ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

អហិត គុណនាម

[អៈ-ហិត] aohet

ដែលឥតផលប្រយោជន៍; ដែលមិនមែនជាការទំនុកបម្រុងឬផ្ចុងផ្ដើម។

អហិត នាម

[អៈ-ហិត] aohet

ដំណើរមិនមែនជាផលប្រយោជន៍ឬមិនមែនជាការទំនុកបម្រុង; សត្រូវ។

អហិត នាម

[អៈ-ហិ-តៈ-កាំ] aohet

អំពើឥតផលប្រយោជន៍។

អហិត នាម

[អៈ-ហិ-តៈ-ក] aohet

អ្នកដែលធ្វើអំពើឥតផលប្រយោជន៍ឬអ្នកដែលធ្វើឱ្យឥតផលប្រយោជន៍។

អហិត នាម

[អៈ-ហិ-តៈ-កា-រៈ-កៈ] aohet

(ម.ព. អហិតករ)។

អហិត នាម

[អៈ-ហិ-តៈ-ប្រិត-ថៈ-ពី] aohet

ដីឥតផលប្រយោជន៍ គឺដីដែលធ្វើរបរអ្វីពុំកើត។

អហិត នាម

[អៈ-ហិ-តៈ-ពាក] aohet

សម្ដីឥតផលប្រយោជន៍។

អហិត នាម

[អៈ-ហិ-តៈ-វា-ចា] aohet

(ម.ព. អហិតពាក្យ)។

អហិត នាម

[អៈ-ហិ-តៈ-វា-ទិន] aohet

អ្នកដែលច្រើនតែនិយាយសម្ដីឥតផលប្រយោជន៍។

អហិត នាម

[អៈ-ហិ-តៈ-វា-ទិ-នី] aohet

(ម.ព. អហិតវាទិន)។

អហិត នាម

[អៈ-ហិ-តា-នុ-គ្រោះ] aohet

អនុគ្រោះដោយការឥតផលប្រយោជន៍។

អហិត នាម

[អៈ-ហិ-តេ-សិន] aohet

(ម.ព. អហិតេសី)។

អហិត នាម

[អៈ-ហិ-តេ-សី] aohet

អ្នកស្វែងរកឬត្រូវការរកតែអំពើឥតផលប្រយោជន៍។

អហិតា—

(ម.ព. អហិត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អហិតា— នាម

[អៈ-ហិ-តា—] aakheta—≈

(ម.ព. អហិត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អហិតេ—

(ម.ព. អហិត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អហិតេ— នាម

[អៈ-ហិ-តេ—] aakhete—≈

(ម.ព. អហិត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អហិត—

(ម.ព. អហិត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អហិត— នាម

[អៈ-ហិ-តៈ—] aakhetak—≈

(ម.ព. អហិត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អហិម គុណនាម

[អៈ-ហិ-មៈ] aohem

ដែលឥតទឹកសន្សើម; ដែលមិនមែនរងា។

អហិម នាម

[អៈ-ហិ-មៈ-កាល] aohem

រដូវឥតទឹកសន្សើម (គិម្ហរដូវ, រដូវក្ដៅ។

អហិម នាម

[អៈ-ហិ-ម័ត-ឋាន] aohem

ទីឬកន្លែងឥតទឹកសន្សើមឬដែលមិនរងា។

អហិម នាម

[អៈ-ហិ-ម័ប-ប៉ៈ-ទេស] aohem

ប្រទេសឥតទឹកសន្សើមឬមិនមានរងា។

អហិម នាម

[អៈ-ហិ-មៈ-ប្រ-ទេស] aohem

(ម.ព. អហិមប្បទេស)។

អហិម នាម

[អៈ-ហិ-មៈ-ស្ថាន] aohem

(ម.ព. អហិមដ្ឋាន)។

អហិមៈ គុណនាម

[អ-ហិ-មៈ] ahemeak≈

(ម.ព. អហិម)។

អហិម—

(ម.ព. អហិម) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អហិម— គុណនាម

[អៈ-ហិ-មៈ—] aakhemeak—≈

(ម.ព. អហិម) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អហិរិក គុណនាម

[អៈ-ហិ-រិក] aoherik

ដែលឥតហិរិ (ឥតខ្មាស, ឥតអៀនខ្មាស) :

