អ្ហោ៎! ឧទានសព្ទ
[អ្ហោ] ahao≈
(ម.ព. អ្ហោ!)។
ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។
[អ្ហោ] ahao≈
(ម.ព. អ្ហោ!)។
[អ្ហោះ] ahaoah≈
(ម.ព. អ្ហោះ!)។
[អ្ហះ] ahah≈
(ព.សា.) ពាក្យឆ្លើយឬសួរតន្ថើន, បន្ថែម ដោយមានសេចក្ដីសង្ស័យជាដើម :
[អ្ហ៊ឹះ] aahoeeah≈
សូរឮដោយលាន់មាត់ខំប្រឹងលើកអ្វីធ្ងន់ឬប្រឹងក្រោកជាដើម :
[អ្ហ៊ឺ] aaheu≈
សូរឮវែងដោយលាន់មាត់ថ្ងូរជាដើម :
[អ្ហ៊ឺ៎ះ] aaheueah≈
សូរឮដោយសាន់មាត់ថ្ងូរខ្ពស់ៗបង្អូសៗជាដើម :
សូរឮដោយលាន់មាត់ថ្ងូររអ៊ុះរទូៗជាដើម :
[អ្ហ៊ុះ] aahueah≈
សូរឮដោយលាន់មាត់ថ្ងូររអ៊ុះរទូៗជាដើម :
សូរលាន់មាត់បន្ទច់, បន្ទោស, ឃាត់ (នែៈ) :
[អ្ហ៊ែៈ] aaheeak≈
សូរលាន់មាត់បន្ទច់, បន្ទោស, ឃាត់ (នែៈ) :
ឬ? :
[អ្ហ៊ៃ] aahey≈
ឬ? :
[អ្ហ៊ះ] aaheah≈
(ម.ព អ្ហ៊ៈ!)។
និយាយសួរឬឆ្លើយដោយការណ៍ឆ្ងល់ជាដើម :
[អ្ហ៊ៈ] aaheak≈
និយាយសួរឬឆ្លើយដោយការណ៍ឆ្ងល់ជាដើម :
[អ្ហ] ah≈
(ម.ព. អ្ហ!)។
[អ្ហះ] ahah≈
(ម.ព. អ្ហះ!)។
ពាក្យបដិសេធ (ផ្លាស់មកពី ន គឺ ន > អ) សម្រាប់ភាសាសំស្ក្រឹតនិងបាលីមានសេចក្ដីថា " មិន, មិនមែន, ពុំ, ឥត " សម្រាប់រៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ ដូចជា អកតញ្ញូ (< ន > អ + កតញ្ញូ) " អ្នកមិនដឹងឧបការគុណដែលគេបានធ្វើហើយ (ចំពោះខ្លួន) "; អភ័ព្វ (< ន > អ + ភព្វ) "ដែលមិនគួរ (ដល់ការ
[អៈ—] aak—≈
ពាក្យបដិសេធ (ផ្លាស់មកពី ន គឺ ន > អ) សម្រាប់ភាសាសំស្ក្រឹតនិងបាលីមានសេចក្ដីថា " មិន, មិនមែន, ពុំ, ឥត " សម្រាប់រៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ ដូចជា អកតញ្ញូ (< ន > អ + កតញ្ញូ) " អ្នកមិនដឹងឧបការគុណដែលគេបានធ្វើហើយ (ចំពោះខ្លួន) "; អភ័ព្វ (< ន > អ + ភព្វ) "ដែលមិនគួរ (ដល់ការ
(ម.ព. ឱកាក)។
[អ៊ិក-ស្វា-កុ] iksvako
(ម.ព. ឱកាក)។
បុគ្គលដែលត្រូវឥច្ឆាគ្របសង្កត់ គឺបុគ្គលដែលលុះក្នុងអំណាចឥច្ឆាឬដែលល្មោភចង់បានឥតខ្មាស។
[អ៊ិច-ឆា] ichchha
