ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

ឧត្តមសេនីយ៍ឯក

ឧត្តមសេនីយ៍មានឋានន្តរសក្ដិខ្ពស់ជាងឧត្តមសេនីយ៍ទោនិងឧត្តមសេនីយ៍ត្រី។

ឧត្តមសេនីយ៍ឯក នាម

[អ៊ុត-ដំ-សេ-ណី-អែក] autdamseneiaaek≈

ឧត្តមសេនីយ៍មានឋានន្តរសក្ដិខ្ពស់ជាងឧត្តមសេនីយ៍ទោនិងឧត្តមសេនីយ៍ត្រី។

ឧត្តមស្នងការ

ស្នងការជាន់ខ្ពស់, អ្នកដឹកនាំគម្រោងអន្តរជាតិសំខាន់ណាមួយ :

ឧត្តមស្នងការ នាម

[អ៊ុត-ដំ-ស្នង-កា] autdamsanngka≈

ស្នងការជាន់ខ្ពស់, អ្នកដឹកនាំគម្រោងអន្តរជាតិសំខាន់ណាមួយ :

ឧត្តមា គុណនាម

[អ៊ុត-តៈ-ម៉ា] auttakma≈

(ម.ព. ឧត្តម)។

ឧត្តមានុភាព

អានុភាពខ្លាំងក្រៃ, ភាពដែលមានអំណាចដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ ភាពមានអំណាចលើគេ :

ឧត្តមានុភាព នាម

[អ៊ុត-តៈ-ម៉ា-នុ-ភាប] auttakmanupheab≈

អានុភាពខ្លាំងក្រៃ, ភាពដែលមានអំណាចដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ ភាពមានអំណាចលើគេ :

ឧត្តមានុវត្ត នាម

[អ៊ុត-តៈ-ម៉ា-នុ-វ័ត] auttakmanuvta≈

ការអនុវត្តដែលជាបទពិសោធន៍ដ៏ប្រសើរកន្លងមក។

ឧត្តមោ គុណនាម

[អ៊ុត-តៈ-ម៉ោ] auttakmao≈

(ម.ព. ឧត្តម)។

ឧត្តមំ គុណនាម

[អ៊ុត-តៈ-មុ័ង] auttakmung≈

(ម.ព. ឧត្តម)។

ឧត្តមៈ គុណនាម

[អ៊ុត-តៈ-ម៉ៈ] auttakmak≈

(ម.ព. ឧត្តម)។

ឧត្តម—

(ម.ព. ឧត្តម) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ឧត្តម— គុណនាម

[អ៊ុត-ដំ-ម៉ៈ—] ឬ [អ៊ុត-ដំ—] autdammak—]rue[autdam—≈

(ម.ព. ឧត្តម) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ឧត្តរ គុ., ន.

[អ៊ុត-ដ] autda≈

ខ្ពស់; លើ; ឆ្វេង; ក្រោយ; ខាងលើ; ខាងខ្ពស់; ខាងជើង; ខាងឆ្វេង; ខាងចុង; ខាងក្រោយ :

ឧត្តរ នាម ១)

[អ៊ុត-តៈ-រ៉ា-សង់] auttakrasngo≈

សំពត់ពានា, សំពត់បង់ក។

ឧត្តរ នាម ២)

[អ៊ុត-តៈ-រ៉ា-សង់] auttakrasngo≈

(ព.ពុ.) ចីពរ :

