ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

អាស្រូវ នាម ២)

[អា-ស្រូវ-ភាស] aasrouv

ភាពអាក្រាតកេរភេទនៃមនុស្សពេញវ័យជាសាធារណៈនៅក្រៅពីតំបន់ដែលគេអនុញ្ញាត។

អាស្រូវ នាម

[អា-ស្រូវ-បា-រ៉ាយ] aasrouv

ដែលលេចឮកេរ្តិ៍ឈ្មោះសៅហ្មងសាយសុសទៅឆ្ងាយ។

អាស្រ័យ

ដូច្នេះហើយ ព្រោះហេតុនេះ ដោយមូលហេតុនេះ :

អាស្រ័យ នាម a

[អា-ស្រៃ] aasrai

ទីតាំង; ទីសម្នាក់, ទីនៅ, ទីជ្រក; ទីពឹងពាក់, ទីពំនាក់។

អាស្រ័យ កិរិយាសព្ទ b

[អា-ស្រៃ] aasrai

ពឹងពាក់, ជ្រកកោន, ប្រព្រឹត្តទៅបានដោយសារ :

អាស្រ័យ កិរិយាសព្ទ c

[អា-ស្រៃ] aasrai

នៅ, សម្នាក់ ឬសំចតនៅ, សម្រាកនៅ :

អាស្រ័យ កិរិយាសព្ទ

[អា-ស្រៃ] aasrai

បរិភោគភោជនាហារ :

អាស្រ័យ កិរិយាសព្ទ

[អា-ស្រៃ] aasrai

ជួយគ្នាឬពឹងពាក់គ្នាទៅវិញទៅមក :

អាស្រ័យ ឈ.

[អា-ស្រៃ] aasrai

ព្រោះ, ព្រោះតែ, ព្រោះហេតុតែ, ដោយសារ, ដោយសារតែ :

អាស្រ័យ ឈ.

[អា-ស្រៃ-ហែត-នេះ] aasrai

ដូច្នេះហើយ ព្រោះហេតុនេះ ដោយមូលហេតុនេះ :

អាហរ័ណ

មុខរបរខាងទទួលទំនិញឬផលិតផលផ្សេងៗ ពីប្រទេសក្រៅ នាំចូលមកក្នុងប្រទេស :

អាហរ័ណ នាម

[អា-ហៈ-រ៉ាន់] aaharoan

មុខរបរខាងទទួលទំនិញឬផលិតផលផ្សេងៗ ពីប្រទេសក្រៅ នាំចូលមកក្នុងប្រទេស :

អាហារ

បញ្ជីរាយរាប់មុខម្ហូបដែលដាក់បង្ហាញភ្ញៀវមើលក្នុងពេលបរិភោគឬដែលមានសម្រាប់លក់ប្រចាំថ្ងៃក្នុងភោជនាគារ។

អាហារ នាម

[អា-ហា] aaha

គ្រឿងសម្រាប់បរិភោគចម្អែតអាត្មា, ភោជន :

អាហារ នាម

[ប៉ៈ-ណី-តា-ហា] aaha

អាហារប្រណិត គឺអាហារផ្ចិតផ្ចង់, អាហារឆ្ងាញ់ពិសា។

អាហារ នាម

[លូ-ខា-ហា] aaha

អាហារសៅហ្មង។

អាហារ នាម

[អា-ហា-រៈ-កិច] aaha

ការរវល់ដោយអាហារ គឺការចាត់ចែងឬបរិភោគអាហារ។

អាហារ នាម

[អា-ហា-រៈ-គៈ-វេ-សៈ-ណា] aaha

ការស្វែងរកអាហារ។

អាហារ នាម

[អា-ហា-រៈ-បិន-ឌៈ-បាត] aaha

(ព.វិ.) អាហារដែលបានដោយការដើរបិណ្ឌបាត។

អាហារ នាម

[អា-ហា-បំ-ប៉ន] aaha

អាហារដែលមានសារជាតិបំប៉នបន្ថែម ដើម្បីជួយទ្រទ្រង់សុខភាព :

អាហារ នាម

[អា-ហា-រ៉ៈ-ប័ន] aaha

បញ្ជីរាយរាប់មុខម្ហូបដែលដាក់បង្ហាញភ្ញៀវមើលក្នុងពេលបរិភោគឬដែលមានសម្រាប់លក់ប្រចាំថ្ងៃក្នុងភោជនាគារ។

