ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

អាចរិយ នាម

[អា-ចៈ-រ៉ិ-យ៉ៈ-ប៉ូ-ជៈ-កៈ] aachoriy

(ម.ព. អាចរិយបូជក)។

អាចរិយ នាម

[អា-ចៈ-រ៉ិ-យ៉ៈ-បូ-ជា] aachoriy

ការប្រគេនឬជូនអ្វីៗដល់គ្រូ; គ្រឿងបូជាអាចារ្យ។

អាចរិយ នាម

[អា-ចៈ-រ៉ិ-យ៉័ប-ប៉ា-ចា] aachoriy

អាចារ្យដែលជាប្រធានឬជាប្រមុខរបស់អាចារ្យ គឺអាចារ្យរបស់អាចារ្យឬគ្រូរបស់គ្រូ :

អាចរិយ នាម

[អា-ចៈ-រ៉ិ-យ៉ៈ-ព្យា-ក] aachoriy

ទំនាយគ្រូ។

អាចរិយ នាម

[អា-ចៈ-រ៉ិ-យ៉ៈ-ភាក] aachoriy

ចំណែកដែលត្រូវបានអាចារ្យ, រង្វាន់គ្រូ។

អាចរិយ នាម

[អា-ចៈ-រ៉ិ-យ៉ៈ-ភាប] aachoriy

ភាពនៃអាចារ្យ, បែបភាពឬបែបបទរបស់អាចារ្យ ឬសម្រាប់អាចារ្យ។

អាចរិយ នាម

[អា-ចៈ-រ៉ិ-យ៉ៈ-វ័ត] aachoriy

វត្តប្រតិបត្តិដែលសិស្សត្រូវធ្វើចំពោះគ្រូ។

អាចរិយ នាម

[អា-ចៈ-រ៉ិ-យ៉ៈ-វាត] aachoriy

វាទៈរបស់អាចារ្យ :

អាចរិយ នាម

[អា-ចៈ-រ៉ិ-យ៉ុ-ប៉័ច-ឈា] aachoriy

អាចារ្យនិងឧបជ្ឈាយ៍។

អាចរិយ នាម

[អា-ចៈ-រ៉ិ-យ៉ោ-វ៉ាត] aachoriy

ឱវាទនៃអាចារ្យ, ដំបូន្មានគ្រូ។

អាចរិយវាទី នាម

[អា-ចៈ-រ៉ិ-យ៉ៈ-វា-ទី] aachakreyakveati≈

អ្នកដែលច្រើនតែពោលអាងវាទៈរបស់គ្រូ :

អាចរិយុ—

(ម.ព. អាចរិយ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាចរិយុ— នាម

[អា-ចៈ-រ៉ិ-យ៉ុ—] aachakreyo—≈

(ម.ព. អាចរិយ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាចរិយោ—

(ម.ព. អាចរិយ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាចរិយោ— នាម

[អា-ចៈ-រ៉ិ-យ៉ោ—] aachakreyao—≈

(ម.ព. អាចរិយ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាចរិយ—

(ម.ព. អាចរិយ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាចរិយ— នាម

[អា-ចៈ-រ៉ិ-យ៉ៈ—] aachakreyak—≈

(ម.ព. អាចរិយ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាចារ នាម

[អា-ចា-រ៉ៈ] aachar

ការប្រព្រឹត្ត, ចរិយា; ឫក, ឫកពា, មារយាទ, ឫកមារយាទ; បែបបទ, សណ្ដាប់ធ្នាប់ :

