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ស្ល។

ស្លុក កិរិយាសព្ទ

[ស្ល-ស្លុក] slok

ធ្វើសម្លសម្លុក។

ស្លុង

ដែលសំដៅឆ្ពោះត្រង់, តម្រង់ដាក់ :

ស្លុង គុ., គុ.កិ. ១)

[ស្លុង] slong

ដែលជិតឥតមានស្នាម, ឥតមានលេច :

ស្លុង គុណកិរិយា ២)

[ស្លុង] slong

ដែលចុះចិត្តស៊ប់ :

ស្លុង គុ., គុ.កិ. ១)

[ស្លុង] slong

ត្រង់, មូល, លឿនឥតមានងាកបែរ, ឥតមានល្អៀង :

ស្លុង គុណកិរិយា ២)

[ស្លុង] slong

ដែលសំដៅឆ្ពោះត្រង់, តម្រង់ដាក់ :

ស្លុត

ជច់, ទ្រុឌ, ងាស់គាំង ដោយគ្រលៀសភ្លាត់សរសៃ :

ស្លុត កិ., គុ.កិ., គុ.

[ស្លុត] slot

ចំប្រប់ឬធ្លាក់ចិត្តទន់ដៃទន់ជើងដោយមានទុក្ខខ្លាំងឬភ័យខ្លាំង :

ស្លុត កិរិយាសព្ទ

[ស្លុត-រន់-ធត់] slot

ស្លុតញាប់ញ័រខ្លាំង :

ស្លុត កិរិយាសព្ទ

[ស្លុត-ស្លន់] slot

ស្លុតភ័ន្តភាំងគាំងស្មារតី :

ស្លុត កិរិយាសព្ទ

[ស្លុត] slot

ជច់, ទ្រុឌ, ងាស់គាំង ដោយគ្រលៀសភ្លាត់សរសៃ :

ស្លុតី

(ម.ព. ស្លុតីវាទិន)។

ស្លុតី នាម ១)

[ស្លុត-ដី] slotey

សេចក្ដីសរសើរ, សេចក្ដីស្ងើច :

ស្លុតី នាម ២)

[ស្លុត-ដី] slotey

ខ្មែរប្រើចំពោះតែពាក្យឃ្លោងឃ្លា សម្រាប់ពួកព្រាហ្មណ៍សូត្រថ្វាយជ័យមង្គល ចំពោះព្រះមហាក្សត្រក្នុងព្រះរាជពិធីណាមួយ :

ស្លុតី នាម

[ស្លុ-តី-កៈ-ថា] slotey

ពាក្យពោលសរសើរ, សម្ងើច (ប្រើជា ស្លុតីវាទ ក៏បាន)។

ស្លុតី នាម

[ស្លុ-តី-ប៉ា-ឋៈ-កៈ] slotey

អ្នកសូត្រស្លុតី។

ស្លុតី នាម

[ស្លុ-តី-ប៉ា-ឋិ-កា] slotey

(ម.ព. ស្លុតីបាឋកៈ)។

ស្លុតី នាម

[ស្លុ-តី-វា-ទិន] slotey

អ្នកឧស្សាហ៍ពោលពាក្យសរសើរគេ, អ្នកហៃស្ងើចគេ។

ស្លុតី នាម

[ស្លុ-តី-វា-ទិ-នី] slotey

(ម.ព. ស្លុតីវាទិន)។

ស្លុប

ងងឹតមុខឬវិលមុខជ្រប់ :

ស្លុប គុណនាម ១)

[ស្លុប] slob

យុរសុបប្រឡុប, យុរគ្របពីលើ :

ស្លុប គុណនាម ២)

[ស្លុប] slob

ងងឹតមុខឬវិលមុខជ្រប់ :

ស្លុយ

(ព.ប្រ.) ដែលមិនរារែកចិត្ត, ដែលហ៊ានប្រថុយធ្វើអ្វីមួយ :

ស្លុយ គុណនាម

[ស្លុយ] sloy

យារដោយសម្រុង :

ស្លុយ គុណនាម

[ស្លុយ] sloy

(ព.ប្រ.) ដែលមិនរារែកចិត្ត, ដែលហ៊ានប្រថុយធ្វើអ្វីមួយ :

