ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

អៃក្យ— នាម

[អៃ-ក្យ៉ៈ—] aaikayak—≈

(ម.ព. ឯក) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អៃក—

(ម.ព. ឯក) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អៃក— នាម

[អៃ-កៈ—] aaikak—≈

(ម.ព. ឯក) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អៃរាវ័ណ នាម

[អៃ-រ៉ា-វាន់] aairavean≈

(ម.ព. ឯរាវ័ណ)។

អៃរាវ័ត នាម

[អៃ-រ៉ា-វាត់] aairaveat≈

(ម.ព. ឰរាវ័ត)។

អៃរ៉ា

ទែនទយគ្រឹហាមានរាងសណ្ឋានស្ទើរជារូបគ្រុឌ សម្រាប់ដាក់ទ្ររងស្បូវគ្រប់សសរប្រាសាទ, វិហារឬសាលាជាដើម ប្រើជាគ្រឿងរចនាឱ្យលេចលម្អ :

អៃរ៉ា នាម

[អៃ-រ៉ា] aaira

ទែនទយគ្រឹហាមានរាងសណ្ឋានស្ទើរជារូបគ្រុឌ សម្រាប់ដាក់ទ្ររងស្បូវគ្រប់សសរប្រាសាទ, វិហារឬសាលាជាដើម ប្រើជាគ្រឿងរចនាឱ្យលេចលម្អ :

អៃសូរ

ដូចគ្នានឹង ឰសូរ ឬ ឰសូរ្យ ដែរ។

អៃសូរ នាម

[អៃ-សូ] aaisour

ដូចគ្នានឹង ឰសូរ ឬ ឰសូរ្យ ដែរ។

អៃសូរ្យ នាម

[អៃ-សូ] aaisou≈

ដូចគ្នានឹង ឰសូរ ឬ ឰសូរ្យ ដែរ។

អៃ៎! ឧទានសព្ទ

[អៃ] aai≈

(ម.ព. ឰ!)។

អោងឡោង គុ., គុ.កិ.

[អោង-ឡោង] aaonglaong≈

(ម.ព. អូងឡូង)។

អោត កិរិយាសព្ទ

[អោត] aaot≈

(ម.ព. ឱត)។

អោ៎! ឧទានសព្ទ

[អោ] aao≈

(ម.ព. ឱ!)។

អោ៎ះ! ឧទានសព្ទ

[អោះ] aaoah≈

(ម.ព. អុះ!)។

អៅ! ឧទានសព្ទ

[អៅ] aav≈

(ម.ព. ឳ!)។

អំណត់

សេចក្ដីខំអត់, ការអត់ទ្រាំ :

អំណត់ គុណនាម

[អំ-ណត់] aamnot

ដែលមានសេចក្ដីអត់ឃ្លាន, ដែលអត់បាយ :

អំណត់ នាម

[អំ-ណត់] aamnot

សេចក្ដីខំអត់, ការអត់ទ្រាំ :

អំណរ នាម

[អំ-ណ] aamnor

សេចក្ដីអរ :

អំណស់ នាម

[អំ-ណស់] aamnas

(ព.បុ.) ការអស់; វេលាឬកាលដែលអស់។

អំណស់ ធ.

[អំ-ណស់] aamnas

អំណឹះ; ឥតពី :

អំណាច

អស់សេចក្ដីអាច, អស់អានុភាព។

អំណាច នាម

[អំ-ណាច] aamnach

អានុភាព គឺសេចក្ដីអាច, ដំណើរអង់អាច, សេចក្ដីអាចហាន, ដំណើរអាចធ្វើអ្វីៗបានតាមចិត្តឬតាមលំអានច្បាប់ :

អំណាច គុណកិរិយា

[ដោយ-អំ-ណាច] aamnach

ដោយសារ, ដោយកម្លាំង :

អំណាច គុណកិរិយា

[តាម-អំ-ណាច-ចិត] aamnach

តាមអំពើចិត្ត :

អំណាច គុណកិរិយា

[អស់-អំ-ណាច] aamnach

អស់សេចក្ដីអាច, អស់អានុភាព។

អំណាចនីតិប្រតិបត្តិ នាម

[អំ-ណាច-នី-តិ-ប្រៈ-តិ-ប័ត] aamnachnitebreaktebta≈

តួនាទីជាអ្នកអនុវត្តច្បាប់ រួមមាន រាជរដ្ឋាភិបាល ឬស្ថាប័នជាតិ :

អំណាន នាម

[អំ-ណាន] aamnan≈

ការអាន :

អំណឹះ

លុះដល់ឥតពី, កាលបើឥតពី :

អំណឹះ ធ.

[អំ-ណឹះ] aamnoeah

តមកឬតទៅ, ចំណេរកាលតមក ឬចំណេរកាលតទៅ :

អំណឹះ ធ.