សេចក្ដីប្រាថ្នា; ការចង់បាន, ចំណង់; សេចក្ដីត្រូវការ; សេចក្ដីលោភ, អភិជ្ឈា :
[អ៊ិច-ឆា] ichchha
ពាក្យនេះ ខ្មែរច្រើនប្រើសំដៅសេចក្ដីថា "ឫស្យា, សេចក្ដីឈ្នានីស, សេចក្ដីច្រណែន, ការរិះគន់គេដោយមានសេចក្ដីច្រណែនឬឈ្នានីស" :
[អ៊ិច-ឆា-ចា] ichchha
មារយាទឬការប្រព្រឹត្តចិត្តគំនិតប្រកបដោយឥច្ឆា។
[អ៊ិច-ឆា-ទោស] ichchha
ទោសនៃឥច្ឆា; អ្នកដែលមានឥច្ឆាជាទោស។
[អ៊ិច-ឆា-ប៉ៈ-កៈ-តៈ-បុក-គល់] ichchha
បុគ្គលដែលត្រូវឥច្ឆាគ្របសង្កត់ គឺបុគ្គលដែលលុះក្នុងអំណាចឥច្ឆាឬដែលល្មោភចង់បានឥតខ្មាស។
(ម.ព. ឥច្ឆា) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[អ៊ិច-ឆា—] aichchha—≈
(ម.ព. ឥច្ឆា) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
សេចក្ដីប្រាថ្នា អ្វីៗដែលត្រូវរកឬដោះស្រាយ។
[អ៊ិច-ឆិ-តា] aichchheta≈
សេចក្ដីប្រាថ្នា អ្វីៗដែលត្រូវរកឬដោះស្រាយ។
អារម្មណ៍ដែលគួរប្រាថ្នា, អារម្មណ៍ដែលត្រូវចិត្តឬដែលចាប់ចិត្ត :
[អិត] idthar
បន្ទះកម្រាលដែលធ្វើដោយស៊ីម៉ងត៍ ឬដោយដីមានចានជាដើម មានព័ណ៌ផ្សេងៗ ក្នុងសម័យបច្ចុប្បន្ននេះ ក៏ហៅ ឥដ្ឋ ដែរ :
[អិត] idthar
ដីស្អិតដែលធ្វើជារាងសណ្ឋានផ្សេងៗ ហើយហាលថ្ងៃឱ្យស្ងួតរួចដុតឱ្យឆ្អិន សម្រាប់ប្រើការរៀបកជាផ្ទះលំនៅជាដើម :
[ជាន់-អិត] idthar
ជាន់ដីស្អិតក្នុងពុម្ពឱ្យកើតបានជាឥដ្ឋ។
[បោះ-អិត] idthar
បោះពុម្ពឥដ្ឋស៊ីម៉ងត៍។
[អិត-តាន់] idthar
ប្រភេទឥដ្ឋម្យ៉ាង ដែលមានរាងបួនជ្រុងទ្រវែង មានសាច់តាន់ឬមានប្រហោងតូច និងមានកម្រាស់ស្តើងជាងឥដ្ឋប្រហោងពាក់កណ្ដាល ជាទូទៅប្រើសម្រាប់រៀបជាជញ្ជាំងឬសំណង់ផ្សេងៗ :
[អិត-ប្រ-ហោង] idthar
ប្រភេទឥដ្ឋម្យ៉ាងមានរាងបួនជ្រុងទ្រវែង មានប្រហោងខាងក្នុង មានកម្រាស់ក្រាស់ជាងឥដ្ឋប្រហោង ជាទូទៅប្រើសម្រាប់រៀបជាជញ្ជាំងឬសំណង់ផ្សេងៗ :
[អ៊ិត] ឬ [អិត-ឋៈ] idthar
ដែលគួរប្រាថ្នា, គួរត្រូវការ, ជាទីពេញចិត្ត, ដែលត្រូវចិត្តឬគាប់ចិត្ត, ដែលគួរស្រឡាញ់។
[អ៊ិត-ឋៈ-កាំ] idthar
អំពើ ឬ កិច្ចការដែលត្រូវចិត្ត។
[អ៊ិត-ឋៈ-ផល់] idthar
