ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

អុត នាម

[អុត-ស្វាយ] aot

អុតពួកអុតក្ដាមដែរ ប៉ុន្តែដោរធំៗ មានសម្បុរស្វាយក្រមៅ។

អុតក្ដាម

ជំងឺឆ្លងម៉្យាងដែលច្រើនកើតនៅលើសត្វមានចង្វែកជើង ធ្វើឱ្យមានដំបៅរលួយចង្វែកជើង ក្រចកជើង មាត់ និងកន្សោមដោះ។ វាធ្វើឱ្យសត្វឈឺពិបាកដើរនិងពិបាកស៊ីចំណី :

អុតក្ដាម នាម ១)

[អុត-ក្ដាម] aotkdam≈

អុតដែលកើតនៅលើស្បែកមនុស្សចេញក្រហមផេរស្រដៀងនឹងកញ្ជ្រឹល។

អុតក្ដាម នាម ២)

[អុត-ក្ដាម] aotkdam≈

ជំងឺឆ្លងម៉្យាងដែលច្រើនកើតនៅលើសត្វមានចង្វែកជើង ធ្វើឱ្យមានដំបៅរលួយចង្វែកជើង ក្រចកជើង មាត់ និងកន្សោមដោះ។ វាធ្វើឱ្យសត្វឈឺពិបាកដើរនិងពិបាកស៊ីចំណី :

អុបឆឺយ

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ស្លឹកស្រដៀងនឹងស្រល់កន្ទុយដំរី សំបកមានក្លិនក្រអូប ប្រើជាគ្រឿងផ្សំថ្នាំឬផ្សំធ្វើគ្រឿងក្រអូបបាន; មាន៣ប្រភេទគឺ អុបឆឺយសៀម, អុបឆឺយទេស, អុបឆឺយយួន (អុបឆឺយយួននេះល្អជាងប្រភេទឯទៀត)។

អុបឆឺយ នាម

[អុប-ឆឺយ] aobachheuy

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ស្លឹកស្រដៀងនឹងស្រល់កន្ទុយដំរី សំបកមានក្លិនក្រអូប ប្រើជាគ្រឿងផ្សំថ្នាំឬផ្សំធ្វើគ្រឿងក្រអូបបាន; មាន៣ប្រភេទគឺ អុបឆឺយសៀម, អុបឆឺយទេស, អុបឆឺយយួន (អុបឆឺយយួននេះល្អជាងប្រភេទឯទៀត)។

អុបទិក

(រូប.) ផ្នែកមួយនៃរូបវិទ្យាដែលសិក្សាអំពីពន្លឺនិងការមើលឃើញដោយភ្នែក។

អុបទិក នាម

[អុប-ទិច] aobtich≈

(រូប.) ផ្នែកមួយនៃរូបវិទ្យាដែលសិក្សាអំពីពន្លឺនិងការមើលឃើញដោយភ្នែក។

អុរ

មុខមាត់ដែលទើបភ្ញាក់ពីដេកមិនទាន់លុបលាងជម្រះនៅឡើយ :

អុរ គុ.កិ., គុ.

[អុល] aor

ដែលធ្លាក់ភ្លៀងខ្លាំង :

អុរ គុ.កិ., គុ.

[អុល] aor

ដែលទើបភ្ញាក់ពីដេក :

អុរ នាម

[អុល] aor

មុខមាត់ដែលទើបភ្ញាក់ពីដេកមិនទាន់លុបលាងជម្រះនៅឡើយ :

អុល

(ម.ព. អុរ{¥¥}២{££})។

អុល នាម

[អុល] aol

(ម.ព. អុរ២)។

អុស នាម

[អុស] aos≈

(ម.ព. ឧស)។

អុហ្វសិត

វិធីបោះពុម្ពដោយប្រើបន្ទះស័ង្កសីដែលផ្ដិតរូបនិងអក្សរអំពីហ៊្វីលថត :

អុហ្វសិត នាម

[អុស-សិត] aohvaset

វិធីបោះពុម្ពដោយប្រើបន្ទះស័ង្កសីដែលផ្ដិតរូបនិងអក្សរអំពីហ៊្វីលថត :

អុំ

ចាប់ច្រវាចូកទឹកតាមទំនងបែបបទឱ្យទូកលឿន :

