វចនានុក្រមខ្មែរ

ស្រែអំបិល នាម

[ស្រែ-អំ-បិល] sreaambel≈

ទីដែលទប់ខាំងទឹកប្រៃឱ្យខះជាអំបិល :

ស្រែះ

ឈ្មោះផ្សិតមួយប្រភេទមានស្នាប់ដូចជាចាក់ស្រែះ :

ស្រែះ កិរិយាសព្ទ

[ស្រែះ] sraeah

ចាក់ចេសប្រទាក់ឆ្វាក់ញឹកជាក្រឡាល្អិតៗ :

ស្រែះ កិ., គុ.

[ចំ-ពាក់-ចាក់-ស្រែះ] sraeah

ចំពាក់ឆ្វាក់ដូចជាចាក់ចេសស្រែះ។

ស្រែះ នាម

[ស្រែះ] sraeah

ឈ្មោះអាវឬកន្សែងជាដើមដែលស្រែះជាក្រឡាល្អិតៗ :

ស្រែះ នាម

[ស្រែះ] sraeah

ឈ្មោះផ្សិតមួយប្រភេទមានស្នាប់ដូចជាចាក់ស្រែះ :

ស្រែៗ

(ព.ប្រ.) ដែលមិនទំនើប, ដែលមិនទាន់សម័យ :

ស្រែៗ គុ., គុ.កិ.

[ស្រែ-ស្រែ] sresre≈

(ព.ប្រ.) ដែលមិនទំនើប, ដែលមិនទាន់សម័យ :

ស្រោក

សូរឮដោយជាន់លើវត្ថុស្រួយមានស្លឹកឈើទុំៗ ជាដើម (សូរឮ ប្រោក), ឬសូរឮដោយមនុស្សច្រើននាក់ ដើរបោះជំហានព្រមៗគ្នា :

ស្រោក នាម

[ស្រោក] sraok

ប្រដាប់ក្រងដោយចម្រៀកកូនឈើ ឬឫស្សីជាដើម មានសណ្ឋានច្រឡោ សម្រាប់ដាក់ផ្លែឈើដែលបេះបានក្នុងព្រៃ :

ស្រោក គុណកិរិយា

[ស្រោក] sraok

ស្រុះគ្នាជាឯកប្បហារ :

ស្រោក គុណកិរិយា

[ស្រោក] sraok

ដែលស្រួយខ្លាំងងាយកាច់, ដែលងាយច្របាច់ជាដើម (ខ្ញោក) :

ស្រោក ឧទានសព្ទ

[ស្រោក] sraok

សូរឮដោយជាន់លើវត្ថុស្រួយមានស្លឹកឈើទុំៗ ជាដើម (សូរឮ ប្រោក), ឬសូរឮដោយមនុស្សច្រើននាក់ ដើរបោះជំហានព្រមៗគ្នា :

ស្រោកទឹក

ជាំទឹក :

ស្រោកទឹក គុណនាម

[ស្រោក-ទឹក] sraokatuek

ជាំទឹក :

ស្រោង

ឈ្មោះបទភ្លេងខ្មែរមួយមេ :

ស្រោង គុណនាម

[ស្រោង] sraong

ខ្ពស់ស្រឡះ; ខ្ពស់ល្ហេវ, ខ្ពស់ស្រឡេវ :

ស្រោង នាម

[ស្រោង] sraong

ឈ្មោះបទភ្លេងខ្មែរមួយមេ :

ស្រោច

ធម៌ដែលញ៉ាំងសត្វលោកឱ្យរួចចាកទុក្ខ (ពុទ្ធសាសនាទាំងមូលឬមគ្គផលនិញ្វន)។

ស្រោច កិរិយាសព្ទ ១)

[ស្រោច] sraoch

ចាក់វត្ថុរាវមានទឹកជាដើម បង្ហៀរពីលើ :

ស្រោច កិរិយាសព្ទ ២)

[ស្រោច] sraoch

(ព.ប្រ.) ធ្លាក់លើដូចគេស្រោច, ប្រមូលមូលត្រូវត្រង់លើ :

ស្រោច គុណកិរិយា ៣)

[ស្រោច] sraoch

(ព.ប្រ.) ព្រមគ្នាសំដៅដាក់ជាឯកប្បហារ :

