ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

អាមិស នាម

[អា-មិស-សន់-និ-ចៃ] aamis

ការសន្សំអាមិសៈ, ការលាក់សុំអាមិសៈ។

អាមិស នាម

[អា-មិ-សៈ-ហែត] aamis

ព្រោះហេតុតែអាមិសៈ; ដោយសារតែអាមិសៈ គឺដោយសារសម្លឹងឃើញលាភឬផលប្រយោជន៍នៅមុខ។

អាមិសៈ នាម

[អា-មិ-សៈ] aamisak≈

(ម.ព. អាមិស)។

អាមិស—

(ម.ព. អាមិស) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាមិស— នាម

[អា-មិ-សៈ—] aamisak—≈

(ម.ព. អាមិស) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាមីន

(គីមី.) សមាសធាតុសរីរាង្គនិងក្រុមនាទី ដែលមានផ្ទុកអាតូមអាសូតជាគោល ជាមួយទ្វេតាអេឡិចត្រុងសេរី។ រូបមន្តទូទៅគឺៈ R-NH2 (R ជាក្រុមអ៊ីដ្រូកាបួ) :

អាមីន នាម

[អា-មីន] aamin≈

(គីមី.) សមាសធាតុសរីរាង្គនិងក្រុមនាទី ដែលមានផ្ទុកអាតូមអាសូតជាគោល ជាមួយទ្វេតាអេឡិចត្រុងសេរី។ រូបមន្តទូទៅគឺៈ R-NH2 (R ជាក្រុមអ៊ីដ្រូកាបួ) :

អាមីប

(វេជ្ជ.) បរាសិតឯកកោសិកាមានក្បាល ដងខ្លួន និងកន្ទុយ អាចធ្វើចលនាបានយ៉ាងរហ័ស ដែលជាភ្នាក់ងារបង្កជំងឺមួលឈាម។

អាមីប នាម

[អា-មីប] aamib≈

(វេជ្ជ.) បរាសិតឯកកោសិកាមានក្បាល ដងខ្លួន និងកន្ទុយ អាចធ្វើចលនាបានយ៉ាងរហ័ស ដែលជាភ្នាក់ងារបង្កជំងឺមួលឈាម។

អាមឹង

ពាក្យទ្រគោះថា អា ហើយថែម មឹង ទៀតផង :

អាមឹង សព្វនាម

[អា-មឹង] aamoeng≈

ពាក្យទ្រគោះថា អា ហើយថែម មឹង ទៀតផង :

អាមុកុលិត គុណនាម

[អា-មុ-កុ-លិត] aamukolit

ដែលទើបរីកបានពាក់កណ្ដាល :

អាមុកុលិត នាម

[អា-មុ-កុ-លិ-តៈ-បុស] aamukolit

ផ្កាដែលទើបរីកបានពាក់កណ្ដាល។

អាមេណ្ឌន នាម

[អា-មេន-ឌន់] aamendon

ពាក្យពោលផ្ទួន, សម្ដីផ្ទួន, ដូចជា ទីទៃៗ, ផ្សេងៗ, ចាស់ៗ, ក្មេងៗ; អ្នកៗ, នាងៗ, ជាដើម :

អាមេណ្ឌិត គុណនាម a

[អា-មេន-ឌិត] ឬ [អា-មេន-ឌិ-តៈ] aamendet

ដែលផ្ទួនពីរដង, ដែលផ្ទួនៗ, ថែមៗ, ដែលថាដដែលៗ, ច្រំដែល (ប្រើចំពោះតែសម្ដី :

អាមេណ្ឌិត នាម b

[អា-មេន-ឌិត] ឬ [អា-មេន-ឌិ-តៈ] aamendet

ពាក្យផ្ទួន (ដូចគ្នានឹង អាមេណ្ឌន)។

អាមេណ្ឌិតលេខ

សព្ទផ្ទួនៗ, ដូចជា បា. អាបោ អាបោ "ទឹកៗ"; ភិយ្យោ ភិយ្យោ, សំ. ភូយស៑ ភូយស៑ "ច្រើនៗ (ច្រើនក្រៃលែង) " ជាដើម; ខ្មែរដូចជា ផ្សេងៗ, ទីទៃៗ; ច្រើនៗ; តិចៗ; ដដែលៗ ជាដើម។

