ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

អាសយដ្ឋាន នាម

[អា-សៈ-យ៉ាត់-ឋាន-ម៉េក] aasyodthan

(ប.ព.) លេខអចិន្ត្រៃយ៍នៃហាដវែរសម្រាប់អន្តរមុខក្នុងបណ្ដាញ។ លេខនេះជាប់នឹងហាដវែរតាំងពីទីកន្លែងផលិត។

អាសយដ្ឋាន នាម

[អា-សៈ-យ៉ាត់-ឋាន-វេប] aasyodthan

(ប.ព.) ការប្រមូលផ្ដុំ ទីតាំងប្រមូលផ្ដុំ ឬកន្លែងប្រមូលផ្ដុំទំព័រវេបនៅលើបណ្ដាញកុំព្យូទ័រឬអ៊ីនធឺណិត ដែលរក្សាទុកដោយអង្គការ ស្ថាប័នរដ្ឋ ឯកជន ឬបុគ្គលម្នាក់ៗ។ បញ្ជាក់ : ទីតាំងឬកន្លែងនៅទីនេះគឺជាកុំព្យូទ័រ :

អាសយដ្ឋាន នាម

[អា-សៈ-យ៉ាត់-ឋាន-អ៊ី-មែល] aasyodthan

(ប.ព.) អាសយដ្ឋានដែលសម្គាល់ឱ្យអ៊ីមែល។

អាសយដ្ឋាន នាម

[អា-សៈ-យ៉ាត់-ឋាន-អាយ-ភី] aasyodthan

(ប.ព.) អាសយដ្ឋានមានទម្រង់ជាលេខសម្រាប់សម្គាល់ឱ្យកុំព្យូទ័រឬឧបករណ៍មួយនៅក្នុងបណ្ដាញឬអ៊ីនធឺណិត។

អាសវ នាម ១)

[អា-សៈ-វ៉ៈ] aasav

គ្រឿងត្រាំ; ទឹកតម្រាំ; ទឹកដម; ស្រាត្រាំ គឺសុរាឬមេរ័យកើតពីទឹកអំពៅឬទឹកឃ្មុំ, ទឹកត្នោតជាដើមដែលត្រាំគ្រឿងផ្សំផ្សេងៗ; គ្រឿងជ្រក់, ទឹកជ្រក់; គ្រឿងសៅហ្មង, ហេតុមោះហ្មង; ឧបទ្រព, ចង្រៃ។

អាសវ នាម ២)

[អា-សៈ-វ៉ៈ] aasav

(ព.ពុ.) កិលេសជាគ្រឿងត្រាំ គឺកិលេសធម៌ដែលត្រាំនៅក្នុងសន្តាន, មាន ៤យ៉ាងគឺ ១កាម ហៅថា កាមាសវៈ; ២ភព ហៅ ភវាសវៈ; ៣ទិដ្ឋិ ហៅ ទិដ្ឋាសវៈ; ៤អវិជ្ជា ហៅ អវិជ្ជាសវៈ។

អាសវ នាម

[អា-សៈ-វ៉័ក-កិ-ឡែស] aasav

កិលេសជាគ្រឿងត្រាំក្នុងសន្តាន។

អាសវ នាម

[អា-សៈ-វ៉័ក-ខៃ] aasav

ការក្ស័យអាសវៈ គឺការអស់អាសវក្កិលេស។

អាសវ នាម

[អា-ស្រៈ-វ៉ៈ-ក្សៃ] aasav

(ម.ព. អាសវក្ខ័យ)។

អាសវៈ នាម

[អា-សៈ-វ៉ៈ] aasakvak≈

(ម.ព. អាសវ)។

អាសវ—

(ម.ព. អាសវ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាសវ— នាម

[អា-សៈ-វ៉ៈ—] aasakvak—≈

(ម.ព. អាសវ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាសអាភាស

ដែលចេញពាក្យស្រីអាសហួសហេតុដែលពុំត្រូវនិយាយ គឺដែលចេញថាដល់កេរ្តិ៍ខ្មាស, ដែលជាពាក្យអាសគ្រាម, ដែលចេញដំណើរចំអាសចំអូង (ប្រើចំពោះតែវាចា) :