អហិរិក នាម

[អៈ-ហិ-រិ-កៈ-បុក-គល់] aoherik

បុគ្គលឥតហិរិ។

អហិរិក នាម

[អៈ-ហិ-រិ-កៈ-ភាប] aoherik

ភាពជាអ្នកឥតហិរិ :

អហិរិកា គុណនាម

[អៈ-ហិ-រិ-កា] aakherika≈

(ម.ព. អហិរិក)។

អហិរិកៈ គុណនាម

[អៈ-ហិ-រិ-កៈ] aakherikak≈

(ម.ព. អហិរិក)។

អហិរិក—

(ម.ព. អហិរិក) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អហិរិក— គុណនាម

[អៈ-ហិ-រិ-កៈ—] aakherikak—≈

(ម.ព. អហិរិក) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អហឹសា នាម

[អៈ-ហិង-សា] aakhengsa≈

(ម.ព. អហិង្សា)។

អហេតុក គុណនាម

[អៈ-ហេ-តុ-កៈ] aahetok

ដែលមិនប្រកបដោយហេតុឬដែលមិនមានហេតុ មិនមានបច្ច័យ។

អហេតុក នាម

[កំ-ណើត-អៈ-ហេ-តុ-កៈ] aahetok

កំណើតសត្វដែលមិនប្រកបដោយកុសលហេតុ (ហៅ អហេតុកៈកំណើត ក៏បាន)។

អហេតុក នាម

[អៈ-ហេ-តុ-កៈ-ចិត] aahetok

ចិត្តជាអហេតុកៈ គឺចិត្តដែលពេញដោយលោភៈ, ទោសៈ, មោហៈ (ព.អ.)។

អហេតុក នាម

[អៈ-ហេ-តុ-កៈ-ទិត-ឋិ] aahetok

ការយល់ឃើញខុសថាសត្វលោកនិងអ្វីៗទាំងអស់ក្នុងលោកសុទ្ធតែឥតមានហេតុឥតមានបច្ច័យតាក់តែងឡើយ (ជាទិដ្ឋិរបស់និគ្រន្ថតិរ្ថិយពួកខ្លះ)។

អហេតុក នាម

[អៈ-ហេ-តុ-ក័ប-ប៉ៈ-ដិ-សន់-ធិ] aahetok

ការចាប់កំណើតដោយអហេតុកចិត្ត (ព.អ.)។

អហេតុក នាម

[អៈ-ហេ-តុ-កៈ-ប្រ-តិ-សន់-ធិ] aahetok

(ម.ព. អហេតុកប្បដិសន្ធិ)។

អហេតុក នាម

[អៈ-ហេ-តុ-កៈ-មិច-ឆា-ទិត-ឋិ] aahetok

(ម.ព. អហេតុកទិដ្ឋិ)។

អហេតុក នាម

[អៈ-ហេ-តុ-កៈ-ស័ត] aahetok

សត្វដែលចាប់កំណើតដោយអហេតុកចិត្ត (ព.អ.)។

អហេតុក នាម

[អៈ-ហេ-តុ-កៈ-ស័ត] aahetok

(ម.ព. អហេតុកសត្ត)។

អហេតុកភ័យ

(សេ.ហិ.) ការបាត់បង់ទំនុកចិត្តភ្លាមៗរបស់សាធារណជនលើប្រព័ន្ធហិរញ្ញវត្ថុ :

អហេតុកភ័យ នាម ១)

[អៈ-ហេ-តុ-កៈ-ភៃ] aakhetokakphey≈

ការភ័យព្រួយដោយគ្មានហេតុផល។

អហេតុកភ័យ នាម ២)

[អៈ-ហេ-តុ-កៈ-ភៃ] aakhetokakphey≈

(សេ.ហិ.) ការបាត់បង់ទំនុកចិត្តភ្លាមៗរបស់សាធារណជនលើប្រព័ន្ធហិរញ្ញវត្ថុ :

