ឧបនាហ៍
(ម.ព. ឧបនាហៈ)។
ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។
(ម.ព. ឧបនាហៈ)។
[អ៊ុ-ប៉ៈ-ណា] aubakna≈
(ម.ព. ឧបនាហៈ)។
កិច្ចសន្យាដែលអ្នកខ្ចីប្រាក់ប្រគល់អសង្ហារិមភណ្ឌឱ្យម្ចាស់បំណុលប្រើប្រាស់ ដើម្បីកាត់ការប្រាក់និងរំលស់ដើមប្រាក់ខ្លះ។
[អ៊ុ-ប៉ៈ-និ-ធាន] aubaknithean≈
កិច្ចសន្យាដែលអ្នកខ្ចីប្រាក់ប្រគល់អសង្ហារិមភណ្ឌឱ្យម្ចាស់បំណុលប្រើប្រាស់ ដើម្បីកាត់ការប្រាក់និងរំលស់ដើមប្រាក់ខ្លះ។
របស់ដែលផ្ញើទុក, បញ្ញើ, របស់បញ្ចាំ។
[អ៊ុ-ប៉ៈ-និ-ធិ] ubanithi
របស់ដែលផ្ញើទុក, បញ្ញើ, របស់បញ្ចាំ។
ការចូលនិមន្តឬចូលអញ្ជើញផ្ទាល់; ការនិមន្តឬអញ្ជើញទុកមុន :
[អ៊ុ-ប៉ៈ-និ-មន់] ubanimnton
ការចូលនិមន្តឬចូលអញ្ជើញផ្ទាល់; ការនិមន្តឬអញ្ជើញទុកមុន :
អ្នកដែលត្រូវគេបញ្ជូនទៅរស់នៅឬគ្រប់គ្រងប្រទេសដទៃ។
[អ៊ុ-ប៉ៈ-និ-វេស] aubaknives≈
អ្នកដែលត្រូវគេបញ្ជូនទៅរស់នៅឬគ្រប់គ្រងប្រទេសដទៃ។
អាណានិគមកិច្ច ការធ្វើអាណានិគម។
[អ៊ុ-ប៉ៈ-និ-វេ-សៈ-ណៈ-កាំ] aubaknivesaknakkaam≈
អាណានិគមកិច្ច ការធ្វើអាណានិគម។
ក្រុមអ្នកចេញទៅនៅប្រទេសក្រៅ ជនអន្តោប្រវេសន៍។
[អ៊ុ-ប៉ៈ-និ-វេស] aubaknives≈
ក្រុមអ្នកចេញទៅនៅប្រទេសក្រៅ ជនអន្តោប្រវេសន៍។
(ម.ព. ឧបនិស័ទ)។
[អ៊ុ-ប៉ៈ-និ-សា] aubaknisa≈
(ម.ព. ឧបនិស័ទ)។
វេទាន្ត; ឈ្មោះគម្ពីរស័ក្ដិសិទ្ធិមួយយ៉ាងរបស់ពួកព្រាហ្មណ៍។
[អ៊ុ-ប៉ៈ-និ-ស័ទ] ubanisoat
ការកំបាំង, អាថ៌កំបាំង។
[អ៊ុ-ប៉ៈ-និ-ស័ទ] ubanisoat
វេទាន្ត; ឈ្មោះគម្ពីរស័ក្ដិសិទ្ធិមួយយ៉ាងរបស់ពួកព្រាហ្មណ៍។
(ម.ព. ឧបនិស្ស័យ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[អ៊ុ-ប៉ៈ-និស-សៈ-យ៉ៈ—] aubaknissakyak—≈
(ម.ព. ឧបនិស្ស័យ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
