អាវាសិកា
(ម.ព. អាវាសិក)។
ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។
(ម.ព. អាវាសិក)។
[អា-វ៉ា-សិ-កា] aavaseka≈
(ម.ព. អាវាសិក)។
(ម.ព. អាវាសិក)។
[អា-វ៉ា-សិ-កៈ] aavasekak≈
(ម.ព. អាវាសិក)។
(ម.ព. អាវាសិក) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[អា-វ៉ា-សិ-កៈ—] aavasekak—≈
(ម.ព. អាវាសិក) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[អា-វ៉ា-សែ] aaveasae
ណែលណោល, តែលតោល, ដែលឥតទីពឹងពំនាក់, ដែលសាត់អណ្ដែតទៅមកតាមតែបាន :
(ម.ព. អាពាហ៍ពិពាហ៍)។
[អា-វា-ហៈ-មង់-គល់] aaveahakmngoklo≈
(ម.ព. អាពាហ៍ពិពាហ៍)។
(ម.ព. អាពាហ៍ពិពាហ៍)។
[អា-វា-ហៈ] aaveahak
(ម.ព. អាពាហ៍ពិពាហ៍)។
(ម.ព. អាវុធកោដ្ឋាគារ)។
[អា-វុត] aavuth
គ្រឿងប្រហារឬគ្រឿងចម្បាំងផ្សេងៗ ដែលទីទៃពីសស្ត្រា ធ្នូ, ស្នា, កាំភ្លើង, ...ហៅថា អាវុធ; ដាវ, លំពែង, ផ្គាក់, ...ហៅថា សស្ត្រា :
[អា-យុ-ធៈ-គ្រឹះ] aavuth
(ម.ព. អាវុធកោដ្ឋាគារ)។
[អា-វុ-ធៈ-ក] aavuth
អ្នកធ្វើអាវុធ, ជាងធ្វើអាវុធ។
[អា-វុ-ធៈ-កោត-ឋា-គា] aavuth
ឃ្លាំងអាវុធ ឬឃ្លាំងដាក់គ្រឿងសស្ត្រាវុធ។
[អា-វុត-យុត-ធៈ-ភាន់] aavuth
គ្រឿងអាវុធនិងភណ្ឌៈសម្រាប់ច្បាំង។
[អា-វុត-សន់-និច-ចៃ] aavuth
ការសន្សំអាវុធទុកឬការសាងគ្រឿងសស្ត្រាវុធទុក (បម្រុងការពារប្រទេស) :
[អា-វុ-ធៈ-សា-ឡា] aavuth
សាលារៀនធ្វើអាវុធឬរោងធ្វើគ្រឿងសស្ត្រាវុធ។
អាវុធទាំងឡាយដែលអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់អាយុជីវិតមនុស្សអស់យ៉ាងច្រើន ឬបណ្ដាលឱ្យមានការខូចខាតយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់រចនាសម្ព័ន្ធសិប្បនិម្មិត (មានអគារជាដើម) រចនាសម្ព័ន្ធធម្មជាតិ (មានភ្នំជាដើម) ឬជីវមណ្ឌល :
[អា-វុត-ប្រ-ឡៃ-លោក] aavutbrolailok≈
អាវុធទាំងឡាយដែលអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់អាយុជីវិតមនុស្សអស់យ៉ាងច្រើន ឬបណ្ដាលឱ្យមានការខូចខាតយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់រចនាសម្ព័ន្ធសិប្បនិម្មិត (មានអគារជាដើម) រចនាសម្ព័ន្ធធម្មជាតិ (មានភ្នំជាដើម) ឬជីវមណ្ឌល :
(ម.ព. អាវុធប្រល័យលោក)។
[អា-វុត-មៈ-ហា-ប្រ-ឡៃ] aavutmeakhabrolai≈
(ម.ព. អាវុធប្រល័យលោក)។
អ្នកកាន់អាវុធ; ទាហានដែលមានអាវុធក្នុងដៃ គឺសេនាទាហានពួកមួយដែលប្រដាប់ដោយអាវុធ ជាអ្នកដើរត្រួតត្រាការពារនិងរក្សាសេចក្ដីសុខសាន្តក្នុងស្រុក :
[អា-វុត-ហ័ត] aavuthhatthar
