ឪពុក
ប្អូនប្រុសរបស់ឪពុកឬម្ដាយ (ច្រើនហៅត្រឹមតែ មា ឬ ពូ)។
ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។
ប្អូនប្រុសរបស់ឪពុកឬម្ដាយ (ច្រើនហៅត្រឹមតែ មា ឬ ពូ)។
[អូវ-ពុក] ov puk
បិតា។
[អូវ-ពុក-ក្មេក] ov puk
ឪពុករបស់ប្ដីឬរបស់ប្រពន្ធ។
[អូវ-ពុក-ចិញ-ចឹម] ov puk
បុរសអ្នកចិញ្ចឹមរក្សាដោយប្ដេជ្ញាឬសន្មតថាជាឪពុក។
[អូវ-ពុក-ចុង] ov puk
ប្ដីក្រោយរបស់ម្ដាយ។
[អូវ-ពុក-ធ័រ] ov puk
អ្នកដែលគេសុំធ្វើជាឪពុកដោយសេចក្ដីស្រឡាញ់រាប់អានតាមគន្លងធម៌។
[អូវ-ពុក-ធំ] ov puk
បងប្រុសរបស់ឪពុកឬរបស់ម្ដាយ។
[អូវ-ពុក-មា] ov puk
ប្អូនប្រុសរបស់ឪពុកឬម្ដាយ (ច្រើនហៅត្រឹមតែ មា ឬ ពូ)។
ឈ្មោះភមរជាតិមួយប្រភេទ មានទ្រនិចមានពិសក្លាខ្លាំង ធ្វើសំបុកជារន្ធតូចៗនៅរួមគ្នា។
[អូវ-ម៉ាល់] aumal
ឈ្មោះភមរជាតិមួយប្រភេទ មានទ្រនិចមានពិសក្លាខ្លាំង ធ្វើសំបុកជារន្ធតូចៗនៅរួមគ្នា។
ឈ្មោះសត្វសារិកាមួយប្រភេទ មាត្រនិងសម្បុរស្រដៀងនឹងប្រចៀច ចំពុះលឿងខាងចុង ត្រចៀកសម្បុរលឿង :
[អូវ-ម៉ៃ] aumai
ឈ្មោះសត្វសារិកាមួយប្រភេទ មាត្រនិងសម្បុរស្រដៀងនឹងប្រចៀច ចំពុះលឿងខាងចុង ត្រចៀកសម្បុរលឿង :
ឈ្មោះវល្លិមួយប្រភេទដើមតូច សំបកស្ដើងរលើប សាច់ស្វិត ស្លឹកឆែកៗ ឡើងព័ទ្ធដើមឈើ ឫសល្អិតៗ សម្បុរខ្មៅ :
[អូវ-ឡ] aul
ឈ្មោះបក្សីរាត្រីចរ ពួកគូក មាន ២ប្រភេទគឺ ឪឡស្លឹក និង ឪឡធំ។
[អូវ-ឡ] aul
ឈ្មោះវល្លិមួយប្រភេទដើមតូច សំបកស្ដើងរលើប សាច់ស្វិត ស្លឹកឆែកៗ ឡើងព័ទ្ធដើមឈើ ឫសល្អិតៗ សម្បុរខ្មៅ :
ឈ្មោះដំណាំមួយប្រភេទ ដើមជាវល្លិបោះទងវារលើដី ផ្លែធំៗ មិនសមនឹងទង មានពូជច្រើនប្រភេទផ្សេងៗគ្នា, សម្រាប់ប្រើជាអាហារ :
[អូវ-ឡឹក] ovlerk
ឈ្មោះដំណាំមួយប្រភេទ ដើមជាវល្លិបោះទងវារលើដី ផ្លែធំៗ មិនសមនឹងទង មានពូជច្រើនប្រភេទផ្សេងៗគ្នា, សម្រាប់ប្រើជាអាហារ :
ឈ្មោះសារិកាមួយប្រភេទ សម្បុរខ្មៅ ចំពុះនិងជើងលឿង ទងត្រចៀកយារ សំឡេងក្រអួន :