អាសអាភាស គុណនាម

[អាស-អា-ភាស] aasaapheas

ដែលចេញពាក្យស្រីអាសហួសហេតុដែលពុំត្រូវនិយាយ គឺដែលចេញថាដល់កេរ្តិ៍ខ្មាស, ដែលជាពាក្យអាសគ្រាម, ដែលចេញដំណើរចំអាសចំអូង (ប្រើចំពោះតែវាចា) :

អាសា

អ្នករាជការស៊ីវិលឬប្រជាពលរដ្ឋសាមញ្ញ ដែលស្ម័គ្រចិត្តចូលខ្លួនជួយជាកម្លាំងដល់កងទាហាន សម្រាប់ជួយការពារស្រុកទេសក្នុងពេលមានភ័យអាសន្នដោយមានសម្លៀកបំពាក់និងសស្ត្រាវុធដូចជាទាហាន :

អាសា នាម

[អា-សា] aasa

បំណង; សង្ឃឹម, ការនឹកសង្ឃឹម :

អាសា កិរិយាសព្ទ

[អា-សា] aasa

(ព.សា.) មានឧស្សាហ៍, មានព្យាយាម, ខំប្រឹង; ពេញចិត្តចំពោះកិច្ចការ, ស្រឡាញ់កិច្ចការ :

អាសា កិរិយាសព្ទ

[អា-សា-អា-សាញ់] aasa

(ម.ព. អាសាញ់)។

អាសា គុ., ន.

[អា-សា] aasa

ការជួយឈឺឆ្អាលដោយស្ម័គ្រចិត្តឥតអ្នកណាបង្ខំ; ដែលស្ម័គ្រចិត្ត, ដែលជួយឈឺឆ្អាលដោយស្ម័គ្រចិត្ត :

អាសា នាម

[ទា-ហ៊ាន-អា-សា] aasa

ទាហានស្ម័គ្រចិត្ត គឺអ្នកដែលសុំចូលធ្វើទាហានដោយស្ម័គ្រពីចិត្តខ្លួន ជួយឈឺឆ្អាលរាជការផែនដី។

អាសា នាម

[អា-សា-ស្មាក់] aasa

អ្នករាជការស៊ីវិលឬប្រជាពលរដ្ឋសាមញ្ញ ដែលស្ម័គ្រចិត្តចូលខ្លួនជួយជាកម្លាំងដល់កងទាហាន សម្រាប់ជួយការពារស្រុកទេសក្នុងពេលមានភ័យអាសន្នដោយមានសម្លៀកបំពាក់និងសស្ត្រាវុធដូចជាទាហាន :

អាសាញ់

(ព.សា.) ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ អាសា ថា អាសាអាសាញ់, ដែលមានឧស្សាហៈច្រើនមិនខ្ជិលច្រអូស :

អាសាញ់ បុព្វបទ

[អា-សាញ់] aasanh

(ព.សា.) ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ អាសា ថា អាសាអាសាញ់, ដែលមានឧស្សាហៈច្រើនមិនខ្ជិលច្រអូស :

អាសាឍ

ឈ្មោះនក្សត្រឫក្សមានសណ្ឋានស្រដៀងនឹងឈើច្រត់, មាន ២យ៉ាងគឺ បុញ្វសាឍ ឬ បុញ្វសាឡ្ហ "ផ្កាយអាសាឍមុន" (ផ្កាយទី ១៨), ឧត្តរាសាឍ ឬ ឧត្តរាសាឡ្ហ "ផ្កាយអាសាឍក្រោយ" (ផ្កាយទី ១៩), រួមនក្សត្រឫក្សទាំង ២នេះហៅថាអាសាឍា ឬ អាសាឡ្ហា។

អាសាឍ នាម ១)

[អា-សាត] aasath

ឈ្មោះខែទី ៨តាមចន្ទគតិ មាន ៣០ថ្ងៃ :

អាសាឍ នាម ២)

[អា-សាត] aasath

ឈ្មោះនក្សត្រឫក្សមានសណ្ឋានស្រដៀងនឹងឈើច្រត់, មាន ២យ៉ាងគឺ បុញ្វសាឍ ឬ បុញ្វសាឡ្ហ "ផ្កាយអាសាឍមុន" (ផ្កាយទី ១៨), ឧត្តរាសាឍ ឬ ឧត្តរាសាឡ្ហ "ផ្កាយអាសាឍក្រោយ" (ផ្កាយទី ១៩), រួមនក្សត្រឫក្សទាំង ២នេះហៅថាអាសាឍា ឬ អាសាឡ្ហា។

