ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

ឧច្ឆត្តកូល នាម

[អ៊ុច-ឆាត់-តៈ-កូល] auchchhattakkoul≈

ត្រកូលខ្ពង់ខ្ពស់ឬត្រកូលឧត្តុង្គឧត្តម។

ឧច្ឆត្តកូល នាម

[អ៊ុច-ឆាត់-តៈ-កូល] auchchhattakkoul≈

(ជីវ.) ក្រុមរុក្ខជាតិដែលមានផ្កាជាចង្កោមៗ។

ឧច្ឆត្តបុស្ប នាម

[អ៊ុច-ឆាត់-តៈ-បុស] auchchhattakbos≈

ផ្កាឈើមានរាងកញ្ឆាញដូចជាឆត្រ។

ឧច្ឆិដ្ឋ គុណនាម

[អ៊ុច-ឆិត] auchchhet≈

ដែលជាកាកសំណល់, ដែលជារបស់សល់។

ឧច្ឆេទ នាម

[អ៊ុច-ឆេ-ទៈ] uchchhet

ការកាត់ផ្ដាច់; ដំណើរដាច់សូន្យ។

ឧច្ឆេទ នាម

[អ៊ុច-ឆេ-ទៈ-ទិត-ឋិ] uchchhet

ការយល់ឃើញថាមនុស្សសត្វទាំងអស់សុទ្ធតែស្លាប់ទៅហើយសូន្យលែងកើតទៀត (ព.ពុ.) រាប់ចូលក្នុងពួកមិច្ឆាទិដ្ឋិមានទោសធ្ងន់)។

ឧច្ឆេទ នាម

[អ៊ុច-ឆេ-ទៈ-វា-ទិ-នី] uchchhet

(ម.ព. ឧច្ឆេទវាទិន)។

ឧច្ឆេទ នាម

[អ៊ុច-ឆេ-ទៈ-ស័ម-ម៉ាន] uchchhet

អ្នកដែលដាច់សេចក្ដីរាប់អានគ្នា គឺអ្នកដែលធ្លាប់តែរាប់អានគ្នា ហើយបែរជាលែងរាប់អានគ្នាទៅវិញ។

ឧច្ឆេទ នាម

[អ៊ុច-ឆេ-ទៈ-ស័ម-ម៉ា-ណៈ-ភាប] uchchhet

ដំណើរដាច់សេចក្ដីរាប់អានគ្នា។

ឧច្ឆេទ នាម

[អ៊ុច-ឆេ-ទៈ-ស័ម-ម៉ា-ណា] uchchhet

(ម.ព. ឧច្ឆេទសម្មាន)។

ឧច្ឆេទវាទ

សម្ដីនិយាយផ្ដាច់ឬនិយាយដាច់ស្រេច, សម្ដីមិនពាំត្រណោត។ (ព.ពុ.) សម្ដីនិយាយប្រកាន់ឧច្ឆេទទិដ្ឋិ។

ឧច្ឆេទវាទ នាម

[អ៊ុច-ឆេ-ទៈ-វាត] auchchheteakveat≈

សម្ដីនិយាយផ្ដាច់ឬនិយាយដាច់ស្រេច, សម្ដីមិនពាំត្រណោត។ (ព.ពុ.) សម្ដីនិយាយប្រកាន់ឧច្ឆេទទិដ្ឋិ។

