ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

អះ! ឧទានសព្ទ

[អះ] aah≈

សូរលាន់មាត់ ដោយក្រោធខ្លាំង, ដោយភ្ញាក់, ស្លន់, ភ្លាត់ ឬដោយថាជ្រួសជាដើម :

អះអាង

ទទួលរ៉ាប់រងជួស, ទទួលខុសត្រូវជួស។

អះអាង កិរិយាសព្ទ

[អះ-អាង] asarng

ទទួលខ្លួនជាសំអាង, ទទួលខុសត្រូវលើខ្លួន, ទទួលរ៉ាប់រង :

អះអាង កិរិយាសព្ទ

[ធា-នា-អះ-អាង] asarng

ធានាទទួលខុសត្រូវលើខ្លួន :

អះអាង កិរិយាសព្ទ

[អះ-អាង-ជួស] asarng

ទទួលរ៉ាប់រងជួស, ទទួលខុសត្រូវជួស។

អ៊ិចត្រាណិត

(ប.ព.) បណ្ដាញរបស់ស្ថាប័នមួយដែលផ្ដល់សិទ្ធិឱ្យអតិថិជនទាំងក្នុងនិងក្រៅប្រទេស អាចប្រើអ៊ីនត្រាណិតបាន ឬ អ៊ីនត្រាណិតរបស់ស្ថាប័នមួយដែលផ្ដល់សិទ្ធិឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់ទាំងក្នុងនិងក្រៅប្រទេស អាចផ្លាស់ប្ដូរឬចែករំលែកព័ត៌មានបាន។

អ៊ិចត្រាណិត នាម

[អ៊ិច-ត្រា-ណិត] aichtreanet≈

(ប.ព.) បណ្ដាញរបស់ស្ថាប័នមួយដែលផ្ដល់សិទ្ធិឱ្យអតិថិជនទាំងក្នុងនិងក្រៅប្រទេស អាចប្រើអ៊ីនត្រាណិតបាន ឬ អ៊ីនត្រាណិតរបស់ស្ថាប័នមួយដែលផ្ដល់សិទ្ធិឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់ទាំងក្នុងនិងក្រៅប្រទេស អាចផ្លាស់ប្ដូរឬចែករំលែកព័ត៌មានបាន។

អ៊ិចសាបៃ

(ប.ព.) ខ្នាតនៃបន្ទុកព័ត៌មានឬទិន្នន័យកុំព្យូទ័រ ដែលស្មើនឹង១០២៤ផេថាបៃ។ ជាទូទៅ ក្នុងការនិយាយ គេកំណត់យក១អ៊ិចសាបៃ ស្មើនឹង១០០០ផេថាបៃ ហើយអក្សរកាត់គឺ Eb។

អ៊ិចសាបៃ នាម

[អ៊ិច-សា-បៃ] aichsabai≈

(ប.ព.) ខ្នាតនៃបន្ទុកព័ត៌មានឬទិន្នន័យកុំព្យូទ័រ ដែលស្មើនឹង១០២៤ផេថាបៃ។ ជាទូទៅ ក្នុងការនិយាយ គេកំណត់យក១អ៊ិចសាបៃ ស្មើនឹង១០០០ផេថាបៃ ហើយអក្សរកាត់គឺ Eb។

អ៊ិចសាប៊ីត

(ប.ព.) ខ្នាតនៃបន្ទុកព័ត៌មានឬទិន្នន័យកុំព្យូទ័រ ដែលស្មើនឹង ១០២៤ផេថាប៊ីត។ ជាទូទៅ ក្នុងការនិយាយ គេកំណត់យក១អ៊ិចសាប៊ីត ស្មើនឹង ១០០០ផេថាប៊ីត ហើយអក្សរកាត់គឺ Eb ឬ Ebit។

