វចនានុក្រមខ្មែរ

ស្ល

(ព.ប្រ.) និយាយលូកល ឬនិយាយប្រមែប្រមុំ ឱ្យច្បាស់ការ :

ស្ល កិរិយាសព្ទ ១)

[ស្ល] slar

ធ្វើសម្ល ឬចម្អិនសម្ល :

ស្ល កិរិយាសព្ទ ២)

[ស្ល] slar

ចម្រាញ់យកប្រេង :

ស្ល កិរិយាសព្ទ ៣)

[ស្ល] slar

ចម្អិនជ័រ :

ស្ល កិរិយាសព្ទ ៤)

[ស្ល] slar

ផ្សំរំងាស់ថ្នាំរម្ងាប់រោគឱ្យខន់ឬឱ្យកក :

ស្ល កិរិយាសព្ទ ៥)

[ស្ល] slar

(ព.ប្រ.) និយាយលូកល ឬនិយាយប្រមែប្រមុំ ឱ្យច្បាស់ការ :

ស្លក់ គុណនាម

[ស្លក់] slok

ដែលឡើងស្លាំងប្រែទឹកមុខខុសប្រក្រតី :

ស្លក់ គុណនាម

[ស្លក់-ស្លាំង] slok

ស្លក់ស្លេកស្លាំង។

ស្លង់

យកឈើជាដើមចុកបិទរន្ធឱ្យជិតឬឱ្យតូចតាមត្រូវការ :

ស្លង់ កិរិយាសព្ទ

[ស្លង់] slang

យកឈើជាដើមចុកបិទរន្ធឱ្យជិតឬឱ្យតូចតាមត្រូវការ :

ស្លត

ឈ្មោះវល្លិមួយប្រភេទ ស្លឹកមានមមីស មានជ័រស ច្រើនដុះនៅដីដែលមានកម្សួលទឹកជិត។

ស្លត នាម

[ស្លត] slat

ឈ្មោះវល្លិមួយប្រភេទ ស្លឹកមានមមីស មានជ័រស ច្រើនដុះនៅដីដែលមានកម្សួលទឹកជិត។

ស្លន់

ស្លន់ធ្វើភ្នែកស្លោ ឬធ្វើភ្នែកស្លោព្រោះស្លន់ ឬស្លន់ឆោឡោ។

ស្លន់ កិរិយាសព្ទ

[ស្លន់] slan

ភ័ន្តស្មារតីមួយរំពេចៗដោយភិតភ័យខ្លាំងឬដោយប្រញាប់ប្រញាល់ពេក :

ស្លន់ កិរិយាសព្ទ

[ស្លន់-ស្លោ] slan

ស្លន់ធ្វើភ្នែកស្លោ ឬធ្វើភ្នែកស្លោព្រោះស្លន់ ឬស្លន់ឆោឡោ។

ស្លប

ទន់ខ្លប, រញមទន់ស្រយម (ម.ប្រ.)។ ដែលសម្លបចុះ (ច្រ.ប្រ. ខ្លប ជាង)។

ស្លប គុណនាម

[ស្លប] slab

ទន់ខ្លប, រញមទន់ស្រយម (ម.ប្រ.)។ ដែលសម្លបចុះ (ច្រ.ប្រ. ខ្លប ជាង)។

ស្លា នាម

[ស្លា] sla

ដំណាំមួយប្រភេទ ដើមមូលស្រលួតត្រង់ ផ្លែមានរសចត់ ប្រើការទំពាផ្សំជាមួយនឹងម្លូបៀក ជាគ្រឿងរម្ងាប់ក្លិនមាត់។

ស្លា កិរិយាសព្ទ

[ស៊ី-ស្លា] sla

ទិញស្លាម្លូមានគ្រឿងផ្សំគ្រប់ព្រម; លើកស្លា។

ស្លា កិរិយាសព្ទ

[ស្លា-កន់-សែង] sla

ស្លាម្លូដែលវេចនឹងកន្សែងធំៗ ប្រើក្នុងពិធីដណ្ដឹងកូនស្រីឱ្យកូនប្រុស :