អ្នកកាន់អាវុធ; ទាហានដែលមានអាវុធក្នុងដៃ គឺសេនាទាហានពួកមួយដែលប្រដាប់ដោយអាវុធ ជាអ្នកដើរត្រួតត្រាការពារនិងរក្សាសេចក្ដីសុខសាន្តក្នុងស្រុក :
(ម.ព. អាវុធ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[អា-វុ-ធៈ—] aavutheak—≈
(ម.ព. អាវុធ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
(ព.វិ.) សព្ទមានសេចក្ដីថា "អ្នកមានអាយុ" (ដូចគ្នានឹង អាយុស្មន្ត, អាយស្មន្ត, អាយស្មា ដែរ) ; សម្រាប់ភិក្ខុចាស់វស្សានិយាយទៅរកភិក្ខុខ្ចីវស្សាជាង ឬនិយាយទៅរកសាមណេរ (ប្រើបានទាំង ឯក, ទាំង ពហុ.)។ បព្វជិតនិយាយទៅរកគ្រហស្ថជាសាធារណជនឬដែលស្និទ្ធស្នាលថា អាវុសោ ក៏បាន :
[អា-វុ-សោ] aavusao
(ព.វិ.) សព្ទមានសេចក្ដីថា "អ្នកមានអាយុ" (ដូចគ្នានឹង អាយុស្មន្ត, អាយស្មន្ត, អាយស្មា ដែរ) ; សម្រាប់ភិក្ខុចាស់វស្សានិយាយទៅរកភិក្ខុខ្ចីវស្សាជាង ឬនិយាយទៅរកសាមណេរ (ប្រើបានទាំង ឯក, ទាំង ពហុ.)។ បព្វជិតនិយាយទៅរកគ្រហស្ថជាសាធារណជនឬដែលស្និទ្ធស្នាលថា អាវុសោ ក៏បាន :
(ម.ព. អារម្មណ៍{¥¥}១{££})។
[អា-វេក] aavek≈
(ម.ព. អារម្មណ៍១)។
[អា-វេ-សៈ-ណៈ] aavesaneak
រោងធ្វើការ; ផ្ទះ; ភេទ; ច្រកផ្លូវ; ទ្វារ, ទ្វារភ្នំ, ច្រកភ្នំ។
(ម.ព. អាវេសនៈ)។
[អា-វេស] aaves≈
(ម.ព. អាវេសនៈ)។
(ម.ព. អាវេសិកធម៌)។
[អា-វេ-សិក] aavesek
ភ្ញៀវ, ភ្ញៀវពន្លឺ។
[អា-វេ-សិ-កៈ-ធ័រ] ឬ [វេ-សិ-កៈ-ធរ] aavesek
ច្បាប់ទទួលភ្ញៀវ, ច្បាប់គួរសមទៅរកភ្ញៀវពន្លឺ។
[អា-វេ-សិ-ក័ប-ប៉ៈ-ដិ-សន់-ឋា-រ៉ៈ] aavesek
បដិសណ្ឋារៈចំពោះភ្ញៀវពន្លឺ។
[អា-វេ-សិ-កៈ-វិ-នៃ] aavesek
(ម.ព. អាវេសិកធម៌)។
(ម.ព. អាវេសិក)។
[អា-វេ-សិ-កា] aaveseka≈
(ម.ព. អាវេសិក)។
(ម.ព. អាវេសិក) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[អា-វេ-សិ-កៈ—] aavesekak—≈
(ម.ព. អាវេសិក) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
(ម.ព. អាវាសែ)។
[អា-វ៉ា-សែ] aavasae≈
(ម.ព. អាវាសែ)។
(កសិ.) ឈ្មោះឈើជាដំណាំមួយប្រភេទ មានដើមធំ ស្លឹកមានទ្រង់ទ្រាយស្រដៀងនឹងស្លឹកសាលព្រឹក្ស ប៉ុន្តែស្ដើងទន់, ផ្លែវាហៅ អាវ៉ូកាត៍។ សព្វថ្ងៃ គេនិយមហៅថា ផ្លែប៊័រ។
[អា-វ៉ូ-កា-ចេ] aavoukacher
(កសិ.) ឈ្មោះឈើជាដំណាំមួយប្រភេទ មានដើមធំ ស្លឹកមានទ្រង់ទ្រាយស្រដៀងនឹងស្លឹកសាលព្រឹក្ស ប៉ុន្តែស្ដើងទន់, ផ្លែវាហៅ អាវ៉ូកាត៍។ សព្វថ្ងៃ គេនិយមហៅថា ផ្លែប៊័រ។
ផ្លែអាវ៉ូកាចេរ ឬផ្លែប៊័រ។
[អា-វ៉ូ-កា] aavoukat
ផ្លែអាវ៉ូកាចេរ ឬផ្លែប៊័រ។
ស្រូវម្យ៉ាងប្រើជាចំណីសេះ។
[អា-វ័ន] aavno≈
ស្រូវម្យ៉ាងប្រើជាចំណីសេះ។