អាហារគីមី

អាហារដែលមានជាតិគីមីប៉ះពាល់ដល់សុខភាព។

អាហារគីមី នាម

[អា-ហា-គី-មី] aahakimi≈

អាហារដែលមានជាតិគីមីប៉ះពាល់ដល់សុខភាព។

អាហារដ្ឋាន

កន្លែងលក់ម្ហូបអាហារ ហាងលក់អាហារ នៅតាមសាលារៀន រោងចក្រជាដើម។

អាហារដ្ឋាន នាម

[អា-ហា-រ៉ាត់-ឋាន] aaharatthan≈

កន្លែងលក់ម្ហូបអាហារ ហាងលក់អាហារ នៅតាមសាលារៀន រោងចក្រជាដើម។

អាហារផុតកំណត់ នាម

[អា-ហា-ផុត-កំ-ណត់] aahaphotkamnta≈

អាហារដែលផុតអំពីថ្ងៃកំណត់នៃការធានាគុណភាព :

អាហារផ្អាប់

អាហារដែលគេធ្វើដោយផ្អាប់ទុក ដូចជាផ្អក ប្រហុក ជ្រក់ជាដើម :

អាហារផ្អាប់ នាម

[អា-ហា-ផ្អាប់] aahaphaab≈

អាហារដែលគេធ្វើដោយផ្អាប់ទុក ដូចជាផ្អក ប្រហុក ជ្រក់ជាដើម :

អាហារវិទ្យា

សិល្បៈនៃការចម្អិន ការរៀបចំតុបតែងម្ហូបអាហារ និងការបរិភោគ។

អាហារវិទ្យា នាម

[អា-ហា-រៈ-វិត-ទ្យា] aahareakvittyea≈

សិល្បៈនៃការចម្អិន ការរៀបចំតុបតែងម្ហូបអាហារ និងការបរិភោគ។

អាហារូបករណិក នាម

[អា-ហា-រូ-ប៉ៈ-កៈ-រ៉ៈ-ណិក] aaharubakkakraknek≈

អ្នកដែលបានទទួលនូវអាហារូបករណ៍។

អាហារូបករណ៍

គ្រឿងឧបករណ៍ដើម្បីអាហារ; ប្រាក់ដែលបើកឱ្យនិស្សិត ដើម្បីទំនុកបម្រុងឬទប់ទល់នឹងថ្លៃអាហារក្នុងពេលកំពុងរៀនសូត្រ។

អាហារូបករណ៍ នាម

[អា-ហា-រូ-ប៉ៈ-ក] aaharubakka≈

គ្រឿងឧបករណ៍ដើម្បីអាហារ; ប្រាក់ដែលបើកឱ្យនិស្សិត ដើម្បីទំនុកបម្រុងឬទប់ទល់នឹងថ្លៃអាហារក្នុងពេលកំពុងរៀនសូត្រ។

អាហារូបត្ថម្ភ

ការជួយទំនុកបម្រុងដោយអាហារ; ការចិញ្ចឹមជីវិតដោយអាហារ។ល។ដំណើរការនៃការផ្ដល់ឬការទទួលបាននូវអាហារចាំបាច់សម្រាប់សុខភាពនិងការលូតលាស់។

អាហារូបត្ថម្ភ នាម

[អា-ហា-រូ-ប៉័ត-ថ័ម] aaharubtathmo≈

ការជួយទំនុកបម្រុងដោយអាហារ; ការចិញ្ចឹមជីវិតដោយអាហារ។ល។ដំណើរការនៃការផ្ដល់ឬការទទួលបាននូវអាហារចាំបាច់សម្រាប់សុខភាពនិងការលូតលាស់។

អាហារ—

(ម.ព. អាហារ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាហារ— នាម

[អា-ហា—] aaha—≈

(ម.ព. អាហារ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាហ្វ្រិក

ជាតិមនុស្សអ្នកមានពូជកំណើតនៅក្នុងទ្វីបអាហ្វ្រិក។

អាហ្វ្រិក នាម ១)

[អា-ព្រិច] aaprich≈

(ភូមិ.) ឈ្មោះទ្វីបមួយក្នុងចំណោមទ្វីបទាំង ៧ក្នុងពិភពលោក :

អាហ្វ្រិក នាម ២)

[អា-ព្រិច] aaprich≈

ជាតិមនុស្សអ្នកមានពូជកំណើតនៅក្នុងទ្វីបអាហ្វ្រិក។

អាឡារិក

អ្នកធ្វើម្ហូប, អ្នកធ្វើម្ហូបចំណី, អ្នកដាំស្ល គឺអ្នកគ្រួ, អ្នកពិសេស។

អាឡារិក នាម

[អា-ឡា-រិក] aalarik

អ្នកធ្វើម្ហូប, អ្នកធ្វើម្ហូបចំណី, អ្នកដាំស្ល គឺអ្នកគ្រួ, អ្នកពិសេស។

អាឡាហណដ្ឋាន

ទីសម្រាប់ធ្វើឈាបនកិច្ច, កន្លែងសម្រាប់រម្លាយសពឬរម្លាយរូប, ឈាបនដ្ឋាន :