ឧច្ឆេទវាទិន

អ្នកដែលនិយាយមិនពាំត្រណោត។ (ព.ពុ.) អ្នកដែលនិយាយប្រកាន់ឧច្ឆេទទិដ្ឋិ។

ឧច្ឆេទវាទិន នាម

[អ៊ុច-ឆេ-ទៈ-វា-ទិន] auchchheteakveatin≈

អ្នកដែលនិយាយមិនពាំត្រណោត។ (ព.ពុ.) អ្នកដែលនិយាយប្រកាន់ឧច្ឆេទទិដ្ឋិ។

ឧច្ឆេទ—

(ម.ព. ឧច្ឆេទ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ឧច្ឆេទ— នាម

[អ៊ុច-ឆេ-ទៈ—] auchchheteak—≈

(ម.ព. ឧច្ឆេទ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ឧជុ

សន្តានចិត្តត្រង់; អ្នកដែលមានសន្តានចិត្តត្រង់។

ឧជុ គុណនាម

[អ៊ុ-ជុ] uchu

ត្រង់; ទៀងត្រង់; ស្លូតត្រង់។

ឧជុ នាម

[អ៊ុ-ជុ-កៈ-ថា] uchu

(ម.ព. ឧជុវាចា)។

ឧជុ នាម

[អ៊ុ-ជុ-កាំ] uchu

អំពើត្រង់។

ឧជុ នាម

[អ៊ុ-ជុ-កា] uchu

ហេតុឬដំណើរត្រង់។

ឧជុ នាម

[អ៊ុ-ជុ-ចិត] uchu

ចិត្តត្រង់, ចិត្តស្លូតត្រង់, ចិត្តសុចរិត។

ឧជុ នាម

[អ៊ុ-ជុ-ជន់] uchu

ជនស្លូតត្រង់។

ឧជុ នាម

[អ៊ុ-ជុ-បុក-គល់] uchu

បុគ្គលស្លូតត្រង់។

ឧជុ នាម

[អ៊ុ-ជុប-ប៉ៈ-ដិ-ប័ត] uchu

ប្រតិបត្តិត្រង់ គឺការប្រព្រឹត្តឬកាន់ត្រឹមត្រង់តាមគន្លងធម៌, តាមលំអានច្បាប់។

ឧជុ នាម

[អ៊ុ-ជុប-ប៉ៈ-ដិ-បុ័ន] ឬ [អ៊ុ-ជុប-ប៉ៈ-ដិ-ប័ន] uchu

អ្នកប្រតិបត្តិត្រឹមត្រង់តាមគន្លងធម៌ តាមលំអានច្បាប់។

ឧជុ នាម

[អ៊ុ-ជុប-ប៉ៈ-ដិ-បុ័ន-ណា] uchu

(ម.ព. ឧជុប្បដិបន្ន)។

ឧជុ នាម

[អ៊ុ-ជុ-ភាប] uchu

ភាពត្រង់; ភាវៈឬសេចក្ដីស្លូតត្រង់។

ឧជុ នាម

[អ៊ុ-ជុ-ម័ក] uchu

ផ្លូវត្រង់។

ឧជុ នាម

[អ៊ុ-ជុ-វា-ចា] uchu

សម្ដីត្រង់។

ឧជុ នាម

[អ៊ុ-ជុ-វា-ទិ-នី] uchu

(ម.ព. ឧជុវាទី)។

ឧជុ នាម

[អ៊ុ-ជុ-វា-ទី] uchu

អ្នកដែលតែងតែនិយាយត្រង់។

ឧជុ នាម

[អ៊ុ-ជុ-សន់-ឋាន] uchu

សណ្ឋានត្រង់; អ្វីៗដែលមានសណ្ឋានត្រង់។

ឧជុ នាម

[អ៊ុ-ជុ-សន់-ដាន] (ជើង ត អានជា ដ)] uchu

សន្តានចិត្តត្រង់; អ្នកដែលមានសន្តានចិត្តត្រង់។

ឧជុបត្តសត្វ នាម

[អ៊ុ-ជុ-ប៉័ត-តៈ-ស័ត] auchubtataksta≈

ពពួកបាណកសត្វសន្តានកណ្ដូប ចង្រិត…។

ឧជុ—

(ម.ព. ឧជុ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ឧជុ— នាម

[អ៊ុ-ជុ—] auchu—≈

(ម.ព. ឧជុ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ឧជ្ឈាន

អ្នកដែលប៉ិនឬហៃខាងការរិះគន់គេ។

ឧជ្ឈាន នាម

[អ៊ុច-ឈាន] uchchhean

ការសម្លឹងរំពៃទោសដើម្បីរិះគន់គេ, ការនិយាយអាក្រក់ពីគេ, ការពោលទោសគេ, ការនិយាយដើមគេ; សេចក្ដីរិះគន់គេ :

ឧជ្ឈាន នាម

[អ៊ុច-ឈា-នៈ-កាំ] uchchhean

ការពោលទោសគេ គឺការនិយាយរិះគន់ឬនិន្ទាត្មះតិះដៀលគេដោយមានហេតុឬដោយឥតហេតុ :

ឧជ្ឈាន នាម

[អ៊ុច-ឈា-ណាប់-ប៉ៈ-ហាន] uchchhean

ការលះឧជ្ឈានភាព។

ឧជ្ឈាន នាម

[អ៊ុច-ឈា-នៈ-ភាប] uchchhean

ភាវៈឬដំណើរនិយាយអាក្រក់ពីគេ។

ឧជ្ឈាន នាម

[អ៊ុច-ឈា-នៈ-ស័ញ-ញ៉ា] uchchhean

សេចក្ដីកួចកាន់ក្នុងការរិះគន់គេ, ការរំពៃទោសគេដោយសេចក្ដីរិះគន់។

ឧជ្ឈាន នាម

[អ៊ុច-ឈា-នៈ-ស័ញ-ញិ-នី] uchchhean

(ម.ព. ឧជ្ឈានសញ្ញី)។

ឧជ្ឈាន នាម

[អ៊ុច-ឈា-នៈ-ស័ញ-ញ៉ី] uchchhean

អ្នកដែលប៉ិនឬហៃខាងការរិះគន់គេ។

ឧជ្ឈាន—

(ម.ព. ឧជ្ឈាន) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ឧជ្ឈាន— នាម

[អ៊ុច-ឈា-នៈ—] auchchheaneak—≈

(ម.ព. ឧជ្ឈាន) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ឧដុង្គ

ឈ្មោះរាជធានីចាស់មួយរបស់កម្ពុជរដ្ឋ ស្ថិតនៅត្រង់ចន្លោះទិសពាយ័ព្យនិងទិសឧត្តរនៃក្រុងភ្នំពេញ ជានគរមុននគរភ្នំពេញសព្វថ្ងៃនេះ :

