ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

អាករា— នាម

[អា-កៈ-រ៉ា—] aakakra—≈

(ម.ព. អាករ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាករ—

(ម.ព. អាករ{¥¥}១{££}) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាករ— នាម

[អា-កៈ-រ៉ៈ—] aakakrak—≈

(ម.ព. អាករ១) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាការ នាម

[អា-កា-រ៉ៈ] ឬ [អា-កា] aakar

គ្រឿងសម្គាល់, លក្ខណៈជាគ្រឿងសម្គាល់, ជាគ្រឿងសង្កេត; រូបរាង, ទ្រង់ទ្រាយ; ភិនភេទ, ភិនភាគ; វិធី, បែបបទ, បែបភាព, លំនាំ; ទំនង; ឫកពា, កិរិយា; សភាព; គុណសម្បត្តិ :

អាការ នាម

[អា-កា-រ៉ៈ-កិ-រ៉ិ-យ៉ា] aakar

ឫកពាកិរិយា, លំនាំសមសារ។

អាការ នាម

[អា-កា-រ៉ៈ-សន់-ឋាន] aakar

ទ្រង់ទ្រាយជាគ្រឿងសម្គាល់, បែបភាពច្បាស់លាស់ :

អាការ នាម

[អា-កា-រ៉ៈ] ឬ [អា-កា] aakar

ចំណែកឬអវយវៈតូចធំរបស់រូបកាយ :

អាការសាហាវ នាម

[អា-កា-សា-ហាវ] aakarsahav

(សព្ទអារក្ស) ស្រា (មេមត់ខ្លះហៅ ទឹកសាហាវ)។

អាការៈ នាម

[អា-កា-រ៉ៈ] aakarak≈

(ម.ព. អាការៈ១)។

អាកាស នាម ១)

[អា-កាស] akas

ប្រទេសវាលល្ហល្ហេវធ្លុងត្លេវ, ទីវាលធេងទទេ, ចន្លោះធេងទទេ; លំហមេឃ; ទីឱកាសដែលមានផ្លូវខ្យល់; ចន្លោះដែលមានខ្យល់ចេញចូលបាន :

អាកាស នាម ២)

[អា-កាស] akas

លំហមានខ្យល់, ផ្លូវខ្យល់ :

អាកាស នាម

[អា-កា-សៈ-ក័ក-ក្សា] akas

កណ្ដាប់មេឃ។

អាកាស នាម

[អា-កា-សៈ-កៈ-សិន] akas

កសិណដែលមានអាកាសជាអារម្មណ៍ឬដែលយកអាកាសជាអារម្មណ៍។

អាកាស នាម

[អា-កា-សៈ-គង់-គា] akas

គង្គានាអាកាស គឺធារទឹកឬធ្នារទឹកឯអាកាស (ទឹកក្នុងអាកាស)។

អាកាស នាម

[អា-កា-សៈ-គា-មិន] akas

អ្នកដែលទៅតាមអាកាសបាន គឺពួកសត្វដែលហើរបាន (ប្រើដោយសន្មតតាមសម័យនិយម, អ្នកជិះយន្តហោះ ក៏គួរហៅដូច្នេះបានដែរ។