(ម.ព. ឧបនិស្សយសម្បន្ន)។
[អ៊ុ-ប៉ៈ-និស-សៃ] ubonissai
កុសលធម៌ដែលដេកឬអាស្រ័យនៅក្នុងខន្ធសន្តាន គឺកុសលដែលបានកសាងសន្សំអប់រំទុកមក, សំណាង, ភ័ព្វព្រេងសំណាង; ចំណុចចិត្ត :
[អ៊ុ-ប៉ៈ-និស-សៈ-យ៉ៈ-កា] ubonissai
ហេតុឬដំណើរនៃឧបនិស្ស័យឬក៏ជាឧបនិស្ស័យ។
[អ៊ុ-ប៉ៈ-និស-សៈ-យ៉ៈ-ធ័រ] ubonissai
ធម៌ជាឧបនិស្ស័យ (កុលសធម៌)។
[អ៊ុ-ប៉ៈ-និស-សៈ-យ៉ៈ-ពល់] ubonissai
កម្លាំងនៃឧបនិស្ស័យ។
[អ៊ុ-ប៉ៈ-និស-សៈ-យ៉ៈ-ភាប] ubonissai
ភាពនៃឧបនិស្ស័យ។
[អ៊ុ-ប៉ៈ-និស-សៈ-យ៉ៈ-សំ-ប័ត] ubonissai
ការបរិបូណ៌ដោយឧបនិស្ស័យ។
[អ៊ុ-ប៉ៈ-និស-សៈ-យ៉ៈ-សំ-ប័ន] ubonissai
អ្នកដែលបរិបូណ៌ដោយឧបនិស្ស័យ។
[អ៊ុ-ប៉ៈ-និស-សៈ-យ៉ៈ-សំ-ប័ន-ណាល] ubonissai
(ម.ព. ឧបនិស្សយសម្បន្ន)។
(ម.ព. ឧបញ្ញាសកថា)។
[អ៊ុ-ប៉័ន-យ៉ា-សៈ-កៈ-ថា] ubonyeasokotha
(ម.ព. ឧបញ្ញាសកថា)។
(ម.ព. ឧបបាតិកសត្ត)។
[អ៊ុ-ប៉ៈ-ប៉ា-តិ-កៈ] ubabatek
ដែលកើតឯង។
[អ៊ុ-ប៉ៈ-ប៉ា-តិ-កៈ-ជាត] ubabatek
សត្វដែលចាប់កំណើតឯងៗ :
[អ៊ុ-ប៉ៈ-ប៉ា-តិ-កៈ-ស័ត] ubabatek
សត្វដែលឧប្បត្តិកកើតឯង ដោយអំណាចកម្លាំងកុសលឬអកុសលបណ្ដាលឱ្យកើត (ឥតមាតាបិតា, ឥតមេឥតបា) :
[អោ-ប៉ៈ-ប៉ា-តិ-កៈ-ស័ត] ubabatek
(ម.ព. ឧបបាតិកសត្ត)។
អកុសលកម្មពីព្រេងនាយ ដែលជាប់តាមមកផ្ដល់បៀតបៀនឱ្យបាននូវសេចក្ដីទុក្ខលំបាកវិនាសទ្រព្យធនជាដើម :
[អ៊ុ-ប៉ៈ-ប៉ី-ឡៈ-កៈ-កាំ] ubabeilkakamm
អកុសលកម្មពីព្រេងនាយ ដែលជាប់តាមមកផ្ដល់បៀតបៀនឱ្យបាននូវសេចក្ដីទុក្ខលំបាកវិនាសទ្រព្យធនជាដើម :
របស់ឬអីវ៉ាន់សម្រាប់ប្រើប្រាស់ជិតៗខ្លួន (ហៅ ឧបភោគព័ស្ដុ ឬ ឧបភោគវត្ថុ ក៏បាន) :
[អ៊ុ-ប៉ៈ-ភោក] ubophouk
គ្រឿងសម្រាប់ប្រើប្រាស់ជិតខ្លួន (ជាគូគ្នានឹង បរិភោគ) :
[អ៊ុ-ប៉ៈ-ភោ-គៈ-ភ័ន] ubophouk
