អូស្ត្រាឡូពីតែក នាម
[អូ-ស្ត្រា-ឡូ-ពី-តែក] aoustrealoupitaek≈
(ប្រវត្តិ.) មនុស្សបុរេប្រវត្តិដំបូងបង្អស់រស់នៅអេត្យូពីទ្វីបអាហ៊្វ្រិកកាលពី ៣ទៅ ៤លានឆ្នាំមុន ដែលគេបានរកឃើញសំណល់ឆ្អឹងនៅឆ្នាំ១៩៧៤។
ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។
[អូ-ស្ត្រា-ឡូ-ពី-តែក] aoustrealoupitaek≈
(ប្រវត្តិ.) មនុស្សបុរេប្រវត្តិដំបូងបង្អស់រស់នៅអេត្យូពីទ្វីបអាហ៊្វ្រិកកាលពី ៣ទៅ ៤លានឆ្នាំមុន ដែលគេបានរកឃើញសំណល់ឆ្អឹងនៅឆ្នាំ១៩៧៤។
ដែលទាក់ទងនឹងកីឡាអូឡាំពិក, នៃកីឡាអូឡាំពិកដែលរៀបចំឡើងរៀងរាល់៤ឆ្នាំម្ដងនៅក្នុងប្រទេសនានា :
[អូ-ឡាំ-ពិច] aoulaampich≈
ដែលទាក់ទងនឹងកីឡាអូឡាំពិក, នៃកីឡាអូឡាំពិកដែលរៀបចំឡើងរៀងរាល់៤ឆ្នាំម្ដងនៅក្នុងប្រទេសនានា :
[អូស] aous≈
សូរលាន់មាត់ដោយប្រកែកមិនព្រមឬដោយស្ងើចជាដើម :
[អូ] aou≈
(ម.ព. អូ!)។
[អូយ] aouy≈
(ម.ព. អូយ!)។
[អូស] aous≈
(ម.ព. អូះ!)។
(ម.ព. អាប់ គុ.)។
[អួ] auo
អាក្រក់, គម្រក់, គគ្រក់; អាប់អន់ :
[អួ-អាប់] auo
(ម.ព. អាប់ គុ.)។
ដែលជាអ្នកអួត :
[អួត] auot
និយាយលើកសរសើរ, ប្រកាសគុណ, ប្រកាសសេចក្ដីល្អ ឱ្យអ្នកដទៃស្ដាប់ ឬនិយាយលើកបំផ្លើសលើសហេតុឱ្យគេស្ងើច :
[អួត] auot
ដែលជាអ្នកអួត :
អួតផងអាងផង ឬអួតមានអាង។
[អួត-អាង] auotaang≈
អួតផងអាងផង ឬអួតមានអាង។
(ព.សា.) អាក្រក់ក្រៃពេក, គម្រិងគម្រាំង, គ្រោតគ្រាត, គគ្រីគគគ្រាត :
[អួ-ទី-នួ] auotinuo
(ព.សា.) អាក្រក់ក្រៃពេក, គម្រិងគម្រាំង, គ្រោតគ្រាត, គគ្រីគគគ្រាត :
ត្រីដែលបានដោយជាប់អួន។
[អួន] auon
នេសាទុបករណ៍មួយប្រភេទ មានក្រឡាដូចសំណាញ់ មានសណ្ឋានវែង មានកំសួលបណ្ដែត សម្រាប់ដាក់រាយក្នុងទឹកជ្រៅឱ្យជាប់ត្រី។
[អួន] auon
(ព.ប្រ.) ជាប់អួន គឺជាប់ឃុំឬជាប់ចំណោម, ជាប់កុន :
[ត្រី-អួន] auon
ត្រីដែលបានដោយជាប់អួន។
ក្ដួលៗរអាក់រអួលចិត្ត :
[អួល] auol
ស្ទះខ្យល់ក្នុងបំពង់ក (ដោយលេបភោជនាហារឬទឹកជាដើម) :
[អួល] auol
(ព.ប្រ.) ក្ដួលចិត្តគាំងសម្ដីរកកល់ស្ដីពុំកើត :
[អាក់-អួល] auol
(ម.ព. អួលអាក់)។
[អួល-អាក់] auol
ក្ដួលៗរអាក់រអួលចិត្ត :
សូរគោឈ្មោលយំកម្ទររកគ្នា។
[អួស-អួស] auos
សូរគោឈ្មោលយំកម្ទររកគ្នា។
យីហ្ន៎! :
[អើ] er
ពាក្យឆ្លើយទទួលព្រម, អនុលោមតាម, មិនទទឹងទាស់ឬឆ្លើយឆ្លងតបសម្រាប់អ្នកធំនិយាយទៅរកអ្នកតូចឬសម្រាប់មនុស្សស្មើភាពនិយាយរកគ្នា :
[អើ-ក] er
ដូច្នេះក៏, យ៉ាងហ្នឹងក៏ :
[អើ-ក] er
ចុះ? ហ៏ចុះ? មើលហ៏? :
[កុំ-អាល-អើ] er
កុំអាលព្រម!