ស្លា កិរិយាសព្ទ

[ស្លា-កាត់] sla

ផ្លែស្លាខ្ចីដែលបកសំបកចេញរួចកាត់ទទឹងជាកង់ស្ដើងៗ ហើយហាលឱ្យស្ងួតក្រៀម។

ស្លា កិរិយាសព្ទ

[ស្លា-ក្រក] sla

(ម.ព. ស្លាកាត់)។

ស្លា កិរិយាសព្ទ

[ស្លា-ចំ-ណិត] sla

សាច់ផ្លែស្លាដែលឆាកដោយប្រណាកជាចំណិត។

ស្លា កិរិយាសព្ទ

[ស្លា-ឆ្អើ] sla

ផ្លែស្លាខ្ចីដែលបកសំបកចេញហើយឆ្អើរឱ្យស្ងួតក្រៀម។

ស្លា នាម

[ស្លា-ជីប] sla

ម្លូដែលបៀកដោយកំបោរហើយមូរចង (មានស្លាថ្នាំដាក់ជាមួយ ផង)។

ស្លា នាម

[ស្លា-ថ្មាត់] sla

ម្លូដែលបៀកបត់ញាត់បញ្ចូលមុខក្នុងស្រទាប់ (មានស្លាថ្នាំផងដែរ)។

ស្លា នាម

[ស្លា-បៀក] sla

ម្លូបៀក (មានស្លាថ្នាំគ្រប់ព្រម)។

ស្លាក នាម

[ស្លាក] slak

សំបុត្រជាកំណត់តូចៗ ជាគ្រឿងសម្គាល់ឈ្មោះជាដើម; ឆ្នោត; ទីវ; ខ្នាច់ :

ស្លាកស្នាម

អនុស្សាវរីយ៍ អ្វីដែលបន្សល់ទុកពីអតីតកាល (ច្រើនប្រើក្នុងន័យអវិជ្ជមាន) :

ស្លាកស្នាម នាម ១)

[ស្លាក-ស្នាម] slaksnam

សម្នាមជាសម្គាល់នៅសរីរកាយ :

ស្លាកស្នាម នាម ២)

[ស្លាក-ស្នាម] slaksnam

(ព.ប្រ.) សេចក្ដីមោះហ្មងជាគ្រឿងសម្គាល់ថាអាក្រក់ :

ស្លាកស្នាម នាម ៣)

[ស្លាក-ស្នាម] slaksnam

អនុស្សាវរីយ៍ អ្វីដែលបន្សល់ទុកពីអតីតកាល (ច្រើនប្រើក្នុងន័យអវិជ្ជមាន) :

ស្លាកំញាន

ឈ្មោះស្លាមួយប្រភេទ ដើមធំជាងស្លាធម្មតា សម្បុរដូចដើមដូង ស្លឹករង្វើលៗ ផ្លែទ្រវែង សំបកផ្លែទន់ ប្រើការស៊ីស្លាបានតែកាលដែលនៅខ្ចី។

ស្លាកំញាន នាម

[ស្លា-កំ-ញ៉ាន] slakamnhean

ឈ្មោះស្លាមួយប្រភេទ ដើមធំជាងស្លាធម្មតា សម្បុរដូចដើមដូង ស្លឹករង្វើលៗ ផ្លែទ្រវែង សំបកផ្លែទន់ ប្រើការស៊ីស្លាបានតែកាលដែលនៅខ្ចី។

ស្លាក់

ឈ្មោះឈើតូច ដើមស្រដៀងនឹងត្រប់ ជាឈើពុលបណ្ដាលឱ្យវង្វេងស្មារតី ក្លាយទៅជាឆ្កួតក៏មាន; មាន ២ប្រភេទគឺ ស្លាក់ក្រហម ស្លាក់ផ្កាក្រហម; ស្លាក់ស ស្លាក់ផ្កា ស :

ស្លាក់ កិរិយាសព្ទ ១)

[ស្លាក់] slak

មុតជាប់ឬទើសនៅបំពង់ក លេបមិនចូលទៅ ខាកខ្ជាក់ក៏មិនចេញ :