អ៊ិចសាប៊ីត នាម

[អ៊ិច-សា-ប៊ីត] aichsabit≈

(ប.ព.) ខ្នាតនៃបន្ទុកព័ត៌មានឬទិន្នន័យកុំព្យូទ័រ ដែលស្មើនឹង ១០២៤ផេថាប៊ីត។ ជាទូទៅ ក្នុងការនិយាយ គេកំណត់យក១អ៊ិចសាប៊ីត ស្មើនឹង ១០០០ផេថាប៊ីត ហើយអក្សរកាត់គឺ Eb ឬ Ebit។

អ៊ិចស្កាវ៉ាទ័រ នាម

[អ៊ិច-ស្កា-វ៉ា-ទ័រ] aichskavatro≈

យានគ្រឿងចក្រម្យ៉ាងសម្រាប់កាយដី។

អ៊‌ិម កិរិយាសព្ទ

[អ៊ឹម] aem

បៅដោះ (ពាក្យថ្នមដោយទំយើសម្រាប់និយាយទៅរកកូនតូចៗ) :

អ៊ិម កិរិយាសព្ទ

[អ៊ឹម] aoem≈

(ម.ព. អ៊‌ិម)។

អ៊ិស្លាម នាម

[អ៊ិ-ស្លាម] aisleam≈

សាសនាមួយដែលបង្កើតឡើងដោយសាស្ដាម្នាក់ឈ្មោះមហាម៉ាត់ ក្នុងកាលពុទ្ធសករាជ ១១៦៥។

អ៊‌ិស្លាមសករាជ

(ទស្សនៈ.) ការកំណត់ឆ្នាំចាប់ពីថ្ងៃដែលមហាម៉ាត់រត់គេចពីក្រុងឡាម៉ិច (ឬម៉េក្កះ) ទៅក្រុងម៉េឌីន នៅគ.ស. ៦២២។

អ៊‌ិស្លាមសករាជ នាម

[អ៊ិ-ស្លាម-សៈ-កៈ-រ៉ាច] aisleamsakkakrach≈

(ទស្សនៈ.) ការកំណត់ឆ្នាំចាប់ពីថ្ងៃដែលមហាម៉ាត់រត់គេចពីក្រុងឡាម៉ិច (ឬម៉េក្កះ) ទៅក្រុងម៉េឌីន នៅគ.ស. ៦២២។

អ៊‌ិះអ៊ុះ ឧទានសព្ទ

[អ៊ិះ-អ៊ុះ] aehaoh

សូរឮអ៊ិះៗអ៊ុះៗ។

អ៊ី

ឈ្មោះនំមួយប្រភេទធ្វើពីម្សៅដំណើប (អាចលាយល័ក្ដយកពណ៌) រាងមូលតូចៗប៉ុនកូនដៃ ដាក់ជាមួយទឹកស្ករលាយខ្ទិះដូងឬរោយល្ងពីលើ :

អ៊ី សព្វនាម

[អ៊ី] ai≈

មីងជាប្អូនឬអ៊ំជាបងរបស់ម្ដាយ, ពាក្យសម្រាប់ហៅសាច់ថ្លៃឋានៈស្មើគ្នាសន្មតដូចកូនត្រូវហៅ។

អ៊ី នាម

[អ៊ី] ai≈

ឈ្មោះនំមួយប្រភេទធ្វើពីម្សៅដំណើប (អាចលាយល័ក្ដយកពណ៌) រាងមូលតូចៗប៉ុនកូនដៃ ដាក់ជាមួយទឹកស្ករលាយខ្ទិះដូងឬរោយល្ងពីលើ :

អ៊‌ី!

(ព.សា.) យី! (សូរលាន់មាត់តាមទម្លាប់ដែលថ្នឹកឬតាមដោយទម្លាប់ស្រុក)។

អ៊‌ី! ឧទានសព្ទ

[អ៊ី] ai≈

(ព.សា.) យី! (សូរលាន់មាត់តាមទម្លាប់ដែលថ្នឹកឬតាមដោយទម្លាប់ស្រុក)។

អ៊‌ីកអ៊ាក

ប្រទេសដែលមានសេចក្ដីចម្រើនយឺត, ដែលមានអារ្យធម៌យឺតឬគាំង, ងាស់។

អ៊‌ីកអ៊ាក គុ.កិ., គុ. ១)