ផលជាទីពេញចិត្ត។
[អ៊ិត-ឋៈ-មៈ-នុញ-ញៈ-ផល់] idthar
ផលជាទីពេញចិត្តដែលបានសម្រេចដូចបំណង។
[អ៊ិត-ឋា-នុ-កូល] idthar
អនុកូលតាមការណ៍ដែលត្រូវចិត្ត។
[អ៊ិត-ឋា-នុ-មោ-ទៈ-នា] idthar
សេចក្ដីរីករាយតាមការណ៍ដែលត្រូវចិត្ត។
[អ៊ិត-ឋា-នុ-ឡោម] idthar
អនុលោមតាមការណ៍ដែលត្រូវចិត្ត។
[អ៊ិត-ឋា-នុស-ស] idthar
ការនឹកឃើញដល់អ្វីមួយដែលត្រូវចិត្ត។
[អ៊ិត-ឋា-រ៉ម់] idthar
អារម្មណ៍ដែលគួរប្រាថ្នា, អារម្មណ៍ដែលត្រូវចិត្តឬដែលចាប់ចិត្ត :
ឥដ្ឋកម្រាលធ្វើពីដីឥដ្ឋសដុត មានផ្ទៃរលោងប្រកបដោយពណ៌ផ្សេងៗ ប្រើក្រាលក្នុងទីលំនៅ ឬបិទភ្ជាប់ជញ្ជាំង។ ជួនកាលគេហៅកាត់ខ្លីត្រឹមតែ ការ៉ូ ប៉ុណ្ណោះ :
[អិត-កា-រ៉ូ] aetkarou≈
ឥដ្ឋកម្រាលធ្វើពីដីឥដ្ឋសដុត មានផ្ទៃរលោងប្រកបដោយពណ៌ផ្សេងៗ ប្រើក្រាលក្នុងទីលំនៅ ឬបិទភ្ជាប់ជញ្ជាំង។ ជួនកាលគេហៅកាត់ខ្លីត្រឹមតែ ការ៉ូ ប៉ុណ្ណោះ :
(ម.ព. ឥដ្ឋ{¥¥}២{££}) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[អិត-ឋា—] aettha—≈
(ម.ព. ឥដ្ឋ២) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
(ម.ព. ឥដ្ឋ{¥¥}២{££}) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ)។
[អ៊ិត-ឋៈ—] aitthak—≈
(ម.ព. ឥដ្ឋ២) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ)។
(ម.ព. ឥណាយិក)។
[អ៊ិ-ណៈ] in
បំណុល។
[អ៊ិ-ណៈ-ប-រ៉ិ-ភោក] in
បរិភោគដោយជាប់បំណុល គឺការប្រើប្រាស់ឬឆាន់ចតុប្បច្ច័យដោយពុំបានពិចារណាតាមលក្ខណប្បច្ចវេក្ខណៈ (សម្រាប់បព្វជិតពុទ្ធសាសនិក)។
[អ៊ិ-ណៈ-ព័ន] in
ការជំពាក់បំណុលគេ។
[អ៊ិ-ណៈ-ព័ន] in
ដូចពាក្យ ឥណព័ន្ធ។
[អ៊ិ-ណៈ-ម៉ោក] in
ការរួចចាកបំណុល។
[អ៊ិ-ណៈ-វៈ-តី] in
(ម.ព. ឥណវន្ត)។
[អ៊ិ-ណៈ-វ័ន] in
អ្នកជាប់បំណុល គឺអ្នកជំពាក់បំណុលគេ។
[អ៊ិ-ណ័ស-សា-មិក] in
ម្ចាស់បំណុល។
[អ៊ិ-ណ័ស-សា-មិ-កា] in
(ម.ព. ឥណស្សាមិក)។
[អ៊ិ-ណា-យិ-កៈ] in
អ្នកជាប់បំណុល, កូនបំណុល (ឥណវន្ត)។
[អ៊ិ-ណា-យិ-កា] in
(ម.ព. ឥណាយិក)។
អ្នកឱ្យខ្ចី គឺអ្នកដែលឱ្យគេខ្ចីប្រាក់ជាដើម។