ស្លាក់ កិរិយាសព្ទ ២)

[ស្លាក់] slak

(ព.ប្រ.) គាំងស្ងៀមក្រអឹម ព្រោះទាល់ផ្លូវទាល់ដំណើរ :

ស្លាក់ គុណនាម

[ស្លាក់-ស្លែង] slak

(ព.ប្រ.) ដែលទ្រគោះបោះបោកឬដែលកំហែងគំហក :

ស្លាក់ គុណនាម

[ស្លែង-ស្លាក់] slak

(ម.ព. ស្លាក់ស្លែង)។

ស្លាក់ នាម

[ស្លាក់] slak

ឈ្មោះឈើតូច ដើមស្រដៀងនឹងត្រប់ ជាឈើពុលបណ្ដាលឱ្យវង្វេងស្មារតី ក្លាយទៅជាឆ្កួតក៏មាន; មាន ២ប្រភេទគឺ ស្លាក់ក្រហម ស្លាក់ផ្កាក្រហម; ស្លាក់ស ស្លាក់ផ្កា ស :

ស្លាក់ស្លើត គុ., គុ.កិ.

[ស្លាក់-ស្លើត] sleaksleut≈

(ម.ព. ស្លើតស្លក់)។

ស្លាជម

កំណាត់ដើមចេកស្រស់ដែលចិតប៉ែកខាងលើបំផុតឱ្យមានរាងជ្រលម ហើយមូរស្លឹកម្លូដោតកន្លាស់ខ្ទាស់បង្កោងបន្តិចជាបីជ្រុងឬជាបួនជ្រុង ប្រើក្នុងពិធីរៀបព្រះពិស្ណុការជាដើម។

ស្លាជម នាម

[ស្លា-ជម] slachom

កំណាត់ដើមចេកស្រស់ដែលចិតប៉ែកខាងលើបំផុតឱ្យមានរាងជ្រលម ហើយមូរស្លឹកម្លូដោតកន្លាស់ខ្ទាស់បង្កោងបន្តិចជាបីជ្រុងឬជាបួនជ្រុង ប្រើក្នុងពិធីរៀបព្រះពិស្ណុការជាដើម។

ជ័រខាប់ស្អិតកករឹង សម្បុរខ្មៅ រសល្វីង កើតអំពីការរំងាស់សំបកឈើមួយប្រភេទ ស្លឹកស្រដៀងនឹងពពេល សម្រាប់ប្រើការផ្សំនឹងកំបោរបៀកម្លូស៊ីស្លា, សំបកសុទ្ធមិនបាច់រំងាស់ ប្រើស៊ីស្លាក៏បាន; ឈើនុ៎ះឯង ក៏ហៅដើម ស្លាជ្វា ដែរ។

ស្លាជ្វា នាម

[ស្លា-ជ្វា] slachvea

ជ័រខាប់ស្អិតកករឹង សម្បុរខ្មៅ រសល្វីង កើតអំពីការរំងាស់សំបកឈើមួយប្រភេទ ស្លឹកស្រដៀងនឹងពពេល សម្រាប់ប្រើការផ្សំនឹងកំបោរបៀកម្លូស៊ីស្លា, សំបកសុទ្ធមិនបាច់រំងាស់ ប្រើស៊ីស្លាក៏បាន; ឈើនុ៎ះឯង ក៏ហៅដើម ស្លាជ្វា ដែរ។

ស្លាឈ្មោល

ឈ្មោះរុក្ខជាតិមួយប្រភេទ ដើមមូលតូច សណ្ឋានស្រដៀងនឹងត្រថុកតែសាច់រឹងជាង ស្លឹកវែងៗជាសំណុំកញ្ចុំតែខាងលើ, កាច់ខ្នែងដាំដុះ, គេច្រើនដាំជាលម្អ។