អាចារ នាម

[អា-ចា-រ៉ៈ-កុ-សល់] aachar

អ្នកដែលឈ្លាសក្នុងការរក្សាមារយាទឱ្យល្អ។

អាចារ នាម

[អា-ចា-រ៉ៈ-កុ-សៈ-ឡា] aachar

(ម.ព. អាចារកុសល)។

អាចារ នាម

[អា-ចា-រ៉ៈ-កោ-សល់] aachar

(ម.ព. អាចារកោសល្ល)។

អាចារ នាម

[អា-ចា-រ៉ៈ-កោ-សល់] aachar

ភាពជាអ្នកឈ្លាសក្នុងការរក្សាមារយាទឱ្យល្អ។

អាចារ នាម

[អា-ចា-រ៉ៈ-វិ-នៃ] aachar

ច្បាប់សម្រាប់រក្សាមារយាទឱ្យល្អ, ឱ្យត្រឹមត្រូវ។

អាចារ នាម

[អា-ចា-រ៉ៈ-វិ-ប័ត] aachar

វិបត្តិមារយាទ គឺខូចមារយាទ, ខូចឫក។

អាចារ នាម

[អា-ចា-រ៉ៈ-សំ-ប័ត] aachar

ការបរិបូណ៌ដោយមារយាទល្អ គឺដំណើរមានមារយាទល្អឬត្រឹមត្រូវ។

អាចារ នាម

[អា-ចា-រ៉ៈ-ស័ម-ប៉ៈ-ទា] aachar

(ម.ព. អាចារសម្បត្តិ)។

អាចារ នាម

[អា-ចា-រ៉ៈ-សំ-ប័ន] aachar

អ្នកដែលបរិបូណ៌ដោយមារយាទល្អ។

អាចារ នាម

[អា-ចា-រ៉ៈ-ស័ម-ប៉័ន-ណា] aachar

(ម.ព. អាចារសម្បន្ន)។

អាចារ នាម

[អា-ចា-រ៉ៈ-សាស] aachar

ក្បួននិយាយពីអាចារៈ; វិទ្យាសាស្ត្រចែងអំពីចរិយា, ឫកពា, សណ្ដាប់ធ្នាប់របស់មនុស្ស។

អាចារ នាម

[អា-ចា-រ៉ា-រ៉ិ-យ៉ៈ] aachar

(ម.ព. អរិយ)។

អាចារា—

(ម.ព. អាចារ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាចារា— នាម

[អា-ចា-រ៉ា—] aachara—≈

(ម.ព. អាចារ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាចារី

អ្នកមានអាចារៈ គឺអ្នកដែលមានមារយាទត្រឹមត្រូវ, មានឫកពាល្អ។

អាចារី នាម

[អា-ចា-រ៉ី] aachari

អ្នកមានអាចារៈ គឺអ្នកដែលមានមារយាទត្រឹមត្រូវ, មានឫកពាល្អ។

អាចារៈ នាម

[អា-ចា-រ៉ៈ] aacharak≈

(ម.ព. អាចារ)។

អាចារ្យ នាម

[អា-ចា] aacharyor

អ្នកប្រដៅឬហាត់មារយាទ; អ្នកប្រព្រឹត្តល្អ, អ្នកកាន់ត្រឹមត្រូវ, អ្នកត្រឹមត្រូវ, អ្នកដែលសិស្សត្រូវគោរព, អ្នកធ្វើប្រយោជន៍ដល់សិស្ស, អ្នកបង្រៀនចំណេះគេ, គ្រូ, គ្រូបង្រៀន :

អាចារ្យ នាម

[អា-ចា-កាន់-ពេ-លា] aacharyor

អ្នកដែលពិនិត្យមើលហើយកំណត់ឫក្សពារពេលាល្អឱ្យគូស្វាមីភរិយាក្នុងមង្គលការអាពាហ៍ពិពាហ៍។

អាចារ្យ នាម

[អា-ចា-កោ-ជុក] aacharyor

អ្នកដែលពិនិត្យមើលឫក្សពារហើយកំណត់វេលាឱ្យគេក្នុងមង្គលកោរជុក។

អាចារ្យ នាម

[អា-ចា-កោ-សក់] aacharyor

(ម.ព. អាចារ្យកោរជុក)។

អាចារ្យ នាម

[អា-ចា-បញ់-ចុះ-ធាត] aacharyor

អ្នកដែលចេះក្បួនឬពិធីបញ្ចុះធាតុ។

អាចារ្យ នាម

[អា-ចា-យោ-គី] aacharyor

អាចារ្យជាប្រមុខនៃអ្នកភ្លុកទាំង ៤នាក់ក្នុងការធ្វើឈាបនកិច្ច ឬអាចារ្យនាំមុខសព។

អាចារ្យ នាម

[អា-ចា-សំ-រ៉ាប់-វ័ត] aacharyor

(ម.ព. អាចារ្យវត្ត)។

អាចារ្យវត្ត

ឧបាសកដែលជាប្រមុខក្នុងការចាត់ចែងកិច្ចការផ្សេងៗក្នុងវត្ត (ក្នុងសម័យបុរាណហៅ អារាមិក ឬ អារាមិកជន; សម័យបច្ចុប្បន្ននេះ លុះតែមន្ត្រីអ្នករាជការរដ្ឋបាលក្នុងនាទីយល់ព្រមផង ទើបធ្វើជាអាចារ្យវត្តបាន) :

អាចារ្យវត្ត នាម

[អា-ចា-វ័ត] aachavta≈

ឧបាសកដែលជាប្រមុខក្នុងការចាត់ចែងកិច្ចការផ្សេងៗក្នុងវត្ត (ក្នុងសម័យបុរាណហៅ អារាមិក ឬ អារាមិកជន; សម័យបច្ចុប្បន្ននេះ លុះតែមន្ត្រីអ្នករាជការរដ្ឋបាលក្នុងនាទីយល់ព្រមផង ទើបធ្វើជាអាចារ្យវត្តបាន) :