[អ៊ិ-ណៈ-ទា-តា] ainakteata≈
អ្នកឱ្យខ្ចី គឺអ្នកដែលឱ្យគេខ្ចីប្រាក់ជាដើម។
ក្រុមហ៊ុនផ្ដល់ព័ត៌មានហិរញ្ញវត្ថុ ឧបករណ៍វិភាគទិន្នន័យ និងរបាយការណ៍ឥណទានទៅដល់គ្រឹះស្ថានហិរញ្ញវត្ថុ។
[អ៊ិ-ណៈ-ទាន] ainaktean≈
ការឱ្យខ្ចី :
[អ៊ិ-ណៈ-ទាន] ainaktean≈
ប្រាក់ឬអ្វីៗដែលសម្រាប់ឱ្យខ្ចី :
[អ៊ិ-ណៈ-ទាន] ainaktean≈
(សេ.ហិ.) ប្រាក់ ទំនិញ ឬសេវាសម្រាប់ឱ្យគេខ្ចី ដែលអ្នកខ្ចីយល់ព្រមទូទាត់សងជាមួយនឹងការប្រាក់តាមកាលបរិច្ឆេទជាក់លាក់នាពេលខាងមុខ។
[អ៊ិ-ណៈ-ទាន] ainaktean≈
(សេ.ហិ.) វិធីដែលអ្នកខ្ចីទទួលបានប្រាក់ ទំនិញ ឬសេវាដោយយល់ព្រមទូទាត់សងជាមួយនឹងការប្រាក់តាមកាលបរិច្ឆេទជាក់លាក់នាពេលអនាគត។
[អ៊ិ-ណៈ-ទាន] ainaktean≈
(សេ.ហិ.) កំណត់ត្រានៅខាងស្ដាំដៃនៃចំនួនសាច់ប្រាក់ដែលបានទទួលនៅក្នុងគណនី។
[កា-រិ-យ៉ា-ឡៃ-អ៊ិ-ណៈ-ទាន] kariyalaiainaktean≈
ក្រុមហ៊ុនផ្ដល់ព័ត៌មានហិរញ្ញវត្ថុ ឧបករណ៍វិភាគទិន្នន័យ និងរបាយការណ៍ឥណទានទៅដល់គ្រឹះស្ថានហិរញ្ញវត្ថុ។
(សេ.ហិ.) បុគ្គលដែលមានឥណទានក្នុងគណនីណាមួយ។
[អ៊ិ-ណៈ-ទា-យក់] ainakteayk≈
អ្នកឱ្យខ្ចី គឺអ្នកដែលឱ្យគេខ្ចីប្រាក់ជាដើម។
[អ៊ិ-ណៈ-ទា-យក់] ainakteayk≈
(សេ.ហិ.) បុគ្គលដែលមានឥណទានក្នុងគណនីណាមួយ។
(ម.ព. ឥណទាយក)។
[អ៊ិ-ណៈ-ទា-យិ-កា] ainakteayika≈
(ម.ព. ឥណទាយក)។
(សេ.ហិ.) បំណុលឬកាតព្វកិច្ចដែលត្រូវសងទូទាត់។
[អ៊ិ-ណៈ-ទៃ] ainaktey≈
ប្រាក់កម្ចី។
[អ៊ិ-ណៈ-ទៃ] ainaktey≈
(សេ.ហិ.) បំណុលឬកាតព្វកិច្ចដែលត្រូវសងទូទាត់។
(សេ.ហិ.) រយៈពេលសងបំណុលសរុប ដោយគិតចាប់ពីពេលដែលកិច្ចព្រមព្រៀងបំណុល កិច្ចព្រមព្រៀងឥណទានឬកិច្ចព្រមព្រៀងស្ដីពីការផ្ដល់ឥណទានចូលជាធរមានរហូតដល់បំណុលត្រូវបានសងអស់។
[អ៊ិ-ណៈ-ប្រៈ-តិ-ទាន] ainakbreaktetean≈
(សេ.ហិ.) ថ្ងៃដែលត្រូវសងបំណុល។
[អ៊ិ-ណៈ-ប្រៈ-តិ-ទាន] ainakbreaktetean≈
(សេ.ហិ.) រយៈពេលសងបំណុលសរុប ដោយគិតចាប់ពីពេលដែលកិច្ចព្រមព្រៀងបំណុល កិច្ចព្រមព្រៀងឥណទានឬកិច្ចព្រមព្រៀងស្ដីពីការផ្ដល់ឥណទានចូលជាធរមានរហូតដល់បំណុលត្រូវបានសងអស់។