[អំ-ណឹះ-ត-ទៅ] aamnoeah

ចំណេរកាលតទៅ។

អំណឹះ ធ.

[អំ-ណឹះ-អិត-ពី] aamnoeah

លុះដល់ឥតពី, កាលបើឥតពី :

អំណើះ ធ.

[អំ-ណើះ] aamnaeuah≈

(ម.ព. អំណឹះ)។

អំណោយ

ទទួលរបស់ដែលគេឱ្យដោយសទ្ធា។

អំណោយ នាម

[អំ-ណោយ] aamnaoy

ការឱ្យ; អ្វីៗដែលឱ្យ (កុំប្រើថា សេចក្ដីអំណោយ, ការអំណោយ, របស់អំណោយ ដូច្នេះឡើយ; ប៉ុន្តែបើប្រើជា របស់ជាអំណោយ ដូច្នេះបាន)។

អំណោយ នាម

[ទ-ទួល-អំ-ណោយ] aamnaoy

ទទួលរបស់ដែលគេឱ្យដោយសទ្ធា។

អំណោយទាន

ដែលគួរឱ្យចូលចិត្ត ដែលមានឧបនិស្ស័យ :

អំណោយទាន គុណនាម

[អំ-ណោយ-ទាន] aamnaoytean≈

ដែលគួរឱ្យចូលចិត្ត ដែលមានឧបនិស្ស័យ :

អំណះអំណាង

ការអះអាង ទឡ្ហីករណ៍ អ្វីៗដែលទាញនាំយកមកអាងដើម្បីឱ្យកាន់តែរឹងមាំ :

អំណះអំណាង នាម

[អំ-ណះ-អំ-ណាង] aamnahaamnang≈

ការអះអាង ទឡ្ហីករណ៍ អ្វីៗដែលទាញនាំយកមកអាងដើម្បីឱ្យកាន់តែរឹងមាំ :

អំនួត

ការពោលអួត ឬសម្ដីអួត :

អំនួត នាម

[អំ-នួត] aamnuot

ការពោលអួត ឬសម្ដីអួត :

អំបាញ់មិញ គុណកិរិយា

[អំ-បាញ់-មិញ] aambanhominh

(ម.ព. អម្បាញ់មិញ)។

អំបាត

(ព.ប្រ.) ដែលមានរូបតូចពេកខុសពីគេ :

អំបាត នាម ១)

[អំ-បាត] aambat

កូនចៃ :

អំបាត គុណនាម ២)

[អំ-បាត] aambat

(ព.ប្រ.) ដែលមានរូបតូចពេកខុសពីគេ :

អំបាយ គុណកិរិយា

[អំ-បាយ] aambay

(ម.ព. អម្បាយ)។

អំបាល ឈ.

[អំ-បាល] aambal

(ម.ព. អម្បាល)។

អំបាលម៉ាន គុ., គុ.កិ.

[អំ-បាល-ម៉ាន] aambalman≈

(ម.ព. អម្បាលម៉ាន)។

អំបិល

(សំនួន.) ដែលខូចបង់ វិនាស ឬសាបសូន្យទៅយ៉ាងរហ័ស។

អំបិល នាម

[អំ-បិល] aambel

វត្ថុរឹងស្រួយ មានរសប្រៃ, បុកឬកិនឱ្យខ្ទេចល្អិតម៉ដ្ឋបានដោយងាយ, អាចរលាយទៅជាទឹកបាន, សម្រាប់ប្រើជាគ្រឿងផ្សំយករសប្រៃ, មានឈ្មោះផ្សេងៗតាមសញ្ជាតិនិងបែបភាព :

អំបិល គុណកិរិយា

[អិត-អំ-បិល] aambel

(ព.ប្រ.) ឥតអំណាច; បង់កម្លាំងទទេ, អសារឥតការ, ឥតប្រយោជន៍ :

អំបិល គុណកិរិយា

[អំ-បិល-ត្រូវ-ទឹក] aambel

(សំនួន.) ដែលខូចបង់ វិនាស ឬសាបសូន្យទៅយ៉ាងរហ័ស។

អំបិលម្ទេស

ឈ្មោះម្ហូបគោកមួយប្រភេទ ធ្វើដោយអំបិលនិងម្ទេសជាដើមបុកឱ្យល្អិត :

អំបិលម្ទេស នាម

[អំ-បិល-ម្ទេស] aambelmtes

ឈ្មោះម្ហូបគោកមួយប្រភេទ ធ្វើដោយអំបិលនិងម្ទេសជាដើមបុកឱ្យល្អិត :

