ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

អាកោខ្ទិះ

ឈ្មោះនំមួយប្រភេទធ្វើពីម្សៅខ្សាយ ស្ករ ច្របល់ជាមួយមេដំបែ ដាក់ចំហុយក្នុងពែងឬចានមួយរយៈ រួចចាក់ខ្ទិះដូងពីលើចម្អិនបន្ត (អាចរោយល្ងម៉ដ្ឋឬសាច់ដូងកោសពីលើនៅពេលឆ្អិន) :

អាកោខ្ទិះ នាម

[អា-កោ-ខ្ទិះ] aakaokhtieah≈

ឈ្មោះនំមួយប្រភេទធ្វើពីម្សៅខ្សាយ ស្ករ ច្របល់ជាមួយមេដំបែ ដាក់ចំហុយក្នុងពែងឬចានមួយរយៈ រួចចាក់ខ្ទិះដូងពីលើចម្អិនបន្ត (អាចរោយល្ងម៉ដ្ឋឬសាច់ដូងកោសពីលើនៅពេលឆ្អិន) :

អាកោដ

សូរវាយ, សំពង, ទួង; ដំ; គោះ។

អាកោដ កិរិយាសព្ទ

[អា-កោ-ដៈ] ឬ [អា-កោត] aakaod

វាយ, សំពង, ទួង; ដំ; គោះ។

អាកោដ នាម

[អា-កោ-ដៈ-កាំ] aakaod

ការវាយ, សំពង, ទួង; ដំ; គោះ។

អាកោដ នាម

[អា-កោ-ដៈ-ទ័ន] aakaod

អន្លូង។

អាកោដ នាម

[អា-កោ-ដៈ-ស័ប] aakaod

សូរវាយ, សំពង, ទួង; ដំ; គោះ។

អាក់ កិរិយាសព្ទ ១)

[អាក់] aak

ទើសទាក់, ខកខាន, ឈប់ដោយមានអាការៈទើសទាក់ :

អាក់ កិរិយាសព្ទ ២)

[អាក់] aak

មានថ្នាំងថ្នាក់ក្នុងចិត្ត នាំឱ្យមិនចង់ចួប មិនចង់ឃើញ :

អាក់ កិរិយាសព្ទ

[អន់-អាក់] aak

អន់ចិត្តមានថ្នាំងថ្នាក់ឬស្រយង់ចិត្ត, តូចចិត្ត, រវាតគំនិតបន្តិចៗ; អន់ចិត្តស្រឡេត។

អាក់ កិរិយាសព្ទ

[អន់-អាក់] aak

(ម.ព. អាក់អន់ ក្នុង អន់)។

អាក់ នាម

[អាក់] aak

(ម.ព. អ័ក្ស១)។

អាក់ខាន កិរិយាសព្ទ

[អាក់-ខាន] aakkhan≈

(ម.ព. ខកខាន)។

អាក់ទីណូព្យាបាល

(វេជ្ជ.) វិធីព្យាបាលជំងឺ ដោយប្រើកាំរស្មីស្វាយអ៊ុលត្រា, កាំរស្មីក្រហមអាំងប្រា។

អាក់ទីណូព្យាបាល នាម

[អាក់-ទី-ណូ-ព្យា-បាល] aaktinoupyeabal≈

(វេជ្ជ.) វិធីព្យាបាលជំងឺ ដោយប្រើកាំរស្មីស្វាយអ៊ុលត្រា, កាំរស្មីក្រហមអាំងប្រា។

អាក់ទីណូមហារីក

(វេជ្ជ.) ជំងឺមហារីកស្បែក ដែលបង្កឡើងដោយរំភាយរស្មីព្រះអាទិត្យ។

អាក់ទីណូមហារីក នាម

[អាក់-ទី-ណូ-ម-ហា-រីក] aaktinoumoharik≈

(វេជ្ជ.) ជំងឺមហារីកស្បែក ដែលបង្កឡើងដោយរំភាយរស្មីព្រះអាទិត្យ។

អាក់ទីណូវិទ្យា

(វេជ្ជ.) វិទ្យាសាស្ត្រដែលសិក្សាអំពីផលប៉ះពាល់នៃរំភាយរស្មី ជាពិសេសកាំរស្មីស្វាយអ៊ុលត្រា, ក្រហមអាំងប្រា... នៃព្រះអាទិត្យ ក្នុងផ្នែកជីវវេជ្ជសាស្ត្រ។

