ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

ឱត គុណនាម

[មាន-អោត-មាន-ភាន់] aot

មានបែបមានយ៉ាង, មានតិចៗស្មើៗឮខ្លាំងៗ (ចំពោះតែវាចា) :

ឱត នាម

[សំ-ដី-មាន-អោត-តៈ-ភ័ន] aot

សម្ដីមានរបៀបបែបបទត្រឹមត្រូវ, សម្ដីមិនឆ្គង។

ឱត កិរិយាសព្ទ

[អោត-ភ័ន] aot

ឱតឱ្យភ័ន្ត, ឱតបំភាន់, ឱតបំភ្លៃ :

ឱត្តប្ប នាម

[អោត-ត័ប-ប៉ៈ] aottobb

ការខ្លាចបាប, ដំណើរខ្លាចទុច្ចរិត, ដំណើរខ្លាចមិនហ៊ានធ្វើអំពើអាក្រក់, សេចក្ដីតក់ស្លុតជ្រេញរអាចំពោះបាប :

ឱទក

ជាតិអ្វីៗដែលកើតឯងក្នុងទឹក។

ឱទក គុណនាម

[អោ-ទៈ-កៈ] ឬ [អោ-ទក់] aotok

ដែលរស់នៅក្នុងទឹក :

ឱទក នាម

[អោ-ទៈ-កៈ-ជាត] aotok

ជាតិដំណាំជាដើម ដែលរស់នៅក្នុងទឹក។

ឱទក នាម

[អោ-ទៈ-កៈ-និ-វ៉ាប] aotok

បន្លែទឹក។

ឱទក នាម

[អោ-ទៈ-កៈ-ស័ញ-ជាត] aotok

ជាតិអ្វីៗដែលកើតឯងក្នុងទឹក។

ឱទកសត្ត

សត្វដែលកើតក្នុងទឹកហើយរស់នៅក្នុងទឹក។

ឱទកសត្ត នាម

[អោ-ទៈ-កៈ-ស័ត] aaoteakkaksta≈

សត្វដែលកើតក្នុងទឹកហើយរស់នៅក្នុងទឹក។

ឱទកសត្វ នាម

[អោ-ទៈ-កៈ-ស័ត] aaoteakkaksta≈

(ម.ព. ឱទកសត្ត)។

ឱទក—

(ម.ព. ឱទក) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ឱទក— នាម

[អោ-ទៈ-កៈ—] aaoteakkak—≈

(ម.ព. ឱទក) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ឱទ្យាន

ពាក្យប្រើក្លាយមកពី ឧទ្យាន។

ឱទ្យាន នាម

[អោត-ទ្យាន] aotyean

ពាក្យប្រើក្លាយមកពី ឧទ្យាន។

ឱន

បន្ទន់ខ្លួនទៅមុខ, ឱនកាយគោរព (ច្រើនប្រើក្នុងកាព្យ)។

ឱន កិរិយាសព្ទ

[អោន] aon

ទន់ចុះ, បន្ទន់ទៅមុខ, បន្ទន់ទៅរក :

ឱន កិរិយាសព្ទ

[អោន] aon

(ម.ព. ឱនដាក់គ្រាប់ងើយស្កក)។

ឱន កិរិយាសព្ទ

[អោន-ក្រាប] aon

ឱនៗក្រាបៗ។

ឱន កិរិយាសព្ទ

[អោន-ដាក់-គ្រាប់] aon

(ព.ទ.បុ.) ការប្រព្រឹត្តឱនលំទោនតែងតែមានសេចក្ដីគួរគាប់ (ប្រៀបដូចស្រូវដែលឱនតែងតែមានគ្រាប់ពេញលេញ) :

ឱន កិរិយាសព្ទ

[អោន-ដាក់-គ្រាប់-ងើយ-ស្កក] aon

(ម.ព. ឱនដាក់គ្រាប់)។

ឱន កិរិយាសព្ទ

[អោន-ថយ] aon

(ម.ព. អូនថយ ក្នុង ឩន)។

ឱន កិរិយាសព្ទ

[អោន-លំ-ទោន] aon

(ម.ព. លំទោន)។

ឱន កិរិយាសព្ទ

[អោន-អង់] aon

បន្ទន់ខ្លួនទៅមុខ, ឱនកាយគោរព (ច្រើនប្រើក្នុងកាព្យ)។

ឱនភាព

(សេ.ហិ.) ការថយចុះ ការធ្លាក់ចុះ ចំណាយលើសចំណូល :

