ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

អារញ្ញ

ដែលកើតឬមានក្នុងព្រៃ; ដែលនៅក្នុងព្រៃ; ដែលជារបស់ព្រៃ; ដែលជាប់ទាក់ទងដោយព្រៃ។ ខ្មែរច្រើនប្រើពាក្យ អារញ្ញ ជាឋានន្តរនៃមន្ត្រីរដ្ឋបាលខេត្តក្រៅ ដែលមានព្រៃច្រើន, ដូចជា អារញ្ញសង្គ្រាម, អារញ្ញសេនា ជាដើម។

អារញ្ញ គុណនាម

[អា-រ៉ាញ់] aaronhnh

ដែលកើតឬមានក្នុងព្រៃ; ដែលនៅក្នុងព្រៃ; ដែលជារបស់ព្រៃ; ដែលជាប់ទាក់ទងដោយព្រៃ។ ខ្មែរច្រើនប្រើពាក្យ អារញ្ញ ជាឋានន្តរនៃមន្ត្រីរដ្ឋបាលខេត្តក្រៅ ដែលមានព្រៃច្រើន, ដូចជា អារញ្ញសង្គ្រាម, អារញ្ញសេនា ជាដើម។

អារញ្ញក

ផ្លែឈើក្នុងព្រៃ (ផ្លែឈើព្រៃ)។

អារញ្ញក គុណនាម

[អា-រ៉ាញ់-ញ៉ៈ-កៈ] aarnhnhok

(ម.ព. អារញ្ញ)។

អារញ្ញក នាម

[អា-រ៉ាញ់-ញ៉ៈ-កៈ-ធូ-ដុង] aarnhnhok

ធូតង្គរបស់ភិក្ខុដែលត្រូវនៅតែក្នុងព្រៃ។

អារញ្ញក នាម

[អា-រ៉ាញ់-ញ៉ៈ-កៈ-ភិក-ខុ] aarnhnhok

ភិក្ខុអ្នកនៅក្នុងព្រៃ (ហៅ ភិក្ខុអារញ្ញិក ក៏បាន)។

អារញ្ញក នាម

[អា-រ៉ាញ់-ញ៉ៈ-កៈ-សេ-ណា-សៈ-ណៈ] aarnhnhok

សេនាសនៈក្នុងព្រៃ។

អារញ្ញក នាម

[អា-រ៉ាញ់-ញ៉ៈ-កា-រ៉ាម] aarnhnhok

អារាមឬអាវាសក្នុងព្រៃ (វត្តក្នុងព្រៃ)។

អារញ្ញក នាម

[អា-រ៉ាញ់-ញ៉ៈ-កា-វ៉ាស] aarnhnhok

(ម.ព. អារញ្ញការាម)។

អារញ្ញក នាម

[អា-រ៉ាញ់-ញ៉ៈ-ផល់] aarnhnhok

ផ្លែឈើក្នុងព្រៃ (ផ្លែឈើព្រៃ)។

អារញ្ញកា—

(ម.ព. អារញ្ញ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អារញ្ញកា— នាម

[អា-រ៉ាញ់-ញ៉ៈ-កា—] aaranhnhakka—≈

(ម.ព. អារញ្ញ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អារញ្ញក—

(ម.ព. អារញ្ញ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អារញ្ញក— នាម

[អា-រ៉ាញ់-ញ៉ៈ-កៈ—] aaranhnhakkak—≈

(ម.ព. អារញ្ញ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អារញ្ញិក គុណនាម

[អា-រ៉ាញ់-ញិក] aaranhnhik≈

(ម.ព. អារញ្ញ)។

អារណ្យ

ដូចគ្នានឹង អារញ្ញ, អារញ្ញក, អារញ្ញិក។

អារណ្យ គុណនាម

[អា-រ៉ាន់] aaronyar

ដូចគ្នានឹង អារញ្ញ, អារញ្ញក, អារញ្ញិក។

អារណ្យក គុណនាម

[អា-រ៉ាន់-យ៉ៈ-កៈ] aaranyakkak≈

(ម.ព. អារណ្យ)។

អារតិ នាម

[អា-រ៉ៈ-តិ] aarote

ការវៀរ, ការវៀរលែង; ការតម, ការកាន់ត្រណម។

អារតិ នាម

[អា-រ៉ៈ-តិ-ភាប] aarote

ភាពនៃអារតិ។

អារនីយកម្ម

(វេជ្ជ.) វិធីសាស្ត្រធ្វើឱ្យមានភាពអារដល់បុរសឬស្ត្រី :

អារនីយកម្ម នាម

[អា-នី-យៈ-កំា] aaniyeakkama≈

(វេជ្ជ.) វិធីសាស្ត្រធ្វើឱ្យមានភាពអារដល់បុរសឬស្ត្រី :