[អ៊ីក-អ៊ាក] aeikaak

ដែលដើរយោលខ្លួនងីកងាកៗ ឃ្លោងៗ ទៅឆ្វេង ទៅស្ដាំ (ព្រោះធ្ងន់ខ្លួនឬធ្ងន់ពោះ) :

អ៊‌ីកអ៊ាក គុ.កិ., គុ. ២)

[អ៊ីក-អ៊ាក] aeikaak

(ព.ប្រ.) យឺត; សុញសាញ; ដែលទម្លាក់ក្រាញមិនព្រមកែតាមសម័យនិយម, ដែលមិនទាន់ពេល, មិនទាន់សម័យ :

អ៊‌ីកអ៊ាក នាម

[ប្រ-ទេស-អ៊ីក-អ៊ាក] aeikaak

ប្រទេសដែលមានសេចក្ដីចម្រើនយឺត, ដែលមានអារ្យធម៌យឺតឬគាំង, ងាស់។

អ៊‌ីចឹង

(ព.សា.) យ៉ាងហ្នឹង, ដូចហ្នឹង, ដូច្នឹង :

អ៊‌ីចឹង គុណកិរិយា

[អ៊ី-ចឹង] aeichoeng

(ព.សា.) យ៉ាងហ្នឹង, ដូចហ្នឹង, ដូច្នឹង :

អ៊‌ីចុង គុណកិរិយា

[អ៊ី-ចុង] aeichong

(ព.សា.) អ៊ីចុះ, ដូច្នោះ :

អ៊‌ីចុះ គុណកិរិយា

[អ៊ី-ចុះ] aeichoh

(ព.សា.) ដូច្នោះ :

អ៊‌ីចេះ គុណកិរិយា

[អ៊ី-ចេះ] aeicheh

(ព.សា.) ដូច្នេះ :

អ៊ីដ្រុកស៊ីដ

(គីមី.) អាញ៉ុងដែលមានអាតូមពីរគឺ អុកស៊ីសែន និង អ៊ីដ្រូសែន មានរូបមន្ត OH។

អ៊ីដ្រុកស៊ីដ នាម

[អ៊ី-ដ្រុក-ស៊ីត] aidruksit≈

(គីមី.) អាញ៉ុងដែលមានអាតូមពីរគឺ អុកស៊ីសែន និង អ៊ីដ្រូសែន មានរូបមន្ត OH។

អ៊ីដ្រូកាបួ

(គីមី.) សមាសធាតុសរីរាង្គដែលបង្កើតឡើងដោយការរួមផ្សំរវាង កាបូន និង អ៊ីដ្រូសែន។ រូបមន្តទូទៅគឺ CxHy :

អ៊ីដ្រូកាបួ នាម

[អ៊ី-ដ្រូ-កា-បួ] aidrukabuo≈

(គីមី.) សមាសធាតុសរីរាង្គដែលបង្កើតឡើងដោយការរួមផ្សំរវាង កាបូន និង អ៊ីដ្រូសែន។ រូបមន្តទូទៅគឺ CxHy :

អ៊ីដ្រូសែនកម្ម

(គីមី.) ប្រតិកម្មបូកនៃអាតូមអ៊ីដ្រូសែនជាមួយម៉ូលេគុលមួយផ្សេងទៀត បង្កើតបានជាសមាសធាតុថ្មីមួយ។

អ៊ីដ្រូសែនកម្ម នាម

[អ៊ី-ដ្រូ-សែន-កាំ] aidrusaenkaam≈

(គីមី.) ប្រតិកម្មបូកនៃអាតូមអ៊ីដ្រូសែនជាមួយម៉ូលេគុលមួយផ្សេងទៀត បង្កើតបានជាសមាសធាតុថ្មីមួយ។

អ៊ីណុក

សំលោហៈម៉្យាងដែលមិនច្រែះ ប្រើសម្រាប់ជ្រលក់លោហៈដទៃការពារច្រែះចាប់និងមានសម្បុរសភ្លឺ :