ឱនភាព នាម

[អោ-ណៈ-ភាប] aaonakpheab≈

(សេ.ហិ.) ការថយចុះ ការធ្លាក់ចុះ ចំណាយលើសចំណូល :

ឱប

រាប់អានដោយមានអំណរក្រៃពេក ព្រមទាំងមានសេចក្ដីគោរពផង។

ឱប កិរិយាសព្ទ

[អោប] aob

យកដៃទាំងពីរព័ទ្ធរួបចូលដិតដល់ទ្រូង; ដេកគងដៃម្ខាងទៅលើអ្វីៗ ទាញរឹតចូលដិតដល់ទ្រូង :

ឱប កិរិយាសព្ទ ១)

[អោប-អៈ-សុប] aob

(ព.ពុ.) ត្រេកត្រអាលភ្លេចខ្លួនទៅរករូប, សំឡេង, ក្លិន, រស, សម្ផស្ស។ល។

ឱប កិរិយាសព្ទ ២)

[អោប-អៈ-សុប] aob

(ព.ប្រ.) ឱបក្រសោបមនុស្សអាក្រក់ទុកជាគ្នា; មិនលះអំពើអាក្រក់ចោល (ឱបគំរង់)។

ឱប កិរិយាសព្ទ

[អោប-ក្បាល-ជង់-គង់] aob

យកដៃទាំងពីររួបព័ទ្ធរឹតក្បាលជង្គង់របស់ខ្លួន :

ឱប កិរិយាសព្ទ

[អោប-ក្រ-សោប] aob

(ព.ប្រ.) គ្រប់គ្រងរក្សាទុក :

ឱប កិរិយាសព្ទ

[អោប-គំ-រង់] aob

(ព.ប្រ.) មិនលះអំពើអាក្រក់ចោល; រាប់រកកាន់ជើងមនុស្សអាក្រក់។

ឱប កិរិយាសព្ទ

[អោប-ដៃ] aob

យកដៃទាំងពីររួបគ្នាផ្ទាប់នឹងទ្រូងរបស់ខ្លួន :

ឱប កិរិយាសព្ទ

[អោប-ដៃ-អោប-ជើង] aob

(ព.ប្រ.) សុំពឹងផ្អែកឬជ្រកកោនដោយទទូចមិនលែងឬមិនព្រមទៅណា។

ឱប កិរិយាសព្ទ

[អោប-រឹត] aob

ឱបផងរឹតផង, ឱបយ៉ាងជិត។

ឱប កិរិយាសព្ទ

[អោប-អ] aob

(ព.ប្រ.) រាប់អានឬធ្វើបដិសណ្ឋារៈដោយមានអំណរក្រៃពេក (ហាក់ដូចជានឹងស្ទុះទៅឱប)។

ឱប កិរិយាសព្ទ

[អោប-អ-សា-ទ] aob

រាប់អានដោយមានអំណរក្រៃពេក ព្រមទាំងមានសេចក្ដីគោរពផង។

ឱបក្កមិកាពាធ

ជំងឺដែលកើតអំពីអ្នកដទៃប្រហារ (មានវាយ, កាប់, ចាក់ជាដើម), ជំងឺរបួស, ជំងឺត្រូវរបួស។

ឱបក្កមិកាពាធ នាម

[អោ-បុ័ក-កៈ-មិ-កា-ពាធ] aobakkamikapeath

ជំងឺដែលកើតអំពីអ្នកដទៃប្រហារ (មានវាយ, កាប់, ចាក់ជាដើម), ជំងឺរបួស, ជំងឺត្រូវរបួស។

ឱបបាតិក

(ម.ព. ឧបបាតិកសត្ត ក្នុង ឧបាតិក)។

ឱបបាតិក គុ., ន.

[អោ-ប៉ៈ-ប៉ា-តិ-កៈ] aobabatek

(ម.ព. ឧបបាតិក)។

ឱបបាតិក គុ., ន.