អាក់ទីណូវិទ្យា នាម

[អាក់-ទី-ណូ-វិត-ទ្យា] aaktinouvittyea≈

(វេជ្ជ.) វិទ្យាសាស្ត្រដែលសិក្សាអំពីផលប៉ះពាល់នៃរំភាយរស្មី ជាពិសេសកាំរស្មីស្វាយអ៊ុលត្រា, ក្រហមអាំងប្រា... នៃព្រះអាទិត្យ ក្នុងផ្នែកជីវវេជ្ជសាស្ត្រ។

អាក់ទីនីត

(វេជ្ជ.) អាការៈរលាកស្បែក ដែលបង្កឡើងដោយរំភាយរស្មីព្រះអាទិត្យ។

អាក់ទីនីត នាម

[អាក់-ទី-នីត] aaktinit≈

(វេជ្ជ.) អាការៈរលាកស្បែក ដែលបង្កឡើងដោយរំភាយរស្មីព្រះអាទិត្យ។

អាក់ទីវ៉ាទ័រ

(គីមី.) វត្ថុធាតុរូបឬគីមី ដែលជួយពន្លឿនជីវប្រតិកម្ម។

អាក់ទីវ៉ាទ័រ នាម

[អាក់-ទី-វ៉ា-ទ័រ] aaktivatro≈

(គីមី.) វត្ថុធាតុរូបឬគីមី ដែលជួយពន្លឿនជីវប្រតិកម្ម។

អាក់ទីវ៉ាស្យុង នាម

[អាក់-ទី-វ៉ា-ស្យុង] aaktivasyung≈

ការពន្លឿនជីវប្រតិកម្មដោយប្រើអាក់ទីវ៉ាទ័រ។

អាក់សូន

ពយធំវែងមួយបែកចេញពីតួកោសិកាណឺរ៉ូន មានមុខងារបញ្ជូនព័ត៌មានចេញពីតួកោសិកាណឺរ៉ូន។

អាក់សូន នាម

[អាក់-សូន] aaksoun≈

ពយធំវែងមួយបែកចេញពីតួកោសិកាណឺរ៉ូន មានមុខងារបញ្ជូនព័ត៌មានចេញពីតួកោសិកាណឺរ៉ូន។

អាក់សេស

(ប.ព.) លទ្ធភាពក្នុងការចូលទៅប្រើប្រព័ន្ធកុំព្យូទ័រឬកម្មវិធីកុំព្យូទ័រ។

អាក់សេស នាម ១)

[អាក់-សេស] aakses≈

(ប.ព.) ការបញ្ជូនទិន្នន័យទៅវិញទៅមកក្នុងមេម៉ូរី។

អាក់សេស នាម ២)

[អាក់-សេស] aakses≈

(ប.ព.) លទ្ធភាពក្នុងការចូលទៅប្រើប្រព័ន្ធកុំព្យូទ័រឬកម្មវិធីកុំព្យូទ័រ។

អាក់សែ

(វេជ្ជ.) អាការៈជំងឺកើតឡើងយ៉ាងទាន់ហន់ខ្លាំងក្លា ដែលមានរយៈពេលខ្លីជាបន្តបន្ទាប់និងទៀងទាត់។

អាក់សែ នាម

[អាក់-សែ] aaksae≈

(វេជ្ជ.) អាការៈជំងឺកើតឡើងយ៉ាងទាន់ហន់ខ្លាំងក្លា ដែលមានរយៈពេលខ្លីជាបន្តបន្ទាប់និងទៀងទាត់។

អាក្រក់

ដែលមិនល្អ, ពុំប្រសើរ, ពុំប្រពៃ :

អាក្រក់ គុណនាម

[អា-ក្រក់] ah krork

ដែលមិនល្អ, ពុំប្រសើរ, ពុំប្រពៃ :

អាក្រម

ការឆ្លងរួចផុត; ការចូលលុក; ការចូលតយុទ្ធគ្នា; ការប្រាបប្រាម :

