ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

អសិរិកា នាម

[អៈ-សិ-រ៉ិ-កា] aaserika

(ម.ព. អសិរី)។

អសិរី

ដែលឥតសិរី, ដែលគ្មានស្រីសួស្ដី; អ្នកឥតសិរី, អ្នកឥតបុណ្យ :

អសិរី គុ., ន.

[អៈ-សិ-រ៉ី] aaseri

ដែលឥតសិរី, ដែលគ្មានស្រីសួស្ដី; អ្នកឥតសិរី, អ្នកឥតបុណ្យ :

អសីតិសាវក នាម

[អៈ-សី-តិ-សា-វ៉ាក់] aaseitesavok

សាវ័ក៨០អង្គ; ហៅ អសីតិមហាសាវក ឬ អសីតិមហាសាវ័ក ក៏បាន "សាវ័កធំ៨០អង្គ"។

អសីត្យានុព្យញ្ជនៈ

លក្ខណៈតូចៗឬលក្ខណៈរាយរងនៃអវយវៈនាសព៌ាង្គកាយនៃមហាបុរស គឺព្រះសព្វញ្ញុពុទ្ធនិងចក្កវត្តិរាជ (ធម្មតាមហាបុរសគឺលោកអ្នកមានបុញ្ញាភិនីហារខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត ជាអច្ឆរិយមនុស្សក្នុងសកលលោក, ដែលទៀងតែបានជាស្តេចចក្រពត្តិ ឬបានត្រាស់ជាព្រះសព្វញ្ញុពុទ្ធ, រមែងតែមានលក្ខណៈនៃមហាបុរស ៣២យ៉ាង

អសីត្យានុព្យញ្ជនៈ នាម

[អៈ-សី-ត្យា-នុប-ព្យ័ញ-ជៈ-នៈ] aoseityanupynhchoneak

លក្ខណៈតូចៗឬលក្ខណៈរាយរងនៃអវយវៈនាសព៌ាង្គកាយនៃមហាបុរស គឺព្រះសព្វញ្ញុពុទ្ធនិងចក្កវត្តិរាជ (ធម្មតាមហាបុរសគឺលោកអ្នកមានបុញ្ញាភិនីហារខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត ជាអច្ឆរិយមនុស្សក្នុងសកលលោក, ដែលទៀងតែបានជាស្តេចចក្រពត្តិ ឬបានត្រាស់ជាព្រះសព្វញ្ញុពុទ្ធ, រមែងតែមានលក្ខណៈនៃមហាបុរស ៣២យ៉ាង

អសុក្រឹតភាព នាម

[អៈ-សុ-ក្រឹត-តៈ-ភាប] aaksokroettakpheab≈

ទីទៃពីសុក្រឹតភាព។

អសុចិ

សភាពមិនល្អ, មិនបរិសុទ្ធ។

អសុចិ គុណនាម ១)

[អៈ-សុ-ចិ] aasoche

ដែលមិនស្អាត, មិនបរិសុទ្ធ; សោគ្រោក; កខ្វក់ :

អសុចិ នាម ២)

[អៈ-សុ-ចិ] aasoche

ទឹកសុក្កៈ, ទឹកកាម :