[អោប-ប៉ា-តិ-កៈ-សាត់] aobabatek

(ម.ព. ឧបបាតិកសត្ត ក្នុង ឧបាតិក)។

ឱបម្មសំសន្ទនា

ការផ្ទៀងផ្ទាត់ដោយប្រៀបធៀប, ការផ្ទៀងតម្រូវដោយល្អិតល្អ :

ឱបម្មសំសន្ទនា នាម

[អោ-បុ័ម-ម៉ៈ-ស័ង-សន់-ទៈ-នា] aobommosamsontonea

ការផ្ទៀងផ្ទាត់ដោយប្រៀបធៀប, ការផ្ទៀងតម្រូវដោយល្អិតល្អ :

ឱភាស

សរីរប្រទេសដំរីត្រង់ប្រជុំដើមស្មាឬគល់ស្មាទាំងពីរ :

ឱភាស នាម ១)

[អោ-ភាស] aopheas

ពន្លឺ :

ឱភាស នាម ២)

[អោ-ភាស] aopheas

សេចក្ដីពន្យល់ឱ្យភ្លឺ, ការឱ្យន័យឬឱ្យទំនង, ការសម្ដែងអាការៈកិរិយាឱ្យដឹងច្បាស់ :

ឱភាស នាម

[អោ-ភា-សៈ-និ-មិត] aopheas

គ្រឿងបំភ្លឺឱ្យយល់, ការឱ្យន័យបំភ្លឺឱ្យយល់ :

ឱភាស នាម

[អោ-ភា-សៈ-មន់-ត្រី] aopheas

មន្ត្រីរឿនហ្លួង។

ឱភាស នាម

[អោ-ភា-សៈ-ស័ញ-ញ៉ា] aopheas

(ម.ព. ឱភាសនិមិត្ត)។

ឱភាស កិរិយាសព្ទ

[អោ-ភាស] aopheas

បង្គាប់បញ្ជា, ត្រួតត្រា :

ឱភាស នាម

[អោ-ភាស] aopheas

សរីរប្រទេសដំរីត្រង់ប្រជុំដើមស្មាឬគល់ស្មាទាំងពីរ :

ឱម! ន., ឧ.

[អោម] ឬ [អោ-ម៉ៈ] aaom]rue[aaomak≈

ពាក្យសង្ខេបជាបទសន្ធិនៃអក្សរ ៣តួគឺ អ ឧ. ម., អ + ឧ > ឱ + ម > ឱម ឬ ឱ្ម; អ. គឺ វិស្ណុ, ឧ. គឺ សិវៈ, ម. គឺ ព្រហ្ម; ជាត្រៃសរណៈរបស់ពួកព្រាហ្មណិក សម្រាប់បញ្ចេញវចីភេទគោរពចំពោះទេវតាស័ក្ដិសិទ្ធិ ៣អង្គគឺ ព្រះវិស្ណុ, ព្រះឥសូរ, ព្រះព្រហ្ម; ប្រើរៀងក្នុងខាងដើមបទវេទ, មន្ត និងសេ

ឱម! ន., ឧ.

[អូម-អាម] aoumaam≈

(ម.ព. អាម)។

ឱមកសត្ត នាម

[អោ-មៈ-កៈ-សាត់] aaomeakkaksat≈

(ម.ព. ឱមសត្ត)។

ឱមសត្ត

សត្តថោកទាប គឺជនអ្នកប្រព្រឹត្តអំពើអាក្រក់មានទុច្ចរិត ១០ជាដើម (ប្រើជា សត្វ ក៏បាន) :

ឱមសត្ត នាម

[អោ-មៈ-សាត់] aomosott

សត្តថោកទាប គឺជនអ្នកប្រព្រឹត្តអំពើអាក្រក់មានទុច្ចរិត ១០ជាដើម (ប្រើជា សត្វ ក៏បាន) :

ឱមសវាទ

ការចំអកបញ្ឈឺចិត្ត ការចំអកឡកឡឺយ។

ឱមសវាទ នាម

[អោ-មៈ-សៈ-វាត] aaomeaksakveat≈

ការចំអកបញ្ឈឺចិត្ត ការចំអកឡកឡឺយ។

ឱរស

(រ.ស.) បុត្របង្កើត (កូនប្រុសបង្កើត) :

ឱរស នាម

[អោ-រ៉ស់] aoros

(រ.ស.) បុត្របង្កើត (កូនប្រុសបង្កើត) :

ឱរសា

(រ.ស.) បុត្រីបង្កើត (កូនស្រីបង្កើត)។

ឱរសា នាម

[អោ-រ៉ៈ-សា] aaoraksa≈

(រ.ស.) បុត្រីបង្កើត (កូនស្រីបង្កើត)។

ឱរា នាម

[អោ-រ៉ា] aorea

(ម.ព. ឧរា)។

ឱរ៉ុប នាម

[អោ-រ៉ុប] aorob

(ម.ព. អឺរ៉ុប)។

ឱរ៉ៃ នាម

[អោ-រ៉ៃ] aorai

(ម.ព. ឧរ៉ៃ)។

ឱលោកដ្ឋាន

កន្លែងសង្កេតពិនិត្យ កន្លែងដែលតារាសាស្ត្រឬអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រសិក្សាស្រាវជ្រាវពីបាតុភូតធម្មជាតិ។