ស្លាឈ្មោល នាម

[ស្លា-ឈ្មោល] slachhmoul

ឈ្មោះរុក្ខជាតិមួយប្រភេទ ដើមមូលតូច សណ្ឋានស្រដៀងនឹងត្រថុកតែសាច់រឹងជាង ស្លឹកវែងៗជាសំណុំកញ្ចុំតែខាងលើ, កាច់ខ្នែងដាំដុះ, គេច្រើនដាំជាលម្អ។

ស្លាត

ឈ្មោះត្រីស្រកាមួយប្រភេទ រាងស្ដើងសំប៉ែត (ពួកត្រីក្អី) មានឆ្អឹងច្រើន។

ស្លាត នាម

[ស្លាត] slat

ឈ្មោះត្រីស្រកាមួយប្រភេទ រាងស្ដើងសំប៉ែត (ពួកត្រីក្អី) មានឆ្អឹងច្រើន។

ស្លាតម្ពុល

ផ្លែស្លាដែលគេគរផ្អាប់ទុកយូរបន្តិចឱ្យត្រាតែរលួយសំបក។

ស្លាតម្ពុល នាម

[ស្លា-តំ-ពុល] sleatampul≈

ផ្លែស្លាដែលគេគរផ្អាប់ទុកយូរបន្តិចឱ្យត្រាតែរលួយសំបក។

ស្លាតាឱន

ឈ្មោះឈើតចសារជាតិមួយប្រភេទ ដើមស្រដៀងនឹងស្លា តែសាច់ខាងក្រៅជាខ្លឹមរឹងច្រើនដុះក្នុងព្រៃទំនាបដងជ្រោះ ប្រើការធ្វើរនាបជាប់បានយូរ, មានសម្បូណ៌នៅខេត្តព្រះសីហនុនិងខេត្តកោះកុង (ហៅត្រឹមតែ តាឱន ឬ ត្រឱន ក៏បាន)។

ស្លាតាឱន នាម

[ស្លា-តា-អោន] slataaon

ឈ្មោះឈើតចសារជាតិមួយប្រភេទ ដើមស្រដៀងនឹងស្លា តែសាច់ខាងក្រៅជាខ្លឹមរឹងច្រើនដុះក្នុងព្រៃទំនាបដងជ្រោះ ប្រើការធ្វើរនាបជាប់បានយូរ, មានសម្បូណ៌នៅខេត្តព្រះសីហនុនិងខេត្តកោះកុង (ហៅត្រឹមតែ តាឱន ឬ ត្រឱន ក៏បាន)។

ស្លាត្រឱន

(ម.ព. ស្លាតាឱន)។

ស្លាត្រឱន នាម

[ស្លា-ត្រ-អោន] sleatroaaon≈

(ម.ព. ស្លាតាឱន)។

ស្លាត្រួយ

កញ្ចប់ស្លឹកចេកស្រស់ខ្ទាស់កន្លាស់រាងតូចស្រួចចុងដើមស្មើគ្នា មានដាក់ម្លូស្លាខាងក្នុង សម្រាប់ប្រើក្នុងការបុណ្យទានតាមសណ្ដាប់ខ្មែរសម័យបុរាណ។

ស្លាត្រួយ នាម

[ស្លា-ត្រួយ] slatruoy

កញ្ចប់ស្លឹកចេកស្រស់ខ្ទាស់កន្លាស់រាងតូចស្រួចចុងដើមស្មើគ្នា មានដាក់ម្លូស្លាខាងក្នុង សម្រាប់ប្រើក្នុងការបុណ្យទានតាមសណ្ដាប់ខ្មែរសម័យបុរាណ។

ស្លាធម៌

ផ្លែដូងខ្ចីឬទុំដែលរចនាធ្វើជាស្លាធម៌។

ស្លាធម៌ នាម

[ស្លា-ធ័រ] slathomr

ប្រដាប់ធ្វើដោយកំណាត់ធាងចេកឬកូនចេកតូច មានជើង មានដោតម្លូស្លានិងផ្កា សម្រាប់ប្រើជាគ្រឿងបូជាឬជាលម្អក្នុងវេលានិមន្តព្រះភិក្ខុសង្ឃសូត្រព្រះបរិត្ត។