ស្លុះ

ផុងចុះទៅក្រោម; ផុងរលុះចុះទៅក្រោម :

ស្លុះ កិរិយាសព្ទ

[ស្លុះ] sloh

ផុងចុះទៅក្រោម; ផុងរលុះចុះទៅក្រោម :

ស្លូញ

(ព.ប្រ.) ដែលក្រឡិចក្រឡុច, ដែលប៉ិនខាងគេចកែនាយអាយ :

ស្លូញ នាម

[ស្លូញ] slounh

ឈ្មោះត្រីរំអិលមួយប្រភេទ មាឌតូច រាងរៀវខាងក្បាល មាត់តូចស្រួច, តាមធម្មតា, ច្រើនបង្កប់ខ្លួននៅក្នុងភក់ :

ស្លូញ គុណនាម

[ស្លូញ] slounh

(ព.ប្រ.) ដែលក្រឡិចក្រឡុច, ដែលប៉ិនខាងគេចកែនាយអាយ :

ស្លូត

(សំនួន.) ស្លូតស៊ូតែស្លាប់, ស៊ូតែទទួលខុស មិនតវ៉ា :

ស្លូត គុណនាម

[ស្លូត] slout

ដែលមិនកាច, ឥតកាច, ទីទៃពីកាច :

ស្លូត គុណនាម

[ស្លូត-ស្លាប់] slout

(សំនួន.) ស្លូតស៊ូតែស្លាប់, ស៊ូតែទទួលខុស មិនតវ៉ា :

ស្លូតត្រង់

ស្លូតផងត្រង់ផង, ស្មោះត្រង់, ទៀងត្រង់ :

ស្លូតត្រង់ គុណនាម

[ស្លូត-ត្រង់] sluttarng≈

ស្លូតផងត្រង់ផង, ស្មោះត្រង់, ទៀងត្រង់ :

ស្លូតបូត

ស្លូតសុភាព, ស្លូតនឹងធឹង, មិនងាយរបូតមាត់ថា :

ស្លូតបូត គុណនាម

[ស្លូត-បូត] sloutbout

ស្លូតសុភាព, ស្លូតនឹងធឹង, មិនងាយរបូតមាត់ថា :

ស្លើត

អំពីដំណើរដើរលឿនងើបងើយរឡេមរឡាម :

ស្លើត គុណនាម ១)

[ស្លើត] slaeut

ដែលងើបងើយត្របាំងបះទៅខាងលើបន្តិច (ចំពោះតែភ្នែក) :

ស្លើត គុណកិរិយា ២)

[ស្លើត] slaeut

អំពីដំណើរដើរលឿនងើបងើយរឡេមរឡាម :

ស្លើតស្លក់

ស្លើតៗ រឡេមរឡាម; ស្លើតៗ ស្លាំងមុខដោយមានទុក្ខខ្លាំងឬភ័យខ្លាំង :

ស្លើតស្លក់ គុ., គុ.កិ.

[ស្លើត-ស្លក់] slaeutslok

ស្លើតៗ រឡេមរឡាម; ស្លើតៗ ស្លាំងមុខដោយមានទុក្ខខ្លាំងឬភ័យខ្លាំង :

ស្លៀក

បិទបាំងកាយដោយសម្លៀក :

ស្លៀក កិរិយាសព្ទ

[ស្លៀក] sliek

បិទបាំងកាយដោយសម្លៀក :

ស្លៀកដណ្ដប់

ស្លៀកផងដណ្ដប់ផង :

ស្លៀកដណ្ដប់ កិរិយាសព្ទ

[ស្លៀក-ដន់-ដប់] sliekdnodba≈

ស្លៀកផងដណ្ដប់ផង :

ស្លៀកពាក់

ស្លៀកផងពាក់ផង (ស្លៀកសំពត់ពាក់អាវ ...) :

ស្លៀកពាក់ កិរិយាសព្ទ

[ស្លៀក-ពាក់] sliekpeak≈

ស្លៀកផងពាក់ផង (ស្លៀកសំពត់ពាក់អាវ ...) :

ស្លេក

ដែលឥតឈាមជ័រឬឥតពន្លឺឈាមប្រក្រតី :