អាក្រម នាម

[អា-ក្រំ] aakram

ការឆ្លងរួចផុត; ការចូលលុក; ការចូលតយុទ្ធគ្នា; ការប្រាបប្រាម :

អាក្រាត គុណនាម a

[អា-ក្រាត] aakrat

ដែលលែងខ្លួនធ្លាំងទទេ ឥតស្លៀកដណ្ដប់សោះ ឬដែលគ្រាន់តែដណ្ដប់ ប៉ុន្តែមិនស្លៀកបិទបាំងកេរខ្មាស, ដែលស្រាតធ្លាំង :

អាក្រាត កិរិយាសព្ទ b

[អា-ក្រាត] aakrat

ស្រាត :

អាក្រី

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ អាក្រក់ ថា អាក្រក់អាក្រី គឺមិនសមរម្យ មិនគប្បីសោះ (ជាពិសេសទាក់ទងនឹងសីលធម៌) :

អាក្រី បុព្វបទ

[អា-ក្រី] aakri≈

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ អាក្រក់ ថា អាក្រក់អាក្រី គឺមិនសមរម្យ មិនគប្បីសោះ (ជាពិសេសទាក់ទងនឹងសីលធម៌) :

អាក្រីឌ

ទីសម្រាប់លេង, ទីលេងកម្សាន្ត, កីឡាឋាន ឬកីឡាភូមិ :

អាក្រីឌ នាម

[អា-ក្រេត] aakreid

ការលេង, ការលេងកម្សាន្ត, ល្បែងកម្សាន្ត, កីឡា។

អាក្រីឌ នាម

[អា-ក្រី-ឌៈ-គិ-រី] aakreid

ភ្នំសម្រាប់ឡើងទៅលេងកម្សាន្ត, ភ្នំកីឡា។

អាក្រីឌ នាម

[អា-ក្រី-ឌៈ-ប-រ៉ៈ-ពត់] aakreid

(ម.ព. អាក្រីឌគិរី)។

អាក្រីឌ នាម

[អា-ក្រី-ឌៈ-ភូម] aakreid

(ម.ព. អាក្រីឌស្ថាន)។

អាក្រីឌ នាម

[អា-ក្រី-ឌៈ-ស្ថាន] aakreid

ទីសម្រាប់លេង, ទីលេងកម្សាន្ត, កីឡាឋាន ឬកីឡាភូមិ :