អាសាឍា នាម

[អា-សា-ឍា] aasathea≈

(ម.ព. អាសាឍ)។

អាសាធ នាម

[អា-សាត] aasat≈

(ម.ព. អាសាឍ)។

អាសារ័ណ

(ជីវ.) ចលនានាំម៉ូលេគុលទឹកក្នុងសរីរាង្គកាយផ្សេងៗ។

អាសារ័ណ នាម

[អា-សា-រ៉ាន់] aasaran≈

(ជីវ.) ចលនានាំម៉ូលេគុលទឹកក្នុងសរីរាង្គកាយផ្សេងៗ។

អាសិញ្ចនកម្ម

ការស្រោចស្រព, ការប្រោះព្រំ, ការប្រោះទឹកបំព្រំរឿយៗ :

អាសិញ្ចនកម្ម នាម

[អា-សិញ-ចៈ-ណៈ-កាំ] aasenhchnokamm

ការស្រោចស្រព, ការប្រោះព្រំ, ការប្រោះទឹកបំព្រំរឿយៗ :

អាសិដ្ឋ គុណនាម ១)

[អា-សិត-ឋៈ] aasedthor

ដែលប្រាថ្នា, ដែលប៉ុនប៉ង, ចង់បាន។

អាសិដ្ឋ នាម ២)

[អា-សិត-ឋៈ] aasedthor

(ព.វ.) ឈ្មោះវិធីឬដំណើរមួយយ៉ាងរបស់វិភត្តិបញ្ចមីអាខ្យាតប្រាប់សេចក្ដីប៉ុនប៉ង, ប្រាប់សេចក្ដីអង្វរ; មានកំណត់ពាក្យថា "ចូរ, ចូរឱ្យ, សូម, សូមឱ្យ " ចូរឱ្យសព្វសត្វទាំងឡាយបានសេចក្ដីសុខ!; សូមអស់លោក-អ្នកទាំងឡាយអត់ទោសខ្ញុំបាទ!

អាសិដ្ឋៈ គុណនាម

[អា-សិត-ឋៈ] aasetthak≈

(ម.ព. អាសិដ្ឋ)។

អាសិរ្ពិស

(ព.ប្រ.) ហៅអំពើធ្មប់ឬអាបថា អាសីរ្ពិស ដែរក៏មាន :

អាសិរ្ពិស នាម ២)

[អា-សេ-រ-ពឹស] aaserpis

(ព.ប្រ.) ហៅអំពើធ្មប់ឬអាបថា អាសីរ្ពិស ដែរក៏មាន :

អាសីពិស នាម

[អា-សេ-ពឹស] aaseipis

(ម.ព. អាសីរ្ពិស)។

អាសីរពិស នាម

[អា-សេ-រៈ-ពឹស] aasereakpoes≈

(ម.ព. អាសិរ្ពិស)។

អាសូរ កិរិយាសព្ទ

[អា-សូ] aasour

អាណិតទន់ចិត្ត, អាណិតជាប់ចិត្ត, អាណិតខ្លោចចិត្ត :

អាសូរ កិរិយាសព្ទ

[អា-សូ-កៈ-រុ-ណា] aasour

អាណិតក្រៃពេក។

អាសេតូន

(គីមី.) សមាសធាតុសរីរាង្គគ្មានពណ៌ ងាយហើរ ងាយឆេះ។

អាសេតូន នាម ១)

[អា-សេ-តូន] aasetoun≈

(វេជ្ជ.) សារធាតុអាស៊ីដសរីរាង្គកើតឡើងដោយសារអុកស៊ីដកម្មអាស៊ីដខ្លាញ់ក្នុងសព៌ាង្គកាយដែលជាធម្មតាមានបរិមាណតិចតួចនៅក្នុងឈាមនិងទឹកមូត្រ។

អាសេតូន នាម ២)

[អា-សេ-តូន] aasetoun≈

(គីមី.) សមាសធាតុសរីរាង្គគ្មានពណ៌ ងាយហើរ ងាយឆេះ។

អាសេតូនួរី នាម

[អា-សេ-តូ-នួ-រី] aasetounuori≈

(វេជ្ជ.) វត្តមានអាសេតូននៅក្នុងទឹកមូត្រ។

អាសេតូនេមី នាម

[អា-សេ-តូ-នេ-មី] aasetounemi≈

(វេជ្ជ.) វត្តមានអាសេតូននៅក្នុងឈាម។

អាស៊ី

ជាតិមនុស្សអ្នកមានពូជកំណើតនៅក្នុងទ្វីបអាស៊ី (ទាំងបុរស ទាំងស្ត្រី) :