(ព.ប្រ.) ទទួលរ៉ាប់រងជួយឈ្លោះប្រកែកឬជជែកវែកដៃ ដោយខុសមុខខុសទំនង (ដូចជាស្រីអាសទទួលភារៈជាជំនួសខ្ទើយ) ; និយាយថា ចើកតាងខ្ទើយ ក៏បាន។
[អាស] aas
ដែលឥតបើគិតពីកេរ្តិ៍ខ្មាស, ដែលមានចិត្តនិងឫកពារហើររហាយ ឥតអៀនខ្មាស, ចើក (ប្រើចំពោះតែស្ត្រី) :
[ជេ-លើក-អាស] aas
(ម.ព. បញ្ចោរលើកអាស ក្នុង បញ្ចោរ)។
[អាស-តាង-ខ្ទើយ] aas
(ព.ប្រ.) ទទួលរ៉ាប់រងជួយឈ្លោះប្រកែកឬជជែកវែកដៃ ដោយខុសមុខខុសទំនង (ដូចជាស្រីអាសទទួលភារៈជាជំនួសខ្ទើយ) ; និយាយថា ចើកតាងខ្ទើយ ក៏បាន។
ពាក្យលាន់មាត់ ដោយមានអំណរឬដោយអន់ចិត្ត, ដោយព្រួយខ្លាំង ជាដើម (ច្រើនប្រើ អាះ! ឬ អា៎ះ! ជាង)។
[អាស] aas≈
ពាក្យលាន់មាត់ ដោយមានអំណរឬដោយអន់ចិត្ត, ដោយព្រួយខ្លាំង ជាដើម (ច្រើនប្រើ អាះ! ឬ អា៎ះ! ជាង)។
ដែលគួរឱ្យអៀនខ្មាស, ឱ្យរឹងខ្លួន, ពុំគួរនឹងនិយាយ, ពុំគួរនឹងថា មានថាដល់កេរ្តិ៍ខ្មាសឬចំអាសចំអូងជាដើម (ប្រើចំពោះតែវាចា) :
[អា-សៈ-គ្រាម] aaskream
ដែលគួរឱ្យអៀនខ្មាស, ឱ្យរឹងខ្លួន, ពុំគួរនឹងនិយាយ, ពុំគួរនឹងថា មានថាដល់កេរ្តិ៍ខ្មាសឬចំអាសចំអូងជាដើម (ប្រើចំពោះតែវាចា) :
សាលាឬរោងសម្រាប់អង្គុយ។
[អា-សង់-កា] aasngkea
សេចក្ដីសង្ស័យខ្លាំង; ការនឹកពិភាល់ខ្លាំង; សេចក្ដីរង្កៀសខ្លាំង; ដំណើរដិតចិត្តឬចាប់មន្ទិលទៅរក :
[អា-សៈ-ណន់-តៈ-រិក] aasngkea
លំដាប់នៃទីអង្គុយឬទីអង្គុយជាលំដាប់គ្នា។
[អា-សៈ-ណៈ-សា-ឡា] aasngkea
សាលាឬរោងសម្រាប់អង្គុយ។
លំដាប់ខ្ពស់ទាបនៃមុខតំណែងឬឋានៈលំដាប់មុនក្រោយនៃអតីតភាពរបស់ក្រុមជននៅក្នុងស្ថាប័នឬពិធីណាមួយ។
[អា-សៈ-ណា-នុ-ក្រំ] aasaknanukrum≈
លំដាប់លំដោយនៃអាសនៈ, លំដាប់ថ្នាក់នៃទីអង្គុយ :
[អា-សៈ-ណា-នុ-ក្រំ] aasaknanukrum≈
លំដាប់ខ្ពស់ទាបនៃមុខតំណែងឬឋានៈលំដាប់មុនក្រោយនៃអតីតភាពរបស់ក្រុមជននៅក្នុងស្ថាប័នឬពិធីណាមួយ។
[អា-សៈ-ណៈ] aasaneak
ទីអង្គុយ, កន្លែងអង្គុយ, កម្រាលឬប្រដាប់សម្រាប់អង្គុយ :
[ក្រាល-អា-សៈ-ណៈ] aasaneak
ក្រាលកម្រាលសម្រាប់អង្គុយ។
[ដើម-អាស់] aasaneak
អាសនៈខាងដើមបំផុត :
[នី-ចា-សៈ-នៈ] aasaneak
អាសនៈទាប។
(ម.ព. អាសនៈ)។
[អាស] aas≈
(ម.ព. អាសនៈ)។
តាំងឬកៅអីវែងសម្រាប់ដេក, កៅអីដេក។
[អា-សន់-ទិ] aasnti
តាំងឬកៅអីវែងសម្រាប់ដេក, កៅអីដេក។
(ម.ព. អាសន្ទិ)។
[អា-សន់-ទី] aasnoti≈
(ម.ព. អាសន្ទិ)។
ការក្រឬកិច្ចធុរៈយ៉ាងក្រដែលស្រាប់តែមកដល់ ងងឹតឈឹងដឹងហេតុពុំប្រាកដជារកផ្លូវឧបាយនឹងកែបានដោយលំបាក។
[អា-សន់] ah son
ជិត :
[អា-សន់] ah son
ប្រញឹកប្រញាប់ហួសពេក, រួសរាន់ស្លន់ស្លោពេក។