អ៊ីណុក នាម

[អ៊ី-ណុក] ainok≈

សំលោហៈម៉្យាងដែលមិនច្រែះ ប្រើសម្រាប់ជ្រលក់លោហៈដទៃការពារច្រែះចាប់និងមានសម្បុរសភ្លឺ :

អ៊‌ីតើ គុណកិរិយា

[អ៊ី-តើ] aeitaeu

(ព.សា.) ទេតើ :

អ៊‌ីថា គុណកិរិយា ១)

[អ៊ី-ថា] aeitha

(ព.សា.) អ៊‌ីចឹង, ហេតុហ្នឹង :

អ៊‌ីថា គុណកិរិយា ២)

[អ៊ី-ថា] aeitha

ទេតើ :

អ៊‌ីថា គុណកិរិយា ៣)

[អ៊ី-ថា] aeitha

ទេឬ? :

អ៊‌ីថាៈ គុណកិរិយា

[អ៊ី-ថា] aitha≈

(ម.ព. អ៊‌ីថា)។

អ៊ីនត្រាណិត

(ប.ព.) បណ្ដាញរបស់ស្ថាប័នមួយដែលប្រើបច្ចេកវិទ្យាអ៊ីនធឺណិត ដើម្បីបញ្ជូនទិន្នន័យ។

អ៊ីនត្រាណិត នាម

[អ៊ីន-ត្រា-ណិត] aintreanet≈

(ប.ព.) បណ្ដាញរបស់ស្ថាប័នមួយដែលប្រើបច្ចេកវិទ្យាអ៊ីនធឺណិត ដើម្បីបញ្ជូនទិន្នន័យ។

អ៊ីនធឺណិត

(ប.ព.) បណ្ដាញកុំព្យូទ័រពិភពលោក ដែលអាចឱ្យមនុស្សចែករំលែកព័ត៌មាននិងទាក់ទងគ្នាទៅវិញទៅមក។

អ៊ីនធឺណិត នាម

[អ៊ីន-ធឺ-ណិត] internet

(ប.ព.) បណ្ដាញកុំព្យូទ័រពិភពលោក ដែលអាចឱ្យមនុស្សចែករំលែកព័ត៌មាននិងទាក់ទងគ្នាទៅវិញទៅមក។

អ៊ីប្រ៊ីត

(កសិ.) សត្វឬរុក្ខជាតិដែលជាលទ្ធផលនៃការបង្កាត់ពូជប្រភេទដូចគ្នាឬខុសគ្នា។ ជាទូទៅ អ៊ីប៊្រីតមិនអាចបន្តពូជបានទេ ឬអារ តែអ៊ីប៊្រីតញីអាចបន្តពូជក្នុងករណីកម្រ :

អ៊ីប្រ៊ីត នាម

[អ៊ី-ប្រ៊ីត] aibarit≈

(កសិ.) សត្វឬរុក្ខជាតិដែលជាលទ្ធផលនៃការបង្កាត់ពូជប្រភេទដូចគ្នាឬខុសគ្នា។ ជាទូទៅ អ៊ីប៊្រីតមិនអាចបន្តពូជបានទេ ឬអារ តែអ៊ីប៊្រីតញីអាចបន្តពូជក្នុងករណីកម្រ :

អ៊ីប្រ៊ីតកម្ម

(កសិ.) ដំណើរការបង្កាត់ពូជរវាងរុក្ខជាតិពីរឬសត្វពីរ ដែលមានប្រភេទដូចគ្នាឬខុសគ្នា។

អ៊ីប្រ៊ីតកម្ម នាម

[អ៊ី-ប្រ៊ីត-កាំ] aibaritkaam≈

(កសិ.) ដំណើរការបង្កាត់ពូជរវាងរុក្ខជាតិពីរឬសត្វពីរ ដែលមានប្រភេទដូចគ្នាឬខុសគ្នា។

អ៊ីមែល

(ប.ព.) មធ្យោបាយបញ្ជូនឬទទួលទិន្នន័យ អក្សរ រូបភាព សំឡេង វីដេអូ ពីកុំព្យូទ័រមួយទៅកុំព្យូទ័រមួយទៀតលើបណ្ដាញ។