[យី-អើ-ណ] er
(ម.ព. យីអើ!)។
[អើ-ក] er
រួចចុះ? មើលហ៏? :
[អើ-តែ-មាត់] er
ព្រមតែមាត់ (ចិត្តមិនព្រម)។
[អើ] ឬ [ទេ] er
ព្រមឬទេ? :
[អើ-នឹង] er
យីហ្ន៎! :
ទៅមកសួរនាំដោយសេចក្ដីរាប់រកគ្នា, ទៅមកសួរសុខទុក្ខគ្នា :
[អើត] aaeut
ដកកមើលឬដកទាំងខ្លួនទាំងកងើតមើល :
[អើត-ងើត] aaeut
អើតមើលនេះហើយមើលនោះទៀតរឿយៗ :
[អើត-ងើត] aaeut
ទៅមកសួរនាំដោយសេចក្ដីរាប់រកគ្នា, ទៅមកសួរសុខទុក្ខគ្នា :
អើតៗញញើតញញើមងាកឆ្វេងងាកស្ដាំងាកនាយងាកអាយឬអើតៗឡេមឡឺមចេញមិនចេញចូលមិនចូល :
[អើត-អើម] aaeutoaaeum
អើតៗញញើតញញើមងាកឆ្វេងងាកស្ដាំងាកនាយងាកអាយឬអើតៗឡេមឡឺមចេញមិនចេញចូលមិនចូល :
ដែលតែងតែអើបឡើបដោយមកមិនទាន់ពេលកិច្ចការ :
[អើប-ឡើប] aaeubolaeub
ទើបមកដល់ក្រោយគេហើយសម្ដែងអាការៈអើតអើមៗ ដោយមិនទាន់បានកិច្ចការធ្វើនឹងគេ ឬមិនទាន់ស៊ប់ក្នុងទីប្រជុំ ឬក៏ទើបមកដល់ក្នុងវេលាដែលគេជិតលែងធ្វើកិច្ចការនោះហើយ :
[អើប-ឡើប] aaeubolaeub
ដែលតែងតែអើបឡើបដោយមកមិនទាន់ពេលកិច្ចការ :
យកចិត្តទុកដាក់; គោរព, មានអាទរភាព, ប្រុងប្រយ័ត្ន; នឹកនា, នាំពា; ទំនុកបម្រុង :
[អើ-ពើ] aaeupau
យកចិត្តទុកដាក់; គោរព, មានអាទរភាព, ប្រុងប្រយ័ត្ន; នឹកនា, នាំពា; ទំនុកបម្រុង :
ពាក្យសម្រាប់កែមស៊ែមពីខាងចុងពាក្យអាលបនៈ ដែលគួរប្រកបប្រើ ឱ្យមានសំឡេងវែងស្រួលមាត់ :
[អ្ហើយ] ery
ពាក្យសម្រាប់កែមស៊ែមពីខាងចុងពាក្យអាលបនៈ ដែលគួរប្រកបប្រើ ឱ្យមានសំឡេងវែងស្រួលមាត់ :
ឈ្មោះរោគមួយប្រភេទ កើតនាភ្នែក ធ្វើទុក្ខភ្នែកឱ្យមានកន្ទុយថ្លែននិងពពឹក ឱ្យភ្នែកពព្រៀកជានិច្ច ជាជំងឺរ៉ាំរ៉ៃ ទាំងជារោគងាយឆ្លងពីអ្នកម្នាក់ទៅអ្នកដទៃផងទៀត។
[អៀ] aie
ឈ្មោះរោគមួយប្រភេទ កើតនាភ្នែក ធ្វើទុក្ខភ្នែកឱ្យមានកន្ទុយថ្លែននិងពពឹក ឱ្យភ្នែកពព្រៀកជានិច្ច ជាជំងឺរ៉ាំរ៉ៃ ទាំងជារោគងាយឆ្លងពីអ្នកម្នាក់ទៅអ្នកដទៃផងទៀត។
សត្វដែលស៊ីតិណជាតិហើយដល់ពេលរើមកទំពាម្ដងទៀតឱ្យល្អិតហើយលេបទៅវិញ :
[អៀង] aieng
ផ្អៀង។ ពាក្យទំយើនិយាយទៅរកកូនតូចដោយថ្នម :
