វចនានុក្រមខ្មែរ

ស្រាក់ៗ គុណកិរិយា

[ស្រាក់-ស្រាក់] srak

ដែលហៀរហូរស្រក់រឿយៗមិនដាច់ :

ស្រាង គុណនាម

[ស្រាង] srang

ភ្លឺព្រាងៗ :

ស្រាង គុណនាម

[ស្រាង] srang

ដែលនៅខ្ចីឬនៅក្មេងច្រូងច្រាងស្រដៀងៗគ្នា :

ស្រាញ

សង្កើសង្កាញ់រញោរញេញក្ដៅមុខក្ដៅមាត់រកកល់គ្រុន :

ស្រាញ កិរិយាសព្ទ

[ស្រាញ] sranh

សង្កើសង្កាញ់រញោរញេញក្ដៅមុខក្ដៅមាត់រកកល់គ្រុន :

ស្រាត កិរិយាសព្ទ

[ស្រាត] srat

ចាប់ទាញយកសម្លៀកចេញអស់ពីខ្លួន, ធ្វើខ្លួនឱ្យវាលធ្លាំងទទេឥតសម្លៀក :

ស្រាត គុណនាម

[ស្រាត] srat

ដែលលែងខ្លួនទទេឥតសម្លៀក :

ពិធីសែនតាមកាលកំណត់ ឧទ្ទិសចំពោះពួកបុព្វបុរសដែលទៅកាន់បរលោកហើយឬចំពោះទៅពួកប្រេតជាញាតិ (ពិធីថ្វាយព្រះបិតរ, ពិធីសែនដូនតា)។ ពិធីបូជាទេវតាតាមកាលកំណត់ (លទ្ធិព្រាហ្មណ៍)។ ពិធីបុណ្យទក្ខិណានុប្បទានតាមកាលកំណត់ (លទ្ធិពុទ្ធ)។

ស្រាទ្ធពិធី នាម

[ស្រាត-ធៈ-ពិ-ធី] sratthpithy

ពិធីសែនតាមកាលកំណត់ ឧទ្ទិសចំពោះពួកបុព្វបុរសដែលទៅកាន់បរលោកហើយឬចំពោះទៅពួកប្រេតជាញាតិ (ពិធីថ្វាយព្រះបិតរ, ពិធីសែនដូនតា)។ ពិធីបូជាទេវតាតាមកាលកំណត់ (លទ្ធិព្រាហ្មណ៍)។ ពិធីបុណ្យទក្ខិណានុប្បទានតាមកាលកំណត់ (លទ្ធិពុទ្ធ)។

ស្រាន្ត

ដែលអន់, ដែលបានអន់គ្រាន់បើ (ច្រើននិយាយពីជំងឺ) :

ស្រាន្ត គុណនាម ១)

[ស្រាន] srantor

ដែលលំបាក; នឿយ; ហត់; នឿយហត់; អស់កម្លាំង។

ស្រាន្ត គុណនាម ២)

[ស្រាន] srantor

ដែលអន់, ដែលបានអន់គ្រាន់បើ (ច្រើននិយាយពីជំងឺ) :

ស្រាបៀរ

(ម.ព. ប៊ីយេរ)។

ស្រាបៀរ នាម

[ស្រា-បៀ] sreabie≈

(ម.ព. ប៊ីយេរ)។

ស្រាប់

ដែលប្រាកដហើយ, ស្រេចហើយ :

ស្រាប់ គុ.កិ., គុ. ១)

[ស្រាប់] srab

ដែលមានជាសម្រាប់, ដែលមានស្រេច; ដែលបានធ្វើស្រេចហើយ :

ស្រាប់ គុ., គុ.កិ. ២)

[ស្រាប់] srab

ដែលប្រាកដហើយ, ស្រេចហើយ :

ស្រាប់តែ

លោតែ; ចាំតែ; ភ្លាម, មួយរំពេច :

ស្រាប់តែ គុណកិរិយា

[ស្រាប់-តែ] sreabtae≈

លោតែ; ចាំតែ; ភ្លាម, មួយរំពេច :

ស្រាពក៍

ផ្តិលយ៉ាងធំមានជើងភ្ជាប់ជាមួយ :