អាមេណ្ឌិតលេខ នាម

[អា-មេន-ឌិ-តៈ-ឡេក] aamendetalekh

លេខផ្ទួនឬគ្រឿងសម្គាល់ពាក្យផ្ទួន។

អាមេណ្ឌិតលេខ នាម

[អា-មេន-ឌិ-តៈ-ពាក] aamendetalekh

ពាក្យផ្ទួន, សម្ដីថែមៗ ដូចយ៉ាង ទៅៗ!, កុំៗ, បងៗ ជាដើម (ហៅ អនុលាប ក៏បាន)។

អាមេណ្ឌិតលេខ នាម

[អា-មេន-ឌិ-តៈ-វា-ទី] aamendetalekh

អ្នកដែលច្រើនតែនិយាយផ្ទួនៗ, ដូចជា លោកៗ, អ្នកៗ, តាៗ, យាយៗ ជាដើម។

អាមេណ្ឌិតលេខ នាម

[អា-មេន-ឌិ-តៈ-ស័ប] aamendetalekh

សព្ទផ្ទួនៗ, ដូចជា បា. អាបោ អាបោ "ទឹកៗ"; ភិយ្យោ ភិយ្យោ, សំ. ភូយស៑ ភូយស៑ "ច្រើនៗ (ច្រើនក្រៃលែង) " ជាដើម; ខ្មែរដូចជា ផ្សេងៗ, ទីទៃៗ; ច្រើនៗ; តិចៗ; ដដែលៗ ជាដើម។

អាមេណ្ឌិតសញ្ញា

ឈ្មោះវណ្ណយុត្តមួយប្រភេទ មានសណ្ឋានខាងក្បាលឬខាងលើជាលេខ ២ប៉ុន្តែខាងកន្ទុយឬខាងក្រោមទាញចុះ (ៗ) នេះសម្រាប់សរសេររៀងពីខាងមុខពាក្យដែលត្រូវថា ផ្ទួន, ដូចជា ផ្សេងៗ, ទីទៃៗ, បងៗ, ប្អូនៗ ជាដើម, ប៉ុន្តែពាក្យ បា. ដូចយ៉ាង អាបោ អាបោ ជាដើមកុំប្រើ អាបោៗ ត្រូវប្រើ អាបោ អាបោ តាមរូបដ

អាមេណ្ឌិតសញ្ញា នាម a

[អា-មេន-ឌិ-តៈ-ស័ញ-ញ៉ា] ឬ [អា-មេន-ឌិត-ស័ញ-ញ៉ា] aamenditaksnhonha]rue[aamenditsnhonha≈

(ម.ព. អាមេណ្ឌិតលេខ)។

អាមេណ្ឌិតសញ្ញា នាម b

[អា-មេន-ឌិ-តៈ-ស័ញ-ញ៉ា] ឬ [អា-មេន-ឌិត-ស័ញ-ញ៉ា] aamenditaksnhonha]rue[aamenditsnhonha≈

ឈ្មោះវណ្ណយុត្តមួយប្រភេទ មានសណ្ឋានខាងក្បាលឬខាងលើជាលេខ ២ប៉ុន្តែខាងកន្ទុយឬខាងក្រោមទាញចុះ (ៗ) នេះសម្រាប់សរសេររៀងពីខាងមុខពាក្យដែលត្រូវថា ផ្ទួន, ដូចជា ផ្សេងៗ, ទីទៃៗ, បងៗ, ប្អូនៗ ជាដើម, ប៉ុន្តែពាក្យ បា. ដូចយ៉ាង អាបោ អាបោ ជាដើមកុំប្រើ អាបោៗ ត្រូវប្រើ អាបោ អាបោ តាមរូបដ

អាមេណ្ឌិត—

(ម.ព. អាមេណ្ឌិត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាមេណ្ឌិត— នាម

[អា-មេន-ឌិត—] aamendit—≈

(ម.ព. អាមេណ្ឌិត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាមោឃ! នាម

[អា-មោក] aamok≈

(ម.ព. មោឃ!)។

អាមោទ នាម a

[អា-មោ-ទៈ] aamout

សេចក្ដីរីករាយច្រើន; គ្រឿងឬក្លិនក្រអូបខ្លាំងឬក្រអូបសាយ, ក្រអូបឈ្ងប់,ដែលរីករាយច្រើន, ដែលមានអំណរខ្លាំង; ក្រអូបខ្លាំង, ក្រអូបសាយ។