[អូវ-ឡុង] aulong
ឈ្មោះសារិកាមួយប្រភេទ សម្បុរខ្មៅ ចំពុះនិងជើងលឿង ទងត្រចៀកយារ សំឡេងក្រអួន :
ឈ្មោះឈើធំមួយប្រភេទ ពួកអសារកព្រឹក្ស :
[អូវ-ឡោក] aulaok
ឈ្មោះឈើធំមួយប្រភេទ ពួកអសារកព្រឹក្ស :
ស្រៈសំស្ក្រឹតនេះ ជារស្សៈ (រឹ) ជាមុទ្ធជៈ មានសំឡេងកើតក្នុងក្បាល (ដូច រ ដែរ) ; សម្រាប់ប្រើខាងភាសាសំស្ក្រឹត, ខាងភាសាខ្មែរមានប្រើតែ ៦ម៉ាត់គឺ ឫក, ឫកពា, ឫស, ឫសដី, ឫសដូង, ឫស្សី (ដើមឫស្សី) ប៉ុណ្ណេះ។ សម្រាប់ប្រើភាសាសំស្ក្រឹត, ខ្មែរច្រើនផ្លាស់ ឫ ធ្វើជា រឹ ដូចជា ឫទ្ធិ, ភ្
[រឹ] roe≈
ស្រៈសំស្ក្រឹតនេះ ជារស្សៈ (រឹ) ជាមុទ្ធជៈ មានសំឡេងកើតក្នុងក្បាល (ដូច រ ដែរ) ; សម្រាប់ប្រើខាងភាសាសំស្ក្រឹត, ខាងភាសាខ្មែរមានប្រើតែ ៦ម៉ាត់គឺ ឫក, ឫកពា, ឫស, ឫសដី, ឫសដូង, ឫស្សី (ដើមឫស្សី) ប៉ុណ្ណេះ។ សម្រាប់ប្រើភាសាសំស្ក្រឹត, ខ្មែរច្រើនផ្លាស់ ឫ ធ្វើជា រឹ ដូចជា ឫទ្ធិ, ភ្
មារយាទ; កិរិយា, អាការៈកិរិយា, បែបបទ, សណ្ដាប់ធ្នាប់ (របស់រូបកាយ) :
[រឹក] ryk
មារយាទ; កិរិយា, អាការៈកិរិយា, បែបបទ, សណ្ដាប់ធ្នាប់ (របស់រូបកាយ) :
(ម.ព. ឫក)។
[រឹក-ពា] roekpea≈
(ម.ព. ឫក)។
ផ្កាយក្រពើ; ផ្កាយនព្វគ្រោះ; វេលាមានជោគ, មានមង្គល, មានសួស្ដី ដែលកំណត់តាមហោរាសាស្ត្រ :
[រឹក-ក្សៈ] ឬ [រឹក] ryksar
ផ្កាយក្រពើ; ផ្កាយនព្វគ្រោះ; វេលាមានជោគ, មានមង្គល, មានសួស្ដី ដែលកំណត់តាមហោរាសាស្ត្រ :
[រឹក-ក្សៈ-ណៈ] ryksonak
ការមើល, ការឃើញ។ ប្រើជាបទសមាស។
[រឹក-ក្សៈ-ណៈ-កា] ryksonak
ហេតុឬដំណើរដែលឃើញ។
[រឹក-ក្សៈ-ណៈ-ភាប] ryksonak
ភាវៈឬដំណើរមើល, ឃើញ។
[រឹក-ក្សៈ-ណា-កា] ryksonak
អាការៈដែលឃើញ។
(ម.ព. ឫក្សណៈ)។
[រឹក-ក្សៈ] ឬ [រឹក] roekksak]rue[roek≈
(ម.ព. ឫក្សណៈ)។
ថ្ងៃមានឫក្ស :
[រឹក-ពា] ryksapear
ថ្ងៃមានឫក្ស :
ព្រះចន្ទ្រ។
[រឹក-ក្សេស] rykses
ព្រះចន្ទ្រ។