អាកាស នាម

[អា-កា-សៈ-គា-មិ-នី] akas

(ម.ព. អាកាសគាមិន)។

អាកាស នាម

[អា-កា-សៈ-ជៈ-នៈ-និន] akas

ចន្លោះដែលខ្យល់ចេញចូលបាន, ចន្លោះសម្រាប់បញ្ចេញបញ្ចូលខ្យល់; ទ្វារ; បង្អួច។

អាកាស នាម

[អា-កា-សៈ-ជៈ-នៈ-នី] akas

(ម.ព. អាកាសជននិន)។

អាកាស នាម

[អា-កា-ស័ត-ឋៈ-កៈ-ទេ-វៈ-ដា] akas

ទេវតាដែលស្ថិតឬអាស្រ័យនៅនាអាកាស។

អាកាស នាម

[អា-កា-សៈ-ទីប] akas

ប្រទីបឬគោមដែលអុជដាក់កណ្ដាលវាលឬគោមដែលចងព្យួរនឹងដងខ្ពស់ក្នុងទីវាល។

អាកាស នាម

[អា-កា-សៈ-ទេស] akas

ទីវាល; ទីទំនេរ។

អាកាស នាម

[អា-កា-សៈ-និន-នាត] akas

សូរគឹកកងឯអាកាសឬសូរសព្ទឯអាកាស (សូរផ្គរឬរន្ទះ)។

អាកាស នាម

[អា-កា-សៈ-បត់] akas

ផ្លូវអាកាស។

អាកាស នាម

[អា-កា-សៈ-ប៉ៈ-ថិក] akas

ព្រះអាទិត្យ។

អាកាស នាម

[អា-កា-សៈ-ប្រ-ទីប] akas

(ម.ព. អាកាសទីប)។

អាកាស នាម

[អា-កា-សៈ-ប្រ-ទេស] akas

(ម.ព. អាកាសទេស)។

អាកាស នាម

[អា-កា-សៈ-ព័ត-ធៈ-ល័ក] akas

ការសម្លឹងស្ទង់មើលទៅទីឆ្ងាយ, ការស្ទង់ចម្ងាយ។

អាកាស នាម

[អា-កា-សៈ-ព័ត-ធៈ-ល័ក] akas

(ម.ព. អាកាសពទ្ធលក្ស)។

អាកាស នាម

[អា-កា-សៈ-មា-គា] akas

(ម.ព. អាកាសបថ)។

អាកាស នាម

[អា-កា-សៈ-យា-ត្រា] akas

ការទៅដោយអាកាសយាន។

អាកាស នាម

[អា-កា-សៈ-វេ-ហា] akas

កណ្ដាលអាកាស (ព.ទេ.) ឬ (ព.កា.)។

អាកាស នាម

[អា-កា-សៈ-ស័ប] akas

(ម.ព. អាកាសនិន្នាទ)។

អាកាស នាម

[អា-កា-សៈ-សៈ-យ៉ៈ-ណា] akas

(ម.ព. អាកាសស័យន៍)។

អាកាស នាម

[អា-កា-សៈ-សៃ] akas

ការដេកហាលឬសំដិលខ្លួនកណ្ដាលវាល, ការដេកហាលអាកាស។

អាកាស នាម

[អា-កា-សា-ណ័ញ-ចា-យ៉ៈ-តៈ-ណៈ] akas

ការផ្គងអារម្មណ៍សំដៅឆ្ពោះត្រង់ទៅរកអាកាស រំពឹងរឿយៗថា "អាកាសឥតមានទីបំផុតៗ ..." (ព.ពុ.) ជាឈ្មោះនៃអរូបជ្ឈានទី ១ក្នុងអរូបជ្ឈាន ៤)។ល។ (ព.កា.) ប្រើជា អាកាសេ "នាអាកាស, ក្នុងអាកាស" ឬ អាកាសោ, អាកាសា "អាកាស" ក៏បាន។

អាកាស នាម

[អា-កា-សា-ណ័ញ-ជា-យ៉ៈ-តៈ-ណៈ] akas

(ម.ព. អាកាសានញ្ចាយតន)។

អាកាសចរណ៍

ការត្រាច់តាមអាកាស; ការធ្វើដំណើរតាមអាកាសដោយយន្តហោះ។

អាកាសចរណ៍ នាម

[អា-កា-សៈ-ច] aakasakcha≈

ការត្រាច់តាមអាកាស; ការធ្វើដំណើរតាមអាកាសដោយយន្តហោះ។

អាកាសធាតុ

(ភូមិ.) ស្ថានភាពនៃបរិយាកាសនៅពេលណាមួយឬនៅក្នុងរយៈពេលខ្លីនិងនៅកន្លែងណាមួយ ដែលបញ្ជាក់ដោយបាតុភូតឧតុភូតនានា ដូចជាសម្ពាធបរិយាកាស សូរ្យការ សីតុណ្ហភាព សំណើម ទឹកភ្លៀង ពពក ខ្យល់ជាដើម :

អាកាសធាតុ នាម ១)

[អា-កា-សៈ-ធាត] aakastheato

ធាតុអាកាស (រាប់បញ្ចូលក្នុងពួកធាតុ ៥យ៉ាងគឺ ដី, ទឹក, ភ្លើង, ខ្យល់, អាកាស)។

អាកាសធាតុ នាម ២)

[អា-កា-សៈ-ធាត] aakastheato

លក្ខខណ្ឌនៃបរិយាកាស ដូចជា ភាពសើម សម្ពាធ សីតុណ្ហភាពសម្រាប់កន្លែងឬតំបន់ណាមួយ :

អាកាសធាតុ នាម ៣)

[អា-កា-សៈ-ធាត] aakastheato

(ភូមិ.) ស្ថានភាពនៃបរិយាកាសនៅពេលណាមួយឬនៅក្នុងរយៈពេលខ្លីនិងនៅកន្លែងណាមួយ ដែលបញ្ជាក់ដោយបាតុភូតឧតុភូតនានា ដូចជាសម្ពាធបរិយាកាស សូរ្យការ សីតុណ្ហភាព សំណើម ទឹកភ្លៀង ពពក ខ្យល់ជាដើម :