ស្រាពក៍ នាម ១)

[ស្រាប] srapok

ជើងពានមានមាត់ឆែកៗឬជារំពត់ក្រចាប់ ឬក៏មានមាត់ធ្លុះជារន្ធរហុយជុំវិញ :

ស្រាពក៍ នាម ២)

[ស្រាប] srapok

ផ្តិលយ៉ាងធំមានជើងភ្ជាប់ជាមួយ :

ស្រាពណី

ថ្ងៃ ១៥កើត ឬថ្ងៃពេញបូណ៌មីខែស្រាពណ៍ (ព.ហ.) ឬ (ព.កា.)។

ស្រាពណី នាម

[ស្រា-ពៈ-នី] sraponei

ថ្ងៃ ១៥កើត ឬថ្ងៃពេញបូណ៌មីខែស្រាពណ៍ (ព.ហ.) ឬ (ព.កា.)។

ស្រាពណ៍

ឈ្មោះខែទី ៩តាមចន្ទគតិ មាន ២៩ថ្ងៃ :

ស្រាពណ៍ នាម

[ស្រាប] srapon

ឈ្មោះខែទី ៩តាមចន្ទគតិ មាន ២៩ថ្ងៃ :

ស្រាយ

ប៉ែកសាច់ឈើដែលឱបពីក្រៅខ្លឹម :

ស្រាយ កិរិយាសព្ទ

[ស្រាយ] sray

ធ្វើឱ្យរលា, ឱ្យរសាយ :

ស្រាយ កិរិយាសព្ទ

[ស្រាយ-គំ-នុំ] sray

រំសាយគំនុំ។

ស្រាយ កិរិយាសព្ទ

[ស្រាយ] sray

ប្រែចេញពីភាសាមួយជាភាសាមួយ; ពន្យល់សេចក្ដីដែលកំបាំងឱ្យច្បាស់លាស់; ថ្លែងសេចក្ដីកំបាំងប្រាប់ :

ស្រាយ កិរិយាសព្ទ

[ប្រែ-ស្រាយ] sray

ប្រែប្រាប់ពន្យល់។

ស្រាយ គុណនាម

[ស្រាយ] sray

ដែលមិនមែនជាខ្លឹមឬដែលឥតខ្លឹម :

ស្រាយ នាម

[ស្រាយ] sray

ប៉ែកសាច់ឈើដែលឱបពីក្រៅខ្លឹម :

ស្រាយបំភ្លឺ

បកស្រាយបញ្ជាក់, ពន្យល់យ៉ាងល្អិតល្អន់ដោយមានអំណះអំណាងច្បាស់លាស់ :

ស្រាយបំភ្លឺ កិរិយាសព្ទ

[ស្រាយ-បំ-ភ្លឺ] sreaybamphleu≈

បកស្រាយបញ្ជាក់, ពន្យល់យ៉ាងល្អិតល្អន់ដោយមានអំណះអំណាងច្បាស់លាស់ :

ស្រាល គុណនាម

[ស្រាល] sral

ដែលមានទម្ងន់តិច, តិចទម្ងន់ឬដែលឥតទម្ងន់ :

ស្រាល គុណនាម

[ស្រាល-ស្ងើក] sral

ស្រាលណាស់។

ស្រាល គុណនាម

[ស្រាល-ស្ដើង] sral

ស្រាលផងស្ដើងផងតិចតួច, ស្ដើងស្ដួច។

ស្រាល់

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ ស្រួច ថា ស្រួចស្រាល់ គឺមោះមុត; មែនមាំ; រហ័សរហួន; ឥតទើសទាក់ :

ស្រាល់ កិរិយាសព្ទ

[ស្រាល់] sral

សម្រាំងយក, ជ្រាវរាវរកយកតាមត្រូវការ :

ស្រាល់ កិរិយាសព្ទ

[ស្រាល់-ជ្រើស] sral

ជ្រើសសម្រាំងយក :

ស្រាល់ បុព្វបទ

[ស្រាល់] sral

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ ស្រួច ថា ស្រួចស្រាល់ គឺមោះមុត; មែនមាំ; រហ័សរហួន; ឥតទើសទាក់ :

