ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

អាពាធិក នាម b

[អា-ពា-ធិ-កៈ] ឬ [អា-ពា-ធិក] aapeathik

អ្នកមានជំងឺ, មនុស្សអ្នកឈឺ, អ្នកជំងឺ :

អាពាហ៍ពិពាហ៍

មង្គលការ គូបុរសស្ត្រីដែលបាននាំមកហើយនាំត្រឡប់ទៅវិញ (ពីរលើក) : តាមរូបសព្ទ អាវាហ (អាពាហ៍) ថា "នាំមក", វិវាហ (ពិពាហ៍) ថា "នាំត្រឡប់ទៅវិញ"; តាមអធិប្បាយក្នុងគម្ពីរកែសព្ទថា ការនាំកូនស្រីមកខាងលំនៅកូនប្រុស ហៅថា អាវាហៈ (អាពាហ៍), ការនាំកូនប្រុសត្រឡប់ទៅខាងលំនៅកូនស្រីវិញ ហ

អាពាហ៍ពិពាហ៍ នាម

[អា-ពា-ពិ-ពា] aapeahopipeah

មង្គលការ គូបុរសស្ត្រីដែលបាននាំមកហើយនាំត្រឡប់ទៅវិញ (ពីរលើក) : តាមរូបសព្ទ អាវាហ (អាពាហ៍) ថា "នាំមក", វិវាហ (ពិពាហ៍) ថា "នាំត្រឡប់ទៅវិញ"; តាមអធិប្បាយក្នុងគម្ពីរកែសព្ទថា ការនាំកូនស្រីមកខាងលំនៅកូនប្រុស ហៅថា អាវាហៈ (អាពាហ៍), ការនាំកូនប្រុសត្រឡប់ទៅខាងលំនៅកូនស្រីវិញ ហ

អាពុក

ឪ, ឪពុក, បិតា (ឥណ្ឌា អាវុក āvuka)។

អាពុក នាម

[អា-ពុក] aapuk

ឪ, ឪពុក, បិតា (ឥណ្ឌា អាវុក āvuka)។

អាពៀស

ពាក្យខ្មែរសម័យបុរាណ ប្រើក្លាយឃ្លាតមកពី អាពេស ដែលក្លាយមកពី សំ. អាវេឝ ។

អាពៀស កិរិយាសព្ទ

[អា-ពៀស] aapies

ពាក្យខ្មែរសម័យបុរាណ ប្រើក្លាយឃ្លាតមកពី អាពេស ដែលក្លាយមកពី សំ. អាវេឝ ។

អាព័ទ្ធ

ដែលគង់ គឺស្វិតសាច់កាប់មិនមុត (ដោយសូត្រមន្តអាគមសែកទឹកឬសែកសុរាផឹកជាដើម ...) :

អាព័ទ្ធ គុណនាម

[អា-ពាត់] aapoatthor

ដែលចងភ្ជាប់ឬចងរួតរឹត, ចងក្រៀក, ត្របែង; ដែលជាប់តៗមក។

អាព័ទ្ធ គុណនាម

[អា-ពាត់] aapoatthor

ដែលគង់ គឺស្វិតសាច់កាប់មិនមុត (ដោយសូត្រមន្តអាគមសែកទឹកឬសែកសុរាផឹកជាដើម ...) :

អាភរណៈ នាម ១)

[អា-ភៈ-រៈ-ណៈ] aaphoronak

គ្រឿងប្រដាប់កាយ, អលង្ករណ៍, អលង្ការ :

អាភរណៈ នាម ២)

[អា-ភៈ-រៈ-ណៈ] aaphoronak

គ្រឿងឥស្សរិយយសឬគ្រឿងតម្កើងកិត្តិយស (មេដាយ) ហៅថា អាភរណៈ ដែរ :

អាភស្សរ នាម

[អា-ភ័ស-សៈ-រ៉ៈ] aaphssor

ឈ្មោះព្រហ្មលោកជាន់ទី ៦ក្នុង ឋានរូបព្រហ្ម ១៦ជាន់ :

អាភស្សរ នាម

[អា-ភ័ស-សៈ-រ៉ៈ-ព្រំ] aaphssor

(ព.ពុ.) ពួកព្រហ្មដែលកើតនៅក្នុងឋានអាភស្សរ (កើតដោយផលនៃទុតិយជ្ឈាន)។

អាភស្សរៈ នាម

[អា-ភ័ស-សៈ-រ៉ៈ] aaphsasakrak≈

(ម.ព. អាភស្សរ)។

អាភា នាម

[អា-ភា] aaphea

រស្មី, ពន្លឺរស្មី។

អាភា នាម

[អា-ភា-ក] aaphea

ព្រះអាទិត្យ។

អាភា នាម

[អា-ភា-មន់-ឌល់] aaphea

មណ្ឌលរស្មី :