អារម្ភ នាម

[អា-រ័ម] aaromphor

ការប្រារព្ធ, ការតាំងផ្ដើមឬផ្ដួចផ្ដើម; ការរៀបរប; ដំណើរចាប់ផ្ដើមការ, ចាប់ធ្វើការឬចាប់ការ។

អារម្ភ នាម

[អា-រ័ម-ភៈ-ចិត] aaromphor

ចិត្តគិតតាំងផ្ដើមជាមុន, ចិត្តប្រារព្ធ។

អារម្ភ នាម

[អា-រ័ម-ភៈ-ចេ-តៈ-ណា] aaromphor

គំនិតដែលផ្ដួចផ្ដើមឡើង។

អារម្ភ នាម

[អា-រ័ម-ភៈ-បត់] aaromphor

បទផ្ដើម, សេចក្ដីប្រារព្ធ, អារម្ភកថា។

អារម្ភ នាម

[អា-រ័ម-ភៈ-វាត] aaromphor

ពាក្យផ្ដើមនិយាយមុនគេ។

អារម្ភ នាម

[អា-រ័ម-ភៈ-វា-ទិន] aaromphor

អ្នកដែលច្រើនតែផ្ដើមនិយាយមុនគេ (ក្នុងទីប្រជុំជាដើម) អ្នកផ្ដើមនិយាយមុន។

អារម្ភ នាម

[អា-រ័ម-ភៈ-វា-ទិ-នី] aaromphor

(ម.ព. អារម្ភវាទិន)។

អារម្ភកថា

ពាក្យប្រារព្ធ, ពាក្យផ្ដើម, ពាក្យនាំមុខ :

អារម្ភកថា នាម

[អា-រ័ម-ភៈ-កៈ-ថា] aarmopheakkaktha≈

ពាក្យប្រារព្ធ, ពាក្យផ្ដើម, ពាក្យនាំមុខ :

អារម្ភ—

(ម.ព. អារម្ភ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អារម្ភ— នាម

[អា-រ័ម-ភៈ—] aarmopheak—≈

(ម.ព. អារម្ភ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អារម្មណ៍ នាម ១)

[អា-រ៉ម់] arom

គ្រឿងតោង; គ្រឿងព្យួរ; គ្រឿងទាញឬទាញទាក់; គ្រឿងតោងរបស់ចិត្ត; គំនិត; ការដឹង; ...។ ដែលប្រើដោយច្រើន, សំដៅត្រង់ គ្រឿងតោងរបស់ចិត្ត មាន ៦ប្រភេទគឺ រូបារម្មណ៍ (សម្រាប់ភ្នែក), សទ្ទារម្មណ៍ (សម្រាប់ត្រចៀក), គន្ធារម្មណ៍ (សម្រាប់ច្រមុះ), រសារម្មណ៍ (សម្រាប់អណ្ដាត), ផោដ្ឋព្វារ

អារម្មណ៍ នាម ២)