អហេតុកៈ គុណនាម

[អៈ-ហេ-តុ-កៈ] aakhetokak≈

(ម.ព. អហេតុក)។

អហេតុក—

(ម.ព. អហេតុក) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អហេតុក— គុណនាម

[អៈ-ហេ-តុ-កៈ—] aakhetokak—≈

(ម.ព. អហេតុក) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អហេសា នាម

[អៈ-ហេ-សោ] aahesa

(ម.ព. អហិង្សា)។

អហោ

ឱ ព្រះពុទ្ធ! :

អហោ ឧទានសព្ទ

[អៈ-ហោ] aahao

ឱ! :

អហោ ឧទានសព្ទ

[អៈ-ហោ-ពុត-ធោ] aahao

ឱ ព្រះពុទ្ធ! :

អហោរត្ត

រាល់ថ្ងៃរាល់យប់; ទាំងថ្ងៃទាំងយប់ :

អហោរត្ត នាម a

[អៈ-ហោ-រ័ត] aohaorott

ថ្ងៃនិងយប់, ថ្ងៃមួយនិងយប់មួយ :

អហោរត្ត គុណកិរិយា b

[អៈ-ហោ-រ័ត] aohaorott

រាល់ថ្ងៃរាល់យប់; ទាំងថ្ងៃទាំងយប់ :

អហោសិកម្ម

(សំនួន.) ដំណើរអស់កម្មពៀរនឹងគ្នាឬអស់សេចក្ដីស្រឡាញ់រាប់រកគ្នាត្រឹមប៉ុណ្ណោះ លែងមានតទៅទៀត :

អហោសិកម្ម នាម ១)

[អៈ-ហោ-សិ-កាំ] aahaosekamm

កម្មដែលគ្រាន់តែមានហើយចេញឱ្យផលមិនកើត គឺកម្មដែលរលុបរលាយសោះសូន្យទទេទៅ ព្រោះកម្មឯទៀតណាមួយចេញឱ្យផលបំបិទផ្លូវផ្ដាច់មុខ, កម្មដែលអស់កម្លាំងឬអស់អំណាចឱ្យផលពុំកើត ...។

អហោសិកម្ម នាម ២)

[អៈ-ហោ-សិ-កាំ] aahaosekamm

(សំនួន.) ដំណើរអស់កម្មពៀរនឹងគ្នាឬអស់សេចក្ដីស្រឡាញ់រាប់រកគ្នាត្រឹមប៉ុណ្ណោះ លែងមានតទៅទៀត :

អហំការ នាម

[អៈ-ហ័ង-កា] aohamkar

(ម.ព. អហង្ការ)។

អា សព្វនាម

[អា] aa

បុរិសសព្វនាម ជាពាក្យទាប ឥតគួរសម និយាយចំពោះទៅរកមនុស្សប្រុស ដែលជាក្មេងតូចឬមនុស្សតូចទាប, មនុស្សស្មើភាពដែលស្និទ្ធស្នាលនឹងគ្នាណាស់, ភឿន, ក្លើ ឬហៅ ចោរ, មនុស្សទោស, សត្វតិរច្ឆាន ... :

អា នាម

[អា] aa

ឈ្មោះរង្វាស់ផ្ទៃដីមួយប្រភេទស្មើនឹង ១០០ម៉ែត្រការ៉េ :

អា!

ពាក្យលាន់មាត់ដោយការងឿងឆ្ងល់, ដោយការភ័ន្តច្រឡំ; ដោយការភ័យស្លន់, ដោយភ្ញាក់ ឬដោយបានយល់សេចក្ដីជាក់ច្បាស់; ដោយអំណរជាដើម :

អា! ឧទានសព្ទ

[អា] aa≈

ពាក្យលាន់មាត់ដោយការងឿងឆ្ងល់, ដោយការភ័ន្តច្រឡំ; ដោយការភ័យស្លន់, ដោយភ្ញាក់ ឬដោយបានយល់សេចក្ដីជាក់ច្បាស់; ដោយអំណរជាដើម :

អាកង្ខា

បំណង; ចំណង់; ការបន់ស្រន់ឱ្យបានសេចក្ដីសុខ ចម្រើន។

អាកង្ខា នាម

[អា-ក័ង-ខា] aakngkhea

បំណង; ចំណង់; ការបន់ស្រន់ឱ្យបានសេចក្ដីសុខ ចម្រើន។

អាកត្រូស

(វេជ្ជ.) អាការៈខូចសន្លាក់រ៉ាំរ៉ៃដោយគ្មានរោគសញ្ញារលាក ដែលបង្កឱ្យសន្លាក់នោះចុះខ្សោយឬគាំង :