អុំ កិរិយាសព្ទ

[អុំ] aoam

ចាប់ចង្អេរដែលដាក់គ្រាប់ស្រូវជាដើមដោយដៃទាំងពីរលើកដាក់ៗ ដូចគេចាប់ជះ ដើម្បីឱ្យហើរសម្ដីស្រូវជាដើម :

អុំ កិរិយាសព្ទ

[អុំ] aoam

ចាប់ច្រវាចូកទឹកតាមទំនងបែបបទឱ្យទូកលឿន :

អុំត្រុំ

ដែលចេះតែសំកុកសម្កុលឬសម្ងំនៅក្នុងបន្ទប់ងងឹតជាដើម :

អុំត្រុំ គុ.កិ., គុ.

[អុំ-ត្រុំ] aoamtroam

ដែលចេះតែសំកុកសម្កុលឬសម្ងំនៅក្នុងបន្ទប់ងងឹតជាដើម :

អុំទូក

ឈ្មោះភ្លេងមានទំនងលំនាំជាបទអុំទូក :

អុំទូក នាម ១)

[អុំ-ទូក] aoamtuk

ឈ្មោះបទឬទំនុកច្រៀងមួយមេមានចេញពាក្យថា អុំទូក តាមថ្នាក់ម្ដងៗ :

អុំទូក នាម ២)

[អុំ-ទូក] aoamtuk

ឈ្មោះភ្លេងមានទំនងលំនាំជាបទអុំទូក :

អុះ! ឧទានសព្ទ

[អុះ] aoah≈

ពាក្យលាន់មាត់ ដោយខ្លាចក្រែងដួល, ក្រែងធ្លាក់ឬដោយនឹកស្ដាយ, ដោយមានក្រោធជាដើម :

អុះ! ឧទានសព្ទ

[អុះ-អោ] aoahaao≈

ពាក្យទួញឬពិលាប :

អុះ! ឧទានសព្ទ

[អុះ-អោ] aoahaao≈

(ម.ព. អុះឱ!)។

អុ៎ក កិរិយាសព្ទ

[អុក] aok

(ម.ព. អុក១)។

អុ៎ះ! ឧទានសព្ទ

[អុះ] aoah≈

(ម.ព. អុះ!)។

អូ!

ពាក្យលាន់មាត់ដោយការអស់ឆ្ងល់, ដោយការយល់សេចក្ដីជាក់ជាដើម :

អូ! ឧទានសព្ទ

[អូ] aou≈

ពាក្យលាន់មាត់ដោយការអស់ឆ្ងល់, ដោយការយល់សេចក្ដីជាក់ជាដើម :

អូងឡូង

ដែលឮៗខ្លាំងៗ (ចំពោះតែវចីភេទ) :

អូងឡូង គុ.កិ., គុ.

[អូង-ឡូង] aoungoloung

ដែលឮៗខ្លាំងៗ (ចំពោះតែវចីភេទ) :

អូចៗ

ដែលនៅហើបបបូរមាត់បន្តិចៗរឿយៗ :

អូចៗ គុណកិរិយា ១)

[អូច-អូច] aouch

ដែលរសើបចិត្តបន្តិចៗ :

អូចៗ គុណកិរិយា ២)

[អូច-អូច] aouch

បន្តិចៗ ឆៀបៗ :

អូចៗ គុណកិរិយា

[អូច-អូច] aouch

ដែលនៅហើបបបូរមាត់បន្តិចៗរឿយៗ :

អូញម៉ូញ

ឈ្មោះឈើស្រុកមួយប្រភេទ មានកម្ពស់ប្រមាណជា១០ម៉ែត្រ ស្លឹកតូចៗស្រដៀងនឹងអង្គាដី ផ្កាវាពណ៌ស្វាយស្រស់ ផ្លែមូលទ្រវែងពកៗពេលទុំពណ៌ខ្មៅ សាច់ផ្លែទុំអាចបរិភោគនិងប្រើជាឱសថបាន។

អូញម៉ូញ នាម

[អូញ-ម៉ូញ] aounhmounh≈

ឈ្មោះឈើស្រុកមួយប្រភេទ មានកម្ពស់ប្រមាណជា១០ម៉ែត្រ ស្លឹកតូចៗស្រដៀងនឹងអង្គាដី ផ្កាវាពណ៌ស្វាយស្រស់ ផ្លែមូលទ្រវែងពកៗពេលទុំពណ៌ខ្មៅ សាច់ផ្លែទុំអាចបរិភោគនិងប្រើជាឱសថបាន។