អាឡាហណដ្ឋាន នាម

[អា-ឡា-ហៈ-ណ័ត-ឋាន] aalahnadthan

ទីសម្រាប់ធ្វើឈាបនកិច្ច, កន្លែងសម្រាប់រម្លាយសពឬរម្លាយរូប, ឈាបនដ្ឋាន :

អាឡូប៉េស៊ី នាម

[អា-ឡូ-ប៉េ-ស៊ី] aaloubesi≈

(វេជ្ជ.) ដំណើរជ្រុះរោមឬសក់។

អាឡែស៊ី

(វេជ្ជ.) ការមានប្រតិកម្មចំពោះវត្ថុឬធាតុអ្វីមួយ, ទាស់, ចាញ់ :

អាឡែស៊ី នាម

[អា-ឡែ-ស៊ី] aalaesi≈

(វេជ្ជ.) ការមានប្រតិកម្មចំពោះវត្ថុឬធាតុអ្វីមួយ, ទាស់, ចាញ់ :

អាឡោះ

ពាក្យសម្រាប់ប្រើផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ អាល័យ :

អាឡោះ កិរិយាសព្ទ a

[អា-ឡោះ] aalaoh

នឹកស្រណោះទៅរក, នឹកស្រណោះដល់, នឹកអាល័យដោយស្រណោះ :

អាឡោះ បុព្វបទ b

[អា-ឡោះ] aalaoh

ពាក្យសម្រាប់ប្រើផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ អាល័យ :

អាឡ្ហក

ឈ្មោះមាត្រាថ្លឹងមួយប្រភេទ, ប្រើក្នុងរដ្ឋឥណ្ឌាភាគខ្លះក្នុងបុរាណសម័យ, ទម្ងន់ ៤នាឡិធម្មតា :

អាឡ្ហក នាម

[អាល-ហៈ-កៈ] ឬ [អាល-ហក់] aalhak

ឈ្មោះមាត្រាថ្លឹងមួយប្រភេទ, ប្រើក្នុងរដ្ឋឥណ្ឌាភាគខ្លះក្នុងបុរាណសម័យ, ទម្ងន់ ៤នាឡិធម្មតា :

អាំ

ដូចគ្នានឹង ញ៉ិម។

អាំ កិរិយាសព្ទ

[អាំ] aam

ដូចគ្នានឹង ញ៉ិម។

អាំង

ដែលឆ្អិនព្រោះអាំង :

អាំង កិរិយាសព្ទ ១)

[អាំង] aang

ត្បុតឬខ្ចប់, រុំ, វេច, ដោតដោយកន្លាស់ ហើយដាក់ផ្ទាល់ពីលើរងើកភ្លើងឱ្យឆ្អិន :

អាំង កិរិយាសព្ទ ២)

[អាំង] aang

អង្គុយឬឈរជិតភ្លើងឱ្យក្ដៅសរីរកាយបំបាត់រងា :

អាំង គុណនាម

[អាំង] aang

ដែលឆ្អិនព្រោះអាំង :

អាំងគីស៊ីស្យុង

(ទស្សនៈ.) តុលាការពិសេសដែលសម្ដេចប៉ាបទី៩ឈ្មោះ គ្រេគ័របង្កើតឡើងនៅមជ្ឈិមសម័យ ដើម្បីដាក់ទោសជនទាំងឡាយណាដែលមានមតិ ប្រឆាំងនឹងគ្រិស្តសាសនា ដោយចោទប្រកាន់ថា អញ្ញទិដ្ឋិកជន :

អាំងគីស៊ីស្យុង នាម

[អាំង-គី-ស៊ី-ស្យុង] aaamngkisisyung≈

(ទស្សនៈ.) តុលាការពិសេសដែលសម្ដេចប៉ាបទី៩ឈ្មោះ គ្រេគ័របង្កើតឡើងនៅមជ្ឈិមសម័យ ដើម្បីដាក់ទោសជនទាំងឡាយណាដែលមានមតិ ប្រឆាំងនឹងគ្រិស្តសាសនា ដោយចោទប្រកាន់ថា អញ្ញទិដ្ឋិកជន :

អាំងតង់ស៊ីតេ

បរិមាណឬកម្រិតនៃភាពខ្លាំងនៃចរន្តអគ្គិសនី ពន្លឺ កម្ដៅ ឬសូរសំឡេងក្នុងមួយឯកតាក្រឡាផ្ទៃឬឯកតាចំណុះ។

អាំងតង់ស៊ីតេ នាម

[អាំង-តង់-ស៊ី-តេ] aaamngtngosite≈

បរិមាណឬកម្រិតនៃភាពខ្លាំងនៃចរន្តអគ្គិសនី ពន្លឺ កម្ដៅ ឬសូរសំឡេងក្នុងមួយឯកតាក្រឡាផ្ទៃឬឯកតាចំណុះ។

