ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

ឱសថ នាម

[អោ-សុត-ក្រ-មួន] aosath

ឱសថខាប់មានជាតិប្រេង ប្រើសម្រាប់លាបឬរឹតស្បែកដែលរលាក ឈឺចាប់ ឬមានរបួស។

ឱសថ នាម

[អោ-សុត-បុ-រ៉ាន] aosath

ឱសថដែលផ្សំពីឫស ដើម ស្លឹក ផ្លែផ្កានៃរុក្ខជាតិ ឬផ្នែកខ្លះនៃសរីរាង្គសត្វជាដើម តាមរូបមន្តបែបប្រពៃណី :

ឱសថ នាម

[អោ-សុត-ថៈ-មន់-ទី] aosath

ផ្ទះលក់ថ្នាំរម្ងាប់រោគ។

ឱសថ នាម

[អោ-សុត-ថា-ឡៃ] aosath

មន្ទីរពេទ្យសាធារណៈសម្រាប់ពិនិត្យអាការៈរោគ, ចែកថ្នាំសង្កូវ ឬ ព្យាបាលរោគឱ្យបណ្ដាជនទូទៅ :

ឱសថ នាម

[អោ-សុត-ថូ-ប៉ៈ-ក] aosath

ឧបករណ៍សម្រាប់ផ្សំធ្វើឱសថ, រុក្ខជាតិដែលគេយកមកផ្សំថ្នាំសង្កូវ។

ឱសថការិនី នាម

[អោ-សុត-ថៈ-កា-រិ-នី] aaosotthakkarini≈

(ម.ព. ឱសថការី)។

ឱសថការី

គ្រូពេទ្យអ្នកផ្សំឱសថ; អ្នកប្រកបមុខរបរលក់ឱសថដែលគេផ្សំរួចស្រេចស្រាប់។

ឱសថការី នាម

[អោ-សុត-ថៈ-កា-រ៉ី] aaosotthakkarei≈

គ្រូពេទ្យអ្នកផ្សំឱសថ; អ្នកប្រកបមុខរបរលក់ឱសថដែលគេផ្សំរួចស្រេចស្រាប់។

ឱសថដ្ឋាន

ទីកន្លែងឬផ្ទះលក់ឱសថ; កន្លែងផ្សំឱសថ។

ឱសថដ្ឋាន នាម

[អោ-សុត-ថ័ត-ឋាន] aaosotthtathan≈

ទីកន្លែងឬផ្ទះលក់ឱសថ; កន្លែងផ្សំឱសថ។

ឱសថស្ថាន នាម

[អោ-សុត-ថ័ស-ស្ថាន] aaosotthsasthan≈

(ម.ព. ឱសថដ្ឋាន)។

ឱសថៈ នាម

[អោ-សៈ-ថៈ] aaosakthak≈

(ម.ព. ឱសថ)។

ឱសធ នាម

[អោ-សៈ-ថៈ] ឬ [អោ-សៈ-ធៈ] aosath

(ម.ព. ឱសថ)។

ឱសធ នាម

[អោ-សៈ-ធៈ-កាំ] aosath

(ម.ព. ឱសថកម្ម ក្នុង ឱសថ)។

ឱសធ នាម

[អោ-សៈ-ធៈ-មន់-ទី] aosath

(ម.ព. ឱសថមន្ទីរ ក្នុង ឱសថ)។

ឱសធៈ នាម

[អោ-សៈ-ធៈ] aaosaktheak≈

(ម.ព. ឱសថ)។

ឱសធ—

(ម.ព. ឱសថ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ឱសធ— នាម

[អោ-សៈ-ធៈ—] aaosaktheak—≈

(ម.ព. ឱសថ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ឱសានវាទ

ពាក្យសម្ដីក្រោយបង្អស់; ការដាក់កំហិតក្រោយបំផុត, ខសន្យាជាដាច់ខាតចុងក្រោយបង្អស់, សេចក្ដីស្នើយ៉ាងច្បាស់លាស់ និងយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ក្រោយបំផុតរបស់រដ្ឋណាមួយ ដែលផ្ញើដាក់កំហិតដល់រដ្ឋមួយទៀតថា បើមិនយល់ព្រមទទួលតាមសេចក្ដីស្នើរបស់ខ្លួនទេ ខ្លួននឹងធ្វើយ៉ាងនេះឬយ៉ាងនោះ ឬក៏អាចនឹងបណ្ដា