ឈ្មោះគម្ពីរវេទទី ១ក្នុងវេទទាំង ៣ឬទាំង ៤របស់ ពួកព្រាហ្មណិក ជាគម្ពីរសម្ដែងសេចក្ដីសរសើរពួកទេវតា ...។
[រឹក-វេ-ទៈ] ឬ [រឹក-វេត] rykvet
ឈ្មោះគម្ពីរវេទទី ១ក្នុងវេទទាំង ៣ឬទាំង ៤របស់ ពួកព្រាហ្មណិក ជាគម្ពីរសម្ដែងសេចក្ដីសរសើរពួកទេវតា ...។
(ម.ព. ឫណគ្រ័ស្ត)។
[រឹ-ណៈ] ឬ [រឹន] ryn
បំណុល; ការឱ្យខ្ចី។ ប្រើជាបទសមាសឬបទតទ្ធិត។
[រឹ-ណៈ-គ្រ័ស] (ជើង ត)] ryn
ដែលជាប់បំណុល; អ្នកជំពាក់បំណុលគេ, កូនបំណុល។
[រឹ-ណៈ-មុ័ត-កុន] ryn
អ្នកទទួលធានាឱ្យកូនបំណុលគេ, អ្នកធានា។
[រឹ-ណៈ-មា-គន់] ryn
(ម.ព. ឫណមត្កុណ)។
[រឹ-ណា-យិក] ryn
(ម.ព. ឫណគ្រ័ស្ត)។
សេចក្ដីពិត; ច្បាប់, សណ្ដាប់ធ្នាប់, វិន័យ (សម្រាប់សាសនា) ; ការប្រព្រឹត្តតាមគន្លងធម៌, តាមលំអានច្បាប់។
[រឺ-តៈ] ryt
សេចក្ដីពិត; ច្បាប់, សណ្ដាប់ធ្នាប់, វិន័យ (សម្រាប់សាសនា) ; ការប្រព្រឹត្តតាមគន្លងធម៌, តាមលំអានច្បាប់។
គរហា, និន្ទា; ការមើលងាយ; សេចក្ដីខ្មាស; ដំណើរអាម៉ាស់មុខ; សេចក្ដីស្អប់ខ្ពើម; សេចក្ដីខ្លាចរអា, ដំណើររាងចាល។
[រឹ-តិ-យ៉ា] ryteyea
គរហា, និន្ទា; ការមើលងាយ; សេចក្ដីខ្មាស; ដំណើរអាម៉ាស់មុខ; សេចក្ដីស្អប់ខ្ពើម; សេចក្ដីខ្លាចរអា, ដំណើររាងចាល។
(ម.ព. ឫតិយា)។
[រឹ-តី-យ៉ា] roeteiya≈
(ម.ព. ឫតិយា)។
ការងូតទឹកជម្រះខ្លួនក្នុងថ្ងៃដាច់រដូវ; ការងូតទឹកជម្រះកាយរបស់ស្ត្រីក្នុងវេលាដែលធ្លាក់រដូវរួចហើយឬក្នុងវេលាកន្លងមក ៤ថ្ងៃ អំពីថ្ងៃដែលមានរដូវជាដំបូងបំផុត (ងូតដើម្បីឱ្យកើតស្រីសួស្ដី, តាមលទ្ធិព្រាហ្មណ៍ឬលទ្ធិបុរាណ)។
[រឹ-តុ] ryto
រដូវ។ ប្រើជាបទសមាស។
[រឹ-តុ-កាល] ryto
សម័យក្នុងរដូវ, គ្រាដែលសមតាមរដូវ, ដែលមានទំនងស្រួល; សម័យធ្លាក់រដូវនៃស្ត្រី (ហៅថា ឫតុសម័យ ឬ ឧតុ ក៏បាន)។
[រឹ-តុ-និ-យំ] ryto
ការកំណត់តាមរដូវ; ធម្មតារបស់រដូវ (ហៅថា ឫតុនិយាម ឬ ឧតុ ក៏បាន)។
[រឹ-តុ-ប៉ៈ-រ៉ិ-ណា-មៈ-ជា-ពាត] ryto
ជំងឺដែលកើតព្រោះការប្រែឬផ្លាស់រដូវ។