អាមោទ គុណនាម b

[អា-មោ-ទៈ] aamout

ដែលរីករាយច្រើន, ដែលមានអំណរខ្លាំង; ក្រអូបខ្លាំង, ក្រអូបសាយ។

អាមោទ នាម

[អា-មោ-ទៈ-កៈ-ថា] aamout

សម្ដីរួសរាយឬស្រស់ស្រាយ, រាក់ទាក់, ចចាកអារ៉ាក, ចៅរ៉ៅ ដោយមានសេចក្ដីរីករាយ ឬដោយមានអំណរខ្លាំង។ (ព.កា.) :

អាមោទ នាម

[អា-មោ-ទៈ-គន់] aamout

ក្លិនក្រអូបខ្លាំង, ក្លិនក្រអូបសាយ។

អាមោទ នាម

[អា-មោ-ទៈ-បុស] aamout

ផ្កាដែលមានក្លិនក្រអូបខ្លាំងឬក្រអូបសាយ។

អាមោទ នាម

[អា-មោ-ទៈ-ភាប] aamout

ភាពឬដំណើរនៃអាមោទៈ។

អាមោទ នាម

[អា-មោ-ទៈ-រស់] aamout

រសនៃអាមោទៈ។

អាមោទ នាម

[អា-មោ-ទៈ-វា-ចា] aamout

(ម.ព. អាមោទកថា)។

អាមោទ នាម

[អា-មោ-ទៈ-វាត] aamout

(ម.ព. អាមោទវាចា)។

អាមោទៈ នាម

[អា-មោ-ទៈ] aamoteak≈

(ម.ព. អាមោទ)។

អាមោទ—

(ម.ព. អាមោទ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាមោទ— នាម

[អា-មោ-ទៈ—] aamoteak—≈

(ម.ព. អាមោទ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាម៉ាស់ គុណនាម

[អា-ម៉ាស់] aamas

ថោក, ថោកទាបឬទាបថោក; អាស្រូវ; អាប់, អាប់ឱន។

អាម៉ាស់ គុណនាម

[អា-ម៉ាស់-កេ] aamas

ថោកកេរ្តិ៍ឈ្មោះ។

អាម៉ាស់ គុណនាម

[អា-ម៉ាស់-មុក] aamas

ថោកមុខ, អាប់មុខ។

អាម៉េរិក

ជាតិមនុស្សអ្នកមានពូជកំណើតនៅក្នុងទ្វីបអាម៉េរិកនោះ។

អាម៉េរិក នាម ១)

[អា-ម៉េ-រិច] aamerik

(ភូមិ.) ឈ្មោះទ្វីបមួយក្នុងមនុស្សលោក នៅក្នុងចន្លោះលំហនៃមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិកនិងមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក (រាប់ចូលក្នុងចំនួនមហាទ្វីបទាំង ៥) :

អាម៉េរិក នាម ២)

[អា-ម៉េ-រិច] aamerik

ជាតិមនុស្សអ្នកមានពូជកំណើតនៅក្នុងទ្វីបអាម៉េរិកនោះ។

អាម៉េរិកឡាទីន

ប្រទេសនៅទ្វីបអាម៉េរិកប៉ែកកណ្ដាលនិងខាងត្បូង។ ប្រទេសតំបន់នេះច្រើនប្រើភាសាអេស្ប៉ាញនិងព័រទុយកាល់។

អាម៉េរិកឡាទីន នាម

[អា-ម៉េ-រិច-ឡា-ទីន] aamerichlatin≈

ប្រទេសនៅទ្វីបអាម៉េរិកប៉ែកកណ្ដាលនិងខាងត្បូង។ ប្រទេសតំបន់នេះច្រើនប្រើភាសាអេស្ប៉ាញនិងព័រទុយកាល់។

អាម៉្ញូស

(វេជ្ជ.) ស្រទាប់ក្នុងនៃភ្នាសទារកដែលអភិវឌ្ឍទៅតាមការរីកធំធាត់របស់ទារកនៅក្នុងផ្ទៃម្ដាយ :

អាម៉្ញូស នាម

[អា-ម៉្ញូស] aamnhus≈

(វេជ្ជ.) ស្រទាប់ក្នុងនៃភ្នាសទារកដែលអភិវឌ្ឍទៅតាមការរីកធំធាត់របស់ទារកនៅក្នុងផ្ទៃម្ដាយ :

អាម័យ នាម

[អា-ម៉ៃ] aamai≈

(ម.ព. អាមយ)។

អាយ សព្វនាម

[អាយ] ay

ដែលទីទៃពីពាក្យថា នាយ ឬ ខាងនាយ គឺខាងនេះ, ខាងឯណេះ :