(សេ.ហិ.) កំណត់ត្រាសាច់ប្រាក់ដែលដកចេញពីគណនី។
[អ៊ិ-ណៈ-ពន់] ainakpno≈
(សេ.ហិ.) កំណត់ត្រានៅខាងឆ្វេងដៃនៃចំនួនសាច់ប្រាក់ដែលបានចំណាយនៅក្នុងគណនី។
[អ៊ិ-ណៈ-ពន់] ainakpno≈
(សេ.ហិ.) កំណត់ត្រាសាច់ប្រាក់ដែលដកចេញពីគណនី។
ឈ្មោះភូមិប្រទេសមួយប៉ែកធំទូលាយក្នុងទ្វីបអាស៊ី, មានទន្លេឥណ្ឌុល (សិន្ធុ) ឱបពីខាងលិច, ដែលក្នុងបុរាណសម័យហៅថា ប្រទេសសិន្ធវៈ ឬ សិន្ធព, ហៅអ្នកប្រទេសនោះថា សិន្ធវៈ ឬ សិន្ធព ដែរ ឬហៅ សិន្ធូ ក៏មាន, លុះចំណេរកាលតមក ហៅក្លាយជា ហិណ្ឌូ, តមកទៀតហៅ ឥណ្ឌូ; អង់គ្លេសហៅប្រទេសនោះថា ឥណ្ឌ
[អិន-ឌា] india
ឈ្មោះភូមិប្រទេសមួយប៉ែកធំទូលាយក្នុងទ្វីបអាស៊ី, មានទន្លេឥណ្ឌុល (សិន្ធុ) ឱបពីខាងលិច, ដែលក្នុងបុរាណសម័យហៅថា ប្រទេសសិន្ធវៈ ឬ សិន្ធព, ហៅអ្នកប្រទេសនោះថា សិន្ធវៈ ឬ សិន្ធព ដែរ ឬហៅ សិន្ធូ ក៏មាន, លុះចំណេរកាលតមក ហៅក្លាយជា ហិណ្ឌូ, តមកទៀតហៅ ឥណ្ឌូ; អង់គ្លេសហៅប្រទេសនោះថា ឥណ្ឌ
(ម.ព. សិន្ធុ)។
[អិន-ឌុស] indos
(ម.ព. សិន្ធុ)។
មនុស្សអ្នកប្រទេសឥណ្ឌា (ហិណ្ឌូ) :
[អិន-ឌូ] indou
មនុស្សអ្នកប្រទេសឥណ្ឌា (ហិណ្ឌូ) :
(ម.ព. ឥណ្ឌូស៊ីន)។
[អិន-ឌូ-ចិន] indouchen
(ម.ព. ឥណ្ឌូស៊ីន)។
(ភូមិ.) ឈ្មោះភូមិប្រទេសមួយប៉ែកធំក្នុងទ្វីបអាស៊ីនៅត្រង់ចន្លោះប្រទេសឥណ្ឌានិងប្រទេសចិន គឺ ប្រទេសឥណ្ឌូស៊ីន, សម័យពីមុន មាន ៨អន្លើគឺ ប្រទេសភូមា, ម៉ាលក្កា, សៀម, ខ្មែរ, កូស័ងស៊ីន, អណ្ណាម, តុងក័ង, លាវ។ បើតាមកំណើតពាក្យនេះគួរប្រើជា ឥណ្ឌូចិន, ប៉ុន្តែខ្មែរធ្លាប់ប្រើជា ឥណ្ឌ
[អិន-ឌូ-ស៊ីន] indousin
(ភូមិ.) ឈ្មោះភូមិប្រទេសមួយប៉ែកធំក្នុងទ្វីបអាស៊ីនៅត្រង់ចន្លោះប្រទេសឥណ្ឌានិងប្រទេសចិន គឺ ប្រទេសឥណ្ឌូស៊ីន, សម័យពីមុន មាន ៨អន្លើគឺ ប្រទេសភូមា, ម៉ាលក្កា, សៀម, ខ្មែរ, កូស័ងស៊ីន, អណ្ណាម, តុងក័ង, លាវ។ បើតាមកំណើតពាក្យនេះគួរប្រើជា ឥណ្ឌូចិន, ប៉ុន្តែខ្មែរធ្លាប់ប្រើជា ឥណ្ឌ
(ម.ព. ឥណ្ឌា)។
[អិន-ឌៀ] indie
(ម.ព. ឥណ្ឌា)។