អូដ្ឋ

សត្វចតុប្បាទពួកសត្វរើអៀង, មានពីរប្រភេទគឺ អូដ្ឋបូគពីរ អូដ្ឋមានកំពូកខ្ពស់សណ្ឋានជាបូគមួយគូមុខក្រោយ នៅលើខ្នងមានរោមក្រាស់សំកុល; អូដ្ឋបូគមួយ អូដ្ឋមានកំពូកខ្ពស់តែមួយត្រង់កណ្ដាលខ្នង មានរោមបន្តិចបន្តួច ស្ទើរតែស្បែកទទេ។ អូដ្ឋទាំងពីរប្រភេទនេះ ជាសត្វមានកម្លាំងរឹងប៉ឹង មានអ

អូដ្ឋ នាម

[អូត] aout≈

សត្វចតុប្បាទពួកសត្វរើអៀង, មានពីរប្រភេទគឺ អូដ្ឋបូគពីរ អូដ្ឋមានកំពូកខ្ពស់សណ្ឋានជាបូគមួយគូមុខក្រោយ នៅលើខ្នងមានរោមក្រាស់សំកុល; អូដ្ឋបូគមួយ អូដ្ឋមានកំពូកខ្ពស់តែមួយត្រង់កណ្ដាលខ្នង មានរោមបន្តិចបន្តួច ស្ទើរតែស្បែកទទេ។ អូដ្ឋទាំងពីរប្រភេទនេះ ជាសត្វមានកម្លាំងរឹងប៉ឹង មានអ

អូត

ឈ្មោះដំណើរភ្លេងពិណពាទ្យមួយបទ សម្រាប់លេងត្រង់ថ្នាក់ល្ខោនអូត (ល្ខោនធ្វើជាយំសោក) :

អូត កិរិយាសព្ទ

[អូត] aout

យំ, យំសោក, សម្ដែងអាការៈធ្វើដូចជាយំសោក (ប្រើចំពោះតែត្រង់ថ្នាក់រឿងដែលតួល្ខោនត្រូវធ្វើជាយំសោក។ បុរាណប្រើជា ឱត) :

អូត នាម

[អូត] aout

ឈ្មោះដំណើរភ្លេងពិណពាទ្យមួយបទ សម្រាប់លេងត្រង់ថ្នាក់ល្ខោនអូត (ល្ខោនធ្វើជាយំសោក) :

អូតុបស៊ី នាម

[អូ-តុប-ស៊ី] aoutobsi≈

(វេជ្ជ.) សល្យកម្មសាកសព។

អូតូក្លាវ

(វេជ្ជ.) ទូឬឆ្នាំងពិសេសសម្រាប់ធ្វើស្តេរីលកម្មសម្ភារៈវេជ្ជសាស្ត្រឬសម្ភារៈផ្សេងៗ ដោយប្រើចំហាយទឹកដែលមានកម្ដៅនិងសម្ពាធខ្ពស់។

អូតូក្លាវ នាម

[អូ-តូ-ក្លាវ] aoutoukleav≈

(វេជ្ជ.) ទូឬឆ្នាំងពិសេសសម្រាប់ធ្វើស្តេរីលកម្មសម្ភារៈវេជ្ជសាស្ត្រឬសម្ភារៈផ្សេងៗ ដោយប្រើចំហាយទឹកដែលមានកម្ដៅនិងសម្ពាធខ្ពស់។

អូតែល នាម

[អូ-តែល] aoutael≈

(ម.ព. សណ្ឋាគារ)។

អូន

ពាក្យសម្រាប់ហៅស្ត្រីជាគូស្នេហ៍ :

អូន នាម ១)

[អូន] oun

ប្អូន (ពាក្យសម្រាប់ហៅប្អូនដោយថ្នម) :

អូន នាម ២)

[អូន] oun

ពាក្យសម្រាប់ហៅស្ត្រីជាគូស្នេហ៍ :

អូនថយ គុណនាម

[អូន-ថយ] aounthy≈

(ម.ព. ឩនថយ)។

អូប៉េរ៉ា

សិល្បៈនាដកម្មមួយប្រភេទ ដែលតួអង្គក្នុងសាច់រឿងប្រើពាក្យសម្ដីជាចម្រៀងជាមួយនឹងការប្រគំនៃតន្ត្រី។