ស្រោច នាម

[ស្រោច] sraoch

ធម៌ដែលញ៉ាំងសត្វលោកឱ្យរួចចាកទុក្ខ (ពុទ្ធសាសនាទាំងមូលឬមគ្គផលនិញ្វន)។

ស្រោចទឹក

ប្រោះព្រំទឹកមន្តលើករាសី :

ស្រោចទឹក កិរិយាសព្ទ

[ស្រោច-ទឹក] srochtoek≈

ប្រោះព្រំទឹកមន្តលើករាសី :

ស្រោចស្រង់

ជួយសង្គ្រោះឱ្យរួចផុតពីទុក្ខភ័យឬគ្រោះមហន្តរាយផ្សេងៗ; ស្ដារឱ្យមានដំណើរការជាប្រក្រតីឡើងវិញ :

ស្រោចស្រង់ កិរិយាសព្ទ ១)

[ស្រោច-ស្រង់] srochsarng≈

ស្រោចឱ្យបាត់ក្ដៅ ស្រង់ឱ្យរួចពីការលិចលង់ គឺសង្គ្រោះឱ្យបានរួចចាកទុក្ខ :

ស្រោចស្រង់ កិរិយាសព្ទ ២)

[ស្រោច-ស្រង់] srochsarng≈

ជួយសង្គ្រោះឱ្យរួចផុតពីទុក្ខភ័យឬគ្រោះមហន្តរាយផ្សេងៗ; ស្ដារឱ្យមានដំណើរការជាប្រក្រតីឡើងវិញ :

ស្រោចស្រព

ផ្គត់ផ្គង់ទឹកសម្រាប់ដីធ្វើកសិកម្ម :

ស្រោចស្រព កិរិយាសព្ទ ១)

[ស្រោច-ស្រប់] srochsarb≈

ស្រោចផងស្រពផង :

ស្រោចស្រព កិរិយាសព្ទ ២)

[ស្រោច-ស្រប់] srochsarb≈

ផ្គត់ផ្គង់ទឹកសម្រាប់ដីធ្វើកសិកម្ម :

ស្រោតា

(ព.ពុ.) ឈ្មោះលោកុត្តរធម៌មួយគូ គឺមគ្គផលជាដើមខ្សែ។

ស្រោតា នាម

[ស្រោ-ដា] sraota

ខ្សែទឹក។

ស្រោតា នាម

[ស្រោ-ដា] sraota

(ព.ពុ.) ឈ្មោះលោកុត្តរធម៌មួយគូ គឺមគ្គផលជាដើមខ្សែ។

ស្រោត្រ

(រ.ស.) ត្រចៀកក្សត្រិយ៍។

ស្រោត្រ នាម

[ស្រោត] sraotror

ត្រចៀក។

ស្រោត្រ នាម

[ព្រះ-ស្រោត] sraotror

(រ.ស.) ត្រចៀកក្សត្រិយ៍។

ស្រោត្រិយៈ

ព្រាហ្មណ៍ :

ស្រោត្រិយៈ នាម

[ស្រោត-ត្រិ-យ៉ៈ] sraotreyeak

ព្រាហ្មណ៍ :

ស្រោប

(ម.ព. ស្រោក{¥¥}១{££})។

ស្រោប កិរិយាសព្ទ

[ស្រោប] sraob

ផ្អោបពាសពីខាងក្រៅ :

ស្រោប គុណនាម

[ស្រោប] sraob

ដែលមានវត្ថុដទៃផ្អោបពាសពីខាងក្រៅ :

ស្រោប នាម

[ស្រោប] sraob

(ម.ព. ស្រោក១)។

ស្រោបដណ្ដប់

(ព.ប្រ.) ជួយឱបក្រសោបបិទបាំងមិនឱ្យបែកការឬមិនឱ្យលេចឮខ្ចរខ្ចាយ; នាំគ្នាជួយសង្គ្រោះដោះទុក្ខ :

ស្រោបដណ្ដប់ កិរិយាសព្ទ

[ស្រោប-ដន់-ដប់] srobdnodba≈

(ព.ប្រ.) ជួយឱបក្រសោបបិទបាំងមិនឱ្យបែកការឬមិនឱ្យលេចឮខ្ចរខ្ចាយ; នាំគ្នាជួយសង្គ្រោះដោះទុក្ខ :

ស្រោម

ឈ្មោះប៉េងប៉ោះព្រៃមួយប្រភេទ :