អាស៊ី នាម ១)

[អា-ស៊ី] asia

(ភូមិ.) ឈ្មោះទ្វីបមួយ ក្នុងចំណោមទ្វីបទាំងអស់នៅលើភពផែនដី :

អាស៊ី នាម ២)

[អា-ស៊ី] asia

ជាតិមនុស្សអ្នកមានពូជកំណើតនៅក្នុងទ្វីបអាស៊ី (ទាំងបុរស ទាំងស្ត្រី) :

អាស៊ីដ

(គីមី.) សមាសធាតុដែលផ្ដល់អ៊ីយ៉ុងអ៊ីដ្រូសែន (H+) នៅពេលរលាយក្នុងទឹក។

អាស៊ីដ នាម

[អា-ស៊ីត] aasit≈

(គីមី.) សមាសធាតុដែលផ្ដល់អ៊ីយ៉ុងអ៊ីដ្រូសែន (H+) នៅពេលរលាយក្នុងទឹក។

អាស៊ីដកាបុកស៊ីលិក

(គីមី.) សមាសធាតុសរីរាង្គមួយ ដែលមានផ្ទុកក្រុមកាបុកស៊ីល ហើយមានរូបមន្តទូទៅ R-COOH (R ជាក្រុមអ៊ីដ្រូកាបួ) :

អាស៊ីដកាបុកស៊ីលិក នាម

[អា-ស៊ីត-កា-បុក-ស៊ី-លិក] aasitkaboksilik≈

(គីមី.) សមាសធាតុសរីរាង្គមួយ ដែលមានផ្ទុកក្រុមកាបុកស៊ីល ហើយមានរូបមន្តទូទៅ R-COOH (R ជាក្រុមអ៊ីដ្រូកាបួ) :

អាស៊ីដក្លរីឌ្រិក នាម

[អា-ស៊ីត-ក្ល-រី-ឌ្រិក] aasitkloridrik≈

(គីមី.) អាស៊ីដមួយប្រភេទដែលមានអាតូមក្លរ១និងអ៊ីដ្រូសែន១។

អាស៊ីដភាព

(គីមី.) កម្រិតជាតិអាស៊ីដឬជាតិជូរនៅក្នុងល្បាយមួយដែលមានpH ក្រោម៧។

អាស៊ីដភាព នាម

[អា-ស៊ីត-ភាប] aasitpheab≈

(គីមី.) កម្រិតជាតិអាស៊ីដឬជាតិជូរនៅក្នុងល្បាយមួយដែលមានpH ក្រោម៧។

អាស៊ីដូស

(វេជ្ជ.) អាការៈមិនប្រក្រតីដោយមានអតុល្យភាពអាស៊ីដ បាសនៃប្លាស្មាក្នុងឈាមដែលកម្រិត pH តូចជាង៧,៤០។

អាស៊ីដូស នាម

[អា-ស៊ី-ដូស] aasidous≈

(វេជ្ជ.) អាការៈមិនប្រក្រតីដោយមានអតុល្យភាពអាស៊ីដ បាសនៃប្លាស្មាក្នុងឈាមដែលកម្រិត pH តូចជាង៧,៤០។

អាស៊ីដួរី

(វេជ្ជ.) វត្តមានអាស៊ីដច្រើនលើសលប់ក្នុងទឹកមូត្រ។

អាស៊ីដួរី នាម

[អា-ស៊ី-ដួ-រី] aasiduori≈

(វេជ្ជ.) វត្តមានអាស៊ីដច្រើនលើសលប់ក្នុងទឹកមូត្រ។

អាស៊ីដេមី

(វេជ្ជ.) ភាពចុះទាបជាងធម្មតានៃកម្រិតpH (៧,៤០) របស់ឈាម។

អាស៊ីដេមី នាម

[អា-ស៊ី-ដេ-មី] aasidemi≈

(វេជ្ជ.) ភាពចុះទាបជាងធម្មតានៃកម្រិតpH (៧,៤០) របស់ឈាម។

អាស៊ីត

(វេជ្ជ.) ទាចទឹក វត្តមានទឹកនិងអេឡិចត្រូលីតនៅក្នុងភ្នាសពោះបណ្ដាលមកពីមូលហេតុច្រើនយ៉ាងដូចជា ក្រិនថ្លើម របេងភ្នាសពោះ ជំងឺបេះដូង...។