អាក្រីឌ—

(ម.ព. អាក្រីឌ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាក្រីឌ— នាម

[អា-ក្រី-ឌៈ—] aakrideak—≈

(ម.ព. អាក្រីឌ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាក្រូឌីនី

(វេជ្ជ.) អាការៈឈឺចុកចាប់នៅប្រអប់ដៃនិងប្រអប់ជើងនៃកុមារដែលមានអាយុពី៦ទៅ៨ឆ្នាំ។

អាក្រូឌីនី នាម

[អា-ក្រូ-ឌី-នី] aakrudini≈

(វេជ្ជ.) អាការៈឈឺចុកចាប់នៅប្រអប់ដៃនិងប្រអប់ជើងនៃកុមារដែលមានអាយុពី៦ទៅ៨ឆ្នាំ។

អាក្រូប៉ាតូវិទ្យា នាម

[អា-ក្រូ-ប៉ា-តូ-វិត-ទ្យា] aakrubatouvittyea≈

(វេជ្ជ.) វិទ្យាសាស្ត្រដែលសិក្សាអំពីជំងឺនៅផ្នែកចុងនៃសព៌ាង្គកាយ។

អាក្រូប៉ាទី

(វេជ្ជ.) ជំងឺដែលកើតមាននៅតែខាងចុងដៃ ចុងជើង និងក្បាល។

អាក្រូប៉ាទី នាម

[អា-ក្រូ-ប៉ា-ទី] aakrubati≈

(វេជ្ជ.) ជំងឺដែលកើតមាននៅតែខាងចុងដៃ ចុងជើង និងក្បាល។

អាក្រូប៉ូស្ទីត នាម

[អា-ក្រូ-ប៉ូ-ស្ទីត] aakruboustit≈

(វេជ្ជ.) អាការៈរលាកផ្នែកខាងចុងស្បែកគ្របក្បាលលិង្គ។

អាក្រូមីគ្រី

(វេជ្ជ.) អាការៈរួមតូចខុសប្រក្រតីនៃក្បាល ចុងដៃ និងចុងជើងពីកំណើត។

អាក្រូមីគ្រី នាម

[អា-ក្រូ-មី-គ្រី] aakrumikri≈

(វេជ្ជ.) អាការៈរួមតូចខុសប្រក្រតីនៃក្បាល ចុងដៃ និងចុងជើងពីកំណើត។

អាក្រូមេលី នាម

[អា-ក្រូ-មេ-លី] aakrumeli≈

(វេជ្ជ.) ផ្នែកខាងចុងនៃដៃនិងជើង។

អាក្រូសក្លេរ៉ូស នាម

[អា-ក្រូស-ក្លេ-រ៉ូស] aakrusklerous≈

(វេជ្ជ.) អាការៈក្រិនស្បែកផ្នែកខាងចុងដៃ ចុងជើង និងក្បាល។

អាក្រូសាំងដាក់ទីលី នាម

[អា-ក្រូ-សាំង-ដាក់-ទី-លី] aakrusaamngdaktili≈

(វេជ្ជ.) វិរូបភាពដែលចុងម្រាមដៃឬចុងម្រាមជើង ស្អិតជាប់គ្នាពីកំណើត។

អាក្រូស្យាណូស

(វេជ្ជ.) អាការៈមិនប្រក្រតីរបស់ស្បែក ដោយចុងដៃ ចុងជើង ឡើងពណ៌ខៀវស្លេកជាប្រចាំ។ អាការៈនេះកម្រកើតមាននៅច្រមុះ ត្រចៀក ថ្ពាល់ និងផ្នែកខាងក្រោយនៃដើមដៃ។

អាក្រូស្យាណូស នាម

[អា-ក្រូ-ស្យា-ណូស] aakrusyeanous≈

(វេជ្ជ.) អាការៈមិនប្រក្រតីរបស់ស្បែក ដោយចុងដៃ ចុងជើង ឡើងពណ៌ខៀវស្លេកជាប្រចាំ។ អាការៈនេះកម្រកើតមាននៅច្រមុះ ត្រចៀក ថ្ពាល់ និងផ្នែកខាងក្រោយនៃដើមដៃ។

អាក្រោធ កិរិយាសព្ទ

[អា-ក្រោត] aakraoth

ក្រោធខ្លាំង, ខឹងច្រឡោត។

អាក្រោធ គុណនាម

[អា-ក្រោត] aakraoth

ដែលខឹងខ្លាំង។

អាក្រោធ នាម

[អា-ក្រោ-ធៈ-ចិត] aakraoth

ចិត្តក្រោធខ្លាំង។

អាក្រោធន នាម

[អា-ក្រោ-ធន់] aakraothon

កំហឹងខ្លាំង (ប្រើជា អាក្រោធន៍ ក៏បាន)។

អាក្រោស

ការបណ្ដើរមនុស្សមានទោសឱ្យដើរស្រែកប្រកាសទោសកំហុសរបស់ខ្លួនឱ្យសាធារណជនបានឮទូទៅ (ធ្វើជាផ្លូវរាជការ) :

អាក្រោស នាម ១)

[អា-ក្រោស] aakraos

ពាក្យគរហា, ពាក្យនិន្ទា; បណ្ដាសា; ពាក្យជេរប្រទេចឮខ្លាំងៗ; ការស្រែកគំហកឬគំរាម, ការសង្ឃកដាក់។

អាក្រោស នាម ២)

[អា-ក្រោស] aakraos

ការស្រែកដោយមានកំហឹងខ្លាំងភ្លេចគិតដល់សេចក្ដីអៀនខ្មាស ប្រកាសទោសអ្នកដែលឈ្លោះប្រកែកនឹងខ្លួន ឱ្យអ្នកស្រុកភូមិផងរបងជាមួយបានឮរាល់គ្នា :

អាក្រោស នាម ៣)