ឧត្តរ នាម

[អ៊ុត-តៈ-រៈ-កៈ-រ៉ោ-ទ្វីប] auttakreakkakraotvib≈

(ម.ព. ឧត្តរកុរុ)។

ឧត្តរ នាម

[អ៊ុត-តៈ-រ៉ៈ-កាយ] auttakrakkay≈

រាងកាយប៉ែកខាងលើ; រូបកាយខ្ពស់។

ឧត្តរ នាម

[អ៊ុត-តៈ-រ៉ៈ-កាល] auttakrakkal≈

អនាគតកាល។

ឧត្តរ នាម

[អ៊ុត-តៈ-រ៉ៈ-កុ-រ៉ុ] auttakrakkoro≈

ឈ្មោះមហាទ្វីបមួយនៅក្នុងទិសភាគខាងជើងភ្នំសិនេរុ (តាមភូមិសាស្ត្របុរាណ)។

ឧត្តរ នាម

[អ៊ុត-តៈ-រ៉ៈ-ទិ-សា-ភាក] auttakraktisapheak≈

ប៉ែកទិសខាងជើង។

ឧត្តរ នាម

[អ៊ុត-តៈ-រ៉ៈ-និ-កាយ] auttakraknikay≈

ពួកខាងជើង គឺពួកពុទ្ធសាសនិកខាងលទ្ធិមហាយាន។

ឧត្តរ នាម

[អ៊ុត-តៈ-រ៉ៈ-ប័ត] auttakrakbta≈

សំពត់សម្រាប់ពានា ឬសំពត់បង់ក, សំពត់ដណ្ដប់ (ហៅ ឧត្តរពស្ត្រ ឬ ឧត្តរព័ស្ត្រ ក៏បាន)។

ឧត្តរ កិរិយាសព្ទ

[អ៊ុត-តៈ-រ៉ៈ-លុប] auttakraklub≈

(ព.វ.) លុបអក្សរឬបទខាងចុង, ដូចជា អាដានាដិយៈ > អាដានា; ឪពុក > ឪ ជាដើម។

ឧត្តរ កិរិយាសព្ទ

[អ៊ុត-តៈ-រ៉ៈ-លោប] auttakraklob≈

(ម.ព. ឧត្តរលុប)។

ឧត្តរ នាម

[អ៊ុត-តៈ-រ៉ា-ព័ត] auttakrapta≈

ដំណើរវិលទៅខាងឆ្វេង ដើរជាឧត្តរាព័ត៌ ដើរវិលទៅខាងឆ្វេងជុំវិញទីណាមួយ :

ឧត្តរ គុណនាម

[អ៊ុត-តៈ-រ៉ា-ភិ-មុក] auttakraphimuk≈

ដែលមានមុខបែរចំទៅខាងជើង។

ឧត្តរ នាម

[អ៊ុត-តៈ-រ៉ា-វ័ត] auttakravta≈

(ម.ព. ឧត្តរាព័ត៌)។

ឧត្តរ នាម

[អ៊ុត-តៈ-រ៉ា-សាត] auttakrasat≈

ឈ្មោះនក្សត្រទី ២១; ខែអាសាឍក្រោយ; ខ្មែរធ្លាប់ប្រើតែ ទុតិយាសាឍ។

ឧត្តរជីវី

ញាតិឬសមាជិកគ្រួសារនៃអ្នកដែលបានបាត់បង់ជីវិតទៅ។

ឧត្តរជីវី នាម

[អ៊ុត-តៈ-រ៉ៈ-ជី-វី] auttakrakchivi≈

ញាតិឬសមាជិកគ្រួសារនៃអ្នកដែលបានបាត់បង់ជីវិតទៅ។

ឧត្តរទិស

ទិសខាងឆ្វេងដៃ គឺទិសខាងជើង (ឧត្តរ)។

ឧត្តរទិស នាម

[អ៊ុត-ដ-ទឹស] autdatoes≈

ទិសខាងឆ្វេងដៃ គឺទិសខាងជើង (ឧត្តរ)។

ឧត្តរមានជ័យ

ឈ្មោះខេត្តមួយរបស់កម្ពុជា ដែលបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៤ហើយមានក្រុងសំរោងជាទីរួមខេត្ត។

ឧត្តរមានជ័យ នាម

[អ៊ុត-ដ-មាន-ជៃ] autdameanchey≈

ឈ្មោះខេត្តមួយរបស់កម្ពុជា ដែលបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៤ហើយមានក្រុងសំរោងជាទីរួមខេត្ត។

ឧត្តរា គុ., ន.

[អ៊ុត-តៈ-រ៉ា] auttakra≈

(ម.ព. ឧត្តរ)។

ឧត្តរានុទិស

អនុទិសជាចន្លោះនៃទិសឧត្តរនិងទិសបូព៌ គឺទិសឦសាន។

ឧត្តរានុទិស នាម

[អ៊ុត-តៈ-រ៉ា-នុ-ទឹស] uttoreanutis

អនុទិសជាចន្លោះនៃទិសឧត្តរនិងទិសបូព៌ គឺទិសឦសាន។

ឧត្តរិ

លាភដ៏លើសលប់; លាភដែលចេះតែបានច្រើនៗមិនដាច់; លាភសម្រាប់ឧត្តរិមនុស្ស; លាភដែលមនុស្សសាមញ្ញមិនអាចនឹងបាន។

ឧត្តរិ គុ., គុ.កិ. a

[អ៊ុត-តៈ-រ៉ិ] uttori

ក្រៃលែង, លើសលែង, លើសទៅទៀត; ច្រើនលើសទៅទៀត; ដែលជាងគេ; តទៅ, តទៅទៀត; ទៀត; ខាងលើ។

ឧត្តរិ គុណនាម b

[អ៊ុត-តៈ-រ៉ិ] uttori

សម្ដីលើសពីហេតុពិត, សម្ដីបំផ្លើស, សម្ដីភូតភរ :

ឧត្តរិ នាម

[មៈ-នុស-អ៊ុត-តៈ-រ៉ិ] uttori

មនុស្សវិសេសក្រៃលែងជាងមនុស្សធម្មតា (ឧត្តរិមនុស្ស)។ ខ្មែរប្រើជា "មនុស្សអ្នកអួតអាងហួសហេតុ, មនុស្សភូតភរ"។