អំបឹះ

ឈ្មោះរុក្ខជាតិពួកមួយ មានពីរប្រភេទគឺ អំបឹះធំ អំបឹះមានដើមធំ ស្លឹកតូចៗ ប៉ុន្តែញឹកជិត; អំបឹះតូច អំបឹះមានដើមតូច ស្លឹកធំៗរង្វើលៗ។

អំបឹះ នាម

[អំ-បឹស] aamboeah

ឈ្មោះរុក្ខជាតិពួកមួយ មានពីរប្រភេទគឺ អំបឹះធំ អំបឹះមានដើមធំ ស្លឹកតូចៗ ប៉ុន្តែញឹកជិត; អំបឹះតូច អំបឹះមានដើមតូច ស្លឹកធំៗរង្វើលៗ។

អំបុក

ឈ្មោះចំណីធ្វើដោយយកគ្រាប់ស្រូវទុំនៅស្រស់មកលីងឱ្យល្មមដល់ការ ហើយដាក់ក្នុងត្បាល់ធំបុកផងឆ្កៀសឆ្កៀលផង (ហៅថា ដាល់អំបុក) ឱ្យត្រាតែពៀចសំប៉ែតខ្ចាត់សំបកស្រូវចេញ :

អំបុក នាម

[អំ-បុក] aambok

ឈ្មោះចំណីធ្វើដោយយកគ្រាប់ស្រូវទុំនៅស្រស់មកលីងឱ្យល្មមដល់ការ ហើយដាក់ក្នុងត្បាល់ធំបុកផងឆ្កៀសឆ្កៀលផង (ហៅថា ដាល់អំបុក) ឱ្យត្រាតែពៀចសំប៉ែតខ្ចាត់សំបកស្រូវចេញ :

អំបូង

ឈ្មោះចេកមានផ្លែវែងៗ ស្មើចុងស្មើដើម, វេលាទុំ សម្បុរសំបកបៃតងចាស់ឬលឿងចាស់ក៏មាន, ស្និតធំៗមានរសផ្អែម :

អំបូង នាម

[អំ-បូង] aamboung

ឈ្មោះចេកមានផ្លែវែងៗ ស្មើចុងស្មើដើម, វេលាទុំ សម្បុរសំបកបៃតងចាស់ឬលឿងចាស់ក៏មាន, ស្និតធំៗមានរសផ្អែម :

អំបូរ នាម

[អំ-បូ] aambour

(ម.ព. អម្បូរ)។

អំបើះ នាម

[អំ-បើះ] aambaeuah

(ម.ព. អំបឹះ)។

អំបែង

ឈ្មោះនំមួយប្រភេទបែបបន្ទះម្សៅអង្ករកិនចៀនក្នុងខ្ទះ។ គេច្រើនលាយផ្សំក្នុងម្សៅដោយស្លឹកខ្ទឹម ហើយបរិភោគជាមួយបន្លែស្រស់ លាយទឹកត្រី :

អំបែង នាម ១)

[អំ-បែង] aambaeng

បន្ទះបំណែកនៃក្អម, ឆ្នាំង, ចានជាដើម :

អំបែង នាម ២)

[អំ-បែង] aambaeng

ក្អមដីឬឆ្នាំងដីដែលគោះចោះត្រង់ក្អេងម្ខាងឱ្យមានចន្លោះធំល្មមដល់ការ សម្រាប់លីងអ្វីៗ :

អំបែង នាម

[អំ-បែង-ក្បាល] aambaeng

(ព.ទ្រ.) តួក្បាល, ពាក្យទ្រគោះប្រមាថមើលងាយ ដោយប្រដូចក្បាលទៅនឹងអំបែង :

អំបែង នាម

[អំ-បែង-ក្បាល] aambaeng

(ព.ទ.បុ.) មានអត្ថន័យថា ទារយកឱ្យបានចំពោះតែរូបរបស់ដើមមកវិញ។

អំបែង នាម

[អំ-បែង] aambaeng

ឈ្មោះនំមួយប្រភេទបែបបន្ទះម្សៅអង្ករកិនចៀនក្នុងខ្ទះ។ គេច្រើនលាយផ្សំក្នុងម្សៅដោយស្លឹកខ្ទឹម ហើយបរិភោគជាមួយបន្លែស្រស់ លាយទឹកត្រី :

អំបែងចេះ

អំបែងល្អិតល្អោចច្រើនបែបដែលកប់លាយគ្នាក្ដាំងនៅក្នុងដីយូរអង្វែងហើយ :

អំបែងចេះ នាម

[អំ-បែង-ចេស] aambaengocheh

អំបែងល្អិតល្អោចច្រើនបែបដែលកប់លាយគ្នាក្ដាំងនៅក្នុងដីយូរអង្វែងហើយ :

អំបែងចែះ នាម

[អំ-បែង-ចែស] aambaengchaes≈

(ម.ព. អំបែងចេះ)។