ស្លាធម៌ នាម

[ស្លា-ធ័រ-ដូង] slathomr

ផ្លែដូងខ្ចីឬទុំដែលរចនាធ្វើជាស្លាធម៌។

ស្លាប នាម

[ស្លាប] slab

អវយវៈមួយប្រភេទរបស់សត្វបក្សី សម្រាប់ទទះ, សម្រាប់ហើរ :

ស្លាប នាម

[ស្លាប] slab

ប្រដាប់សម្រាប់ប្រើការឱ្យជក់ខ្យល់ឬជក់ទឹកមានបែបច្រើនប្រភេទផ្សេងៗ :

ស្លាប គុណនាម

[ស្លាប] slab

(ព.ប្រ.) ដែលមានសម្បុរស្រដៀងឬដូចព័ណ៌ស្លាបសត្វនោះៗ :

ស្លាប នាម

[ស្លាប] slab

(ព.ប្រ.) ផ្នែកចំហៀង, ប៉ែកចំហៀង ឬ ទីជាយម្ខាងៗ (ច្រើនប្រើក្នុងកីឡា, ជួរទ័ព, ...) :

ស្លាបកែវ

(ព.ប្រ.) និយាយស្កាត់ពាក្យ ស្កាត់ដំណើរគេ។

ស្លាបកែវ នាម

[ស្លាប-កែវ] slabakaev

ស្លាបធំជាងស្លាបឯទៀត ដុះនៅខាងចុងចំអេងស្លាបបក្សី ជាកម្លាំងឱ្យហើរបាន :

ស្លាបកែវ នាម

[កាត់-ស្លាប-កែវ] slabakaev

(ព.ប្រ.) និយាយស្កាត់ពាក្យ ស្កាត់ដំណើរគេ។

ស្លាបចក្រ

ឧបករណ៍ម្យ៉ាងមានស្លាបពីរឬច្រើនដែលវិលនៅពេលបញ្ឆេះម៉ាស៊ីន ធ្វើឱ្យកាណូតឬនាវាជាដើមមានចលនាទៅមុខ :

ស្លាបចក្រ នាម

[ស្លាប-ច័ក] sleabchka≈

ឧបករណ៍ម្យ៉ាងមានស្លាបពីរឬច្រើនដែលវិលនៅពេលបញ្ឆេះម៉ាស៊ីន ធ្វើឱ្យកាណូតឬនាវាជាដើមមានចលនាទៅមុខ :

ស្លាបច្រវា

ស្មៅទឹកមួយប្រភេទ ស្លឹកស្ដើងរាងសណ្ឋានស្រដៀងនឹងស្លាបច្រវាអុំ សាច់ស្រួយខ្ញោក ធាងក៏ស្រួយដែរ ប្រើជាអន្លក់បាន :

ស្លាបច្រវា នាម

[ស្លាប-ច្រ-វ៉ា] slabchrovea

ស្មៅទឹកមួយប្រភេទ ស្លឹកស្ដើងរាងសណ្ឋានស្រដៀងនឹងស្លាបច្រវាអុំ សាច់ស្រួយខ្ញោក ធាងក៏ស្រួយដែរ ប្រើជាអន្លក់បាន :

ស្លាបទា

ស្មៅគោកមួយប្រភេទ ដើមស្ទើរជាវល្លិ ស្លឹករង្វើលៗ គល់ស្លឹកឱបដើម ច្រើនដុះក្នុងម្លប់។

ស្លាបទា នាម

[ស្លាប-ទា] slabtea

ស្មៅទឹកមួយប្រភេទ ពួកស្លាបច្រវា តែស្លឹកតូចៗជាងស្លាបច្រវា សម្បុរខៀវចាស់ ប្រើជាអន្លក់បាន។