អាំងប៉ាវ

អំណោយជាលុយដែលដាក់ក្នុងស្រោមសំបុត្រពណ៌ក្រហម :

អាំងប៉ាវ នាម

[អាំង-ប៉ាវ] aaamngbav≈

អំណោយជាលុយដែលដាក់ក្នុងស្រោមសំបុត្រពណ៌ក្រហម :

អាំងយី

ការសម្ងាត់; សមាគមសម្ងាត់ គឺសមាគមដែលរួមគំនិតគ្នាលបលាក់ធ្វើការខុសច្បាប់ :

អាំងយី នាម

[អាំង-យី] aangyi

ការសម្ងាត់; សមាគមសម្ងាត់ គឺសមាគមដែលរួមគំនិតគ្នាលបលាក់ធ្វើការខុសច្បាប់ :

អាំងស៊ុយលីន

អរម៉ូនផលិតដោយថ្លើមដែលមានមុខងារគ្រប់គ្រងជាតិស្ករនៅក្នុងឈាម

អាំងស៊ុយលីន នាម

[អាំង-ស៊ុយ-លីន] aaamngsuylin≈

អរម៉ូនផលិតដោយថ្លើមដែលមានមុខងារគ្រប់គ្រងជាតិស្ករនៅក្នុងឈាម

អាំងឡាំង

ស្រឡាំងកាំង, ឡិងឡាំង, មិងមាំង; ដែលទាល់ផ្លូវទាល់ដំណើរ, ដែលគាំងផ្លូវគិត :

អាំងឡាំង គុ.កិ., គុ.

[អាំង-ឡាំង] aanglang

ស្រឡាំងកាំង, ឡិងឡាំង, មិងមាំង; ដែលទាល់ផ្លូវទាល់ដំណើរ, ដែលគាំងផ្លូវគិត :

អាំងឡូ

ជើងក្រានធ្វើដោយដីឥដ្ឋដុតឆ្អិន មានរាងច្រឡោ តូចក្រោមធំលើជាងបន្តិច មានផ្លូវខ្យល់ពីខាងម្ខាង សម្រាប់ដុតធ្យូងប្រើការដាំទឹកក្ដៅជាដើម (ខ្មែរច្រើនហៅ អុងឡូ ឬ អុងឡូវ, ច្រើនហៅ អុងឡូវ ជាង)។

អាំងឡូ នាម

[អាំង-ឡូ] aanglou

ជើងក្រានធ្វើដោយដីឥដ្ឋដុតឆ្អិន មានរាងច្រឡោ តូចក្រោមធំលើជាងបន្តិច មានផ្លូវខ្យល់ពីខាងម្ខាង សម្រាប់ដុតធ្យូងប្រើការដាំទឹកក្ដៅជាដើម (ខ្មែរច្រើនហៅ អុងឡូ ឬ អុងឡូវ, ច្រើនហៅ អុងឡូវ ជាង)។

អាំងឡូវ នាម

[អាំង-ឡូវ] aaamnglouv≈

(ម.ព. អាំងឡូ)។

អាះ! ឧទានសព្ទ

[អាស] aas≈

(ម.ព. អាស!)។

អា៎! ឧទានសព្ទ

[អា] aa≈

ចេញសំឡេងខ្ពស់ជាង អា! :

អា៎ះ! ឧទានសព្ទ

[អាស] aas≈

(ម.ព. អាស!)។

អិចសង់ទ្រីស៊ីតេ

(ភូមិ.) ផលធៀបរវាងចម្ងាយថេរពីផែនដីដែលស្ថិតនៅលើគន្លងរបស់ខ្លួនទៅនឹងចំណុចនឹងពីរនៃអ័ក្សធំ និងប្រវែងអ័ក្សធំនោះ។

អិចសង់ទ្រីស៊ីតេ នាម

[អិច-សង់-ទ្រី-ស៊ី-តេ] aechsngotrisite≈

(ភូមិ.) ផលធៀបរវាងចម្ងាយថេរពីផែនដីដែលស្ថិតនៅលើគន្លងរបស់ខ្លួនទៅនឹងចំណុចនឹងពីរនៃអ័ក្សធំ និងប្រវែងអ័ក្សធំនោះ។

អិមអៀម គុ., គុ.កិ.

[អិម-អៀម] aemoaiem

(ម.ព. អឹមអៀម)។

អី?

អ្វីហ្នឹង?។

អី? សព្វនាម

[អី] aei≈

ពាក្យសាមញ្ញប្រើជាជំនួសពាក្យ អ្វី? ជាសម្ដីសួរដោយឆ្ងល់ :

អី? សព្វនាម

[អី-ចឹង] aeichoeng≈

អ្វីដូច្នឹង?។

អី? សព្វនាម

[អី-ចុង] aeichong≈

អ្វីដូច្នោះ?។