ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

ឧណ្ហ គុណនាម

[អ៊ុន-ហា-លុ] unhor

ដែលមានក្ដៅច្រើន; ដែលចាញ់ក្ដៅ :

ឧណ្ហ នាម

[អ៊ុន-ហោ-ទៈ-កៈ] ឬ [អ៊ុន-ហោ-ទក់] unhor

ទឹកក្ដៅ។

ឧណ្ហ កិរិយាសព្ទ

[អ៊ុន-ចិត] unhor

កក់ក្ដៅក្នុងចិត្ត, នឹកសង្ឃឹម។

ឧណ្ហតិកិច្ឆា នាម

[អ៊ុន-ហៈ-តិ-កិច-ឆា] aunhaktekechchha≈

ការព្យាបាលរោគដោយប្រើកម្ដៅ។

ឧណ្ហា—

(ម.ព. ឧណ្ហ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ឧណ្ហា— នាម

[អ៊ុន-ហា—] aunha—≈

(ម.ព. ឧណ្ហ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ឧណ្ហីស

មកុដរាជ្យ (រាប់ចូលក្នុងរាជកកុធភណ្ឌទាំង ៥)។

ឧណ្ហីស នាម

[អ៊ុន-ហិស] unheis

គ្រឿងប្រដាប់សីសៈ; មកុដ; ឈ្នួតក្បាល; ក្បាំងមុខ; របៃ; ក្បាលជណ្ដើរ; មង្គល។

ឧណ្ហីស នាម

[ព្រះ-អ៊ុន-ហិស] unheis

មកុដរាជ្យ (រាប់ចូលក្នុងរាជកកុធភណ្ឌទាំង ៥)។

ឧណ្ហោ—

(ម.ព. ឧណ្ហ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ឧណ្ហោ— នាម

[អ៊ុន-ហោ—] aunhao—≈

(ម.ព. ឧណ្ហ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ឧណ្ហ៍ គុណនាម

[អ៊ុន] aun≈

(ម.ព. ឧណ្ហ២)។

ឧណ្ហ—

(ម.ព. ឧណ្ហ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ឧណ្ហ— គុណនាម

[អ៊ុន-ហៈ—] aunhak—≈

(ម.ព. ឧណ្ហ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ឧតុ

សមុដ្ឋាននៃរដូវ (មានក្ដៅ, រងាជាដើម) :

ឧតុ នាម

[អ៊ុ-តុ] uto

រដូវ។

ឧតុ នាម

[ជំ-ងឺ-អុ-តុ-ប៉ៈ-រ៉ិ-ណាម] uto

ជំងឺដែលកើតព្រោះដំណើរផ្លាស់រដូវ (ហៅ ឧតុបរិណាមជាពាធ ក៏បាន)។

ឧតុ នាម

[អ៊ុ-តុ-កាល] uto

កាលរដូវគឺកាលដែលគួរតាមរដូវ :