អាកាសធាតុវិទ្យា នាម

[អា-កា-សៈ-ធា-តុ-វិត-ទ្យា] aakasaktheatovittyea≈

(ភូមិ.) វិទ្យាសាស្ត្រដែលសិក្សាអំពីអាកាសធាតុនិងបាតុភូតរបស់វា។

អាកាសធាតុសាស្ត្រ

ការប្រែប្រួលរយៈពេលវែងនៃអាកាសធាតុរបស់ផែនដី ជាពិសេសការប្រែប្រួលដោយសារការកើនឡើងនៃសីតុណ្ហភាពមធ្យមរបស់បរិយាកាស។

អាកាសធាតុសាស្ត្រ នាម

[បំ-រ៉ែ-បំ-រួល-អា-កា-សៈ-ធាត] bamraebamruolaakasaktheat≈

ការប្រែប្រួលរយៈពេលវែងនៃអាកាសធាតុរបស់ផែនដី ជាពិសេសការប្រែប្រួលដោយសារការកើនឡើងនៃសីតុណ្ហភាពមធ្យមរបស់បរិយាកាស។

អាកាសយាន

យានដែលទៅតាមអាកាសបាន, យន្តហោះ, យានទាំងឡាយណាដែលអាចរក្សាទម្របានក្នុងលម្ហអាកាសដោយបានមកពីផលនៃប្រតិកម្មខ្យល់ក្នុងសម្ពាធបរិយាកាស។

អាកាសយាន នាម

[អា-កា-សៈ-យាន] aakasakyean≈

យានដែលទៅតាមអាកាសបាន, យន្តហោះ, យានទាំងឡាយណាដែលអាចរក្សាទម្របានក្នុងលម្ហអាកាសដោយបានមកពីផលនៃប្រតិកម្មខ្យល់ក្នុងសម្ពាធបរិយាកាស។

អាកាសយានចរណ៍

ការត្រាច់ទៅដោយអាកាសយាន, ការធ្វើដំណើរតាមអាកាសដោយយន្តហោះ។

អាកាសយានចរណ៍ នាម

[អា-កា-សៈ-យា-នៈ-ច] aakasakyeaneakcha≈

ការត្រាច់ទៅដោយអាកាសយាន, ការធ្វើដំណើរតាមអាកាសដោយយន្តហោះ។

អាកាសយានដ្ឋាន

ឋាននៃអាកាសយាន, ចំណតអាកាសយាន, ទីសម្រាប់យន្តហោះចុះចតនិងចេញដំណើរទៅ :

អាកាសយានដ្ឋាន នាម

[អា-កា-សៈ-យា-ណ័ត-ឋាន] aakasakyeantathan≈

ឋាននៃអាកាសយាន, ចំណតអាកាសយាន, ទីសម្រាប់យន្តហោះចុះចតនិងចេញដំណើរទៅ :

អាកាសយានវិជ្ជា នាម

[អា-កា-សៈ-យា-នៈ-វិច-ជា] aakasakyeaneakvichchea≈

វិជ្ជាផ្នែកខាងធ្វើអាកាសយាននិងផ្នែកខាងត្រាច់ទៅឰដ៏អាកាស។

អាកាសយានិក

អ្នកបើកបរយន្តហោះ; អ្នកទៅមកដោយអាកាសយាន, អ្នកជិះយន្តហោះ។

អាកាសយានិក នាម

[អា-កា-សៈ-យា-និក] aakasakyeanik≈

អ្នកបើកបរយន្តហោះ; អ្នកទៅមកដោយអាកាសយាន, អ្នកជិះយន្តហោះ។

អាកាសវិទ្យា

(ភូមិ.) ផ្នែកមួយនៃឧតុភូតវិទ្យា ដែលសិក្សាអំពីលក្ខណៈនៃស្រទាប់ខ្ពស់ៗរបស់បរិយាកាស។

អាកាសវិទ្យា នាម

[អា-កា-សៈ-វិត-ទ្យា] aakasakvittyea≈

(ភូមិ.) ផ្នែកមួយនៃឧតុភូតវិទ្យា ដែលសិក្សាអំពីលក្ខណៈនៃស្រទាប់ខ្ពស់ៗរបស់បរិយាកាស។

អាកាសា—

(ម.ព. អាកាស) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាកាសា— នាម

[អា-កា-សា—] aakasa—≈

(ម.ព. អាកាស) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាកាសេ នាម

[អា-កា-សេ] aakase≈

(ម.ព. អាកាស)។

អាកាសោ នាម

[អា-កា-សោ] aakasao≈

(ម.ព. អាកាស)។

អាកាស្យា

(កសិ.) ឈ្មោះរុក្ខជាតិមួយប្រភេទ មែកមានបន្លា ផ្កាជាចង្កោមពណ៌សឬលឿង :

អាកាស្យា នាម

[អា-កា-ស្យា] aakasyea≈

(កសិ.) ឈ្មោះរុក្ខជាតិមួយប្រភេទ មែកមានបន្លា ផ្កាជាចង្កោមពណ៌សឬលឿង :