[អៀង] aieng
អាហារថ្មីដែលសត្វតិណភក្ខរើមកទំពាម្ដងទៀតឱ្យល្អិតហើយលេបទៅវិញ :
[ស័ត-ទំ-ពា-អៀង] aieng
(ម.ព. សត្វរើអៀង)។
[ស័ត-រើ-អៀង] aieng
សត្វដែលស៊ីតិណជាតិហើយដល់ពេលរើមកទំពាម្ដងទៀតឱ្យល្អិតហើយលេបទៅវិញ :
អៀននឹកអន់ចិត្ត, អៀននឹកតូចចិត្ត។
[អៀន] aien
ដង្កូវល្អិតៗកើតនៅក្នុងក្រពះអាហារ កាលណាចេញមកតាមឧច្ចារមគ្គ បណ្ដាលឱ្យរមាស់ឆៀបៗរឿយៗ :
[អៀន] aien
នឹកខ្មាសរួញចិត្តគំនិត ឬនឹកខ្មាសខ្មូរមុខ, រួញខ្លួន :
[អៀន-ខ្លួន] aien
អៀនរឹងខ្លួន, នឹករឹងខ្លួន។
[អៀន-បាប] aien
អៀនចំពោះបាប គឺរួញចិត្តគំនិតមិនហ៊ានធ្វើបាប។
[អៀន-អន់] aien
អៀននឹកអន់ចិត្ត, អៀននឹកតូចចិត្ត។
អៀនផង ខ្មាសផង។
[អៀន-ខ្មាស] aienkhmeas≈
អៀនផង ខ្មាសផង។
ដែលខ្ជិលមូរមុខក្រអឹមក្រអៀម, ខ្ជិលអៀនប្រៀន :
[អៀន-ប្រៀន] aienbrien
ដែលអៀនអៀរមមៀរ, អៀនមូរមុខ, ក្រអឹមក្រអៀម :
[កំ-ជិល-អៀន-ប្រៀន] aienbrien
ដែលខ្ជិលមូរមុខក្រអឹមក្រអៀម, ខ្ជិលអៀនប្រៀន :
សំពត់សម្រាប់ពាតបិទទ្រូងនិងពោះក្មេងស្រី មានខ្សែចងពីខាងខ្នង :
[អៀម] aiem
សំពត់សម្រាប់ពាតបិទទ្រូងនិងពោះក្មេងស្រី មានខ្សែចងពីខាងខ្នង :
ដែលសៀរតាមក្បែរឬតាមកៀនដោយអាការៈញញើតញញើមឬក៏អៀនប្រៀន :
[អៀ-ម-មៀ] aiermomier
ដែលសៀរតាមក្បែរឬតាមកៀនដោយអាការៈញញើតញញើមឬក៏អៀនប្រៀន :
(ម.ព. អៀរមមៀរ)។
[អៀ-មៀ] aiemie≈
(ម.ព. អៀរមមៀរ)។
មួយ (ពាក្យប្រើក្នុងមេលេខចិននិងល្បែងធួ)។
[អៀវ] aiev
បញ្ជិះនរណាម្នាក់ពីខាងក្រោយលើខ្នង :
[អៀវ] aiev
មួយ (ពាក្យប្រើក្នុងមេលេខចិននិងល្បែងធួ)។
(ព.ប្រ.) ពាក្យស្រែកឱ្យសញ្ញាគ្នាក្នុងល្បែងស្ដេចចង់ ក្នុងវេលាដែលមនុស្សម្នាក់ក្នុងពួកម្ខាងចូលមក, ត្រូវត្រង់លើឈ្មោះដែលគេបានខ្សឹបគ្នារួចហើយថា "ស្រឡាញ់..." :
[អៀវ] aiev≈
ឈប់! ពាក្យសម្រាប់បញ្ឈប់សេះ, ដោយសេចក្ដីបង្គាប់ថា "ចូរឈប់!" ឬ ថា "ឯងចូរឈប់!"។
[អៀវ] aiev≈
