អាណា នាម
[អា-ណា-វី-តិក-កៈ-ម៉ៈ] aana
ការប្រព្រឹត្តកន្លងឬល្មើសច្បាប់បញ្ញត្តិ, ការប្រព្រឹត្តបំពានច្បាប់។
ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។
[អា-ណា-វី-តិក-កៈ-ម៉ៈ] aana
ការប្រព្រឹត្តកន្លងឬល្មើសច្បាប់បញ្ញត្តិ, ការប្រព្រឹត្តបំពានច្បាប់។
[អា-ណា-វី-តិ-ក្រំ] aana
(ម.ព. អាណាវីតិក្កមៈ)។
ខេត្តដែនដែលនៅក្នុងអំណាចការគ្រប់គ្រងនៃមហាក្សត្រឬរដ្ឋបាលមួយៗ :
[អា-ណា-ខែត] aanakhaet≈
ខេត្តដែនដែលនៅក្នុងអំណាចការគ្រប់គ្រងនៃមហាក្សត្រឬរដ្ឋបាលមួយៗ :
(ម.ព. អាណាចក្រ)។
[អា-ណា-ច័ក] aanachka≈
(ម.ព. អាណាចក្រ)។
អំណាចដែលប្រព្រឹត្តទៅក្នុងមួយជុំខេត្តដែន ដូចជាកង់រទេះ គឺអំណាចនៃការគ្រប់គ្រងប្រទេសមួយៗផ្សាយទៅជុំវិញប្រទេសនោះ (ពាក្យនេះ ប្រើជាគូគ្នានឹង សាសនចក្ក ឬ ពុទ្ធចក្ក ឬក៏ សាសនចក្រ, ពុទ្ធចក្រ) :
[អា-ណា-ច័ក] aanachka≈
អំណាចដែលប្រព្រឹត្តទៅក្នុងមួយជុំខេត្តដែន ដូចជាកង់រទេះ គឺអំណាចនៃការគ្រប់គ្រងប្រទេសមួយៗផ្សាយទៅជុំវិញប្រទេសនោះ (ពាក្យនេះ ប្រើជាគូគ្នានឹង សាសនចក្ក ឬ ពុទ្ធចក្ក ឬក៏ សាសនចក្រ, ពុទ្ធចក្រ) :
(ម.ព. កាយវិភាគវិទ្យា)។
[អា-ណា-តូ-មី] aanatoumi≈
(ម.ព. កាយវិភាគវិទ្យា)។
(ប្រវត្តិ.) ទឹកដីកាន់កាប់និងគ្រប់គ្រងផ្ទាល់ដោយប្រជាជាតិមួយដែលនៅក្រៅពីព្រំដែនរបស់ខ្លួននិងនៅតែផ្សារភ្ជាប់ជាមួយមាតុធានីដោយរក្សាទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធខាងនយោបាយនិងសេដ្ឋកិច្ច។
[អា-ណា-និ-គំ] aananikom
និគមដែលនៅក្នុងអាណាខេត្ត; និគមដែលឋិតនៅក្នុងអំណាច; រដ្ឋដែលតាំងនៅក្នុងអំណាចនៃបរទេស, ស្រុកចំណុះគេ។
[អា-ណា-និ-គំ] aananikom
(ប្រវត្តិ.) ទឹកដីកាន់កាប់និងគ្រប់គ្រងផ្ទាល់ដោយប្រជាជាតិមួយដែលនៅក្រៅពីព្រំដែនរបស់ខ្លួននិងនៅតែផ្សារភ្ជាប់ជាមួយមាតុធានីដោយរក្សាទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធខាងនយោបាយនិងសេដ្ឋកិច្ច។
(ប្រវត្តិ.) ការធ្វើអាជីវកម្មខាងផលប្រយោជន៍ដោយទាញយកនូវវត្ថុធាតុដើម កម្លាំងពលកម្ម ទីតាំងយុទ្ធសាស្ត្រ កន្លែងរស់នៅ។ល។ ពីដែនដីមួយសម្រាប់ជាផលប្រយោជន៍ចំពោះមាតុធានីរបស់ខ្លួន តាមរយៈការយកពន្ធដារ ជួនកាលពីនិគមជន ជួនកាលពីក្រុមហ៊ុននានាដែលធ្វើអាជីវកម្មលើធនធានរ៉ែឬធនធានផ្សេងទៀត