ស្រោម នាម

[ស្រោម] sraom

វត្ថុសម្រាប់ស្រោបឱបពីខាងក្រៅ ដើម្បីការពារមិនឱ្យសៅហ្មង ឬឱ្យកំបាំង, ឱ្យស្រួលចាប់កាន់, ឱ្យល្អមើល :

ស្រោម នាម

[ស្រោម-ជើង] sraom

ប្រដាប់សម្រាប់ពាក់ស្រោបជើង ច្រើនធ្វើពីសាច់ក្រណាត់ទន់យឺតៗ :

ស្រោម នាម

[ស្រោម-ដៃ] sraom

ប្រដាប់សម្រាប់ពាក់ស្រោបដៃធ្វើពីសាច់ក្រណាត់ ស្បែក កៅស៊ូ ឬប្លាស្ទិក សម្រាប់ការពារពីធាតុត្រជាក់ កម្ដៅ ការប៉ះទង្គិចជាដើម :

ស្រោម នាម

[ស្រោម] sraom

(សព្ទអារក្ស) អាវ។

ស្រោម នាម

[ស្រោម] sraom

ឈ្មោះប៉េងប៉ោះព្រៃមួយប្រភេទ :

ស្រោមខួរ

ស្រទាប់ខាងក្រៅព័ទ្ធជុំវិញខួរក្បាលមានតួនាទីចិញ្ចឹមនិងការពារខួរក្បាល :

ស្រោមខួរ នាម

[ស្រោម-ខួ] sromkhuo≈

ស្រទាប់ខាងក្រៅព័ទ្ធជុំវិញខួរក្បាលមានតួនាទីចិញ្ចឹមនិងការពារខួរក្បាល :

ស្រោមអនាម័យ

ស្រោមធ្វើពីជាតិកៅស៊ូស្ដើងដែលបុរសឬស្ត្រីប្រើប្រាស់ផ្ទាល់នឹងប្រដាប់ភេទក្នុងពេលរួមរ័ក ដើម្បីកុំឱ្យមានផ្ទៃពោះឬការពារពីជំងឺឆ្លងផ្សេងៗ។

ស្រោមអនាម័យ នាម

[ស្រោម-អៈ-ណា-ម៉ៃ] sromaaknamai≈

ស្រោមធ្វើពីជាតិកៅស៊ូស្ដើងដែលបុរសឬស្ត្រីប្រើប្រាស់ផ្ទាល់នឹងប្រដាប់ភេទក្នុងពេលរួមរ័ក ដើម្បីកុំឱ្យមានផ្ទៃពោះឬការពារពីជំងឺឆ្លងផ្សេងៗ។

ស្រោលៗ

(ព.ប្រ.) ព្រួលៗ :

ស្រោលៗ គុណកិរិយា ១)

[ស្រោល-ស្រោល] sraol

ដែលមិនទាន់រលួយ គ្រាន់តែស្លោកឬគ្រាន់តែស្រពោន ដោយស្រុស (ច្រើននិយាយចំពោះបន្លែឬអន្លក់) :

ស្រោលៗ គុណកិរិយា ២)

[ស្រោល-ស្រោល] sraol

(ព.ប្រ.) ព្រួលៗ :

ស្រំ កិរិយាសព្ទ

[ស្រំ] sram

បុកជ្រំរឿយៗ, បុកជ្រំពន្លិច, ច្រំរឿយៗ ឬច្រំពន្លិច :

ស្រំ គុណនាម

[ស្រំ] sram

ដែលរងថ្លាដោយបុកជ្រំរឿយៗ :

ស្រំ គុណនាម

[ភ្លៀង-ស្រំ] sram

ភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំងខ្ជោកៗ។

ស្រំ នាម

[ស្រំ] sram

ឈ្មោះអណ្ដូងមួយប្រភេទ ជីករាក់ដងទឹកល្អក់មកចាក់ឱ្យពេញ ហើយយកច្រមបុកជ្រំរឿយៗឱ្យរងថ្លា :

ស្រំ នាម

[ស្រំ] sram

ឈ្មោះដំឡូងព្រៃមួយប្រភេទ មើមវែង ចុះជ្រៅត្រង់ទៅក្នុងដី សាច់មើមមានសរសៃ តែប្រើការបរិភោគបាន :