ឧតុ នាម

[អ៊ុ-តុ-នី] uto

ស្ត្រីមានរដូវ។

ឧតុ នាម

[អ៊ុ-តុ-ប៉ៈ-រ៉ិ-ណាម] uto

ដំណើរផ្លាស់រដូវ ឬ ប្រែប្រួលរដូវ។

ឧតុ នាម

[អ៊ុ-តុ-ប៉ៈ-រ៉ិ-ណា-ម៉ៈ-ជា-ពាត] uto

(ម.ព. ឫតុបរិណាមជាពាធ ក្នុង ឫតុ)។

ឧតុ នាម

[អ៊ុ-តុ-ប៉ៈ-រ៉ិ-យ៉ោ-សាន] uto

ចុងរដូវ។

ឧតុ នាម

[អ៊ុ-តុ-ម៉ៈ-តី] uto

(ម.ព. ឧតុនី)។

ឧតុ នាម

[អ៊ុ-តុ-មុក] uto

ដើមរដូវ។

ឧតុ នាម

[អ៊ុ-តុ-រាច] uto

ស្តេចរដូវ គឺ វសន្តរដូវ (រដូវឈើជម្រុះស្លឹកហើយបញ្ចេញត្រួយបញ្ចេញផ្កា។

ឧតុ នាម

[អ៊ុ-តុ-វិ-ប៉ៈ-រ៉ិត] uto

ដំណើរផ្លាស់ប្រែអាកាសធាតុក្នុងរដូវនីមួយ (ដូចជារដូវក្ដៅប្រែទៅជាត្រជាក់ជាដើម)។

ឧតុ នាម

[អ៊ុ-តុ-វិ-ប៉័ល-ឡាស] uto

(ម.ព. ឧតុវិបរិត)។

ឧតុ នាម

[អ៊ុ-តុ-សន់-ធិ] uto

តំណរដូវ។

ឧតុ នាម

[អ៊ុ-តុ-សន់-និ-បាត] uto

សម័យដែលរដូវមួយទល់គ្នានឹងរដូវមួយ។

ឧតុ នាម

[អ៊ុ-តុ-សៈ-មុត-ឋាន] uto

សមុដ្ឋាននៃរដូវ (មានក្ដៅ, រងាជាដើម) :

ឧតុនិយម

(ភូមិ.) ផ្នែកមួយនៃភូមិរូបវិទ្យាដែលសិក្សាអំពីធាតុទាំងឡាយរបស់ធាតុអាកាស (សីតុណ្ហភាព កំណកអាកាស ខ្យល់ សម្ពាធ...) និងស្រាវជ្រាវអំពីលំនាំទាំងឡាយនៃចលនាប្រែប្រួលផ្សេងៗរបស់បរិយាកាស។

ឧតុនិយម នាម ១)

[អ៊ុ-តុ-និ-យំ] autoniyum≈

ដំណើរកំណត់រដូវ; រដូវមួយៗដែលមានកាលកំណត់ផ្សេងពីគ្នា; កាលអនុលោមតាមរដូវ :

ឧតុនិយម នាម ២)

[អ៊ុ-តុ-និ-យំ] autoniyum≈

ឈ្មោះក្រុមរាជការមានភារកិច្ចខាងការពិនិត្យនូវបាតុភូត ដែលកើតមានតាមរដូវឰដ៏បរិយាកាសដូចជា ផ្គរ, ភ្លៀង, រន្ទះ, ខ្យល់ព្យុះ, អ័ព្ទជាដើម :

ឧតុនិយម នាម ៣)

[អ៊ុ-តុ-និ-យំ] autoniyum≈

(ភូមិ.) ផ្នែកមួយនៃភូមិរូបវិទ្យាដែលសិក្សាអំពីធាតុទាំងឡាយរបស់ធាតុអាកាស (សីតុណ្ហភាព កំណកអាកាស ខ្យល់ សម្ពាធ...) និងស្រាវជ្រាវអំពីលំនាំទាំងឡាយនៃចលនាប្រែប្រួលផ្សេងៗរបស់បរិយាកាស។