[អា-ណា-និ-គំ-មៈ-កំា] aananikummeakkama≈
(ប្រវត្តិ.) ការធ្វើអាជីវកម្មខាងផលប្រយោជន៍ដោយទាញយកនូវវត្ថុធាតុដើម កម្លាំងពលកម្ម ទីតាំងយុទ្ធសាស្ត្រ កន្លែងរស់នៅ។ល។ ពីដែនដីមួយសម្រាប់ជាផលប្រយោជន៍ចំពោះមាតុធានីរបស់ខ្លួន តាមរយៈការយកពន្ធដារ ជួនកាលពីនិគមជន ជួនកាលពីក្រុមហ៊ុននានាដែលធ្វើអាជីវកម្មលើធនធានរ៉ែឬធនធានផ្សេងទៀត
(ម.ព. និគមជន)។
[អា-ណា-និ-គំ-មៈ-ជន់] aananikummeakchno≈
(ម.ព. និគមជន)។
(វិ.ន.) ទម្រង់ដោយឡែកមួយនៃប្រព័ន្ធនយោបាយ ឬលទ្ធិនិងការអនុវត្តជាក់ស្ដែង ដែលនៅក្នុងនោះ មហាអំណាចមានលក្ខណៈរឹងប៉ឹងទៅបាន ដោយសារការឈ្លានពាន ការកាន់កាប់ទឹកដី និងប្រជាជននៃប្រទេសដែលគេហៅថាប្រទេសអាណានិគម :
[អា-ណា-និ-គំ-និ-យំ] aananikumniyum≈
លទ្ធិឬអធ្យាស្រ័យនៃជនខ្លះ ដែលចូលចិត្តតែខាងជ្រៀតជ្រែកវាយដណ្ដើមយកប្រទេសដទៃ មកធ្វើជាស្រុកចំណុះរបស់ខ្លួន។
[អា-ណា-និ-គំ-និ-យំ] aananikumniyum≈
(វិ.ន.) ទម្រង់ដោយឡែកមួយនៃប្រព័ន្ធនយោបាយ ឬលទ្ធិនិងការអនុវត្តជាក់ស្ដែង ដែលនៅក្នុងនោះ មហាអំណាចមានលក្ខណៈរឹងប៉ឹងទៅបាន ដោយសារការឈ្លានពាន ការកាន់កាប់ទឹកដី និងប្រជាជននៃប្រទេសដែលគេហៅថាប្រទេសអាណានិគម :
អ្នកបញ្ជាចំណូលចំណាយ :
[អា-ណា-ប៉ាក់] aanabak≈
អ្នកបញ្ជាចំណូលចំណាយ :
(កសិ.) ជំងឺបង្កដោយបរាសិតស្ថិតក្នុងសន្តានអឺលីស្យាសេអា ពួកអាណាប្លាស្មា កើតចំពោះគោ ក្របី ចៀម ពពែ ឆ្កែ សេះ បង្កង់ ក្ដាន់ ឈ្លូស ប្រើស អូដ្ឋ ... ប៉ុន្តែគោជាសត្វដែលរងការរាតត្បាតខ្លាំងជាងគេ ពិសេសគឺគោពេញវ័យ :
[អា-ណា-ប្លា-ស្មូស] aanableasmus≈
(កសិ.) ជំងឺបង្កដោយបរាសិតស្ថិតក្នុងសន្តានអឺលីស្យាសេអា ពួកអាណាប្លាស្មា កើតចំពោះគោ ក្របី ចៀម ពពែ ឆ្កែ សេះ បង្កង់ ក្ដាន់ ឈ្លូស ប្រើស អូដ្ឋ ... ប៉ុន្តែគោជាសត្វដែលរងការរាតត្បាតខ្លាំងជាងគេ ពិសេសគឺគោពេញវ័យ :
(ច្ប.) ការគ្រប់គ្រងបីបាច់ ថែរក្សាទ្រព្យសម្បត្តិ រូបកាយរបស់អនីតិជនដែលគ្មានអ្នកអំណាចមេបា ឬរបស់អសមត្ថជន។
[អា-ណា-ព្យា-បាល] aanapyeabal≈
អ្នកគ្រប់គ្រងរក្សាអាណាខេត្ត ឬការគ្រប់គ្រងរក្សាអាណាខេត្ត, ដែលគ្រប់គ្រងរក្សាអាណាខេត្ត :
[អា-ណា-ព្យា-បាល] aanapyeabal≈