របស់ឬអីវ៉ាន់សម្រាប់ប្រើប្រាស់ជិតៗខ្លួន (ហៅ ឧបភោគព័ស្ដុ ឬ ឧបភោគវត្ថុ ក៏បាន) :
(ម.ព. ឧបមាជោតកៈ)។
[អ៊ុ] ឬ [អុ-ប៉ៈ-ម៉ា] ubamea
សេចក្ដីប្រៀប, សេចក្ដីប្រៀបធៀប, ការប្រៀបប្រដូច, ការប្រដូច, ការប្រៀបផ្ទឹម, ការទាញយកដំណើរឬហេតុជាដើមមកប្រៀប, មកប្រដូច ឱ្យងាយយល់ :
[អ៊ុ] ឬ [អុ-ប៉ៈ-ម៉ា] ubamea
ប្រៀប, ប្រៀបប្រដូច :
[អ៊ុ] ឬ [អុ-ប៉ៈ-ម៉ា] ubamea
ដែលប្រៀប, ដែលប្រដូច :
[អ៊ុ] ឬ [អុ-ប៉ៈ-ម៉ា-ជោ-តៈ-កៈ] ubamea
(ព.វ.) ពាក្យបំភ្លឺសេចក្ដីដោយឧបមាឬប្រាប់សេចក្ដីឧបមា, ប្រើពាក្យថា "ដូចជា, ប្រៀបដូចជា, ដូចយ៉ាង, យ៉ាងណាមិញ, ដូចម្ដេចមិញ" :
[អ៊ុ-ប៉ៈ-ម៉ា-វា-ចៈ-កៈ] ubamea
(ម.ព. ឧបមាជោតកៈ)។
ការថែរក្សារបស់ឧបមាតា ឬ ដូចជាឧបមាតា។
[អ៊ុ-ប៉ៈ-មា-ដា] ubameata
ស្ត្រីអ្នកចិញ្ចឹមរក្សា (ដូចម្ដាយ), ភីលៀង :
[អ៊ុ-ប៉ៈ-មា-ដា-ភិ-បាល] ubameata
ការថែរក្សារបស់ឧបមាតា ឬ ដូចជាឧបមាតា។
ឧបមាននិងឧបមេយ្យ។
[អ៊ុ-ប៉ៈ-ម៉ា-ណៈ] ឬ [អ៊ុ-ប៉ៈ-ម៉ាន] ubamean
ឧបមា (ព.កា.)។
[អ៊ុ-ប៉ៈ-ម៉ា-ណៈ-កៈ-ថា] ubamean
ពាក្យប្រៀប។
[អ៊ុ-ប៉ៈ-ម៉ាន-ណាត់-ថៈ-និ-បាត] ubamean
ពាក្យប្រាប់សេចក្ដីឧបមា (ឧបមាវាចកៈ)។
[អ៊ុ-ប៉ៈ-ម៉ា-ណៈ-បត់] ubamean
បទប្រៀប; ពាក្យឧបមា។
[អ៊ុ-ប៉ៈ-ម៉ា-នុ-ប៉ៈ-ម៉ៃ] ubamean
ឧបមាននិងឧបមេយ្យ។
(អ.សិ.) រូបារម្មណ៍ក្នុងអត្ថបទកំណាព្យ អត្ថបទពាក្យរាយ ដែលកើតឡើងតាមរយៈពាក្យពេចន៍ ឃ្លាប្រយោគ ដែលរំលេចឱ្យឃើញការប្រៀបធៀបពាក្យដូច ដូចជាហាក់ដូចជា ធៀបនឹង ប្រៀបបាននឹង រូហាន ... ដែលអ្នកនិពន្ធបានលើកឡើង ដូចជា (...) ទុំថាខ្លួនបងដូចរាជសីហ៍-ខ្លួននាងទាវស្រីដូចគុហា។ (...)។
[អ៊ុ-ប៉ៈ-ម៉ា-ណៈ-រូ-បា-រ៉ម់] aubakmanakrubarmo≈