[រឹ-តុ-រាច] ryto
ស្ដេចរដូវ គឺរដូវស្លឹកឈើលាស់ (វសន្តរដូវ)។
[រឹ-តុ-សន់-ធិ] ryto
តំណរដូវ គឺវេលាត្រង់ចន្លោះរដូវពីមួយទៅមួយ, វេលាផ្លាស់រដូវ។
[រឹ-តុ-សាត] ryto
អាហារដែលឆ្ងាញ់តាមរដូវ; ដំណើរឆ្ងាញ់ពិសាតាមរដូវ។
[រឹ-តុស-ស្នាន] ryto
ការងូតទឹកជម្រះខ្លួនក្នុងថ្ងៃដាច់រដូវ; ការងូតទឹកជម្រះកាយរបស់ស្ត្រីក្នុងវេលាដែលធ្លាក់រដូវរួចហើយឬក្នុងវេលាកន្លងមក ៤ថ្ងៃ អំពីថ្ងៃដែលមានរដូវជាដំបូងបំផុត (ងូតដើម្បីឱ្យកើតស្រីសួស្ដី, តាមលទ្ធិព្រាហ្មណ៍ឬលទ្ធិបុរាណ)។
(ម.ព. ឫតុ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[រឺ-តុ—] reuto—≈
(ម.ព. ឫតុ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
កម្លាំងរឹងប៉ឹងឬដែលមានកម្លាំងរឹងប៉ឹង។
[រឹត] ឬ [រឹត-ធៈ] rytthor
ដែលរឹងប៉ឹង, ខ្លាំង, ក្លាខ្លាំង, ក្លាហាន; មាំទាំ, មាំមួន; ដែលលូតលាស់, ដុះដាល, ចម្រើន; ដែលសម្រេច, កើតការ; ដែលសម្បើម; រុងរឿង; ...។
[ព-លៈ-រឹត] rytthor
(ម.ព. ឫទ្ធពល)។
[រឹត-ធៈ-តេ-ជះ] rytthor
តេជះក្លាខ្លាំង។
[រឹត-ធៈ-ពល់] rytthor
កម្លាំងរឹងប៉ឹងឬដែលមានកម្លាំងរឹងប៉ឹង។
ឫទ្ធិច្រើន :
[រឹត-ធា] rytthea
ឫទ្ធិច្រើន :
អានុភាពនៃឫទ្ធិ (ប្រើជា ឥទ្ធានុភាព ក៏បាន, < ឥទ្ធិ + អានុភាវ)។
[រឹត-ធា-នុ-ភាប] ryttheanupheap
អានុភាពនៃឫទ្ធិ (ប្រើជា ឥទ្ធានុភាព ក៏បាន, < ឥទ្ធិ + អានុភាវ)។
ការបានឫទ្ធិ, ការសម្រេចឫទ្ធិ។
[រឹត] rytthi
សេចក្ដីសម្រេច, ដំណើរកើតការ; អំណាច; សេចក្ដីអស្ចារ្យ, សម្បើម; សេចក្ដីក្លៀវក្លា, រុងរឿង; សេចក្ដីចម្រើន, លូតលាស់, ដុះដាល; សេចក្ដីរឹងប៉ឹង, មាំមួន :
[បុន-យ៉ៈ-រឹត] rytthi
ឫទ្ធិរបស់បុណ្យ។
[រឹត-ធិ-ក្រៃ] rytthi
ឫទ្ធិដ៏ក្រៃលែង។
[រឹត-ធិ-ពល់] rytthi
កម្លាំងរបស់ឫទ្ធិ។
[រឹត-ធិ-មុ័ត] rytthi
ដែលមានឫទ្ធិ ឬអ្នកមានឫទ្ធិ។
[រឹត-ធិ-រង់] rytthi
ចម្បាំងមានឫទ្ធិ, ចម្បាំងយ៉ាងសម្បើម។