ស្រាវ

ដែលដើរលើកជើងខ្ពស់ៗញាប់ៗ :

ស្រាវ កិរិយាសព្ទ

[ស្រាវ] srav

ក្រសាវទាញមករឿយៗ :

ស្រាវ គុណនាម

[ស្រាវ] srav

ដែលមានដៃជើងវែងៗ ខ្ពស់ស្រឡះសមរម្យ :

ស្រាវ គុណកិរិយា

[ស្រាវ] srav

ដែលដើរលើកជើងខ្ពស់ៗញាប់ៗ :

ស្រាវក នាម

[ស្រា-វ៉ាក់] sravok

(ម.ព. សាវក)។

ស្រាវជ្រាវ

(ព.ប្រ.) រាវរកឱ្យឃើញពិត, រើសើពិនិត្យតាំងពីដើមដល់ចុង ឱ្យឃើញសព្វគ្រប់, សាកសួរសង្កេតដោយពិនិត្យយ៉ាងល្អិត :

ស្រាវជ្រាវ កិរិយាសព្ទ

[ស្រាវ-ជ្រាវ] sravchreav

(ព.ប្រ.) រាវរកឱ្យឃើញពិត, រើសើពិនិត្យតាំងពីដើមដល់ចុង ឱ្យឃើញសព្វគ្រប់, សាកសួរសង្កេតដោយពិនិត្យយ៉ាងល្អិត :

ស្រាវណមាស

(ម.ព. សាវណមាស)។

ស្រាវណមាស នាម

[ស្រា-វ៉ៈ-ណៈ-មាស] sreavaknakmeas≈

(ម.ព. សាវណមាស)។

ស្រាវណី

(ម.ព. ស្រាពណី)។

ស្រាវណី នាម

[ស្រា-វ៉ៈ-ណី] sravoney

(ម.ព. ស្រាពណី)។

ស្រាវិកា

(ម.ព. សាវក)។

ស្រាវិកា នាម

[ស្រា-វ៉ិ-កា] sravika

(ម.ព. សាវក)។

ស្រាវ័ក

(ម.ព. សាវក)។

ស្រាវ័ក នាម

[ស្រា-វ៉ាក់] sreavak≈

(ម.ព. សាវក)។

ស្រាស់

(ព.ទ.បុ.) ត្រូវយកចិត្តទុកដាក់ផ្គាប់ផ្គុនឥស្សរជន ដែលមានអំណាចលើខ្លួនទើបបានសេចក្ដីសុខស្រួល។

ស្រាស់ កិរិយាសព្ទ

[ស្រាស់] sras

បិទ, រាំង ដោយសម្រាស់ :

ស្រាស់ កិរិយាសព្ទ

[និ-យាយ-ស្រាស់] sras

(ព.ប្រ.) និយាយរាំងមិនឱ្យជ្រៀតជ្រែកបាន, មិនឱ្យចាប់ដំណើរបាន។

ស្រាស់ កិរិយាសព្ទ

[និ-យាយ-ស្រាស់-ផ្លូវ] sras

(ម.ព. និយាយស្រាស់)។

ស្រាស់ កិរិយាសព្ទ

[និ-យាយ-ស្រាស់-ផ្លូវ] sras

(ព.ទ.បុ.) ត្រូវយកចិត្តទុកដាក់ផ្គាប់ផ្គុនឥស្សរជន ដែលមានអំណាចលើខ្លួនទើបបានសេចក្ដីសុខស្រួល។

ស្រាំ

(ព.ប្រ.) ដែលមានមោះមៃ; ដែលក្រំចិត្ត :

ស្រាំ គុណនាម ១)

[ស្រាំ] sram

ដែលមានស្នាមប្រេះឆា :

ស្រាំ គុណនាម ២)

[ស្រាំ] sram

(ព.ប្រ.) ដែលមានមោះមៃ; ដែលក្រំចិត្ត :

ស្រាំង

សុខុមសត្វមួយប្រភេទ មានស្លាបសន្តានតាឱ តែរូបតូចជាងតាឱ មានទ្រនិចទិចចាប់ពើតក្ដៅ :