ឧតុនិយាម នាម

[អ៊ុ-តុ-និ-យាម] autoniyeam≈

(ម.ព. ឧតុនិយម)។

ឧតុភូត

(ភូមិ.) បាតុភូតទាំងអស់ដែលកើតមាននៅក្នុងបរិយាកាស។

ឧតុភូត នាម

[អ៊ុ-តុ-ភូត] autophut≈

(ភូមិ.) បាតុភូតទាំងអស់ដែលកើតមាននៅក្នុងបរិយាកាស។

ឧតុ—

(ព.វ.) សំ.បា. បុរិសៈទី៣ត្រង់ ខ្ញុំ, អញ, យើង។

ឧតុ— នាម

[អ៊ុ-តុ—] auto—≈

(ម.ព. ឧតុ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ឧតុ— នាម

[អ៊ុត-ដំ-បុ-រ៉ស់] autdamborsa≈

បុរសខ្ពង់ខ្ពស់។

ឧតុ— សព្វនាម

[អ៊ុត-ដំ-បុ-រ៉ស់] autdamborsa≈

(ព.វ.) សំ.បា. បុរិសៈទី៣ត្រង់ ខ្ញុំ, អញ, យើង។

ឧត្តម គុណនាម

[អ៊ុត-ដំ] autdam≈

ខ្ពស់, ខ្ពង់ខ្ពស់; កន្លង; ល្អ; ប្រសើរ; ថ្លៃថ្លា; បរិបូណ៌; សម្បូណ៌។

ឧត្តម នាម

[ថ្នាក់-អ៊ុត-ដំ] thneakautdam≈

ថ្នាក់ខ្ពស់។

ឧត្តម នាម

[ប្រ-សើ-អ៊ុត-ដំ] brosaeuautdam≈

ប្រសើរកន្លង។

ឧត្តម នាម

[ផល់-ស្រូវ-អ៊ុត-ដំ] phlosruvautdam≈

ផលស្រូវបរិបូណ៌ឬសម្បូណ៌។

ឧត្តម នាម

[ពង់-ពូច-អ៊ុត-ដំ] pngopuchautdam≈

(ម.ព. ពូជពង្សឧត្តម)។

ឧត្តម នាម

[ពូច-ពង់-អ៊ុត-ដំ] puchpngoautdam≈

ពូជពង្សខ្ពង់ខ្ពស់។

ឧត្តម នាម

[អ៊ុត-ដំ-គន់] autdamkno≈

ក្លិនប្រសើរ។

ឧត្តម នាម

[អ៊ុត-ដំ-គោត] autdamkot≈

(ម.ព. ឧត្តមគោត្រ)។

ឧត្តម នាម

[អ៊ុត-ដំ-គោត] autdamkot≈

គោត្រខ្ពស់។

ឧត្តម នាម

[អ៊ុត-ដំ-គ្រឹ-ហា] autdamkroeha≈

ផ្ទះល្អ, មានតម្លៃ។

ឧត្តម នាម

[អ៊ុត-ដំ-គ្រឹះ] autdamkroeeah≈

(ម.ព. ឧត្តមគ្រឹហា)។

ឧត្តម នាម

[អ៊ុត-តៈ-មុ័ង] ឬ [អ៊ុត-តៈ-ម៉ង់] auttakmung]rue[auttakmngo≈

ក្បាល, ត្បូង។

ឧត្តម នាម

[អ៊ុត-ដំ-ម៉ៈ-ជាត] autdammakcheat≈

ជាតិខ្ពស់។

ឧត្តម នាម

[អ៊ុត-តៈ-ម៉ៈ-ប៉ុ-រ៉ិ-សៈ] auttakmakboresak≈

(ម.ព. ឧត្តមបុរស)។

ឧត្តម នាម

[អ៊ុត-ដំ-ម៉ៈ-ពង់] autdammakpngo≈

(ម.ព. ឧត្តមវង្ស)។

ឧត្តម នាម

[អ៊ុត-ដំ-ម៉ៈ-ភូម] autdammakphum≈

ថ្នាក់ខ្ពស់, ជាន់ខ្ពស់។