អូប៉េរ៉ា នាម

[អូ-ប៉េ-រ៉ា] aoubera≈

សិល្បៈនាដកម្មមួយប្រភេទ ដែលតួអង្គក្នុងសាច់រឿងប្រើពាក្យសម្ដីជាចម្រៀងជាមួយនឹងការប្រគំនៃតន្ត្រី។

អូប័រ

ទូកម៉ាស៊ីនមួយប្រភេទ រាងសំប៉ាត ស្រួចក្បាល តែរាងប៉ិតនៅផ្នែកខាងក្រោយ ភាគច្រើនគ្មានដំបូល, តួធ្វើពីលោហ :ឬប្លាស្ទិក ឬមានទម្រង់ជាពោងកៅស៊ូ :

អូប័រ នាម

[អូ-ប័រ] aoubro≈

ទូកម៉ាស៊ីនមួយប្រភេទ រាងសំប៉ាត ស្រួចក្បាល តែរាងប៉ិតនៅផ្នែកខាងក្រោយ ភាគច្រើនគ្មានដំបូល, តួធ្វើពីលោហ :ឬប្លាស្ទិក ឬមានទម្រង់ជាពោងកៅស៊ូ :

អូយ! ឧទានសព្ទ

[អូយ] aouy≈

សូរស្រែកដោយឈឺខ្លាំង, ដោយឈឺចាប់ :

អូយម៉ូយ នាម

[អូយ-ម៉ូយ] aouymouy≈

(ម.ព. អូញម៉ូញ)។

អូរ

ជ្រលងជាផ្លូវទឹកដែល, ក្នុងរដូវភ្លៀង, មានទឹកហូរចូលមកក្នុងនទីឬក្នុងបឹង, ក្នុងសមុទ្រ :

អូរ នាម

[អូ] aour

ជ្រលងជាផ្លូវទឹកដែល, ក្នុងរដូវភ្លៀង, មានទឹកហូរចូលមកក្នុងនទីឬក្នុងបឹង, ក្នុងសមុទ្រ :

អូលីគួរី នាម

[អូ-លី-គួ-រី] aoulikuori≈

(វេជ្ជ.) ការនោមតិច។

អូវុល

(ជីវ.) កោសិកាបន្តពូជញីដែលផលិតចេញពីសរីរាង្គបន្តពូជរបស់មនុស្សស្រី សត្វញី ឬរុក្ខជាតិញី :

អូវុល នាម

[អូ-វុល] aouvul≈

(ជីវ.) កោសិកាបន្តពូជញីដែលផលិតចេញពីសរីរាង្គបន្តពូជរបស់មនុស្សស្រី សត្វញី ឬរុក្ខជាតិញី :

អូវែ

(ជីវ.) ក្រពេញភេទរបស់មនុស្សស្រី សត្វញី ឬរុក្ខជាតិញី។ នៅពេលពេញវ័យក្រពេញភេទនេះអាចផលិតអូវុល :

អូវែ នាម

[អូ-វែ] aouve≈

(ជីវ.) ក្រពេញភេទរបស់មនុស្សស្រី សត្វញី ឬរុក្ខជាតិញី។ នៅពេលពេញវ័យក្រពេញភេទនេះអាចផលិតអូវុល :

អូស

(សំនួន.) និយាយប៉ះពានទៅលើហេតុលើរឿងនាំឱ្យទាក់សម្ដីគ្នា។

អូស កិរិយាសព្ទ ១)

[អូស] ous

ទាញដោយរំកិលដិតជាប់លើដីឬលើផ្ទៃទី :

អូស កិរិយាសព្ទ ២)

[អូស] ous

(ព.ប្រ.) យករបស់ពីកូនបំណុលដោយកំហែងបង្ខំចិត្តឱ្យព្រមសង :

អូស កិរិយាសព្ទ ៣)

[អូស] ous

ទាញព្រយុងគ្នា :