អ៊ីមែល នាម ១)

[អ៊ី-មែល] email

(ប.ព.) សារជាអក្សរ រូបភាព សំឡេង វីដេអូ ដែលត្រូវបញ្ជូនតាមរយៈបណ្ដាញអេឡិចត្រូនិកនានា។

អ៊ីមែល នាម ២)

[អ៊ី-មែល] email

(ប.ព.) មធ្យោបាយបញ្ជូនឬទទួលទិន្នន័យ អក្សរ រូបភាព សំឡេង វីដេអូ ពីកុំព្យូទ័រមួយទៅកុំព្យូទ័រមួយទៀតលើបណ្ដាញ។

អ៊ីយ៉ុង

(គីមី.) អាតូមឬបណ្ដុំអាតូម ដែលមានបន្ទុកអគ្គិសនី។

អ៊ីយ៉ុង នាម

[អ៊ី-យ៉ុង] aiyong≈

(គីមី.) អាតូមឬបណ្ដុំអាតូម ដែលមានបន្ទុកអគ្គិសនី។

អ៊ីសូតូប

(គីមី.) ពាក្យសម្រាប់សម្គាល់បណ្ដាអាតូមនៃធាតុគីមីមួយដែលមានលេខអាតូមដូចគ្នា ប៉ុន្តែមានចំនួនម៉ាសខុសគ្នា ដូចជា ₆C¹² ₆C¹³ ₆C¹⁴។ ជាធម្មតា លេខអាតូមកាបូនមាន ៦មានន័យថា អាតូមកាបូននីមួយៗមានប្រូតុង ៦។ ដូច្នេះ ចំនួនណឺត្រុងនៃអ៊ីសូតូបរបស់វាគឺ ៦, ៧, និង៨។

អ៊ីសូតូប នាម

[អ៊ី-សូ-តូប] aisoutoub≈

(គីមី.) ពាក្យសម្រាប់សម្គាល់បណ្ដាអាតូមនៃធាតុគីមីមួយដែលមានលេខអាតូមដូចគ្នា ប៉ុន្តែមានចំនួនម៉ាសខុសគ្នា ដូចជា ₆C¹² ₆C¹³ ₆C¹⁴។ ជាធម្មតា លេខអាតូមកាបូនមាន ៦មានន័យថា អាតូមកាបូននីមួយៗមានប្រូតុង ៦។ ដូច្នេះ ចំនួនណឺត្រុងនៃអ៊ីសូតូបរបស់វាគឺ ៦, ៧, និង៨។

អ៊ីសូឡង់

(រូប.) សារធាតុដែលមិនចម្លងចរន្តអគ្គិសនី កម្ដៅ ឬសំឡេង។

អ៊ីសូឡង់ នាម

[អ៊ី-សូ-ឡង់] aisoulngo≈

(រូប.) សារធាតុដែលមិនចម្លងចរន្តអគ្គិសនី កម្ដៅ ឬសំឡេង។

អ៊‌ឹកធឹក

ហ៊ឹកហ៊ាក់, គគ្រឹគគគ្រេង, រុងរឿង (ដោយមានមនុស្សច្រើននិងគ្រឿងតុបតែងដ៏ល្អ ព្រមទាំងភ្លេងតន្ត្រីផង) :

អ៊‌ឹកធឹក គុណនាម

[អ៊ឹក-កៈ-ធឹក] aoekathuek

ហ៊ឹកហ៊ាក់, គគ្រឹគគគ្រេង, រុងរឿង (ដោយមានមនុស្សច្រើននិងគ្រឿងតុបតែងដ៏ល្អ ព្រមទាំងភ្លេងតន្ត្រីផង) :