ឧដុង្គ គុណនាម

[អ៊ុ-ដុង] udongkor

ខ្ពស់, ខ្ពង់ខ្ពស់; ប្រសើរ; ថ្លៃថ្លា។

ឧដុង្គ នាម

[អ៊ុ-ដុង] udongkor

ឈ្មោះរាជធានីចាស់មួយរបស់កម្ពុជរដ្ឋ ស្ថិតនៅត្រង់ចន្លោះទិសពាយ័ព្យនិងទិសឧត្តរនៃក្រុងភ្នំពេញ ជានគរមុននគរភ្នំពេញសព្វថ្ងៃនេះ :

ឧដុង្គឧត្តម

ឧត្តមលើសលែង, ប្រសើរកន្លង (សរសេរជា ឧត្តុង្គឧត្តម ក៏បាន)។

ឧដុង្គឧត្តម គុណនាម

[អ៊ុ-ដុង-អ៊ុត-ដំ] audongautdam≈

ឧត្តមលើសលែង, ប្រសើរកន្លង (សរសេរជា ឧត្តុង្គឧត្តម ក៏បាន)។

ឧដ្ឋាន នាម

[អ៊ុត-ឋាន] ឬ [អ៊ុត-ឋា-ណៈ] udthan

ការក្រោក; ការក្រោកពីដេក; សេចក្ដីព្យាយាមក្លៀវក្លា, សេចក្ដីខំប្រឹងពេញកម្លាំង សេចក្ដីក្រវើនក្រតើនធ្វើការដោយមិនខ្ជិលច្រអូស :

ឧដ្ឋាន នាម

[អ៊ុត-ឋា-ណៈ-កាល] udthan

កាលឬវេលាដែលត្រូវក្រោក។

ឧដ្ឋាន នាម

[អ៊ុត-ឋា-ណៈ-ភាប] udthan

ភាវៈនៃឧដ្ឋានៈ។

ឧដ្ឋាន នាម

[អ៊ុត-ឋា-ណៈ-វៈ-តី] udthan

(ម.ព. ឧដ្ឋានវន្ត)។

ឧដ្ឋាន នាម

[អ៊ុត-ឋា-ណៈ-វ័ន] udthan

អ្នកដែលមានឧដ្ឋានៈ។

ឧដ្ឋាន នាម

[អ៊ុត-ឋា-ណៈ-វេ-លា] udthan

(ម.ព. ឧដ្ឋានកាល)។

ឧដ្ឋាន នាម

[អ៊ុត-ឋា-ណៈ-ស័ញ-ញ៉ា] udthan

ការកំណត់វេលាដែលត្រូវភ្ញាក់ឬត្រូវក្រោកពីដេក :

ឧដ្ឋាន នាម

[អ៊ុត-ឋា-ណៈ-ស័ម-ប៉ៈ-ទា] udthan

ការបរិបូណ៌ដោយសេចក្ដីខំប្រឹងពេញកម្លាំង :

ឧដ្ឋាន នាម

[អ៊ុត-ឋា-ណៈ-សៈ-ម៉ៃ] udthan

សម័យដែលត្រូវក្រោក; សម័យដែលត្រូវខំប្រឹងប្រែងធ្វើកិច្ចការដោយពេញកម្លាំង :

ឧដ្ឋានៈ នាម

[អ៊ុត-ឋា-ណៈ] autthanak≈

(ម.ព. ឧដ្ឋាន)។

ឧដ្ឋាន—

(ម.ព. ឧដ្ឋាន) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ឧដ្ឋាន— នាម

[អ៊ុត-ឋា-ណៈ—] autthanak—≈

(ម.ព. ឧដ្ឋាន) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ឧណ្ណា

ដែលធ្វើដោយរោមចៀម, ដែលយករោមចៀមធ្វើ :

ឧណ្ណា នាម

[អ៊ុន-ណា] unna

រោមចៀម, រោមពពែឬរោមសត្វចតុប្បាទពួកចៀមពួកពពែ; សរសៃពីងពាង; រោមប្រជុំចិញ្ចើម គឺរោមដែលដុះនៅត្រង់ចន្លោះចិញ្ចើមទាំងពីរ។

ឧណ្ណា នាម ១)