[អា-រ៉ម់] arom

សំដៅត្រង់ គំនិត និង ការដឹង, ដូចជា កៀងអារម្មណ៍ កៀងប្រមូលគំនិតមិនឱ្យទាសរសេមរសាម។

អារម្មណ៍ កិរិយាសព្ទ

[ឃ្វាង-អា-រ៉ម់] arom

ឃ្វាងគំនិត។

អារម្មណ៍ កិរិយាសព្ទ

[ចាប់-អា-រ៉ម់] arom

ចាប់ចិត្ត, ជាប់ចិត្ត, ជាប់គំនិត។

អារម្មណ៍ កិរិយាសព្ទ

[ជិះ-អា-រ៉ម់] arom

ផ្ទួនគំនិត។

អារម្មណ៍ កិរិយាសព្ទ

[ជោក-អា-រ៉ម់] arom

ជោកគំនិត, ស៊ប់ចិត្តពេញទី។

អារម្មណ៍ កិរិយាសព្ទ

[ទ-ទួល-អា-រ៉ម់] arom

ទទួលដឹង, បានដឹង (ដោយភ្នែកឃើញរូបជាដើម)។

អារម្មណ៍ កិរិយាសព្ទ

[ទប់-អា-រ៉ម់] arom

ទប់គំនិត។

អារម្មណ៍ កិរិយាសព្ទ

[ទាញ-អា-រ៉ម់] arom

ទាញគំនិត។

អារម្មណ៍ កិរិយាសព្ទ

[ទាស-អា-រ៉ម់] arom

ទាសគំនិត ឬគំនិតទាស។

អារម្មណ៍ កិរិយាសព្ទ

[ទាស់-អា-រ៉ម់] arom

ទាស់ចិត្ត, ទាស់អធ្យាស្រ័យ; មិនត្រូវធាតុគ្នា។

អារម្មណ៍ កិរិយាសព្ទ

[ប៉ះ-អា-រ៉ម់] arom

ប៉ះឬប្រទះរូបារម្មណ៍ជាដើម; ទង្គុកចិត្តគ្នា។

អារម្មណ៍ កិរិយាសព្ទ

[ប្រ-ទះ-អា-រ៉ម់] arom

(ម.ព. ប៉ះអារម្មណ៍)។

អារម្មណ៍ កិរិយាសព្ទ

[ប្រ-ម៉ូល-អា-រ៉ម់] arom

ប្រមូលគំនិត, ធ្វើឱ្យមូលចិត្ត។

អារម្មណ៍ កិរិយាសព្ទ

[រង-អា-រ៉ម់] arom

ទទួលអារម្មណ៍, ចាប់អារម្មណ៍។

អារម្មណ៍ កិរិយាសព្ទ

[សោយ-អា-រ៉ម់] arom

(ម.ព. រងអារម្មណ៍)។

អារម្មណ៍ កិរិយាសព្ទ

[ស្ទាក់-អា-រ៉ម់] arom

ស្ទាក់ផ្លូវគំនិត។

អារម្មណ៍ នាម

[អា-រ៉ម់-ម៉ៈ-ណ័ប-ប៉ៈ-ភេត] arom

ដំណើរផ្សេងនៃអារម្មណ៍។

អារម្មណ៍ នាម

[អា-រ៉័ម-ម៉ៈ-ទាស] arom

(ម.ព. ទាសអារម្មណ៍)។

អារម្មណ—

(ម.ព. អារម្មណ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អារម្មណ— នាម

[អា-រ៉ម់-ម៉ៈ-ណៈ—] aarmomaknak—≈

(ម.ព. អារម្មណ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អារាធក នាម

[អា-រ៉ា-ធក់] ឬ [អា-រ៉ា-ធៈ-កៈ] aareathok

អ្នករាប់រក; អ្នកមានសេចក្ដីឱបអរ; អ្នកយកចិត្តយកថ្លើម; អ្នកប្រោសប្រាណ; អ្នកអារាធនា។ ខ្មែរច្រើនប្រើសំដៅត្រង់ អ្នកអារាធនា ជាង :

អារាធកៈ នាម

[អា-រ៉ា-ធៈ-កៈ] aaratheakkak≈

(ម.ព. អារាធក)។

អារាធនា

ភាពនៃសេចក្ដីពេញចិត្ត, នៃការរាប់រក; ...។ល។

អារាធនា នាម a

[អា-រ៉ា-ធៈ-នា] aareathonea

សេចក្ដីពេញចិត្ត; ការរាប់រក; ការឱបអរ; ការយកចិត្តយកថ្លើម; ការប្រោសប្រាណ; ការបូជា; សេចក្ដីសម្រេច; ការនិមន្ត, ការអញ្ជើញ :

អារាធនា កិរិយាសព្ទ b

[អា-រ៉ា-ធៈ-នា] aareathonea

និមន្តឬអញ្ជើញដោយគោរព សូមឱ្យសូត្រឬឱ្យសម្ដែង, ឱ្យនិយាយអធិប្បាយ (ប្រើចំពោះតែទៅរកបព្វជិត)។

អារាធនា នាម

[អា-រ៉ា-ធៈ-នៈ-កៈ-ថា] aareathonea

ពាក្យនិមន្ត, ពាក្យអញ្ជើញ។

អារាធនា នាម

[អា-រ៉ា-ធៈ-នៈ-កា] aareathonea

ហេតុដែលនាំឱ្យមានសេចក្ដីពេញចិត្ត, ឱ្យរាប់រក, ឱ្យយកចិត្តយកថ្លើម; ...។

អារាធនា នាម

[អា-រ៉ា-ធៈ-នៈ-ភាប] aareathonea

ភាពនៃសេចក្ដីពេញចិត្ត, នៃការរាប់រក; ...។ល។

អារាធន—

(ម.ព. អារាធនា) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អារាធន— នាម

[អា-រ៉ា-ធៈ-នៈ—] aaratheakneak—≈

(ម.ព. អារាធនា) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អារាម នាម ១)

[អា-រ៉ាម] aaream

ប្រទេសឬទីដែលនាំទឹកចិត្តឱ្យរីករាយសប្បាយ គឺ សួន, សួនច្បារ; អាវាសដែលមានសួនច្បារនិងកុដិលំនៅនៃពួកបព្វជិត។

អារាម នាម ២)