ឱសានវាទ នាម

[អោ-សា-ណៈ-វាត] aosanveat

ពាក្យសម្ដីក្រោយបង្អស់; ការដាក់កំហិតក្រោយបំផុត, ខសន្យាជាដាច់ខាតចុងក្រោយបង្អស់, សេចក្ដីស្នើយ៉ាងច្បាស់លាស់ និងយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ក្រោយបំផុតរបស់រដ្ឋណាមួយ ដែលផ្ញើដាក់កំហិតដល់រដ្ឋមួយទៀតថា បើមិនយល់ព្រមទទួលតាមសេចក្ដីស្នើរបស់ខ្លួនទេ ខ្លួននឹងធ្វើយ៉ាងនេះឬយ៉ាងនោះ ឬក៏អាចនឹងបណ្ដា

ឱសាហ៍ កិរិយាសព្ទ

[អោ-សា] aosah

(ម.ព. ឧស្សាហៈ)។

ឱស្ឋ នាម

[អោស] aosthor

(រ.ស.) រឹមបបូរមាត់, បបូរមាត់, មាត់ :

ឱស្ឋ នាម

[នួន-ព្រះ-អោស] aosthor

ក្រមួនមាត់។

ឱស្ឋ នាម

[មួយ-ព្រះ-អោស] aosthor

មួយម៉ាត់។

ឱស្ឋ នាម

[លាន់-ព្រះ-អោស] aosthor

លាន់មាត់។

ឱស្រព

ល្បែងរបាំ, របាំយ៉ាងតូច។

ឱស្រព នាម

[អោ-ស្រប់] osrap

ល្បែងរបាំ, របាំយ៉ាងតូច។

ឱហាត

ដែលមានសេចក្ដីសង្វាតជានិច្ច, ដែលសម្ភី :

ឱហាត កិរិយាសព្ទ

[អោ-ហាត] ohat

សង្វាតជានិច្ច, សម្ភី :

ឱហាត គុណនាម

[អោ-ហាត] ohat

ដែលមានសេចក្ដីសង្វាតជានិច្ច, ដែលសម្ភី :

ឱឡារិក

រូបគ្រោតគ្រាត; រូបដែលច្បាស់លាស់។

ឱឡារិក គុណនាម

[អោ-ឡា-រិក] olarik

គ្រោតៗ, គ្រោតគ្រាត; ច្បាស់លាស់។

ឱឡារិក គុណនាម

[អោ-ឡា-រិក] olarik

ធំដុំ, យ៉ាងធំ, ហ៊ឹកហ៊ាក់ :

ឱឡារិក គុណនាម

[អោ-ឡា-រិ-កៈ-រូប] olarik

រូបគ្រោតគ្រាត; រូបដែលច្បាស់លាស់។

ឱឡិគល្ល

ប្រឡាយបង្ហូរទឹកសម្អុយ ឬរណ្ដៅទឹកសម្អុយ :

ឱឡិគល្ល នាម

[អោ-ឡិ-គាល់] aolekoll

ប្រឡាយបង្ហូរទឹកសម្អុយ ឬរណ្ដៅទឹកសម្អុយ :

ឱះ! ឧទានសព្ទ

[អោះ] aaoah≈

(ម.ព. អុះ!)។

ឱះឱ! ឧទានសព្ទ

[អោះ-អោ] aaoahaao≈

(ម.ព. អុះ!)។

ឱ្យ កិរិយាសព្ទ

[អោយ] oy

អញ្ញត្រសព្ទ ដោយអនុវត្តតាមការពិភាក្សាហើយសម្រេចនៃគណៈកម្មការរៀបរៀងវចនានុក្រមខ្មែរគ្រាដំបូងបំផុតក្នុងកាល ព.ស. ២៤៥៩គ.ស. ១៩១៥ថាត្រូវប្រើជា ឱ្យ យ៉ាងនេះ មិនយល់ព្រមឱ្យប្រើជា ឱយ ឬ អោយ ឡើយ) :