ស្លាបទា នាម

[ស្លាប-ទា] slabtea

ស្មៅគោកមួយប្រភេទ ដើមស្ទើរជាវល្លិ ស្លឹករង្វើលៗ គល់ស្លឹកឱបដើម ច្រើនដុះក្នុងម្លប់។

ស្លាបប៉ាកកា

(ម.ព. ប៉ាកកា)។

ស្លាបប៉ាកកា នាម

[ស្លាប-ប៉ាក-កា] slabbakoka

(ម.ព. ប៉ាកកា)។

ស្លាបប្រចៀវ

(ព.ប្រ.) អវយវៈមនុស្ស ត្រង់កន្លែងភ្ជាប់ពីស្មាទៅខ្នង :

ស្លាបប្រចៀវ នាម

[ស្លាប-ប្រ-ចៀវ] slabbrochiev

(ព.ប្រ.) អវយវៈមនុស្ស ត្រង់កន្លែងភ្ជាប់ពីស្មាទៅខ្នង :

ស្លាបប្រជៀវ

(ម.ព. ស្លាបប្រចៀវ)។

ស្លាបប្រជៀវ នាម

[ស្លាប-ប្រ-ជៀវ] sleabbrochiev≈

(ម.ព. ស្លាបប្រចៀវ)។

ស្លាបព្រា

ប្រដាប់ធ្វើដោយដែកឬឈើ មានរាងសំប៉ាតជ្រលម សម្រាប់ប្រើការរៀបឥដ្ឋឬបូកបាយអ :

ស្លាបព្រា នាម ១)

[ស្លាប-ព្រា] slabprea

ប្រដាប់មានសណ្ឋានជាវែក តែតូចល្មមលូកចូលក្នុងរង្វះមាត់បានសម្រាប់ប្រើការដួស, កោយ, ចូកភោជនាហារបរិភោគជាជំនួសម្រាមដៃ :

ស្លាបព្រា នាម ២)

[ស្លាប-ព្រា] slabprea

ប្រដាប់ធ្វើដោយដែកឬឈើ មានរាងសំប៉ាតជ្រលម សម្រាប់ប្រើការរៀបឥដ្ឋឬបូកបាយអ :

ស្លាបព្រិល

ស្លាបព្រាតូចសម្រាប់ប្រើខាងការបរិភោគបង្អែម។

ស្លាបព្រិល នាម

[ស្លាប-ព្រិល] slabpril

ចម្រៀកឈើជាដើមជាបន្ទះតូចៗនៃទ្វារឬបង្អូច សម្រាប់ឱ្យខ្យល់ចូលចេញបាន :

ស្លាបព្រិល នាម

[ស្លាប-ព្រា-ចំ-អាប] slabpril

ស្លាបព្រាធំសម្រាប់ប្រើខាងការបរិភោគចម្អាប។

ស្លាបព្រិល នាម

[ស្លាប-ព្រា-បង់-អែម] slabpril

ស្លាបព្រាតូចសម្រាប់ប្រើខាងការបរិភោគបង្អែម។

ស្លាប់

រាបសាច់ឬរំងាប់សាច់ខុសពីប្រក្រតីដើម លែងប្រែប្រួលទៅទៀត :

ស្លាប់ កិរិយាសព្ទ ១)

[ស្លាប់] slab

អស់ខ្យល់ដង្ហើម, អស់ជីវិត; មិនធ្វើចលនា មិនដំណើរការដូចធម្មតា :

ស្លាប់ គុណនាម ២)

[ស្លាប់] slab

ដែលមិនកម្រើកឬមិនធ្វើចលនា; ដែលគេលែងប្រើការ :

ស្លាប់ នាម

[ទឹក-ស្លាប់] slab

ទឹកដែលគេលត់ដែកឬលត់លោហជាតិណាមួយ។

ស្លាប់ នាម

[នា-ឡិ-កា-ងាប់] slab

នាឡិកាឈប់មិនដើរ។

ស្លាប់ នាម

[នា-ឡិ-កា-ស្លាប់] slab

(ម.ព. នាឡិកាងាប់)។

ស្លាប់ កិរិយាសព្ទ

[ស្លាប់-ចិត] slab

អស់ចិត្ត, សុខចិត្ត។

ស្លាប់ កិរិយាសព្ទ

[ស្លាប់-ប្រ-យ៉ោច] slab

ខូចឬបង់ប្រយោជន៍។