អាយ កិរិយាសព្ទ

[ថា-នាយ-ថា-អាយ] ay

ថានេះថានោះ, ថានេះហើយថានោះទៀត :

អាយ គុណកិរិយា

[នាយ-អាយ] ay

ពីនេះពីនោះ, ខាងណេះខាងណោះ, ត្រង់ណេះត្រង់ណោះ :

អាយកូម

វិទ្យុទាក់ទង, ពាក្យនេះហៅតាមឈ្មោះក្រុមហ៊ុនផលិតវិទ្យុទាក់ទង។

អាយកូម នាម

[អាយ-កូម] aaykoum≈

វិទ្យុទាក់ទង, ពាក្យនេះហៅតាមឈ្មោះក្រុមហ៊ុនផលិតវិទ្យុទាក់ទង។

អាយខន

(ប.ព.) រូបគំនូរតូចលើអេក្រង់ដែលតំណាងឱ្យការបំពេញកិច្ចការអ្វីមួយ។

អាយខន នាម

[អាយ-ខន] aaykhno≈

(ប.ព.) រូបគំនូរតូចលើអេក្រង់ដែលតំណាងឱ្យការបំពេញកិច្ចការអ្វីមួយ។

អាយតនិបាត

ទីបំផុតនៃនាមសព្ទដែលសម្រេចដោយវិភត្តិនាមស្រេចហើយឬពាក្យប្រែរបស់វិភត្តិនាម, ដូចជា បុរិស "បុរស" ផ្សំនឹងវិភត្តិនាមជា បុរិសោ "រីបុរស", បុរិសំ "នូវបុរស", បុរិសេន "ដែលបុរស", បុរិសស្ស "ដល់បុរស" ឬ "នៃបុរស" ជាដើម; ឱ, º, ឯន, ស្ស ឬ រី, នូវ, ដែល, ដល់, នៃ ជា អាយតនិបាត (ព.វ.)។

អាយតនិបាត នាម

[អា-យ៉ៈ-តៈ-និ-បាត] aaytonibat

ទីបំផុតនៃនាមសព្ទដែលសម្រេចដោយវិភត្តិនាមស្រេចហើយឬពាក្យប្រែរបស់វិភត្តិនាម, ដូចជា បុរិស "បុរស" ផ្សំនឹងវិភត្តិនាមជា បុរិសោ "រីបុរស", បុរិសំ "នូវបុរស", បុរិសេន "ដែលបុរស", បុរិសស្ស "ដល់បុរស" ឬ "នៃបុរស" ជាដើម; ឱ, º, ឯន, ស្ស ឬ រី, នូវ, ដែល, ដល់, នៃ ជា អាយតនិបាត (ព.វ.)។

អាយតនៈ

សញ្ជាតិប្រទេសឬជាតិភូមិនៃហ្វូងសេះ (ប្រទេសដើមកំណើតសេះ)។

អាយតនៈ នាម

[អា-យ៉ៈ-តៈ-ណៈ] aayotaneak

លំនៅ; អណ្ដូង; សមោសរណដ្ឋាន; សញ្ជាតិប្រទេស ឬជាតិភូមិ; ហេតុឬការណ៍។ (ព.ពុ.) ភ្នែក, ត្រចៀក, ច្រមុះ, អណ្ដាត, កាយ, មនោ ទាំង ៦នេះ ហៅថា អាយតនៈ ខាងក្នុង (ហៅឱ្យពេញថា ចក្ខ្វាយតនៈ, សោតាយតនៈ, ឃានាយតនៈ, ជិវ្ហាយតនៈ, កាយាយតនៈ, មនាយតនៈ) ព្រោះជាលំនៅនៃអារម្មណ៍, ជាអណ្ដូងរបស់អារម្ម

អាយតនៈ នាម

[គៈ-វា-យៈ-តៈ-ណៈ] aayotaneak

សញ្ជាតិប្រទេសនៃហ្វូងគោ។

អាយតនៈ នាម

[ទេ-វា-យ៉ៈ-តៈ-ណៈ] aayotaneak

លំនៅរបស់ទេវតា (អាស្រមបង់បត់, មន្ទីរធំតូចដែលគេធ្វើចំពោះជាលំនៅនៃទេវតា, ដើមឈើធំឬទីណាមួយដែលជាចេតិយដ្ឋានរបស់ប្រជុំជន ដោយគេសន្មតជឿកាន់ថាជាលំនៅនៃទេវតា។