(ព.ប្រ.) ពាក្យស្រែកឱ្យសញ្ញាគ្នាក្នុងល្បែងស្ដេចចង់ ក្នុងវេលាដែលមនុស្សម្នាក់ក្នុងពួកម្ខាងចូលមក, ត្រូវត្រង់លើឈ្មោះដែលគេបានខ្សឹបគ្នារួចហើយថា "ស្រឡាញ់..." :
(ព.សា.) បែកសាពេញបន្ទុក; បែកសារបើករបាញ :
[អេក] aek
ឈ្មោះស្រាខ្មែរលើមួយបែបធ្វើដោយត្រាំគ្រឿងផ្សំក្នុងពាង :
[អេក] aek
(ព.ប្រ.) ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ អរ ឬបែក ថា អរអេក គឺអរខ្លាំងស្ទើរភ្លេចខ្លួន, អរឆ្លេឆ្លា (ដូចជាខ្មែរលើស្រវឹងស្រាអេក)។
[បែក-អេច] aek
បែកជាពពុរ, បែកប៉ផ្ដៀច :
[បែក-អេច-បែក-ខុន] aek
(ព.សា.) បែកសាពេញបន្ទុក; បែកសារបើករបាញ :
(ទស្សនៈ.) ដំណាក់ទាបបំផុតនៃការដឹង :
[អេ-កា-ស្យា] aekasyea≈
(ទស្សនៈ.) ដំណាក់ទាបបំផុតនៃការដឹង :
ទម្រង់ទេសចរណ៍ផ្អែកលើធម្មជាតិ ដែលមានគោលបំណងអភិរក្សបរិស្ថានធម្មជាតិនិងវប្បធម៌តំបន់ លើកកម្ពស់សុខុមាលភាពរបស់ប្រជាជនជាដើម។
[អេ-កូ-ទេ-សៈ-ច] aekoutesakcha≈
ទម្រង់ទេសចរណ៍ផ្អែកលើធម្មជាតិ ដែលមានគោលបំណងអភិរក្សបរិស្ថានធម្មជាតិនិងវប្បធម៌តំបន់ លើកកម្ពស់សុខុមាលភាពរបស់ប្រជាជនជាដើម។
វិទ្យាសាស្ត្រដែលសិក្សាអំពីទំនាក់ទំនងរវាងភាវរស់និងភាវរស់ក្នុងបរិស្ថាន។
[អេ-កូ-វិត-ទ្យា] aekouvittyea≈
វិទ្យាសាស្ត្រដែលសិក្សាអំពីទំនាក់ទំនងរវាងភាវរស់និងភាវរស់ក្នុងបរិស្ថាន។
(បរិ.) (ម.ព. អេកូវិទ្យា)។
[អេ-កូ-ឡូ-ស៊ី] aekoulousi≈
(បរិ.) (ម.ព. អេកូវិទ្យា)។
(ប.ព) ផ្នែកមួយនៃឧបទស្សន៍ឬឧបករណ៍ដែលភ្ជាប់ទៅនឹងកុំព្យូទ័រសម្រាប់បង្ហាញព័ត៌មាន។
[អេ-ក្រង់] aekarng≈
(ប.ព) ផ្នែកមួយនៃឧបទស្សន៍ឬឧបករណ៍ដែលភ្ជាប់ទៅនឹងកុំព្យូទ័រសម្រាប់បង្ហាញព័ត៌មាន។
(បសុ.) ជំងឺបង្កដោយបរាសិតព្រូនសំប៉ែតស្ថិតក្នុងសន្តានតេនីអ៊ីដេពួកអេគីណូកុកគូស :
[អេ-គី-ណូ-កុក-កូស] aekinoukokkous≈
(បសុ.) ជំងឺបង្កដោយបរាសិតព្រូនសំប៉ែតស្ថិតក្នុងសន្តានតេនីអ៊ីដេពួកអេគីណូកុកគូស :
(ភូមិ.) ផ្នែករបស់ផែនដីដែលមនុស្សលោកអាចរស់នៅបាន។
[អេ-គូ-ម៉ែន] aekumaen≈
(ភូមិ.) ផ្នែករបស់ផែនដីដែលមនុស្សលោកអាចរស់នៅបាន។