ស្រាំង គុណនាម

[ស្រាំង] srang

ស្លេកស្លាំងមិនសូវមានឈាមជ័រ, ដែលឡើងសម្បុរស្រអាប់ឬជាំដាំ ព្រោះអត់ងងុយច្រើន ឬព្រោះនឿយខ្លាំង :

ស្រាំង នាម

[ស្រាំង] srang

សុខុមសត្វមួយប្រភេទ មានស្លាបសន្តានតាឱ តែរូបតូចជាងតាឱ មានទ្រនិចទិចចាប់ពើតក្ដៅ :

ស្រិចៗ

ដែលស្រក់តិចៗមិនស្រាក, ដែលស្រក់សស្រិច :

ស្រិចៗ គុណកិរិយា

[ស្រិច-ស្រិច] srech

ដែលស្រក់តិចៗមិនស្រាក, ដែលស្រក់សស្រិច :

ស្រិត

ល្អដូចអង្ករដែលគេស្រិតរួចហើយ។

ស្រិត កិរិយាសព្ទ

[ស្រិត] sret

បុកសម្រាំងឱ្យបានជាអង្ករសម្រិត :

ស្រិត កិរិយាសព្ទ

[ល្អ-ដូច-គេ-ស្រិត] sret

ល្អដូចអង្ករដែលគេស្រិតរួចហើយ។

ស្រិបស្រៀប

សូរឮស្រិបៗស្រៀបៗ។

ស្រិបស្រៀប ឧទានសព្ទ

[ស្រិប-ស្រៀប] srebsrieb

សូរឮស្រិបៗស្រៀបៗ។

ស្រិបៗ

សូរឮដោយធ្លាក់តំណក់ភ្លៀងតូចៗស្រាលៗលើដំបូលផ្ទះជាដើម ឬឮដោយដើរជាន់ស្រាលៗ តិចៗលើអ្វីៗដែលស្រួយៗ, សូរឮសស្រិប :

ស្រិបៗ ឧទានសព្ទ

[ស្រិប-ស្រិប] sreb

សូរឮដោយធ្លាក់តំណក់ភ្លៀងតូចៗស្រាលៗលើដំបូលផ្ទះជាដើម ឬឮដោយដើរជាន់ស្រាលៗ តិចៗលើអ្វីៗដែលស្រួយៗ, សូរឮសស្រិប :

ស្រិម

(ព.ប្រ.) ដែលចេះតែខាតបង់ហិនហោចទ្រព្យសម្បត្តិឥតមានសេចក្ដីចម្រើន ឬដែលចេះតែដុនដាបពៀបចុះឥតស្រាកស្រាន្ត។

ស្រិម គុណកិរិយា ១)

[ស្រិម] srem

ដែលលិចបន្តិចម្ដងៗ សន្លឹម :

ស្រិម គុណកិរិយា ២)

[ស្រិម] srem

(ព.ប្រ.) ដែលចេះតែខាតបង់ហិនហោចទ្រព្យសម្បត្តិឥតមានសេចក្ដីចម្រើន ឬដែលចេះតែដុនដាបពៀបចុះឥតស្រាកស្រាន្ត។

ស្រិល

ខ្មៅរលើបឬរលោង, រលង់ :

ស្រិល គុណនាម

[ស្រិល] srel

ខ្មៅរលើបឬរលោង, រលង់ :

ស្រី

សិរីសួស្ដី។

ស្រី នាម

[ស្រី] zeii

ពាក្យសម្រាប់ប្រើជាសាធារណៈ ឃ្លាតមកពីពាក្យសំស្ក្រឹតថា ស្ត្រី គឺមនុស្សជាតិដែលមានភេទទីទៃពី ប្រុស (បុរិសៈ ឬ បុរស), ទីទៃពី ខ្ទើយ (បណ្ឌក) ; ត្រូវប្រើឱ្យស្របគូគ្នាថា ស្រី ប្រុស ឬ ប្រុស ស្រី; កុំប្រើថា ស្ត្រី ប្រុស ឬ បុរស ស្រី ឡើយ, ត្រូវប្រើថា បុរស ស្ត្រី ឬ ស្ត្រី បុរស