អាចារ្យ—

(ម.ព. អាចារ្យ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាចារ្យ— នាម

[អា-ចា—] aacha—≈

(ម.ព. អាចារ្យ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាចារ–

(ម.ព. អាចារ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងចុងសព្ទដទៃ :

អាចារ– នាម

[—អា-ចា] —aacha≈

(ម.ព. អាចារ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងចុងសព្ទដទៃ :

អាចារ—

(ម.ព. អាចារ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាចារ— នាម

[អា-ចា-រ៉ៈ—] aacharak—≈

(ម.ព. អាចារ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាចិណ្ណ គុណនាម a

[អា-ចិន] aachenn

ដែលបានសន្សំឬអប់រំទុកមកហើយ, ដែលធ្លាប់ប្រព្រឹត្ត, ធ្លាប់កាន់, ធ្លាប់ធ្វើ ថ្នឹកមកហើយ; ដែលជាប់ជានិស្ស័យតមកមិនដាច់។

អាចិណ្ណ គុណកិរិយា b

[អា-ចិន] aachenn

ជាញឹកញយ, ជានិច្ចកាល :

អាចិណ្ណ នាម

[អា-ចិន-ណៈ-កាំ] aachenn

កម្មដែលបានសន្សំមក គឺបុណ្យឬបាបដែលបានធ្វើហើយញឹកញយឬធ្វើតែម្ដងពីរដងទេ ប៉ុន្តែនឹកឃើញរឿយៗចាំបានមិនភ្លេច :

អាចិណ្ណ នាម

[អា-ចិន-ណៈ-កុ-សល់] aachenn

កុសលដែលបានសន្សំមករឿយៗ។

អាចិណ្ណ នាម

[អា-ចិន-ណៈ-ទ្រ័ប] aachenn

ទ្រព្យឬសម្បត្តិដែលគេសន្សំទុក។

អាចិណ្ណ នាម

[អា-ចិន-ណៈ-ធន់] aachenn

(ម.ព. អាចិណ្ណទ្រព្យ)។

អាចិណ្ណ នាម

[អា-ចិន-ណៈ-បាប] aachenn

បាបឬអកុសលដែលបានសន្សំមកញឹកញយ។

អាចិណ្ណ នាម

[អា-ចិន-ណៈ-វ័ត] aachenn

វត្តប្រតិបត្តិដែលធ្លាប់តែធ្វើរៀងមក។

អាចិណ្ណ នាម

[អា-ចិន-ណៈ-សៈ-ម៉ា-ចា] aachenn

សមាចារដែលបានសន្សំជាប់ជានិស្ស័យមក។

អាចិណ្ណ នាម

[អា-ចិន-ណៈ-ហិ-រ៉ាញ់] aachenn

ប្រាក់ដែលគេសន្សំទុកមិនឱ្យរផាត់រទាំង, ប្រាក់សន្សំ។

អាចិណ្ណ នាម

[អា-ចិន-ណា-កុ-សល់] aachenn

(ម.ព. អាចិណ្ណបាប)។

អាចិណ្ណា—

(ម.ព. អាចិណ្ណ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាចិណ្ណា— នាម

[អា-ចិន-ណា—] aachenna—≈

(ម.ព. អាចិណ្ណ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាចិណ្ណ—

(ម.ព. អាចិណ្ណ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាចិណ្ណ— នាម

[អា-ចិន-ណៈ—] aachennak—≈

(ម.ព. អាចិណ្ណ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាជានីយ

ដូចគ្នានឹង អាជានេយ្យ ដែរ (ប៉ុន្តែ អាជានីយ សម្រាប់ប្រើក្នុងកាព្យ, អាជានេយ្យ ប្រើជាសាធារណៈ)។

អាជានីយ នាម

[អា-ជា-នី] aacheaniy

ដូចគ្នានឹង អាជានេយ្យ ដែរ (ប៉ុន្តែ អាជានីយ សម្រាប់ប្រើក្នុងកាព្យ, អាជានេយ្យ ប្រើជាសាធារណៈ)។

អាជានេយ្យ

សេះសិន្ធពមានល្បឿនលឿនរួសរាន់ទាន់ចិត្ត។

អាជានេយ្យ នាម

[អា-ជា-នៃ] aacheaneyy

អ្នកដែលដឹងសេចក្ដីឆាប់រួសរាន់, អ្នកមានចិត្តរួស, អ្នករហ័សដឹង។

អាជានេយ្យ នាម

[អា-ជា-នៃ] aacheaneyy

សេះមានពូជល្អ, សេះមានពូជលឿន; សេះមានល្បឿនលឿនរួសរាន់ទាន់ចិត្ត; សេះល្អដែលបង្ហាត់បានបទ :