ស្រះ នាម

[ស្រះ] srah

ទីដក់ទឹកធំដែលកើតពីជីកឬកើតឯងក៏មាន (ដែលកើតឯងហៅ ជាតស្រះ អ.ថ. ជា តៈ ស្រះ, ប៉ុន្តែខ្មែរច្រើនហៅ ត្រពាំង ទៅវិញ។ តាមកំណើតពាក្យ គួរសរសេរ ស្រ័ស ព្រោះក្លាយមកពី សំ. សរស៑ ប៉ុន្តែធ្លាប់ប្រើជា ស្រះ មកយូរអង្វែងហើយ)។

ស្រះ នាម

[ស្រះ-បោក-ខៈ-រ៉ៈ-ណី] srah

ស្រះមានឈូក។

ស្រះ នាម

[ស្រះ-ស្រី] srah

ស្រះមានសិរី, ស្រះមានស្រីសួស្ដី (ច្រើនប្រើជា (ព.ទេ.) ឬ (ព.កា.)។

ស្រះស្រង់

ឈ្មោះស្រះបុរាណមួយធំល្វឹងនៅខាងមុខប្រាសាទបន្ទាយក្ដី ក្នុងខេត្តសៀមរាប សម្រាប់ក្សត្រិយ៍ក្នុងសម័យមហានគរស្ដេចចុះស្រង់ក្រសាលមួយដងមួយកាល :

ស្រះស្រង់ នាម

[ស្រះ-ស្រង់] srahsrong

ឈ្មោះស្រះបុរាណមួយធំល្វឹងនៅខាងមុខប្រាសាទបន្ទាយក្ដី ក្នុងខេត្តសៀមរាប សម្រាប់ក្សត្រិយ៍ក្នុងសម័យមហានគរស្ដេចចុះស្រង់ក្រសាលមួយដងមួយកាល :

ស្រៈ

អក្សរដែលអាចបញ្ចេញសំឡេងខ្លួនឯងបានផង អាចនាំព្យញ្ជនៈឱ្យចេញសំឡេងបាន មានសូរឮតាមរំពងរបស់ព្យញ្ជនៈផង។ ស្រៈសម្រាប់ប្រើក្នុងភាសាបាលី មាន ៨តួគឺ អ អា, ឥ ឦ, ឧ ឩ, ឯ, ឱ។ សម្រាប់ប្រើក្នុងភាសាសំស្ក្រឹតមាន ១៣តួគឺ អ អា, ឥ ឦ, ឧ ឩ, ឫ ឬ, ឭ, ឯ, ឰ, ឱ, ឳ; ថែមស្រៈ ឮ មួយដោយឡែកមកទៀតជា ១៤

ស្រៈ នាម ១)

[ស្រៈ] srak

(ភាសា.) សូរដែលបន្លឺឡើងដោយគ្មានទំនប់ អាចបញ្ចេញសំឡេងខ្លួនឯងបានផង អាចនាំព្យញ្ជនៈឱ្យចេញសំឡេងបាន មានសូរឮតាមរំពងរបស់ព្យញ្ជនៈផង :

ស្រៈ នាម ២)

[ស្រៈ] srak

អក្សរដែលអាចបញ្ចេញសំឡេងខ្លួនឯងបានផង អាចនាំព្យញ្ជនៈឱ្យចេញសំឡេងបាន មានសូរឮតាមរំពងរបស់ព្យញ្ជនៈផង។ ស្រៈសម្រាប់ប្រើក្នុងភាសាបាលី មាន ៨តួគឺ អ អា, ឥ ឦ, ឧ ឩ, ឯ, ឱ។ សម្រាប់ប្រើក្នុងភាសាសំស្ក្រឹតមាន ១៣តួគឺ អ អា, ឥ ឦ, ឧ ឩ, ឫ ឬ, ឭ, ឯ, ឰ, ឱ, ឳ; ថែមស្រៈ ឮ មួយដោយឡែកមកទៀតជា ១៤