ឧត្តម នាម

[អ៊ុត-ដំ-ម៉ៈ-វង់] autdammakvngo≈

វង្សខ្ពស់, ពូជខ្ពស់។

ឧត្តម នាម

[អ៊ុត-ដំ-វិច-ជា] autdamvichchea≈

វិជ្ជាជាន់ខ្ពស់។

ឧត្តម នាម

[អ៊ុត-ដំ-វិត-ទ្យា] autdamvittyea≈

(ម.ព. ឧត្តមវិជ្ជា)។

ឧត្តម នាម

[អ៊ុត-ដំ-សេ-ណា-នី] autdamsenani≈

មេទាហានជាន់ខ្ពស់ ចាប់តាំងពីថ្នាក់ឧត្តមសេនីយ៍ត្រីទៅដល់សេនាប្រមុខ។

ឧត្តម នាម

[អ៊ុត-ដំ-ម៉ៈ-ស័ក] autdammakska≈

ស័ក្ដិខ្ពស់។

ឧត្តម នាម

[អ៊ុត-តៈ-ម៉ាង] auttakmang≈

(ម.ព. ឧត្តមង្គ)។

ឧត្តម នាម

[អ៊ុត-តៈ-ម៉ា-ភិ-សែក] auttakmaphisaek≈

អភិសេកខ្ពង់ខ្ពស់។

ឧត្តមគតិ

គតិឧត្តម គឺដំណើរកើតល្អ; ចិត្តគំនិតខ្ពង់ខ្ពស់ អធ្យាស្រ័យដែលដុះដាលចេញមក ដើម្បីរិះរកសេចក្ដីសុខ ចម្រើន, គោលបំណងចង់ឱ្យបានល្អប្រពៃ, ... :

ឧត្តមគតិ នាម

[អ៊ុត-ដំ-គៈ-តិ] autdamkeakte≈

គតិឧត្តម គឺដំណើរកើតល្អ; ចិត្តគំនិតខ្ពង់ខ្ពស់ អធ្យាស្រ័យដែលដុះដាលចេញមក ដើម្បីរិះរកសេចក្ដីសុខ ចម្រើន, គោលបំណងចង់ឱ្យបានល្អប្រពៃ, ... :

ឧត្តមគតិរឿង

(អ.សិ.) តម្លៃអប់រំនៃស្នាដៃដែលជាគំនិត ទស្សនៈ ជំហរ សតិអារម្មណ៍របស់អ្នកនិពន្ធ ដែលស្ដែងឡើងតាមរយៈសកម្មភាពរបស់តួអង្គ ដំណើររឿង ឬវគ្គណាមួយនៃស្នាដៃ។

ឧត្តមគតិរឿង នាម

[អ៊ុត-ដំ-គៈ-តិ-រឿង] autdamkeaktereung≈

(អ.សិ.) តម្លៃអប់រំនៃស្នាដៃដែលជាគំនិត ទស្សនៈ ជំហរ សតិអារម្មណ៍របស់អ្នកនិពន្ធ ដែលស្ដែងឡើងតាមរយៈសកម្មភាពរបស់តួអង្គ ដំណើររឿង ឬវគ្គណាមួយនៃស្នាដៃ។

ឧត្តមដ្ឋាន

ថ្នាក់ទី៧ជំនាន់មុន គឺឆ្នាំទី៦នៃកម្រិតបឋមសិក្សា។

ឧត្តមដ្ឋាន នាម

[អ៊ុត-ដំ-ម៉ាត់-ឋាន] autdammatthan≈

ថ្នាក់ទី៧ជំនាន់មុន គឺឆ្នាំទី៦នៃកម្រិតបឋមសិក្សា។

ឧត្តមនាវី

ឋានន្តរសក្ដិនាយទាហានជាន់ខ្ពស់ជាមេបញ្ជាការកងទ័ពជើងទឹក ចាប់ពីឧត្តមនាវីត្រីដល់ឧត្តមនាវីឯក។

ឧត្តមនាវី នាម

[អ៊ុត-ដំ-នា-វី] autdamneavi≈

ឋានន្តរសក្ដិនាយទាហានជាន់ខ្ពស់ជាមេបញ្ជាការកងទ័ពជើងទឹក ចាប់ពីឧត្តមនាវីត្រីដល់ឧត្តមនាវីឯក។