ឱ្យ កិរិយាសព្ទ

[អោយ] oy

ប្រើ, បង្គាប់, ញ៉ាំង :

ឱ្យ កិរិយាសព្ទ

[អោយ-កាន់-កា] oy

ឱ្យទទួលកាន់មុខការ។

ឱ្យ កិរិយាសព្ទ

[អោយ-កា] oy

ប្រាប់ដំណើរការណ៍, ប្រាប់រឿងហេតុ :

ឱ្យ កិរិយាសព្ទ

[អោយ-ដំ-ណឹង] oy

ប្រាប់ដំណឹង។

ឱ្យ កិរិយាសព្ទ

[អោយ-តំ-រួយ] oy

ប្រាប់តម្រួយ។

ឱ្យ កិរិយាសព្ទ

[អោយ-នាម] oy

សន្មតនាម ឬ តាំងឈ្មោះ។

ឱ្យ កិរិយាសព្ទ

[អោយ-នៃ] oy

ពន្យល់។

ឱ្យ កិរិយាសព្ទ

[អោយ-អ៊ុ-បាយ] oy

ប្រាប់ឧបាយ។

ឱ្យ កិរិយាសព្ទ

[អោយ-អំ-ណាច] oy

បើកអំណាច, ប្រគល់អំណាច។ល :

ឱ្យ កិរិយាសព្ទ

[អោយ-ឈ្មោះ] oy

(ម.ព. ឱ្យនាម)។

ឱ្យការ

ផ្ដល់ព័ត៌មាន តម្រុយ ឬដំណឹងដល់នរណាម្នាក់។

ឱ្យការ កិរិយាសព្ទ

[អោយ-កា] aaoyka≈

ផ្ដល់ព័ត៌មាន តម្រុយ ឬដំណឹងដល់នរណាម្នាក់។

ឱ្យជើង

លើកជើងហុចបញ្ជោះឬបញ្ឈឺចិត្តចំពោះមុខដោយសេចក្ដីព្រហើនមើលងាយ :

ឱ្យជើង កិរិយាសព្ទ ១)

[អោយ-ជើង] aaoycheung≈

ហុចជើងម្ខាងឱ្យចាប់ :

ឱ្យជើង កិរិយាសព្ទ ២)

[អោយ-ជើង] aaoycheung≈

លើកជើងហុចបញ្ជោះឬបញ្ឈឺចិត្តចំពោះមុខដោយសេចក្ដីព្រហើនមើលងាយ :

ឱ្យដៃ

ហុចដៃបញ្ជោះឬបញ្ឈឺចិត្តដោយសេចក្ដីមើលងាយ ឬក៏ហុចដៃចំអកឡកឱ្យគ្នា :

ឱ្យដៃ កិរិយាសព្ទ ១)

[អោយ-ដៃ] aaoydai≈

បើកដៃឱ្យហ៊ានធ្វើ :

ឱ្យដៃ កិរិយាសព្ទ ២)

[អោយ-ដៃ] aaoydai≈

ហុចដៃបញ្ជោះឬបញ្ឈឺចិត្តដោយសេចក្ដីមើលងាយ ឬក៏ហុចដៃចំអកឡកឱ្យគ្នា :

ឳ!

ពាក្យស្រែកពន្យុះ, ញុះ, បញ្ឈឺចិត្ត, បញ្ជោរចិត្ត, បង្ខំឱ្យដាល់, ឱ្យវាយ, ឱ្យដេញខាំជាដើម :

ឳ! ឧទានសព្ទ

[អៅ] aav≈

ពាក្យស្រែកពន្យុះ, ញុះ, បញ្ឈឺចិត្ត, បញ្ជោរចិត្ត, បង្ខំឱ្យដាល់, ឱ្យវាយ, ឱ្យដេញខាំជាដើម :

ឳទក គុណនាម

[អៅ-ទៈ-កៈ] ឬ [អៅ-ទក់] autok

(ម.ព. ឱទក)។