[អា-រ៉ាម] aaream

ខ្មែរហៅចំពោះតែទីវត្តរបស់បព្វជិតថា អារាម ឬ វត្តអារាម (ទីវត្តបានជាហៅ អារាម ព្រោះកាលពីក្នុងសម័យបុរាណព្រេងនាយ គេច្រើនយកសួនច្បារឬឱទ្យានធ្វើជាទីអាវាសសម្រាប់ពួកបព្វជិត ដូចយ៉ាងវត្ត វេឡុវ័ន (ក្នុងពុទ្ធកាល) ជាដើម; ឬពុំនោះក្នុងទីវត្តទាំងពួង គេដាំដើមឈើតូចធំមានរបៀបជាសួនច្ប

អារាម នាម

[អា-រ៉ា-ម៉ៈ-ក] aaream

អ្នកសាងសួន ឬអ្នកសាងវត្ត។

អារាម នាម

[អា-រ៉ា-ម៉ៈ-កា] aaream

(ម.ព. អារាមករ)។

អារាម នាម

[អា-រ៉ា-ម៉ៈ-ចេ-ដី] aaream

ចេតិយឬស្ដូបក្នុងអារាម។

អារាម នាម

[អា-រ៉ា-ម៉ៈ-ថូប] aaream

(ម.ព. អារាមចេតិយ)។

អារាម នាម

[អា-រ៉ា-ម៉ៈ-នា-យក់] aaream

ចាងហ្វាងសួន។

អារាម នាម

[អា-រ៉ា-ម៉ៈ-នា-យិ-កា] aaream

(ម.ព. អារាមនាយក)។

អារាម នាម

[អា-រ៉ា-ម៉ៈ-បាល] aaream

អ្នករក្សាអារាម គឺអ្នកថែសួនឬអ្នកថែវត្ត។

អារាម នាម

[អា-រ៉ា-ម៉ៈ-ប៉ា-ឡិ-កា] aaream

(ម.ព. អារាមបាល)។

អារាម នាម

[អា-រ៉ា-ម៉ៈ-បុប-ផា] aaream

(ម.ព. អារាមបុស្ស)។

អារាម នាម

[អា-រ៉ា-ម៉ៈ-បុស] aaream

ផ្កាក្នុងសួនឬក្នុងវត្ត។

អារាម នាម

[អា-រ៉ា-ម៉ៈ-ព្រឹក] aaream

ឈើក្នុងសួនឬក្នុងវត្ត។

អារាម នាម

[អា-រ៉ា-ម៉ៈ-ភូម] aaream

ទីសួន ឬទីវត្ត។

អារាម នាម

[អា-រ៉ា-ម៉ៈ-វ័ត-ថុ] aaream

របស់ឬអ្វីៗមានដើមឈើជាដើមដែលមាននៅក្នុងវត្ត (ព.វិ.)។

អារាម នាម

[អា-រ៉ា-ម៉ៈ-វ៉ាប់-ប៉ៈ-កាំ] aaream

ការដាំសួនច្បារ, សិល្បៈខាងសួនច្បារ។

អារាម នាម

[អា-រ៉ា-ម៉ៈ-វ៉ាប់-ប៉ៈ-ក] aaream

អ្នកដាំសួនច្បារ, អ្នកប្រកបកិច្ចការខាងការដាំឈើសម្រាប់សួនច្បារ។

អារាម នាម

[អា-រ៉ា-ម៉ៈ-វ៉ាប់-ប៉ៈ-កា-រ៉ិ-កា] aaream

(ម.ព. អារាមវប្បករ)។

អារាម នាម

[អា-រ៉ា-ម៉ា-ធិ-កា] aaream

ចៅអធិការវត្ត (ហៅ អាវាសាធិការ ក៏បាន) :

អារាមា—

(ម.ព. អារាម) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អារាមា— នាម

[អា-រ៉ា-ម៉ា—] aarama—≈

(ម.ព. អារាម) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អារាមិក នាម

[អា-រ៉ា-មិក] aareamik

អ្នកកាន់កាប់ឬអ្នករក្សាសួន; អ្នកទំនុកបម្រុងផ្គត់ផ្គង់វត្ត (ញោមវត្ត)។ ក្នុងបុរាណសម័យ អារាមិក ឬអារាមិកា សំដៅចំពោះឧបាសកឬឧបាសិកាអ្នកទទួលភារៈទំនុកបម្រុងវត្ត, សម័យបច្ចុប្បន្ននេះ គួរហៅអាចារ្យវត្តថា អារាមិក ឬ អារាមិកជន។

អារាមិកជន

ឧបាសក ឧបាសិកា ដែលទទួលភារៈទំនុកបម្រុងវត្តអារាម, អាចារ្យវត្ត។

អារាមិកជន នាម

[អា-រ៉ា-មិ-កៈ-ជន់] aaramikakchno≈

ឧបាសក ឧបាសិកា ដែលទទួលភារៈទំនុកបម្រុងវត្តអារាម, អាចារ្យវត្ត។