អ្នកគ្រប់គ្រង មើលថែរក្សា គាំពារកូនចៅឬអ្នកក្នុងបន្ទុក :
[អា-ណា-ព្យា-បាល] aanapyeabal≈
(ច្ប.) ការគ្រប់គ្រងបីបាច់ ថែរក្សាទ្រព្យសម្បត្តិ រូបកាយរបស់អនីតិជនដែលគ្មានអ្នកអំណាចមេបា ឬរបស់អសមត្ថជន។
(វេជ្ជ.) ឱសថជំនួយកម្លាំង។
[អា-ណា-ឡឹប-ទិច] aanaloebtich≈
(វេជ្ជ.) ឱសថជំនួយកម្លាំង។
(វេជ្ជ.) (ម.ព. ជំនួយកម្លាំង)។
[អា-ណា-ឡឹប-ស៊ី] aanaloebsi≈
(វេជ្ជ.) (ម.ព. ជំនួយកម្លាំង)។
(ប.ព.) សញ្ញាដែលតម្លៃរបស់វា អាចប្រែប្រួលជាប់ៗគ្នាតាមពេល, ដែលទាក់ទងនឹងប្រព័ន្ធឬគ្រឿងមួយដែលមានរលកសញ្ញាប្រែប្រួលជាប់ៗគ្នាតាមពេល :
[អា-ណា-ឡូក] aanalouk≈
(ប.ព.) សញ្ញាដែលតម្លៃរបស់វា អាចប្រែប្រួលជាប់ៗគ្នាតាមពេល, ដែលទាក់ទងនឹងប្រព័ន្ធឬគ្រឿងមួយដែលមានរលកសញ្ញាប្រែប្រួលជាប់ៗគ្នាតាមពេល :
(ម.ព. អាណា) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[អា-ណា—] aana—≈
(ម.ព. អាណា) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
ជនដែលនៅក្នុងអំណាចគេ, ជនអ្នកនៅក្រោមអំណាចនៃបុគ្គលដទៃ; ជនជាតិនានាដែលនៅអាស្រ័យប្រកបមុខរបរក្នុងប្រទេសដទៃ :
[អា-ណិ-កៈ-ជន់] aanekochon
ជនដែលនៅក្នុងអំណាចគេ, ជនអ្នកនៅក្រោមអំណាចនៃបុគ្គលដទៃ; ជនជាតិនានាដែលនៅអាស្រ័យប្រកបមុខរបរក្នុងប្រទេសដទៃ :
អាណិតស្រងោចលន្លោចចិត្ត :
[អា-ណិត] anit
នឹកអាសូរ, មានករុណា, នឹកស្រងោចលន្លោចចិត្តទៅរក, នឹកប្រណី :
[អា-ណិត-អៈ-ណាត] anit
អាណិតអ្នកដែលឥតទីពឹងឬឥតទីពំនាក់; អាណិតអាសូរពន់ពេក :
[អា-ណិត-អា-ណោច] anit
អាណិតស្រងោចលន្លោចចិត្ត :
អាណិតខ្លោចចិត្តឬអាណិតស្រងោចខ្លោចចិត្ត :
[អា-ណិត-អា-សូ] aanetaasou≈
អាណិតខ្លោចចិត្តឬអាណិតស្រងោចខ្លោចចិត្ត :
(រូប.) ប៉ូលវិជ្ជមានឬអេឡិចត្រូដនៃគ្រឿងអគ្គិសនីមួយ។
[អា-ណូត] aanout≈
(រូប.) ប៉ូលវិជ្ជមានឬអេឡិចត្រូដនៃគ្រឿងអគ្គិសនីមួយ។
(វេជ្ជ.) អាការៈរីកប៉ោងភ្នាសសរសៃឈាម ដែលបង្កឱ្យកើតមានជាអាតេរ៉ូម។
[អា-ណេ-វ្រីស] aanevris≈
(វេជ្ជ.) អាការៈរីកប៉ោងភ្នាសសរសៃឈាម ដែលបង្កឱ្យកើតមានជាអាតេរ៉ូម។
ដែលស្រងោចលន្លោចក្រៃពេក :
[អា-ណោច] aanaoch
ស្រងោចលន្លោចចិត្ត; នឹកអាណិតខ្លោចចិត្ត :
[អា-ណោច] aanaoch
ដែលស្រងោចលន្លោចក្រៃពេក :