អសុចិ នាម

[អៈ-សុ-ចិ-កាំ] aasoche

អំពើមិនស្អាត, មិនបរិសុទ្ធ; អំពើអាក្រក់; អ្នកដែលមានអំពើមិនស្អាត។

អសុចិ នាម

[អៈ-សុ-ចិ-គ័ន] ឬ [អៈ-សុ-ចិ-គន់] aasoche

ក្លិនមិនល្អ។

អសុចិ នាម

[អៈ-សុ-ចិ-ចៈ-រ៉ិត] aasoche

ចរិតមិនស្អាត; អ្នកដែលមានចរិតមិនស្អាត។

អសុចិ នាម

[អៈ-សុ-ចិ-ចៈ-រិ-យ៉ា] aasoche

ចរិយាមិនស្អាត, ការប្រព្រឹត្តខ្ជីខ្ជា។

អសុចិ នាម

[អៈ-សុ-ចិត-ឋាន] aasoche

ឋានឬភូមិមិនស្អាត, ទី-កខ្វក់។

អសុចិ នាម

[អៈ-សុ-ចិ-ទ័ន] aasoche

ធ្មេញមិនស្អាត, អ្នកដែលមានធ្មេញមិនស្អាត។

អសុចិ នាម

[អៈ-សុ-ចិ-ភាប] aasoche

ភាពមិនស្អាត។

អសុចិ នាម

[អៈ-សុ-ចិ-ភូម] aasoche

(ម.ព. អសុចិដ្ឋាន)។

អសុចិ នាម

[អៈ-សុ-ចិ-វ័ត-ថុ] aasoche

វត្ថុមិនស្អាត។

អសុចិ នាម

[អៈ-សុ-ចិ-សន់-ដាន] (ជើង ត អានជា ដ)] aasoche

សន្តានមិនស្អាត។

អសុចិ នាម

[អៈ-សុ-ចិ-សៈ-ភាប] aasoche

សភាពមិនល្អ, មិនបរិសុទ្ធ។

អសុទ្ធចិត្ត

(ទស្សនៈ.) លក្ខខណ្ឌមួយដែលមនុស្សម្នាក់បង្វែរការយល់ឃើញរបស់នរណាម្នាក់ទៀតចេញពីការណ៍ពិតឬអំណាចជ្រើសរើសនិងជម្រើសនានាក្នុងកម្រិតណាមួយ ដែលគេដឹងថាវាមាន :

អសុទ្ធចិត្ត នាម

[អៈ-សុត-ធៈ-ចិត] aaksottheakchet≈

(ទស្សនៈ.) លក្ខខណ្ឌមួយដែលមនុស្សម្នាក់បង្វែរការយល់ឃើញរបស់នរណាម្នាក់ទៀតចេញពីការណ៍ពិតឬអំណាចជ្រើសរើសនិងជម្រើសនានាក្នុងកម្រិតណាមួយ ដែលគេដឹងថាវាមាន :

អសុទ្ធិ នាម

[អៈ-សុត-ធិ] aosotthi

សេចក្ដីមិនបរិសុទ្ធ, ដំណើរសៅហ្មង, ដំណើរមោះហ្មងឬមោះមិនគាប់; អំពើអាក្រក់; បាប, អកុសល :

អសុទ្ធិ នាម

[អៈ-សុត-ធិ-ភាប] aosotthi

ភាពនៃសេចក្ដីមិនបរិសុទ្ធ (ព.ផ្ទ.) សុទ្ធិភាព)។

អសុទ្ធិ នាម

[អៈ-សុត-ធិ-ម៉ៈ-តី] aosotthi

(ម.ព. អសុទ្ធិមន្ត)។

អសុទ្ធិ នាម

[អៈ-សុត-ធិ-ម៉ន់] aosotthi

អ្នកដែលមានសេចក្ដីមិនបរិសុទ្ធ។

អសុន្ទរ គុណនាម

[អៈ-សុន-ទៈ-រ៉ៈ] aasontor

ដែលមិនល្អ; ពុំពីរោះ (ព.កា.) ប្រើជា អសុន្ទរា, អសុន្ទរោ, អសុន្ទរំ ក៏បាន)។

អសុន្ទរ នាម

[អៈ-សុន-ទៈ-រ៉ៈ-ពាក] aasontor

(ម.ព. អសុន្ទរវាចា)។

អសុន្ទរ នាម

[អៈ-សុន-ទៈ-រ៉ៈ-វា-ចា] aasontor

សម្ដីពុំពីរោះ សម្ដីអាក្រក់។

អសុន្ទរ នាម

[អៈ-សុន-ទៈ-រ៉ៈ-វា-ទិន] aasontor

អ្នកដែលច្រើនតែប្រើសម្ដីអាក្រក់។

អសុន្ទរ នាម

[អៈ-សុន-ទៈ-រ៉ៈ-វា-ទិ-នី] aasontor

(ម.ព. អសុន្ទរវាទិន)។

អសុន្ទរ នាម

[អៈ-សុន-ទៈ-រ៉ៈ-ស័ប] aasontor

សូរសព្ទពុំពីរោះ។

អសុន្ទរា គុណនាម

[អៈ-សុន-ទៈ-រា] aosontorea

(ម.ព. អសុន្ទរា)។

អសុន្ទរោ គុណនាម

[អៈ-សុន-ទៈ-រោ] aaksonteakro≈

(ម.ព. អសុន្ទរា)។

អសុន្ទរំ គុណនាម

[អៈ-សុន-ទៈ-រ៉័ង] aaksonteakrngo≈

(ម.ព. អសុន្ទរា)។

អសុភ គុណនាម a

[អៈ-សុប] aasoph

មិនល្អ; គួរខ្ពើម, គួរឆ្អើម :