ឧត្តរិ នាម

[អ៊ុត-តៈ-រ៉ិ-គៈ-មៈ-នា-គំ] uttori

ការទៅមកបន្តគ្នាមិនដាច់។

ឧត្តរិ នាម

[អ៊ុត-តៈ-រ៉ិ-ត្រី-មាស] uttori

លើសពីបីខែ, ជាងបីខែ។

ឧត្តរិ នាម

[អ៊ុត-តៈ-រ៉ិ-ទ្វិ-រ័ត-តៈ] uttori

លើសពីពីរយប់, ជាងពីរយប់។

ឧត្តរិ នាម

[អ៊ុត-តៈ-រ៉ិ-ភ័ង-គៈ] ឬ [អ៊ុត-តៈ-រ៉ិ-ភ័ង] uttori

ឈ្មោះសម្លខាប់មួយប្រភេទ (លោកអ្នកចេះបាលីខ្លះយល់ថា សម្លការី ប៉ុន្តែតាមសេចក្ដីពន្យល់ក្នុងវិន័យថា ឧត្តរិភង្គ នេះជា ព្យញ្ជនាហារ គឺជាម្ហូបខាប់ឬម្ហូបគោក បែបដូចជា ម្ហូបភ្លា ទេដឹង?)។

ឧត្តរិ នាម

[អ៊ុត-តៈ-រ៉ិ-ម័ក] uttori

(ព.ពុ.) មគ្គថ្នាក់លើ។

ឧត្តរិ នាម

[អ៊ុត-តៈ-រ៉ិ-មៈ-នុស-សៈ] uttori

មនុស្សអ្នកមានគុណវិសេសលើសលែងជាងមនុស្សធម្មតា គឺមនុស្សអ្នកបានសម្រេចធម្មវិសេសមានឈានជាដើម រហូតដល់មគ្គផលនិញ្វន :

ឧត្តរិ នាម

[អ៊ុត-តៈ-រ៉ិ-មៈ-នុស-សៈ-ធ័ម] uttori

ធម៌របស់ឧត្តរិមនុស្ស។

ឧត្តរិ នាម

[អ៊ុត-តៈ-រ៉ិ-លាប] uttori

លាភដ៏លើសលប់; លាភដែលចេះតែបានច្រើនៗមិនដាច់; លាភសម្រាប់ឧត្តរិមនុស្ស; លាភដែលមនុស្សសាមញ្ញមិនអាចនឹងបាន។

ឧត្តរិ—

(ម.ព. ឧត្តរិ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ឧត្តរិ— នាម

[អ៊ុត-តៈ-រ៉ិ—] auttakre—≈

(ម.ព. ឧត្តរិ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ឧត្តរោ គុ., ន.

[អ៊ុត-តៈ-រ៉ោ] auttakrao≈

(ម.ព. ឧត្តរ)។

ឧត្តរំ គុ., ន.

[អ៊ុត-តៈ-រ៉័ង] auttakrngo≈

(ម.ព. ឧត្តរ)។

ឧត្តរៈ គុ., ន.

[អ៊ុត-តៈ-រ៉ៈ] auttakrak≈

(ម.ព. ឧត្តរ)។

ឧត្តរ—

(ម.ព. ឧត្តរ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ឧត្តរ— គុ., ន.

[អ៊ុត-តៈ-រ៉ៈ—] auttakrak—≈

(ម.ព. ឧត្តរ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ឧត្តល

ពាក្យប្រើក្លាយមកពី ឧត្តរ ដោយផ្លាស់ រ ជា ល។

ឧត្តល នាម

[អ៊ុត-ដល់] uttol

ពាក្យប្រើក្លាយមកពី ឧត្តរ ដោយផ្លាស់ រ ជា ល។

ឧត្តលា

ពាក្យប្រើក្លាយមកពី ឧត្តរា ដោយផ្លាស់ រ ជា ល។

ឧត្តលា នាម

[អ៊ុត-តៈ-ឡា] auttakla≈

ពាក្យប្រើក្លាយមកពី ឧត្តរា ដោយផ្លាស់ រ ជា ល។

ឧត្តលោ

ពាក្យប្រើក្លាយមកពី ឧត្តរោ ដោយផ្លាស់ រ ជា ល។

ឧត្តលោ នាម

[អ៊ុត-តៈ-ឡោ] auttaklao≈

ពាក្យប្រើក្លាយមកពី ឧត្តរោ ដោយផ្លាស់ រ ជា ល។

ឧត្តាន គុណនាម

[អ៊ុត-តាន] uttan

រាក់; ផ្ងារ; ងាយ។ សម្រាប់ប្រើក្នុងកាព្យ តាមដោយកវីជ្រើសរើសប្រើ, ដូចជាកាព្យថា :