ស្រៈទីឃៈ

(ម.ព. ទីឃៈ)។

ស្រៈទីឃៈ នាម

[ស្រៈ-ទី-ឃៈ] sreaktikheak≈

(ម.ព. ទីឃៈ)។

ស្រៈទោល

(ភាសា.) សូរស្រៈដែលមានទីបន្លឺតែមួយជាក់លាក់។

ស្រៈទោល នាម

[ស្រៈ-ទោល] sreaktol≈

(ភាសា.) សូរស្រៈដែលមានទីបន្លឺតែមួយជាក់លាក់។

ស្រៈផ្សំ

(ភាសា.) (ម.ព. ស្រៈល្បាយ)។

ស្រៈផ្សំ នាម

[ស្រៈ-ផ្សំ] srakphsam

(ភាសា.) (ម.ព. ស្រៈល្បាយ)។

ស្រៈពេញតួ

ស្រៈសុទ្ធដែលចេញសំឡេងតាមទំនើងខ្លួនឯង។

ស្រៈពេញតួ នាម

[ស្រៈ-ពេញ-តួ] srakpenhotuo

ស្រៈសុទ្ធដែលចេញសំឡេងតាមទំនើងខ្លួនឯង។

ស្រៈល្បាយ

(ភាសា.) សូរស្រៈដែលមានទីបន្លឺលើសពីមួយ។

ស្រៈល្បាយ នាម

[ស្រៈ-ល្បាយ] sreaklbay≈

(ភាសា.) សូរស្រៈដែលមានទីបន្លឺលើសពីមួយ។

ស្រ៊ឹង

សូរឮដោយលោតចុះលើទីផ្ទៃក្រាស់ណែន :

ស្រ៊‌ឹង ឧទានសព្ទ

[ស្រ៊‌ឹង] sar‌oeng≈

(ម.ព. ស្រ៊ឹង)។

ស្រ៊ឹង ឧទានសព្ទ

[ស្រ៊ឹង] sroeng

សូរឮដោយលោតចុះលើទីផ្ទៃក្រាស់ណែន :

ស្រ៊ឹប

សូរឮដោយធ្លាក់អ្វីៗដែលណែនធ្ងន់ :

ស្រ៊‌ឹប ឧទានសព្ទ

[ស្រ៊‌ឹប] sar‌oeb≈

(ម.ព. ស្រ៊ឹប)។

ស្រ៊ឹប ឧទានសព្ទ

[ស្រ៊ឹប] sroeb

សូរឮដោយធ្លាក់អ្វីៗដែលណែនធ្ងន់ :

ស្រ៊ុច

សូរឮដោយទម្លាក់ឬដោយធ្លាក់អ្វីៗដែលណែនទន់ធ្ងន់ :

ស្រ៊ុច ឧទានសព្ទ

[ស្រ៊ុច] sroch

សូរឮដោយទម្លាក់ឬដោយធ្លាក់អ្វីៗដែលណែនទន់ធ្ងន់ :

ស្រ៊ុប

សូរឮដោយដើរជាន់អ្វីៗដែលស្រួយៗ :

ស្រ៊ុប ឧទានសព្ទ ១)

[ស្រ៊ុប] srob

សូរឮដោយដាក់ឬដោយទម្លាក់អ្វីៗដែលទន់ធ្ងន់, ដោយដួលខ្លាំងឬដោយដាក់ខ្លួនអង្គុយចុះយ៉ាងប្រញាប់ :

ស្រ៊ុប ឧទានសព្ទ ២)

[ស្រ៊ុប] srob

សូរឮដោយដើរជាន់អ្វីៗដែលស្រួយៗ :

ស្រ៊ូស

សូរឮដោយដួលខ្លាំងឬដោយដើរឈូសជើងខ្លាំងៗ :

ស្រ៊ូស ឧទានសព្ទ

[ស្រ៊ូស] srous

សូរឮដោយដួលខ្លាំងឬដោយដើរឈូសជើងខ្លាំងៗ :

ស្រ័យ

(ម.ព. យក)។

ស្រ័យ បុព្វបទ

[ស្រៃ] srai

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ គុណ ថា គុណស្រ័យ គុណជាទីអាស្រ័យ, គុណបំណាច់។

ស្រ័យ បុព្វបទ

[ទា-គុន-ស្រៃ] srai

ទារគុណបំណាច់ (និយាយថា ទារគុណទារស្រ័យ ក៏បាន)។

ស្រ័យ កិរិយាសព្ទ

[យក-គុន-ស្រៃ] srai

(ម.ព. យក)។

ស្រ័ស

(ម.ព. ស្រះ)។

ស្រ័ស នាម

[ស្រ័ស] sroas

(ម.ព. ស្រះ)។