[អា-សន់] ah son
ទីជិត; ហេតុឬដំណើរ, ការធុរៈដែលមានទីជិត, ប្រថុចប្រថំ, បន្ទាន់, ប្រញឹកខ្លាំង, មមាញឹក, ទាន់ហន់ :
[អា-សន់-ណៈ-កាំ] ah son
កម្មជិត គឺកុសលឬអកុសល ដែលធ្វើក្នុងកាលជិតអស់ជីវិត ច្រើនតែចេញមុខឱ្យបដិសន្ធិ (ព.ពុ.)។
[អា-សន់-ណៈ-កា] ah son
ហេតុជិត។
[អា-សន់-ណៈ-កាល] ah son
មរណកាល។
[អា-សន់-ណៈ-ភៃ] ah son
ភ័យដែលមានក្នុងទីជិត (ភ័យអាសន្ន)។
[អា-សន់-ណៈ-លាប] ah son
លាភដែលងាយបានភ្លាមៗ។
[អា-សន់-ណៈ-ហែត] ah son
(ម.ព. អាសន្នការណ៍)។
[អា-សន់-អន់-ក្រ] ah son
ការក្រឬកិច្ចធុរៈយ៉ាងក្រដែលស្រាប់តែមកដល់ ងងឹតឈឹងដឹងហេតុពុំប្រាកដជារកផ្លូវឧបាយនឹងកែបានដោយលំបាក។
ជំងឺឆ្លងរាករូសស្រួចស្រាល់បណ្ដាលមកពីបាក់តេរីនៅក្នុងអាហារឬទឹកមិនស្អាត ដែលបណ្ដាលឱ្យខ្សោះជាតិទឹកពីរាងកាយនិងធ្វើឱ្យមនុស្សស្លាប់ភ្លាមៗបើមិនមានការព្យាបាលទាន់ពេល។
[អា-សន់-ណៈ-រោក] aasnonakrok≈
រោគទាន់ហន់ គឺជំងឺរហ័ស ដែលចាប់ឈឺភ្លាម ច្រើនតែស្លាប់ភ្លាមៗ។ ខ្មែរច្រើនហៅសំដៅចំពោះ អហិវាតរោគ ថា អាសន្នរោគ (គួរប្រយ័ត្នកុំនិយាយថា អាសន្តរោគ (អា សន់ តៈ រោក) ព្រោះនិយាយភ្លាត់បែបនេះខុសទេ)។
[អា-សន់-ណៈ-រោក] aasnonakrok≈
ជំងឺឆ្លងរាករូសស្រួចស្រាល់បណ្ដាលមកពីបាក់តេរីនៅក្នុងអាហារឬទឹកមិនស្អាត ដែលបណ្ដាលឱ្យខ្សោះជាតិទឹកពីរាងកាយនិងធ្វើឱ្យមនុស្សស្លាប់ភ្លាមៗបើមិនមានការព្យាបាលទាន់ពេល។
(ម.ព. អាសន្ន) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[អា-សន់-ណៈ—] aasnonak—≈
(ម.ព. អាសន្ន) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
(ម.ព. អាសនៈ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[អា-សៈ-ណៈ—] aasaknak—≈
(ម.ព. អាសនៈ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
វាចាជារបស់ឧសភបុរស, សម្ដីរបស់មហាវីរបុរស ដែលខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតឥតមានបុគ្គលណាមួយប្រៀបផ្ទឹមបាន :
[អា-សៈ-ភិ-វា-ចា] aasphiveacha
វាចាជារបស់ឧសភបុរស, សម្ដីរបស់មហាវីរបុរស ដែលខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតឥតមានបុគ្គលណាមួយប្រៀបផ្ទឹមបាន :
(ម.ព. អាសភិវាចា)។
[អា-សៈ-ភិ-វាត] aasakphiveat≈
(ម.ព. អាសភិវាចា)។
(ប.ព.) អាសយដ្ឋានមានទម្រង់ជាលេខសម្រាប់សម្គាល់ឱ្យកុំព្យូទ័រឬឧបករណ៍មួយនៅក្នុងបណ្ដាញឬអ៊ីនធឺណិត។
[អា-សៈ-យ៉ាត់-ឋាន] aasyodthan
ទីសម្រាប់នៅអាស្រ័យ, លំនៅនៃជនណាមួយ; ទីនៅអាស្រ័យដែលគេសរសេរកាខ្នងស្រោមសំបុត្រផ្ញើទៅឱ្យបុគ្គលណាមួយ :