[រឹត-ធិ-រុត] rytthi
ដែលសម្បើម, រឹងប៉ឹង ដោយឫទ្ធិ ឬអ្នកមានឫទ្ធិខ្លាំងពូកែ។
[រឹត-ធិ-លាប] rytthi
ការបានឫទ្ធិ, ការសម្រេចឫទ្ធិ។
(ម.ព. ឥទ្ធិបាទ)។
[រឹត-ធិ-បាត] roetthibat≈
(ម.ព. ឥទ្ធិបាទ)។
(ម.ព. ឫទ្ធិ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[រឹត-ធិ—] roetthi—≈
(ម.ព. ឫទ្ធិ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
(ម.ព. ឫទ្ធ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងចុងសព្ទដទៃ។
[—រឹត] —roet≈
(ម.ព. ឫទ្ធ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងចុងសព្ទដទៃ។
(ម.ព. ឫទ្ធ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[រឹត-ធៈ—] roettheak—≈
(ម.ព. ឫទ្ធ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
រោគមួយប្រភេទដុះចេញពីសាច់ មានសណ្ឋានជាពកតូចមូលរឹង :
[រឹស] rys
អវយវៈចំណែកមួយរបស់រុក្ខជាតិ, តិណជាតិ, វល្លិជាតិ ដែលជាទូទៅដុះចាក់ចុះទៅក្នុងដី សម្រាប់ស្រូបយករសជាតិដី ដូចជាអាហារឬដែលដុះស្រោបដើមឈើជាដើម :
[រឹស] rys
ចុងគល់ធ្មេញដែលដុះក្នុងសាច់អញ្ចាញធ្មេញ :
[រឹស] rys
កំណាត់ឈើឬសសរបេតុងជាដើមដែលបុកបង្កប់ក្នុងរណ្ដៅបញ្ចាល់ដីឱ្យណែនដើម្បីកុំឱ្យស្រុត :
[រឹស] rys
(ភាសា.) វចនតាមួយបែបដែលជាមូលដ្ឋានក្នុងការបង្កើតបានជាពាក្យផ្សេងទៀតតាមរយៈបម្រែបម្រួលសូរឬការបន្ថែមរូបសព្ទ ដូចជាការផ្សំ ការដាក់ផ្នត់ជាដើម :
[រឹស] rys
រោគមួយប្រភេទដុះចេញពីសាច់ មានសណ្ឋានជាពកតូចមូលរឹង :
(ព.ប្រ.) ទីពំនាក់យ៉ាងមាំ; មុខការយ៉ាងសំខាន់; ដំណើរសម្រេចប្រយោជន៍ស៊ប់ :
[រឹស-កែវ] roeskaev≈
ឫសដែលដុះចាក់ត្រង់ទៅក្រោម ជាឫសសំខាន់របស់ឈើ (ប៉ុន្តែឈើខ្លះឥតឫសកែវក៏មាន)។
[រឹស-កែវ] roeskaev≈
(ព.ប្រ.) ទីពំនាក់យ៉ាងមាំ; មុខការយ៉ាងសំខាន់; ដំណើរសម្រេចប្រយោជន៍ស៊ប់ :
ជន្លេន (ព.ខ្ព.) ហៅដោយប្រៀបឬដោយសន្មតិថាជាឫសរបស់ដី)។