អាជានេយ្យ នាម

[សេះ-សិន-ធប់-អា-ជា-នៃ] aacheaneyy

សេះសិន្ធពមានល្បឿនលឿនរួសរាន់ទាន់ចិត្ត។

អាជានៃយ នាម

[អា-ជា-នៃ] aacheaneyy

(ម.ព. អាជានេយ្យ២)។

អាជិ នាម

[អា-ជិ] aachi

សង្គ្រាម, ចម្បាំង។

អាជិ នាម

[អា-ជិ-ភូម] aachi

ទីសង្គ្រាម, កន្លែងច្បាំងគ្នា, សមរភូមិ។

អាជិ នាម

[អា-ជិ-សិ-រ៉័ស] aachi

បន្ទាយបោះទ័ព, កន្លែងសំចតកងទ័ព (ប្រែថា "ទ័ពស្រួច ឬកងទ័ពមុខ" ក៏បាន, ដូចគ្នានឹង សង្គ្រាមសីរ្ស ដែរ)។

អាជិ នាម

[អា-ជិ-ស្ឋាន] aachi

(ម.ព. អាជិភូមិ)។

អាជីព

(ទស្សនៈ.) លំដាប់តគ្នានៃសកម្មភាពនិងអាកប្បកិរិយាដែលទាក់ទងទៅនឹងការងារបុគ្គលម្នាក់ៗ ទាំងឥរិយាបថ តម្លៃ និងបំណងប្រាថ្នាក្នុងជីវិត។

អាជីព នាម ១)

[អា-ជីប] ah chip

ដំណើរនៅមានជីវិត, ការនៅរស់; ការចិញ្ចឹមជីវិត, ដំណើរធ្វើការរបរចិញ្ចឹមជីវិត :

អាជីព នាម ២)

[អា-ជីប] ah chip

(ទស្សនៈ.) លំដាប់តគ្នានៃសកម្មភាពនិងអាកប្បកិរិយាដែលទាក់ទងទៅនឹងការងារបុគ្គលម្នាក់ៗ ទាំងឥរិយាបថ តម្លៃ និងបំណងប្រាថ្នាក្នុងជីវិត។

អាជីវ នាម

[អា-ជី-វៈ] aachiv

(ម.ព. អាជីព)។

អាជីវ នាម

[អា-ជី-វៈ-ប៉ា-រ៉ិ-សុត] aachiv

សេចក្ដីបរិសុទ្ធ ព្រោះការចិញ្ចឹមជីវិតត្រឹមត្រូវ។

អាជីវ នាម

[អា-ជី-វៈ-ប៉ា-រ៉ិ-សុត-ធិ-សិល] aachiv

សីលរបស់បព្វជិតអ្នកមានសេចក្ដីបរិសុទ្ធព្រោះការចិញ្ចឹមជីវិតត្រឹមត្រូវ (ម.ព. ចតុប្បារិសុទ្ធិសីល ផង)។

អាជីវ នាម

[អា-ជី-វ័ប-ប៉ៈ-វុត] aachiv

ដំណើរប្រព្រឹត្តទៅនៃជីវិត ឬមុខការរបរសម្រាប់ចិញ្ចឹមជីវិត។

អាជីវ នាម

[អា-ជី-វ័ប-ប្រ-ព្រឹត] aachiv

(ម.ព. អាជីវប្បវុត្តិ)។

អាជីវក

បព្វជិតពួកមួយ អ្នកប្រកាន់លទ្ធិផ្សេងពីពុទ្ធសាសនា, រាប់ចូលក្នុងពួកនិគ្រន្ថតិរ្ថិយ; បើអ្នកបួសភេទស្ត្រីហៅ អាជិវិកា (ក្នុងពុទ្ធកាល មានតែក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា)។

អាជីវក នាម

[អា-ជី-វក់] aachivok

បព្វជិតពួកមួយ អ្នកប្រកាន់លទ្ធិផ្សេងពីពុទ្ធសាសនា, រាប់ចូលក្នុងពួកនិគ្រន្ថតិរ្ថិយ; បើអ្នកបួសភេទស្ត្រីហៅ អាជិវិកា (ក្នុងពុទ្ធកាល មានតែក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា)។

អាជីវកម្ម នាម ១)

[អា-ជី-វៈ-កាំ] aachivkamm

ការប្រកបមុខរបរចិញ្ចឹមជីវិត; ការចាត់ចែងធ្វើយកផលពីដំណាំ, ពីឈើព្រៃ, ពីព្រះធរណីជាដើម; ទីដីដែលគេប្រកបធ្វើការយកផលនោះៗ :

អាជីវកម្ម នាម ២)

[អា-ជី-វៈ-កាំ] aachivkamm

មុខរបរជំនួញ ការជួញដូរ។