[អា-ក្រោស] aakraos

ការបណ្ដើរមនុស្សមានទោសឱ្យដើរស្រែកប្រកាសទោសកំហុសរបស់ខ្លួនឱ្យសាធារណជនបានឮទូទៅ (ធ្វើជាផ្លូវរាជការ) :

អាខ្យា

នាម, ឈ្មោះ, អធិវចនៈ; ការស្រែកហៅ; ការហៅឈ្មោះ, ការហៅតាមឈ្មោះដែលរៀងក្នុងបញ្ជី :

អាខ្យា នាម

[អា-ខ្យា] aakhya

នាម, ឈ្មោះ, អធិវចនៈ; ការស្រែកហៅ; ការហៅឈ្មោះ, ការហៅតាមឈ្មោះដែលរៀងក្នុងបញ្ជី :

អាខ្យាត

ឈ្មោះប្រភេទមួយនៃវេយ្យាករណ៍ភាសាសំស្ក្រឹតនិងបាលី និយាយអំពីកិរិយាសព្ទផ្សេងៗ :

អាខ្យាត គុណនាម

[អា-ខ្យាត] aakhyat

ដែលបានពោលឬនិយាយរួចហើយ។

អាខ្យាត នាម

[អា-ខ្យា-តៈ-កិ-រ៉ិ-យ៉ា] aakhyat

កិរិយាអាខ្យាតឬបទអាខ្យាត (សំ. អាខ្យាតក្រិយា ឬ អាខ្យាតបទ)។

អាខ្យាត នាម

[អា-ខ្យា-តៈ-ប៉័ច-ចៃ] aakhyat

បច្ច័យអាខ្យាត (សំ. អាខ្យាតប្រត្យយ)។

អាខ្យាត នាម

[អា-ខ្យា-តៈ-បត់] aakhyat

(ម.ព. អាខ្យាតកិរិយា)។

អាខ្យាត នាម

[អា-ខ្យាត] aakhyat

ឈ្មោះប្រភេទមួយនៃវេយ្យាករណ៍ភាសាសំស្ក្រឹតនិងបាលី និយាយអំពីកិរិយាសព្ទផ្សេងៗ :

អាខ្យាន

ការប្រាប់, ការនិយាយប្រាប់; ការបូរបាច់ឬរៀបរាប់ប្រាប់, ការតំណាលប្រាប់; រឿងតំណាល, រឿងនិទានដែលនិយាយតំណាលតៗមក។

អាខ្យាន នាម

[អា-ខ្យាន] aakhyan

ការប្រាប់, ការនិយាយប្រាប់; ការបូរបាច់ឬរៀបរាប់ប្រាប់, ការតំណាលប្រាប់; រឿងតំណាល, រឿងនិទានដែលនិយាយតំណាលតៗមក។

អាគតដ្ឋាន នាម ១)

[អា-គៈ-ត័ត-ឋាន] aaktodthan

ទីដែលមក គឺទីដែលស្រង់ឬចម្លងយកមក, ទីដើម; ដំណើរសេចក្ដីឬរឿង, ពាក្យដែលមានគោលចារឹក :

អាគតដ្ឋាន នាម ២)

[អា-គៈ-ត័ត-ឋាន] aaktodthan

(ច្ប.) ទីដែលដកស្រង់ឬចម្លងយកមក។

អាគតសញ្ញា

សញ្ញាប្រាប់សេចក្ដីថា មកពី មានរូបសណ្ឋានជាធ្នូ () នេះដែលត្រូវប្រើជា ទស្សន + អាការៈ > ទស្សនាការ (ទស្សន និង អាការៈ ទៅជា ទស្សនាការ)។

អាគតសញ្ញា នាម

[អា-គៈ-តៈ-ស័ញ-ញ៉ា] aaktosonhnhea

សញ្ញាប្រាប់សេចក្ដីថា មកពី មានរូបសណ្ឋានជាធ្នូ () នេះដែលត្រូវប្រើជា ទស្សន + អាការៈ > ទស្សនាការ (ទស្សន និង អាការៈ ទៅជា ទស្សនាការ)។

អាគន្តុ

អ្នកដែលទើបមកដល់ថ្មី, ភ្ញៀវ, ភ្ញៀវដែលមករក។