ឧត្តមនាវីត្រី

ឧត្តមនាវីដែលមានឋានន្តរសក្ដិក្រោមឧត្តមនាវីទោ (ផ្កាយ១)។

ឧត្តមនាវីត្រី នាម

[អ៊ុត-ដំ-នា-វី-ត្រី] autdamneavitri≈

ឧត្តមនាវីដែលមានឋានន្តរសក្ដិក្រោមឧត្តមនាវីទោ (ផ្កាយ១)។

ឧត្តមនាវីទោ

ឧត្តមនាវីជាចន្លោះឧត្តមនាវីត្រីនិងឧត្តមនាវីឯក (ផ្កាយ២)។

ឧត្តមនាវីទោ នាម

[អ៊ុត-ដំ-នា-វី-ទោ] autdamneavito≈

ឧត្តមនាវីជាចន្លោះឧត្តមនាវីត្រីនិងឧត្តមនាវីឯក (ផ្កាយ២)។

ឧត្តមនាវីឯក

ឧត្តមនាវីមានឋានន្តរសក្ដិខ្ពស់ជាងឧត្តមនាវីទោនិងឧត្តមនាវីត្រី (ផ្កាយ៣)។

ឧត្តមនាវីឯក នាម

[អ៊ុត-ដំ-នា-វី-អែក] autdamneaviaaek≈

ឧត្តមនាវីមានឋានន្តរសក្ដិខ្ពស់ជាងឧត្តមនាវីទោនិងឧត្តមនាវីត្រី (ផ្កាយ៣)។

ឧត្តមប្រយោជន៍

ប្រយោជន៍ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់, ប្រយោជន៍យ៉ាងធំធេង, ប្រយោជន៍ដ៏ប្រពៃ :

ឧត្តមប្រយោជន៍ នាម

[អ៊ុត-ដំ-ប្រ-យ៉ោច] autdambroyaoch≈

ប្រយោជន៍ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់, ប្រយោជន៍យ៉ាងធំធេង, ប្រយោជន៍ដ៏ប្រពៃ :

ឧត្តមភាព នាម

[អ៊ុត-ដំ-ម៉ៈ-ភាប] autdammakpheab≈

ភាពឧត្តម។

ឧត្តមភេទ នាម ១)

[អ៊ុត-ដំ-ម៉ៈ-ភេត] autdammakphet≈

ភេទឧត្តម។

ឧត្តមភេទ នាម ២)

[អ៊ុត-ដំ-ម៉ៈ-ភេត] autdammakphet≈

(ព.ពុ.) បព្វជិតភេទ។

ឧត្តមមន្ត្រី នាម

[អ៊ុត-ដំ-មន់-ត្រី] autdammnotri≈

មន្ត្រីថ្នាក់ខ្ពស់; មន្ត្រីរដ្ឋបាលថ្នាក់ខ្ពស់។

ឧត្តមសិក្សា

កម្រិតសិក្សាបន្ទាប់ពីបញ្ចប់មធ្យមសិក្សា, កម្រិតសិក្សានៅសកលវិទ្យាល័យ។

ឧត្តមសិក្សា នាម

[អ៊ុត-ដំ-សិក-សា] autdamseksa≈

កម្រិតសិក្សាបន្ទាប់ពីបញ្ចប់មធ្យមសិក្សា, កម្រិតសិក្សានៅសកលវិទ្យាល័យ។

ឧត្តមសេនីយ៍ នាម

[អ៊ុត-ដំ-សេ-ណី] autdamsenei≈

ឋានន្តរមេទាហានជាន់ខ្ពស់ជាមេបញ្ជាការកងទ័ព។

ឧត្តមសេនីយ៍ត្រី នាម

[អ៊ុត-ដំ-សេ-ណី-ត្រី] autdamseneitri≈

ឧត្តមសេនីយ៍ដែលមានឋានន្តរសក្ដិក្រោមឧត្តមសេនីយ៍ទោ។

ឧត្តមសេនីយ៍ទោ

ឧត្តមសេនីយ៍ជាចន្លោះឧត្តមសេនីយ៍ត្រី និងឧត្តមសេនីយ៍ឯក។

ឧត្តមសេនីយ៍ទោ នាម

[អ៊ុត-ដំ-សេ-ណី-ទោ] autdamseneito≈

ឧត្តមសេនីយ៍ជាចន្លោះឧត្តមសេនីយ៍ត្រី និងឧត្តមសេនីយ៍ឯក។