អាភាគីមី

(គីមី.) ផ្នែកមួយនៃគីមីវិទ្យាដែលសិក្សាអំពីប្រតិកម្មនៃពន្លឺ។

អាភាគីមី នាម

[អា-ភា-គី-មី] aapheakimi≈

(គីមី.) ផ្នែកមួយនៃគីមីវិទ្យាដែលសិក្សាអំពីប្រតិកម្មនៃពន្លឺ។

អាភាស

សុភាសិត, ពាក្យទំនឹមទំនៀម។

អាភាស នាម

[អា-ភាស] aapheas

ការនិយាយរកគ្នា, ការចរចាទៅវិញទៅមក, សន្ទនា។

អាភាស នាម

[អា-ភាស] aapheas

សុភាសិត, ពាក្យទំនឹមទំនៀម។

អាភិធម្មិក នាម

[អា-ភិ-ធ័ម-មិក] aaphithmmik

អ្នករៀនព្រះអភិធម្ម; អ្នកចេះព្រះអភិធម្ម។

អាភិសមាចារិក នាម

[អា-ភិ-សៈ-ម៉ា-ចា-រ៉ិក] aaphismeacharik

ការមានអភិសមាចារ; អ្នកដែលប្រកបដោយអភិសមាចារ។

អាភៀន

ដំណាំមួយប្រភេទ ដើមតូចៗកម្ពស់ប្រហែលនឹងដើមថ្នាំជក់ឬប្រហែលនឹងដើមស្ពៃដែលចេញផ្កាហើយ, ផ្លែមានជ័រ គេយកជ័រនោះមកកូរឱ្យខាប់សម្រាប់ប្រើការជក់បឺតលេបផ្សែង (នាំឱ្យញៀនជាប់) ឬប្រើការផ្សំថ្នាំកែរោគក៏បាន :

អាភៀន នាម

[អា-ភៀន] aaphien

ដំណាំមួយប្រភេទ ដើមតូចៗកម្ពស់ប្រហែលនឹងដើមថ្នាំជក់ឬប្រហែលនឹងដើមស្ពៃដែលចេញផ្កាហើយ, ផ្លែមានជ័រ គេយកជ័រនោះមកកូរឱ្យខាប់សម្រាប់ប្រើការជក់បឺតលេបផ្សែង (នាំឱ្យញៀនជាប់) ឬប្រើការផ្សំថ្នាំកែរោគក៏បាន :

អាភៀស

គេចវេះភៀសខ្លួន, ភៀសខ្លួនមិនឱ្យគេស្គាល់ :

អាភៀស កិរិយាសព្ទ

[អា-ភៀស] aaphies

គេចវេះភៀសខ្លួន, ភៀសខ្លួនមិនឱ្យគេស្គាល់ :

អាភេទ

ហេតុចម្លែកដែលស្រាប់តែកើតឡើង ឱ្យឃើញជាផ្នូល (ដូចយ៉ាងផ្កាយដុះកន្ទុយជាដើម) ឬអ្វីៗដែលមិនធ្លាប់ឃើញមានសោះ ស្រាប់តែបណ្ដាលកើតមានឡើងជាផ្នូល :

អាភេទ នាម

[អា-ភេត] aaphet

ហេតុចម្លែកដែលស្រាប់តែកើតឡើង ឱ្យឃើញជាផ្នូល (ដូចយ៉ាងផ្កាយដុះកន្ទុយជាដើម) ឬអ្វីៗដែលមិនធ្លាប់ឃើញមានសោះ ស្រាប់តែបណ្ដាលកើតមានឡើងជាផ្នូល :

អាភោគចិត្ត

ដំណើរនឹកជញ្ជឹង; ការតាំងចិត្ត, ការចងចិត្តនឹក, ការនឹកៗតែក្នុងចិត្តមិនបាច់ចេញវាចា :

អាភោគចិត្ត នាម

[អា-ភោ-គៈ-ចិត] aaphoukchett

ដំណើរនឹកជញ្ជឹង; ការតាំងចិត្ត, ការចងចិត្តនឹក, ការនឹកៗតែក្នុងចិត្តមិនបាច់ចេញវាចា :

អាម

ពាក្យឆ្លើយ, ឆ្លើយទទួល "ករុណា, កណា, បាទ, ច៎ាស, ចា, ច៎ា, អើ ...", ដូចជា អាម ភន្តេ! ករុណា ទានប្រោស! (សម្រាប់ប្រើតែខាង សំ. និង បា.)។