អ៊‌ឹកអធឹក គុណនាម

[អ៊ឹក-អៈ-ធឹក] aoekaakthoek≈

(ម.ព. អ៊‌ឹកធឹក)។

អ៊ឹម

អ៊ំសាច់ថ្លៃ, ប្រពន្ធរបស់ប៉ិ, ពាក្យសម្រាប់ហៅសាច់ថ្លៃឋានៈស្មើគ្នាសន្មតដូចកូនត្រូវហៅ។

អ៊‌ឹម កិរិយាសព្ទ

[អ៊ឹម] aoem

(ម.ព. អ៊ិម)។

អ៊ឹម សព្វនាម

[អ៊ឹម] aoem≈

អ៊ំសាច់ថ្លៃ, ប្រពន្ធរបស់ប៉ិ, ពាក្យសម្រាប់ហៅសាច់ថ្លៃឋានៈស្មើគ្នាសន្មតដូចកូនត្រូវហៅ។

អ៊‌ឹះ

ដែលធន់ទ្រាំ ចេះអត់ឱន មិនដែលឮត្អូញឬឆ្លើយឆ្លងតបតដល់ម្ដង :

អ៊‌ឹះ ឧទានសព្ទ

[អ៊ឹះ] aoeah

សូរលាន់មាត់ដោយធុញឬដោយប្រឹងលើករបស់ធ្ងន់, ដោយប្រឹងរមាត់ជាដើម :

អ៊‌ឹះ ឧទានសព្ទ

[មិន-ដែល-មាន-អ៊ឹះ] aoeah

(ម.ព. មិនអ៊‌ឹះ)។

អ៊‌ឹះ ឧទានសព្ទ

[មិន-អ៊ឹះ] aoeah

ដែលធន់ទ្រាំ ចេះអត់ឱន មិនដែលឮត្អូញឬឆ្លើយឆ្លងតបតដល់ម្ដង :

អ៊‌ឹះអ៊ះ

(ព.ប្រ.) ខំប្រឹងស្ទុះស្ទាដោយឈឺចិត្តតែរាល់គ្នា :

អ៊‌ឹះអ៊ះ ឧទានសព្ទ

[អ៊ឹះ-អ៊ះ] aoeahaeah

សូរលាន់មាត់ដោយក្រោធខ្លាំង ឬដោយខំប្រឹងលើករបស់ធ្ងន់ជាដើម :

អ៊‌ឹះអ៊ះ កិរិយាសព្ទ

[អ៊ឹះ-អ៊ះ] aoeahaeah

(ព.ប្រ.) ខំប្រឹងស្ទុះស្ទាដោយឈឺចិត្តតែរាល់គ្នា :

អ៊‌ឺ ឧទានសព្ទ

[អ៊ឺ] aeu≈

(ម.ព. អឺ)។

អ៊‌ឺត កិរិយាសព្ទ

[អ៊ឺត] aeut

បញ្ចេញសំឡេងឮ អ៊‌ឺតៗ (នៃក្រួចអ៊‌ឺត ឬនៃមនុស្សធ្វើត្រាប់ក្រួចអ៊‌ឺត) :

អ៊‌ឺត នាម

[អ៊ឺត] aeut

ឈ្មោះក្រួចមួយប្រភេទ មាឌធំជាងក្រួចឯទៀត រងាវឬយំឮសូរ អ៊‌ឺតៗ ជាបក្សីដេញធ្នាក់ :

អ៊ឺត កិរិយាសព្ទ

[អ៊ឺត] aeut≈

(ម.ព. អ៊‌ឺត២)។

អ៊‍ឺះ ឧទានសព្ទ

[អ៊ឺស] aeus≈

(ម.ព. អ៊‍ឹះ)។

អ៊‌ឺះ!

ពាក្យលាន់មាត់ដោយប្រឹងលើករបស់ធ្ងន់ជាដើម :

អ៊‌ឺះ! ឧទានសព្ទ ១)

[អ៊ឺស] aeus≈

(ម.ព. អឺះ!)។

អ៊‌ឺះ! ឧទានសព្ទ ២)

[អ៊ឺស] aeus≈

ពាក្យលាន់មាត់ដោយប្រឹងលើករបស់ធ្ងន់ជាដើម :