ឧត្តាន នាម

[អ៊ុត-តា-ណៈ-កៈ-ថា] uttan

ពាក្យងាយយល់។

ឧត្តាន នាម

[អ៊ុត-តា-ណៈ-កា] uttan

ហេតុឬដំណើរងាយ។

ឧត្តាន នាម

[អ៊ុត-តា-ណៈ-ចិន-ដា] uttan

គំនិតរាក់។

ឧត្តាន នាម

[អ៊ុត-តា-ណៈ-ភាប] uttan

ភាពរាក់ឬងាយ។

ឧត្តាន នាម

[អ៊ុត-តា-ណៈ-ម៉ៈ-តិ] uttan

(ម.ព. ឧត្តានចិន្តា)។

ឧត្តាន នាម

[អ៊ុត-តា-ណៈ-សៃ-យ៉ា] uttan

ការដេកផ្ងារ, ដំណេកផ្ងារ។

ឧត្តាន—

(ម.ព. ឧត្តាន) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ឧត្តាន— នាម

[អ៊ុត-តា-ណៈ—] auttanak—≈

(ម.ព. ឧត្តាន) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ឧត្តាស នាម

[អ៊ុត-តា-សៈ] uttas

សេចក្ដីខ្លាចខ្លាំង, សេចក្ដីតក់ស្លុត។ សរសេរជា ឧត្តាសៈ ឬ ឧត្រាសៈ ក៏បាន សម្រាប់ប្រើក្នុងកាព្យតាមដោយកវីត្រូវការប្រើ :

ឧត្តាស នាម

[អ៊ុត-តា-សៈ-កា] uttas

ហេតុឬដំណើរដែលគួរឱ្យខ្លាចខ្លាំង។

ឧត្តាស នាម

[អ៊ុត-តា-សៈ-ចិត] uttas

ចិត្តតក់ស្លុត។

ឧត្តាស នាម

[អ៊ុត-តា-ស័ត-ឋាន] uttas

ទីដែលគួរឱ្យខ្លាចខ្លាំង។

ឧត្តាស នាម

[អ៊ុត-តា-សៈ-នី-យ័ត-ឋាន] uttas

(ម.ព. ឧត្តាសដ្ឋាន)។

ឧត្តាស នាម

[អ៊ុត-តា-សៈ-ភាប] uttas

ភាពនៃសេចក្ដីតក់ស្លុត, ដំណើរតក់ស្លុត។

ឧត្តាស នាម

[អ៊ុត-ត្រា-សៈ-កា] uttas

(ម.ព. ឧត្តាសការណ៍)។

ឧត្តាស នាម

[អ៊ុត-ត្រា-សៈ-ចិត] uttas

(ម.ព. ឧត្តាសចិត្ត)។

ឧត្តាស នាម

[អ៊ុត-ត្រា-សៈ-ភាប] uttas

(ម.ព. ឧត្តាសភាព)។

ឧត្តាសៈ នាម

[អ៊ុត-តា-សៈ] auttasak≈

(ម.ព. ឧត្តាស)។

ឧត្តាស—

(ម.ព. ឧត្តាស) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ឧត្តាស— នាម

[អ៊ុត-តា-សៈ—] auttasak—≈

(ម.ព. ឧត្តាស) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ឧត្តុង្គ

ខ្ពស់, ខ្ពង់ខ្ពស់; ប្រសើរ, ថ្លៃថ្លា។

ឧត្តុង្គ គុណនាម

[អ៊ុត-ដុង] autdong≈

ខ្ពស់, ខ្ពង់ខ្ពស់; ប្រសើរ, ថ្លៃថ្លា។

ឧត្តុង្គឧត្តម

ឧត្តមលើសលែង, ប្រសើរកន្លង (សរសេរជា ឧដុង្គឧត្តម តាមទម្លាប់ប្រើរៀងមកក៏បាន។

ឧត្តុង្គឧត្តម គុណនាម

[អ៊ុត-ដុង-អ៊ុត-ដំ] autdongautdam≈

ឧត្តមលើសលែង, ប្រសើរកន្លង (សរសេរជា ឧដុង្គឧត្តម តាមទម្លាប់ប្រើរៀងមកក៏បាន។

ឧត្បល

ត្រពាំងមានឧត្បល, ត្រពាំងមានព្រលិត លំចង់។

ឧត្បល នាម

[អ៊ុត-ត្បល់] ឬ [អ៊ុត-ត្បុល] utbol

បទុមជាតិ; ព្រលិត; លំចង់ :

ឧត្បល នាម

[អ៊ុត-ត្ប៉ៈ-ឡៈ-ប័ត] utbol

ស្លឹកឧត្បល។