ឱលោកដ្ឋាន នាម

[អោ-លោ-ក័ត-ឋាន] aaoloktathan≈

កន្លែងសង្កេតពិនិត្យ កន្លែងដែលតារាសាស្ត្រឬអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រសិក្សាស្រាវជ្រាវពីបាតុភូតធម្មជាតិ។

ឱវឌ្ឍន៍ គុណនាម

[អោ-វ័ត] aaovta≈

ដែលតូច ដែលបំប្រួញ ដែលបន្ថយ។

ឱវាទ

ការទូន្មានប្រៀនប្រដៅរឿយៗ។

ឱវាទ នាម

[អោ-វ៉ាត] aovat

ដំបូន្មាន, អនុសាសន៍ :

ឱវាទ នាម

[អោ-វ៉ា-ទៈ-កា-រៈ-កៈ] aovat

អ្នកធ្វើតាមឱវាទ។

ឱវាទ នាម

[អោ-វ៉ា-ទៈ-កា-រិ-កា] aovat

(ម.ព. ឱវាទការកៈ)។

ឱវាទ នាម

[អោ-វ៉ាត-ទាន] aovat

ការឱ្យឱវាទ។

ឱវាទ នាម

[អោ-វ៉ា-ទៈ-ទា-យក់] aovat

អ្នកឱ្យឱវាទ។

ឱវាទ នាម

[អោ-វ៉ា-ទៈ-ទា-យិ-កា] aovat

(ម.ព. ឱវាទទាយក)។

ឱវាទ នាម

[អោ-វ៉ា-ទៈ-ប៉ា-តិ-ម៉ោក] aovat

(ម.ព. ឱវាទប្បាតិមោក្ខ)។

ឱវាទ នាម

[អោ-វ៉ា-ទ័ប-ប៉ៈ-ដិក-គា-ហៈ-កៈ] ឬ [អោ-វ៉ាត-ទ័ប-ប៉ៈ-ដិក-គា-ហក់] aovat

អ្នកទទួលឱវាទ, អ្នកកាន់តាមឱវាទ។

ឱវាទ នាម

[អោ-វ៉ា-ទ័ប-ប៉ៈ-ដិក-គា-ហិ-កា] aovat

(ម.ព. ឱវាទប្បដិគ្គាហក)។

ឱវាទ នាម

[អោ-វ៉ា-ទ័ប-ប៉ា-តិ-ម៉ោក] aovat

(ព.ពុ.) បាតិមោក្ខជាឱវាទ គឺបាលីបីគាថាកន្លះដែលព្រះសព្វញ្ញុពុទ្ធទ្រង់ប្រទានឱវាទប្រកាសពុទ្ធសាសនាដោយសង្ខេប :

ឱវាទ នាម

[អោ-វ៉ា-ទា-នុ-សា-សៈ-នី] aovat

(ម.ព. ឱវាទានុសាសន៍)។

ឱវាទ នាម

[អោ-វ៉ា-ទា-នុ-សាស] aovat

ការទូន្មានប្រៀនប្រដៅរឿយៗ។

ឱវាទា—

(ម.ព. ឱវាទ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ឱវាទា— នាម

[អោ-វ៉ា-ទា—] aaovatea—≈

(ម.ព. ឱវាទ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ឱវាទ—

(ម.ព. ឱវាទ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ឱវាទ— នាម

[អោ-វ៉ា-ទៈ—] aaovateak—≈

(ម.ព. ឱវាទ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ឱសថ នាម

[អោ-សត់] ឬ [អោ-សុត] aosath

ថ្នាំរម្ងាប់រោគ, ថ្នាំបំបាត់រោគ (ពាក្យសម្រាប់ប្រើចំពោះឥស្សរជន) :

ឱសថ នាម

[ក្រុម-អោ-សៈ-ថៈ-កាំ] aosath

ក្រុមពេទ្យអ្នកផ្សំថ្នាំឬអ្នកឱ្យថ្នាំ។

ឱសថ នាម

[អោ-សៈ-ថៈ-កាំ] aosath

ការធ្វើឬផ្សំថ្នាំរម្ងាប់រោគ។