អាម បុព្វបទ

[អាម] aam

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ ឩម ថា ឩមអាម អាគមដែលមានពាក្យ ឩម ផ្ដើមជាមុន :

អាម គុណកិរិយា

[អា-ម៉ៈ] aam

ពាក្យឆ្លើយ, ឆ្លើយទទួល "ករុណា, កណា, បាទ, ច៎ាស, ចា, ច៎ា, អើ ...", ដូចជា អាម ភន្តេ! ករុណា ទានប្រោស! (សម្រាប់ប្រើតែខាង សំ. និង បា.)។

អាមក គុណនាម

[អា-ម៉ៈ-កៈ] aamok

ឆៅ; ស្រស់។

អាមក នាម

[អា-ម៉ៈ-កៈ-និ-វាប] aamok

បន្លែឬអន្លក់ស្រស់, ឆៅ។

អាមក នាម

[អា-ម៉ៈ-កៈ-និ-វា-ប៉ៈ] aamok

(ម.ព. អាមកនិវាប)។

អាមក នាម

[អា-ម៉ៈ-កៈ-បាត] aamok

បាត្រឆៅ (បាត្រដីដែលមិនទាន់បានដុត)។

អាមក នាម

[អា-ម៉ៈ-កៈ-ភ័ត] aamok

បាយឆៅ។

អាមក នាម

[អា-ម៉ៈ-កៈ-ភោ-ជន់] aamok

ភោជនឆៅ។

អាមក នាម

[អា-ម៉ៈ-កៈ-ភោ-ជី] aamok

អ្នកដែលចូលចិត្តបរិភោគអន្លក់ឆៅ; សត្វតិរច្ឆាន។

អាមក នាម

[អា-ម៉ៈ-កៈ-សុ-សាន] aamok

ស្មសានសម្រាប់ចោលអសុភស្រស់, ស្មសានដែលតម្កល់ឬកប់ខ្មោចស្រស់។

អាមក នាម

[អា-ម៉ៈ-កៈ-សូប] aamok

សម្លឆៅ។

អាមក នាម

[អា-ម៉ៈ-កៈ-ស្មៈ-សាន] aamok

(ម.ព. អាមកសុសាន)។

អាមក—

(ម.ព. អាមក) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាមក— នាម

[អា-ម៉ៈ-កៈ—] aamakkak—≈

(ម.ព. អាមក) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាមណាម

ដែលរាលដាលឬដាលរាល; ដែលឆ្លងពីមួយដាលរាលទៅរកមួយ :

អាមណាម កិរិយាសព្ទ a

[អាម-ណាម] aamonam

ដរធរ, រាលដាលឬដាលរាល; ប្រែក្លាយជា; ឆ្លងពីមួយដាលរាលទៅរកមួយ :

អាមណាម គុណនាម b

[អាម-ណាម] aamonam

ដែលរាលដាលឬដាលរាល; ដែលឆ្លងពីមួយដាលរាលទៅរកមួយ :

អាមន្តន នាម

[អា-ម៉ន់-តៈ-ណៈ] aamnton

ការហៅរក; ការអញ្ជើញ, ការនិមន្ត :

អាមន្តន នាម

[អា-ម៉ន់-តៈ-ណៈ-កៈ-ថា] aamnton

ពាក្យហៅរក; ពាក្យអញ្ជើញ ឬពាក្យនិមន្ត។

អាមន្តន នាម

[អា-ម៉ន់-តៈ-ណៈ-កិច] aamnton

កិច្ចនិមន្តឬអញ្ជើញ។

អាមន្តន នាម

[អា-ម៉ន់-តៈ-ណៈ-ប័ន] aamnton

សំបុត្រអញ្ជើញ, សំបុត្រអញ្ជើញភ្ញៀវ, សំបុត្រនិមន្ត។

អាមន្តន នាម

[អា-ម៉ន់-តៈ-ណៈ-បាត់] aamnton

(ម.ព. អាមន្តនបណ្ណ)។

អាមន្តន នាម

[អា-ម៉ន់-តៈ-ណៈ-ភាប] aamnton

ដំណើរអញ្ជើញឬនិមន្ត។

អាមន្តនៈ នាម

[អា-ម៉ន់-តៈ-ណៈ] aamnotaknak≈

(ម.ព. អាមន្តន)។

អាមន្តន—

(ម.ព. អាមន្តន) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាមន្តន— នាម

[អា-ម៉ន់-តៈ-ណៈ—] aamnotaknak—≈

(ម.ព. អាមន្តន) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាមយ នាម

[អា-ម៉ៈ-យ៉ៈ] aamoy

រោគ, អាពាធ, ព្យាធិ, ជំងឺ :