អាកត្រូស នាម

[អាក-ត្រូស] aaktrus≈

(វេជ្ជ.) អាការៈខូចសន្លាក់រ៉ាំរ៉ៃដោយគ្មានរោគសញ្ញារលាក ដែលបង្កឱ្យសន្លាក់នោះចុះខ្សោយឬគាំង :

អាកទែ

(វេជ្ជ.) រោហិណី សរសៃឈាមដែលនាំឈាមចេញពីបេះដូងទៅសរីរាង្គកាយ :

អាកទែ នាម

[អាក-ទែ] aakte≈

(វេជ្ជ.) រោហិណី សរសៃឈាមដែលនាំឈាមចេញពីបេះដូងទៅសរីរាង្គកាយ :

អាកប្ប

អាការៈនៃរាងកាយ, ដំណើរឬលំនាំនៃរាងកាយឬក៏នៃឫកពា :

អាកប្ប នាម

[អា-ក័ប-ប៉ៈ] aakabb

គ្រឿងប្រដាប់សម្រាប់តាក់តែង, គ្រឿងតែងខ្លួន; រូបរាង; លំនាំសមសារ, ដំណើរបែបភាពនៃរាងកាយ។

អាកប្ប នាម

[អា-ក័ប-ប៉ៈ-កិ-រ៉ិ-យ៉ា] aakabb

អាការៈនៃរាងកាយ, ដំណើរឬលំនាំនៃរាងកាយឬក៏នៃឫកពា :

អាករ

ទេយ្យទានដែលបព្វជិតបានមកក៏ហៅ អាករ ដែរ :

អាករ នាម

[អា-ក] aakar

គំនរ; ពួក, ក្រុម; លោហធាតុផ្សេងៗ; កំណើតលោហធាតុ ឬកំណើតត្បូងផ្សេងៗ; ត្បូងឬលោហធាតុផ្សេងៗ; រ៉ែ; កំណប់ទ្រព្យ។

អាករ នាម

[អា-កៈ-រ៉ៈ-កូប] aakar

អណ្ដូងត្បូង, អណ្ដូងលោហធាតុ។

អាករ នាម

[អា-កៈ-រ៉ៈ-ខៈ-និក] aakar

អ្នកជីករកត្បូង។

អាករ នាម

[អា-កៈ-រ៉ៈ-ខៈ-និ-កា] aakar

(ម.ព. អាករខនិក)។

អាករ នាម

[អា-កៈ-រ៉័ត-ឋាន] aakar

ទីដែលមានត្បូងឬមានលោហធាតុ។

អាករ នាម

[អា-កៈ-រ៉ៈ-វិត] aakar

អ្នកស្គាល់ត្បូង ឬអ្នកស្គាល់កន្លែងកើតត្បូង។

អាករ នាម

[អា-កៈ-រ៉ៈ-វិ-ទូ] aakar

(ម.ព. អាករវិទ)។

អាករ នាម

[អា-កៈ-រ៉ៈ-ស្ថាន] aakar

(ម.ព. អាករដ្ឋាន)។

អាករ គុណនាម

[អា-ក] aakar

ល្អលើសលន់, ល្អកន្លង។

អាករ នាម ១)

[អា-ក] aakar

សួយ, តង្វាយ, ជំនូន; ប្រាក់ពន្ធ :

អាករ នាម ២)

[អា-ក] aakar

(សេ.ហិ.) ប្រភេទពន្ធដែលប្រជាជនត្រូវបង់ ដើម្បីប្រើប្រាស់សេវាសាធារណៈណាមួយ :

អាករ នាម

[អា-ក] aakar

ទេយ្យទានដែលបព្វជិតបានមកក៏ហៅ អាករ ដែរ :

អាករាខនិក នាម

[អា-កៈ-រ៉ា-ខៈ-និក] aakakrakhaknik≈

(ម.ព. អាករខនិក ក្នុង អាករ១)។

អាករា—

(ម.ព. អាករ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។