(ម.ព. អាណោចអាធ័ម)។
[អា-ណោច-អា-ធ័ម] aanaochaathmo≈
(ម.ព. អាណោចអាធ័ម)។
ស្រងោចលន្លោចចិត្តពោរពេញដោយទុក្ខឬចង្អៀតចិត្តណែនតឹងស្ទើរប្រេះទ្រូង :
[អា-ណោច-អា-ធ័ម] aanaochaathmo≈
ស្រងោចលន្លោចចិត្តពោរពេញដោយទុក្ខឬចង្អៀតចិត្តណែនតឹងស្ទើរប្រេះទ្រូង :
(ម.ព. អាតាបី)។
[អា-តា-ប៉ិ-ណី] aatabeni
(ម.ព. អាតាបី)។
អ្នកដែលមានការព្យាយាមកម្ដៅបាប គឺអ្នកដែលខំប្រឹងប្រព្រឹត្តធម៌យ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ ដើម្បីដុតបំផ្លាញបង់នូវគ្រឿងសៅហ្មងចិត្ត, ដើម្បីឱ្យរីងស្ងួតកិលេស, អ្នកដែលប្រព្រឹត្តតបៈយ៉ាងមុតមាំ។
[អា-តា-ប៉ី] aatabei
អ្នកដែលមានការព្យាយាមកម្ដៅបាប គឺអ្នកដែលខំប្រឹងប្រព្រឹត្តធម៌យ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ ដើម្បីដុតបំផ្លាញបង់នូវគ្រឿងសៅហ្មងចិត្ត, ដើម្បីឱ្យរីងស្ងួតកិលេស, អ្នកដែលប្រព្រឹត្តតបៈយ៉ាងមុតមាំ។
ការព្យាយាមកម្ដៅបាបឬកម្ដៅកិលេស គឺការព្យាយាមដ៏មុតមាំដើម្បីដុតបំផ្លាញបង់នូវគ្រឿងសៅហ្មងចិត្ត, ដើម្បីឱ្យរីងស្ងួតកិលេស; ការប្រព្រឹត្តតបៈយ៉ាងមុតមាំ :
[អា-តា-ប៉ៈ] aatabak
កម្ដៅព្រះអាទិត្យ, កម្ដៅថ្ងៃ; គ្រឿងកម្ដៅ; ចង្អើរ។
[អា-តា-ប៉ៈ] aatabak
ការព្យាយាមកម្ដៅបាបឬកម្ដៅកិលេស គឺការព្យាយាមដ៏មុតមាំដើម្បីដុតបំផ្លាញបង់នូវគ្រឿងសៅហ្មងចិត្ត, ដើម្បីឱ្យរីងស្ងួតកិលេស; ការប្រព្រឹត្តតបៈយ៉ាងមុតមាំ :
(ម.ព. អាតុរមន្ទីរ)។
[អា-តុ-រ៉ៈ] aator
ដែលក្ដៅអន្ទះអន្ទែង; មានជំងឺ, ឈឺ; ដែលមានជំងឺគ្រុនក្ដៅខ្លាំង។
[អា-តុ-រ៉ៈ] aator
ជំងឺ; ជំងឺក្ដៅ, ជំងឺគ្រុនក្ដៅខ្លាំង។
[អា-តុ-រ៉ៈ-គ្រឹះ] aator
(ម.ព. អាតុរមន្ទីរ)។
[អា-តុ-រ៉ៈ-ភាប] aator
ភាពនៃជំងឺឬភាពនៃជំងឺគ្រុនក្ដៅខ្លាំង។
[អា-តុ-រ៉ៈ-មន់-ទី] aator
មន្ទីរពេទ្យ។
[អា-តុ-រ៉ៈ-រូប] aator
រូបដែលមានសភាពជាអ្នកឈឺ, រូបដែលកំពុងមានជំងឺ។
(ម.ព. អាតុរ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[អា-តុ-រ៉ៈ—] aatorak—≈
(ម.ព. អាតុរ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
(គីមី.) ភាគល្អិតតូចបំផុតនៃអង្គធាតុ ដែលសម្គាល់លក្ខណៈគីមីនៃអង្គធាតុនោះ :
[អា-តូម] aatoum≈