អាមយ នាម

[អា-ម៉ៈ-យ៉ៈ-ភាប] aamoy

ភាពនៃជំងឺ; ដំណើរមានជំងឺ, ការខ្វះសុខភាព។

អាមវាត

ខ្យល់ដែលបណ្ដាលឱ្យហើមពោះ, ខ្យល់ហើមពោះ; រោគហើមពោះ (បណ្ដាលអំពីការបរិភោគអាហារឆៅឬព្រោះអាហារមិនរលួយ)។ (ព.កា.) ប្រើជា អាមវាតោ, អាមវាតា តាមចំនួនកាព្យក៏បាន) :

អាមវាត នាម

[អា-ម៉ៈ-វាត] aamoveat

ខ្យល់ដែលបណ្ដាលឱ្យហើមពោះ, ខ្យល់ហើមពោះ; រោគហើមពោះ (បណ្ដាលអំពីការបរិភោគអាហារឆៅឬព្រោះអាហារមិនរលួយ)។ (ព.កា.) ប្រើជា អាមវាតោ, អាមវាតា តាមចំនួនកាព្យក៏បាន) :

អាមវាតា នាម

[អា-ម៉ៈ-វា-តា] aamakveata≈

(ម.ព. អាមវាត)។

អាមវាតោ នាម

[អា-ម៉ៈ-វា-តោ] aamakveatao≈

(ម.ព. អាមវាត)។

អាមសូល

ជំងឺចុកសៀតពោះ, ជំងឺចុកពោះ (បណ្ដាលអំពីការបរិភោគអាហារឆៅជាដើម) :

អាមសូល នាម

[អា-ម៉ៈ-សូល] aamosoul

ជំងឺចុកសៀតពោះ, ជំងឺចុកពោះ (បណ្ដាលអំពីការបរិភោគអាហារឆៅជាដើម) :

អាមាតិសារ

ជំងឺមួល (ព្រោះទាស់ចំណីណាមួយមានអាហារឆៅជាដើម)។

អាមាតិសារ នាម

[អា-ម៉ា-តិ-សា] aameatesar

ជំងឺមួល (ព្រោះទាស់ចំណីណាមួយមានអាហារឆៅជាដើម)។

អាមាត្យ

ដូចគ្នានឹង អមាត្យ ១ន. ដែរ។ សំ. ជា អមាត្យ ក៏បាន, អាមាត្យ ក៏បាន។

អាមាត្យ នាម

[អា-ម៉ាត] aameatyar

ដូចគ្នានឹង អមាត្យ ១ន. ដែរ។ សំ. ជា អមាត្យ ក៏បាន, អាមាត្យ ក៏បាន។

អាមាសយ នាម

[អា-ម៉ា-សៈ-យ៉ៈ] aameasoy

ក្រពះអាហារ, ក្រពះបាយ។

អាមាសយ នាម

[អា-ម៉ា-សៈ-យ៉ា-ពាត] aameasoy

(ម.ព. អាមាសយរោគ)។

អាមាសយរោគ

ជំងឺក្រពះ គឺជាជំងឺដែលកើតនៅក្រពះ, ជំងឺក្រពះពិការ។

អាមាសយរោគ នាម

[អា-ម៉ា-សៈ-យ៉ៈ-រោក] aameasyorouk

ជំងឺក្រពះ គឺជាជំងឺដែលកើតនៅក្រពះ, ជំងឺក្រពះពិការ។

អាមិស នាម

[អា-មិស] aamis

សាច់ (ដែលប្រើជាអាហារ) ; នុយ; របស់ជាគ្រឿងទាក់ចិត្តឬជាគ្រឿងជន្លជន្លេញចិត្ត; លាភៈ, សក្ការៈ ឬលាភសក្ការៈ; ទាន, ទេយ្យទាន ឬទេយ្យវត្ថុ; ចតុប្បច្ច័យ; អាហារ :

អាមិស នាម

[អា-មិ-សៈ-ទាន] aamis

ការឱ្យអាមិសៈ; ការឱ្យចតុប្បច្ច័យ (ជាគូគ្នានឹង ធម្មទាន)។

អាមិស នាម

[អា-មិ-សៈ-ទា-យក់] aamis

អ្នកឱ្យអាមិសៈ។

អាមិស នាម

[អា-មិ-សៈ-ទា-យិ-កា] aamis

(ម.ព. អាមិសទាយក)។

អាមិស នាម

[អា-មិ-សៈ-បូ-ជា] aamis

បូជាដោយអាមិសៈ។