[អ៊ុន-ណា-ឡោម] unna

រោមប្រជុំចញ្ចើម។

ឧណ្ណា នាម ២)

[អ៊ុន-ណា-ឡោម] unna

ឈ្មោះវត្តធំមួយក្នុងក្រុងភ្នំពេញ, មានចេតិយបុរាណធំមួយនៅខាងក្រោយឧបោសថាគារ មានចេតិយធំបន្ទាប់ ៥ព័ទ្ធជុំវិញ តភ្ជាប់នឹងចេតិយធំ; ក្នុងចេតិយធំនោះ តាមសេចក្ដីតំណាលថា គេបញ្ចុះរោមប្រជុំចិញ្ចើមនៃព្រះមហាថេរមួយអង្គមាននាមពុំប្រាកដ ...។ លុះដល់មកពុទ្ធសករាជ ២៤២៣សម្ដេចព្រះមហាសង្ឃរ

ឧណ្ណា នាម

[អ៊ុន-ណា-នា-ភី] unna

ពីងពាង។

ឧណ្ណា នាម

[អ៊ុន-ណា-ព័ស] unna

សំពត់រោមចៀម។

ឧណ្ណា នាម

[អ៊ុន-ណា-ព័ស] unna

(ម.ព. ឧណ្ណាពស្ត្រ)។

ឧណ្ណា គុណនាម

[អ៊ុន-ណា-ម៉ៃ] unna

ដែលធ្វើដោយរោមចៀម, ដែលយករោមចៀមធ្វើ :

ឧណ្ណា—

(ម.ព. ឧណ្ណា) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ឧណ្ណា— គុណនាម

[អ៊ុន-ណា—] aunna—≈

(ម.ព. ឧណ្ណា) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ឧណ្ហ គុណនាម ១)

[អ៊ុន] unhor

ក្ដៅ។

ឧណ្ហ គុណនាម ២)

[អ៊ុន] unhor

ក្ដៅបន្តិចៗ, ក្ដៅសង្អន់ៗ :

ឧណ្ហ នាម

[អ៊ុន-ហៈ-កាល] unhor

កាលឬសម័យក្ដៅ, រដូវក្ដៅ។

ឧណ្ហ នាម

[អ៊ុន-ហៈ-ចិត] unhor

ចិត្តក្ដៅ, ចិត្តរហេវរហាវ; ចិត្តកំពុងក្ដៅ។

ឧណ្ហ នាម

[អ៊ុន-ហ័ត-ឋាន] unhor

ទីឬកន្លែងក្ដៅ។

ឧណ្ហ នាម

[អ៊ុន-ហ័ប-ប៉ៈ-ទេស] unhor

ប្រទេសក្ដៅ។

ឧណ្ហ នាម

[អ៊ុន-ហៈ-ភាប] unhor

ភាវៈក្ដៅ, កម្ដៅ។

ឧណ្ហ នាម

[អ៊ុន-ហៈ-ភិត] unhor

អ្នកខ្លាចក្ដៅ, អ្នកដែលចាញ់ក្ដៅ។

ឧណ្ហ នាម

[អ៊ុន-ហៈ-ភៃ] unhor

ការខ្លាចក្ដៅ។

ឧណ្ហ នាម

[អ៊ុន-ហៈ-មាត] unhor

ប្រដាប់សម្រាប់ស្ទង់មើលធាតុអាកាស ដើម្បីឱ្យដឹងក្ដៅត្រជាក់; កែវស្ទង់របស់ពេទ្យសម្រាប់ស្ទង់មើលនូវអាការៈក្ដៅត្រជាក់ក្នុងរូបកាយអ្នកជំងឺ។

ឧណ្ហ នាម

[អ៊ុន-ហៈ-រ័ង-សី] unhor

ព្រះអាទិត្យ។

ឧណ្ហ នាម

[អ៊ុន-ហៈ-រោក] unhor

ជំងឺក្ដៅ។

ឧណ្ហ នាម

[អ៊ុន-ហៈ-វាត] unhor

ខ្យល់ដែលបក់ដោយទាំងចំហាយក្ដៅមកផង។

ឧណ្ហ នាម

[អ៊ុន-ហៈ-វេ-លា] unhor

វេលាក្ដៅ, ពេលកំពុងក្ដៅ។

ឧណ្ហ នាម

[អ៊ុន-ហៈ-សៈ-ម៉ៃ] unhor

(ម.ព. ឧណ្ហកាល)។

ឧណ្ហ នាម

[អ៊ុន-ហៈ-ហៈ-ទៃ] unhor

(ម.ព. ឧណ្ហចិត្ត)។

ឧណ្ហ នាម

[អ៊ុន-ហា-កា] unhor

អាការៈក្ដៅ។

ឧណ្ហ នាម

[អ៊ុន-ហា-ពាត] unhor

(ម.ព. ឧណ្ហរោគ)។