អាកាស—

(ម.ព. អាកាស) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាកាស— នាម

[អា-កា-សៈ—] aakasak—≈

(ម.ព. អាកាស) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាកិណ្ណ

ប្រជុំជនច្រើនណែនណាន់ប្រជ្រៀតប្របៀតគ្នា។

អាកិណ្ណ គុណនាម

[អា-កិន] aakenn

ដែលលាយគ្នា, លាយឡំ, ច្របូកច្របល់, ច្រឡំបល់; កុះ, កុះកុំ; ណែនណាន់, ថ្ដែថ្ដុក, តាន់តាប់ឬណែនណាន់តាន់តាប់; ត្រៀបត្រា; ដេរដាស, ពាសពេញ :

អាកិណ្ណ នាម

[អា-កិន-ណៈ-គ្រឹះ] aakenn

ផ្ទះកុះកុំ; ភូមិដែលមានផ្ទះកុះ, ដែលមានផ្ទះច្រើនត្រៀបត្រា :

អាកិណ្ណ នាម

[អា-កិន-ណៈ-ភ័ន] aakenn

អីវ៉ាន់ដែលដាក់លាយឡំឬច្របូកច្របល់គ្នា។

អាកិណ្ណ នាម

[អា-កិន-ណៈ-មៈ-នុស] aakenn

មនុស្សច្រើនត្រៀបត្រា ឬណែនណាន់។

អាកិណ្ណ នាម

[អា-កិន-ណៈ-វ័ត-ថុ] aakenn

(ម.ព. អាកិណ្ណភណ្ឌ)។

អាកិណ្ណ នាម

[អា-កិន-ណៈ-វ៉ាស] aakenn

(ម.ព. អាកិណ្ណវិហារ)។

អាកិណ្ណ នាម

[អា-កិន-ណៈ-វិ-ហ៊ា] aakenn

ការនៅច្របូកច្របល់គ្នា។

អាកិណ្ណ នាម

[អា-កិន-ណៈ-សន់-និ-បាត] aakenn

ប្រជុំជនច្រើនណែនណាន់ប្រជ្រៀតប្របៀតគ្នា។

អាកិណ្ណ—

(ម.ព. អាកិណ្ណ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាកិណ្ណ— នាម

[អា-កិន-ណៈ—] aakennak—≈

(ម.ព. អាកិណ្ណ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាកុល—

(ម.ព. អាកូល) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។ សរសេរជា អាកុល តាមរូបដើមនៃ សំ.បា.។

អាកុល— នាម

[អា-កុ-ឡៈ—] aakolak—≈

(ម.ព. អាកូល) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។ សរសេរជា អាកុល តាមរូបដើមនៃ សំ.បា.។

អាកូល គុណនាម

[អា-កូល] aakoul

ដែលច្រឡូកច្រឡំ, ច្របូកច្របល់, អាកិណ្ណ; សៅហ្មង; ដែលវីវរ, វឹកវរ; វិលវល់; សុកមម៉ុក; មិងមាំង, មមិងមមាំង, ស្រឡាំងកាំង; តេងតាង, តតេងតតាង; ដែលខ្វល់ខ្វាយ, ខ្នះខ្នែង :

អាកូល នាម

[អា-កូល] aakoul

សេចក្ដីវឹកវរ; ដំណើរសុកមម៉ុក; ដំណើរច្របូកច្របល់; ពួក, បន។

អាកូល នាម

[អា-កុ-ឡៈ-កាំ] aakoul

អំពីសៅហ្មង, ពុំប្រសើរ។

អាកូល នាម

[អា-កុ-ឡៈ-ចិត] aakoul

ចិត្តវិលវល់, ចិត្តសៅហ្មង។

អាកូល នាម

[អា-កុ-ឡៈ-ចិន-ដា] aakoul

គំនិតវិលវល់; គំនិតតេងតាង។

អាកូល នាម

[អា-កុ-ឡ័ត-ឋាន] aakoul

ទីសុកមម៉ុក។

អាកូល នាម

[អា-កុ-ឡៈ-ស្ថាន] aakoul

(ម.ព. អាកុលដ្ឋាន)។

អាកោ

អាកោដែលធ្វើដោយលាយសាច់ត្នោតទុំជាមួយនឹងម្សៅខ្សាយនិងស្ករ។

អាកោ នាម

[អា-កោ] aakao

ឈ្មោះនំចំហុយមួយប្រភេទ ធ្វើដោយម្សៅខ្សាយលាយស្ករ ដាក់ក្នុងពែងចំហុយ មានមេដាក់លាយផង ដើម្បីឱ្យឡើងសាច់ធូរៗ :

អាកោ នាម

[អា-កោ-ត្នោត] aakao

អាកោដែលធ្វើដោយលាយសាច់ត្នោតទុំជាមួយនឹងម្សៅខ្សាយនិងស្ករ។