អាស៊ីត នាម

[អា-ស៊ីត] aasit≈

(វេជ្ជ.) ទាចទឹក វត្តមានទឹកនិងអេឡិចត្រូលីតនៅក្នុងភ្នាសពោះបណ្ដាលមកពីមូលហេតុច្រើនយ៉ាងដូចជា ក្រិនថ្លើម របេងភ្នាសពោះ ជំងឺបេះដូង...។

អាស៊ីមុត

(ភូមិ.) មុំនៅក្នុងប្លង់ដេកដែលផ្គុំឡើងដោយអង្កត់ភ្ជាប់ពីចំណុចសង្កេតទៅចំណោលផ្កាយណាមួយទៅលើជើងមេឃនិងបន្ទាត់ទិសខាងជើងភូមិសាស្ត្រដោយគិតតាមទ្រនិចនាឡិកា។

អាស៊ីមុត នាម

[អា-ស៊ី-មុត] aasimut≈

(ភូមិ.) មុំនៅក្នុងប្លង់ដេកដែលផ្គុំឡើងដោយអង្កត់ភ្ជាប់ពីចំណុចសង្កេតទៅចំណោលផ្កាយណាមួយទៅលើជើងមេឃនិងបន្ទាត់ទិសខាងជើងភូមិសាស្ត្រដោយគិតតាមទ្រនិចនាឡិកា។

អាស្ថាន

ទីប្រជុំ, ទីសម្រាប់ប្រជុំគ្នា។

អាស្ថាន នាម

[អា-ស្ថាន] aasthan

ទីប្រជុំ, ទីសម្រាប់ប្រជុំគ្នា។

អាស្បេស្តូស

ជំងឺធូលីសួតម៉្យាងបង្កឡើងដោយការដកដង្ហើមស្រូបចូលផង់អាម៉្ញង់, ផង់ម៉ាញេស្យូមស៊ីលីកាត, ផង់ដែកអុកស៊ីដ ... ដែលប្រើក្នុងឧស្សាហកម្ម។

អាស្បេស្តូស នាម

[អា-ស្បេ-ស្តូស] (ជើង ត)] aasbestous](cheungt)a≈

ជំងឺធូលីសួតម៉្យាងបង្កឡើងដោយការដកដង្ហើមស្រូបចូលផង់អាម៉្ញង់, ផង់ម៉ាញេស្យូមស៊ីលីកាត, ផង់ដែកអុកស៊ីដ ... ដែលប្រើក្នុងឧស្សាហកម្ម។

អាស្រម

ទីអាស្រម, ទីក្បែរឬជុំវិញអាស្រម :

អាស្រម នាម

[អា-ស្រំ] aasram

កន្លែងនៅសម្រាប់ធ្វើចិត្តឱ្យស្ងប់រម្ងាប់, លំនៅសម្រាប់រម្ងាប់រាគាទិក្កិលេស គឺខ្ទមឬកុដិលំនៅរបស់តាបស, ឥសី, យោគី :

អាស្រម នាម

[អា-ស្រំ-ម៉ៈ-បត់] aasram

ទីអាស្រម, ទីក្បែរឬជុំវិញអាស្រម :

អាស្រាត កិរិយាសព្ទ

[អា-ស្រាត] aasrat

របូតសម្លៀកចេញពីខ្លួន :

អាស្រូវ

ដែលលេចឮកេរ្តិ៍ឈ្មោះសៅហ្មងសាយសុសទៅឆ្ងាយ។

អាស្រូវ គុណនាម

[អា-ស្រូវ] aasrouv

ដែលលេចឮខ្ចរខ្ចាយឬសាយសុសទៅថាមិនល្អ, ថាសៅហ្មង; ដែលមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះសៅហ្មង :

អាស្រូវ នាម

[អា-ស្រូវ] aasrouv

ដំណើរសៅហ្មងកេរ្តិ៍ឈ្មោះ; ដំណើរលេចឮខ្ចរខ្ចាយកេរ្តិ៍ឈ្មោះសៅហ្មង :

អាស្រូវ នាម ១)

[អា-ស្រូវ-ភាស] aasrouv

ដែលគេចេះតែនិយាយតៗគ្នា ឮសុសសព្វអំពីកេរ្តិ៍ឈ្មោះសៅហ្មង។