អាយតនៈ នាម

[មុត-តា-យៈ-តៈ-ណៈ] aayotaneak

ហេតុឬការណ៍ដែលនាំឱ្យរួច (ចាកទុក្ខ)។ល។ (ព.វ.) អាយតនៈ នេះជួនកាលគ្រាន់តែភ្ជាប់មកសម្រួលមាត់ឥតប្រែថាជាអ្វីក៏មាន (ហៅថា បទបូរណៈ ឬ សកត្ថ), ដូចជា កម្មាយតនៈ ការងារ, កិច្ចការ, របរ; អំពើ (ដូចគ្នានឹង កម្ម ទទេដែរ) ; សិប្បាយតនៈ សិប្បៈឬសិល្បៈ, សិល្ប៍ (ដូចគ្នានឹង សិប្ប ទទេដែរ)។

អាយតនៈ នាម

[រៈ-តៈ-ណា-យ៉ៈ-តៈ-ណៈ] aayotaneak

អណ្ដូងរតនវត្ថុ, អណ្ដូងត្បូង។

អាយតនៈ នាម

[សៈ-កុ-ណា-យ៉ៈ-តៈ-ណៈ] aayotaneak

សមោសរណដ្ឋាននៃហ្វូងបក្សី។

អាយតនៈ នាម

[សុ-វ៉ាន់-ណា-យៈ-តៈ-ណៈ] aayotaneak

កន្លែងកើតមាសឬអណ្ដូងមាស។

អាយតនៈ នាម

[អ៊ិស-សៈ-រ៉ា-យ៉ៈ-តៈ-ណៈ] aayotaneak

លំនៅរបស់ឥស្សរជន។

អាយតនៈ នាម

[អ័ស-សា-យ៉ៈ-តៈ-ណៈ] aayotaneak

សញ្ជាតិប្រទេសឬជាតិភូមិនៃហ្វូងសេះ (ប្រទេសដើមកំណើតសេះ)។

អាយតនៈ–

(ម.ព. អាយតនៈ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងចុងសព្ទដទៃ។

អាយតនៈ– នាម

[—អា-យ៉ៈ-តៈ-ណៈ] —aayaktaknak≈

(ម.ព. អាយតនៈ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងចុងសព្ទដទៃ។

អាយតភាព នាម

[អា-យ៉ៈ-តៈ-ភាប] aayaktakpheab≈

ភាពដែលពឹងអាស្រ័យលើអ្នកដទៃ។

អាយលម្ពាយ

ពាក្យក្លាយឃ្លាតពី អាលម្ពាយ (គួរឈប់ប្រើពាក្យឃ្លាតក្លាយនេះ, គួរប្រើពាក្យ អាលម្ពាយ វិញ)។

អាយលម្ពាយ នាម

[អាយ-ល័ម-ពាយ] aaylompeay

ពាក្យក្លាយឃ្លាតពី អាលម្ពាយ (គួរឈប់ប្រើពាក្យឃ្លាតក្លាយនេះ, គួរប្រើពាក្យ អាលម្ពាយ វិញ)។

អាយស្មា នាម

[អា-យ៉័ស-ស្មា] aayssmea≈

(ម.ព. អាយុស្មន្ត)។

អាយាចនៈ

ភាពឬដំណើរនៃការអញ្ជើញឬការនិមន្ត។

អាយាចនៈ នាម

[អា-យ៉ា-ចៈ-ណៈ] aayeachaneak

ការទទូចសូម; ការអង្វរ; ការជម្រាប; ការអញ្ជើញ, ការនិមន្ត, ការអារាធនា :

អាយាចនៈ នាម

[អា-យ៉ា-ចៈ-ណៈ-កៈ-ថា] aayeachaneak

ពាក្យសូម; ពាក្យអង្វរ; ពាក្យនិមន្តឬអញ្ជើញ។

អាយាចនៈ នាម

[អា-យ៉ា-ចៈ-ណៈ-បាត់] aayeachaneak

សំបុត្រអញ្ជើញឬនិមន្ត។

អាយាចនៈ នាម

[អា-យ៉ា-ចៈ-ណៈ-ភាប] aayeachaneak

ភាពឬដំណើរនៃការអញ្ជើញឬការនិមន្ត។

អាយាចន—

(ម.ព. អាយាចនៈ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាយាចន— នាម

[អា-យ៉ា-ចៈ-ណៈ—] aayachaknak—≈

(ម.ព. អាយាចនៈ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។