(អ.សិ.) រូបារម្មណ៍ក្នុងអត្ថបទកំណាព្យ អត្ថបទពាក្យរាយ ដែលកើតឡើងតាមរយៈពាក្យពេចន៍ ឃ្លាប្រយោគ ដែលរំលេចឱ្យឃើញការប្រៀបធៀបពាក្យដូច ដូចជាហាក់ដូចជា ធៀបនឹង ប្រៀបបាននឹង រូហាន ... ដែលអ្នកនិពន្ធបានលើកឡើង ដូចជា (...) ទុំថាខ្លួនបងដូចរាជសីហ៍-ខ្លួននាងទាវស្រីដូចគុហា។ (...)។
(ម.ព. ឧបមេយ្យជ្ជោតកៈ)។
[អ៊ុ-ប៉ៈ-ម៉ៃ] ubomeyy
ដែលគួរឬអាចប្រៀបធៀបគ្នាបាន, ដែលជាគូគ្នានឹងឧបមា :
[អ៊ុ-ប៉ៈ-ម៉ៃ] ubomeyy
សេចក្ដីដែលគួរប្រៀបធៀបគ្នាបាន, សេចក្ដីជាគូគ្នានឹងឧបមា :
[អ៊ុ-ប៉ៈ-ម៉ៃ-យ៉ៈ-កៈ-ថា] ubomeyy
ពាក្យឧបមេយ្យ។
[អ៊ុ-ប៉ៈ-ម៉ៃ-យ៉័ច-ជោ-តៈ-កៈ] ubomeyy
ពាក្យសម្រាប់បំភ្លឺសេចក្ដីឧបមេយ្យ ឬប្រាប់សេចក្ដីឧបមេយ្យ; ប្រើពាក្យថា "ក៏យ៉ាងនោះឯង, ក៏យ៉ាងនោះដែរ, ក៏ដូច្នោះឯង, ក៏ដូច្នោះដែរ" (ព.វ.)។
[អ៊ុ-ប៉ៈ-ម៉ៃ-យ៉័ត-ថៈ-និ-បាត] ubomeyy
(ម.ព. ឧបមេយ្យជ្ជោតកៈ)។
(ម.ព. ឧបមេយ្យ)។
[អ៊ុ-ប៉ៈ-ម៉ៃ] ubameyy
(ម.ព. ឧបមេយ្យ)។
វិវាហមង្គល, មង្គលការគូបុរសស្ត្រី :
[អ៊ុ-ប៉ៈ-យៈ-មៈ-មង់-គល់] ubayomomongkol
វិវាហមង្គល, មង្គលការគូបុរសស្ត្រី :
(ម.ព. ឧបយមមង្គល)។
[អ៊ុ-ប៉ៈ-យា-មៈ-មង់-គល់] aubakyeameakmngoklo≈
(ម.ព. ឧបយមមង្គល)។
ក្សត្រិយ៍ដែលកំពុងទ្រង់ព្រះយៅវ៍ (ក្សត្រិយ៍ កំលោះ) ដែលមានឋានៈជាឧបរាជទី ១ឬឧបរាជស្ដាំ :
[អ៊ុ-ប៉ៈ-យុ-វៈ-រាច] uboyuvoreach
ក្សត្រិយ៍ដែលកំពុងទ្រង់ព្រះយៅវ៍ (ក្សត្រិយ៍ កំលោះ) ដែលមានឋានៈជាឧបរាជទី ១ឬឧបរាជស្ដាំ :
(ព.វ.) ទុតិយាវិភត្តិនាម (ហៅ ឧបយោគវចនៈ ក៏បាន)។
[អ៊ុ-ប៉ៈ-យោក] uboyouk
ការប្រកបចូលគ្នា; ការសមប្រកប, សេចក្ដីកើតការ, ការសម្រេចប្រយោជន៍; ដំណើរប្រព្រឹត្តទៅស្រួល; ការប្រើប្រាស់។
[អ៊ុ-ប៉ៈ-យោក] uboyouk
(ព.វ.) ទុតិយាវិភត្តិនាម (ហៅ ឧបយោគវចនៈ ក៏បាន)។
(ម.ព. ឧបយោគ)។
[អ៊ុ-ប៉ៈ-យោ-គៈ-វៈ-ចៈ-នៈ] aubakyokeakveakchakneak≈