អូស កិរិយាសព្ទ

[អូស] ous

(ព.ទ.បុ.) ធ្វើការដែលមានរឿងទើសទាក់ឱ្យកើតបានដោយស្រួល ពុំឱ្យមានផុររមាស់មោះហ្មង។

អូស កិរិយាសព្ទ

[អូស] ous

(សំនួន.) ជំទាស់មិនឱ្យកិច្ចការថ្មីកើតឡើងបាន។

អូស កិរិយាសព្ទ

[អូស] ous

(សំនួន.) និយាយប៉ះពានទៅលើហេតុលើរឿងនាំឱ្យទាក់សម្ដីគ្នា។

អូសទាញ

បញ្ចុះបញ្ចូល ល្បួងដោយប្រើឧបាយកល ឬមធ្យោបាយទុច្ចរិតផ្សេងៗ :

អូសទាញ កិរិយាសព្ទ

[អូស-ទាញ] aousteanh≈

បញ្ចុះបញ្ចូល ល្បួងដោយប្រើឧបាយកល ឬមធ្យោបាយទុច្ចរិតផ្សេងៗ :

អូសបន្លាយ កិរិយាសព្ទ

[អូស-បន់-ឡាយ] aousbnolay≈

ពន្យារឱ្យយូរ, បណ្ដោយឱ្យហួសពេលកំណត់ :

អូសេអានី

(ភូមិ.) ឈ្មោះប្រជុំកោះច្រើនដែលរួមចូលជាទ្វីបមួយ :

អូសេអានី នាម

[អូ-សេ-អា-នី] aouseaani≈

(ភូមិ.) ឈ្មោះប្រជុំកោះច្រើនដែលរួមចូលជាទ្វីបមួយ :

អូស៊ីអ

កម្មវិធីមួយប្រភេទសម្រាប់ទទួលយកទិន្នន័យជារូប ហើយបំប្លែងជាអត្ថបទ។

អូស៊ីអ នាម

[អូ-ស៊ី-អ] aousia≈

កម្មវិធីមួយប្រភេទសម្រាប់ទទួលយកទិន្នន័យជារូប ហើយបំប្លែងជាអត្ថបទ។

អូស្តេអូម នាម

[អូ-ស្តេ-អូម] (ជើង ត)] aousteaoum](cheungt)a≈

(វេជ្ជ.) (ម.ព. ពកឆ្អឹង)។

អូស្តេអូមីយេលីត

(វេជ្ជ.) រលាកខួរឆ្អឹង, ជំងឺមួយប្រភេទដែលកើតឡើងដោយការរលាកព្រមគ្នាទាំងតួឆ្អឹង ទាំងខួរឆ្អឹងដោយមូលហេតុច្រើនយ៉ាង :

អូស្តេអូមីយេលីត នាម

[អូ-ស្តេ-អូ-មី-យេ-លីត] (ជើង ត)] aousteaoumiyelit](cheungt)a≈

(វេជ្ជ.) រលាកខួរឆ្អឹង, ជំងឺមួយប្រភេទដែលកើតឡើងដោយការរលាកព្រមគ្នាទាំងតួឆ្អឹង ទាំងខួរឆ្អឹងដោយមូលហេតុច្រើនយ៉ាង :

អូស្តេអ៊ីត

(វេជ្ជ.) រលាកឆ្អឹង, ជំងឺមួយប្រភេទដែលកើតពីការរលាកតួឆ្អឹង :

អូស្តេអ៊ីត នាម

[អូ-ស្តេ-អ៊ីត] (ជើង ត)] aousteait](cheungt)a≈

(វេជ្ជ.) រលាកឆ្អឹង, ជំងឺមួយប្រភេទដែលកើតពីការរលាកតួឆ្អឹង :

អូស្ត្រាលី

(ភូមិ.) ឈ្មោះប្រទេសឬពលរដ្ឋមួយនៃទ្វីបអូសេអានី :

អូស្ត្រាលី នាម

[អូ-ស្ត្រា-លី] Australia

(ភូមិ.) ឈ្មោះប្រទេសឬពលរដ្ឋមួយនៃទ្វីបអូសេអានី :

អូស្ត្រាឡូពីតែក

(ប្រវត្តិ.) មនុស្សបុរេប្រវត្តិដំបូងបង្អស់រស់នៅអេត្យូពីទ្វីបអាហ៊្វ្រិកកាលពី ៣ទៅ ៤លានឆ្នាំមុន ដែលគេបានរកឃើញសំណល់ឆ្អឹងនៅឆ្នាំ១៩៧៤។