(គីមី.) ភាគល្អិតតូចបំផុតនៃអង្គធាតុ ដែលសម្គាល់លក្ខណៈគីមីនៃអង្គធាតុនោះ :
(ទស្សនៈ.) ទ្រឹស្ដីបុរាណរបស់ដេម៉ូគ្រីត អេពីគួ និងលុយក្រែស ដែលថា ចុណ្ណភាគសុទ្ធល្អិតបំផុត មិនអាចបំបែកតទៅទៀតបាន និងមិនអាចបំផ្លាញបាន គឺជាសមាសភាពមូលដ្ឋាននៃចក្រវាលទាំងមូល។
[អា-តូម-និ-យំ] aatoumniyum≈
(ទស្សនៈ.) ទ្រឹស្ដីបុរាណរបស់ដេម៉ូគ្រីត អេពីគួ និងលុយក្រែស ដែលថា ចុណ្ណភាគសុទ្ធល្អិតបំផុត មិនអាចបំបែកតទៅទៀតបាន និងមិនអាចបំផ្លាញបាន គឺជាសមាសភាពមូលដ្ឋាននៃចក្រវាលទាំងមូល។
(ម.ព. កោះផ្កាថ្ម)។
[អា-តូល] aatoul≈
(ម.ព. កោះផ្កាថ្ម)។
(វេជ្ជ.) គីស្ដកើតឡើងដោយសារកំណកខ្ទុះនៃមុន។
[អា-តេ-រ៉ូម] aateroum≈
(វេជ្ជ.) គីស្ដកើតឡើងដោយសារកំណកខ្ទុះនៃមុន។
សន្លឹកបៀម៉្យាងនៅក្នុងល្បែងបៀ កំណត់ថាមួយគ្រាប់ :
[អាត់] aat
តូច; ក្រិស។
[សេក-អាត់] aat
ឈ្មោះសត្វសេកមួយប្រភេទ មាឌតូចចំពុះខ្មៅ (អ្នកស្រុកខ្លះហៅ សេកក្រិច, ខ្លះហៅ សេកក្រិស "សេកតូច"។
[ស្វាយ-អាត់] aat
ឈ្មោះស្វាយមួយប្រភេទផ្លែតូចៗជាងស្វាយទាំងពួង។
[អាត់] aat
មេក្រមីដែលកើតនៅក្រោមស្បែកមនុស្ស, មានទឹករងៃថ្លាៗ (បន្តិចបន្តួច) នាំបណ្ដាលឱ្យរមាស់, ច្រើនកើតត្រង់ចង្វែកដៃ, បាតដៃ និងម្រាមដៃជាងកន្លែងឯទៀត :
[អាត់] aat
ថតសំឡេងចូលទៅកាស្សែតដោយប្រើម៉ាញ៉េ :
[អាត់] aat
សន្លឹកបៀម៉្យាងនៅក្នុងល្បែងបៀ កំណត់ថាមួយគ្រាប់ :
ចលនាសរីរាង្គដែលទាញពីក្រៅចូលក្នុងខុសពីទម្រង់ដើម។
[អាត់-ដុ-កំា] aatdokama≈
ចលនាសរីរាង្គដែលទាញពីក្រៅចូលក្នុងខុសពីទម្រង់ដើម។
រវល់តែ, អាល័យតែ :
[អាត់-តែ] aatotae
រវល់តែ, អាល័យតែ :
(ម.ព. អាត្មឃាត)។
[អា-ត្មៈ] aatmar
អាត្មា (ខ្លួន; ចិត្ត)។
[អា-ត្មៈ-ក្រឹត] aatmar
ដែលនាំបណ្ដាលពីខ្លួនឯង :
[អា-ត្មៈ-គត់] aatmar
ចំពោះខ្លួន, ផ្ទាល់ខ្លួន :
[អា-ត្មៈ-គៈ-តិ] aatmar
ដំណើរចិត្ត។
[អា-ត្មៈ-គ្រា-ហិ-ណី] aatmar
(ម.ព. អាត្មគ្រាហិន)។
[អា-ត្មៈ-គ្រា-ហិន] aatmar
អ្នកដែលឃើញតែប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន។
[អា-ត្មៈ-ឃាត] aatmar
អត្តឃាត (ការសម្លាប់ខ្លួន)។
[អា-ត្មៈ-ជាត] aatmar
(ម.ព. អាត្មជៈ)។
[អា-ត្មៈ-ជៈ] aatmar
បុត្រ (ប្រើបានទាំងបុត្រនិងបុត្រី)។