(ម.ព. ឧបយោគ)។
(ម.ព. ឧបយុវរាជ)។
[អ៊ុ-ប៉ៈ-យៅ-វៈ-រាច] ឬ [អ៊ុ-ប៉ៈ-យ៉ៅ-វៈ-រាច] uboyovvoreach
(ម.ព. ឧបយុវរាជ)។
ព្រះរាជាបន្ទាប់ គឺក្សត្រិយ៍ដែលមានរាជស័ក្ដិរងបន្ទាប់ក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យ :
[អ៊ុ-ប៉ៈ-រ៉ាច] ឬ [អុ-ប៉ៈ-រ៉ាច] ubareach
ព្រះរាជាបន្ទាប់ គឺក្សត្រិយ៍ដែលមានរាជស័ក្ដិរងបន្ទាប់ក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យ :
ប្រើជា គុ. ក៏បាន "ដែលជារបស់ក្សត្រិយ៍ឧបរាជ" :
[អ៊ុ-ប៉ៈ-រ៉ាច] uboreachyor
សម្បត្តិឬមុខក្រសួងរបស់ក្សត្រិយ៍ឧបរាជ។
[អ៊ុ-ប៉ៈ-រ៉ាច] uboreachyor
ប្រើជា គុ. ក៏បាន "ដែលជារបស់ក្សត្រិយ៍ឧបរាជ" :
ថ្នាក់ឬជាន់ខាងលើ។
[អ៊ុ-ប៉ៈ-រ៉ិ-ម៉ៈ] uborim
ខាងលើ, ខ្ពង់ខ្ពស់ (ព.ផ្ទ.) ហេដ្ឋិម)។
[អ៊ុ-ប៉ៈ-រ៉ិ-ម៉័ត-ឋាន] uborim
ទីខាងលើ។
[អ៊ុ-ប៉ៈ-រ៉ិ-ម៉ៈ-ប៉ៈ-រ៉ិច-ឆែត] uborim
ការកំណត់យ៉ាងខ្ពស់, យ៉ាងលើគេបំផុត។
[អ៊ុ-ប៉ៈ-រ៉ិ-ម៉ៈ-ប៉ៈ-រ៉ិ-យ៉ាយ] uborim
បរិយាយដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់។
[អ៊ុ-ប៉ៈ-រ៉ិ-ម៉ៈ-ភាក] uborim
ប៉ែកខាងលើ។
[អ៊ុ-ប៉ៈ-រ៉ិ-ម៉ៈ-ភូម] uborim
ថ្នាក់ឬជាន់ខាងលើ។
ទិសខាងលើ (ក្នុងពួកទិស១០)។
[អ៊ុ-ប៉ៈ-រ៉ិ-ម៉ៈ-ទឹស] uborimotis
ទិសខាងលើ (ក្នុងពួកទិស១០)។
(ម.ព. ឧបរិម) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[អ៊ុ-ប៉ៈ-រ៉ិ-ម៉ៈ—] aubakremak—≈
(ម.ព. ឧបរិម) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
(ម.ព. ឧបរោធកាល)។
[អ៊ុ-ប៉ៈ-រោត] uborouth
ការបិទ, ការរាំង, ការខ្ទប់, ការខាំង; ការបិទឬខ្ទប់ផ្លូវមិនឱ្យចេញចូលបាន :
[អ៊ុ-ប៉ៈ-រោ-ធៈ-កាំ] uborouth
អំពើបិទផ្លូវ។
[អ៊ុ-ប៉ៈ-រោ-ធៈ-កា] uborouth
ហេតុឬដំណើរនៃការបិទផ្លូវ។