អសុភ នាម b

[អៈ-សុប] aasoph

រូបស្លាប់, សព, សាកសព ឬរូបដែលស្លាប់ស្អុយហើយ, គំរង់ :

អសុភ នាម

[អៈ-សុប-ភៈ-កាំ-ម៉័ត-ឋាន] aasoph

កម្មដ្ឋានដែលទាញយករូបមិនស្អាត (ដូចយ៉ាងរូបសាកសពហើមប្រេះបែកជាដើម) មកជាអារម្មណ៍ (ពិចារណាឱ្យឃើញថាប្រាកដជាមិនស្អាតគួរខ្ពើមឆ្អើមមែន)។

អសុភ នាម

[អៈ-សុ-ភា-នុ-ប៉័ស-សិ-នី] aasoph

(ម.ព. អសុភានុបស្សី)។

អសុភ នាម

[អៈ-សុ-ភា-នុ-ប៉័ស-សី] aasoph

អ្នកដែលសម្លឹងរំពឹងឃើញរូបកាយថាមិនល្អ។

អសុភ នាម

[អៈ-សុ-ភា-រ៉ម់] aasoph

អារម្មណ៍ដែលតោងជាប់ចំពោះទៅរករូបអសុភ។

អសុភ នាម

[អៈ-សុ-ភា-វៈ-នា] aasoph

ភាវនារំពឹងចំពោះរូបអសុភជាអារម្មណ៍។

អសុភា គុណនាម

[អៈ-សុ-ភា] aosophea

(ម.ព. អសុភ)។

អសុភោ គុណនាម

[អៈ-សុ-ភោ] aaksopho≈

(ម.ព. អសុភ)។

អសុភំ គុណនាម

[អៈ-សុ-ភ័ង] aaksophngo≈

(ម.ព. អសុភ)។

អសុភ—

(ម.ព. អសុភ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អសុភ— គុណនាម

[អៈ-សុប-ភៈ—] aaksobpheak—≈

(ម.ព. អសុភ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អសុរ នាម ១)

[អៈ-សុល] aosor

គំនិតអាក្រក់; វិញ្ញាណជ្រោកជ្រាក។

អសុរ នាម ២)

[អៈ-សុល] aosor

អមនុស្សពួកមួយ, ទីទៃពីពួកទេវតា, នៅក្នុងអសុរភព មានវេបចិត្តិអសុរិន្ទជាស្ដេច, ជាសត្រូវនៃពួកទេវនៅឋានត្រ័យត្រិង្ស :

អសុរ នាម

[អៈ-សុ-រ៉ៈ-ក័ញ-ញ៉ា] aosor

កូនក្រមុំនៃអសុរ (ហៅចំពោះនាងសុជាតាជាធីតានៃវេបចិត្តិអសុរិន្ទដែលបានមកជាជាយានៃព្រះឥន្ទ) :

អសុរ នាម

[អៈ-សុ-រ៉ៈ-ក័ន-យ៉ា] aosor

(ម.ព. អសុរកញ្ញា)។

អសុរ នាម

[អៈ-សុ-រ៉ៈ-កាយ] aosor

អទិស្សមានកាយច្រើនពួក ជាអបាយសត្វ កើតអាស្រ័យនៅក្នុងមនុស្សលោក ជាពួកនិសាចរ ច្រើនត្រាច់ក្នុងវេលាយប់ រកស៊ីអសុចិវត្ថុមានគំរង់ជាដើម, ជួនកាលពួកខ្លះលងបន្លាចមនុស្សក៏មាន, ខ្លះនៅអែបអាងអាស្រ័យទីកន្លែងដែលមនុស្សអ្នករាប់អានជឿខ្មោចបិសាច ធ្វើឱ្យនៅក៏មាន (ខ្មោចអារក្ស ក៏រាប់ចូលក្នុ

អសុរ នាម

[អៈ-សុ-រ៉ៈ-ភប់] aosor

ឋានលំនៅពួកអសុរ (នៅនាជើងភ្នំព្រះសុមេរុ៍)។

អសុរ នាម

[អៈ-សុ-រ៉ៈ-រាច] aosor

ស្ដេចនៃពួកអសុរ (ព្រះបាទវេបចិត្តិឬវេបចិត្តិអសុរិន្ទ)។

អសុរ នាម

[អៈ-សុ-រ៉ៈ-លោក] aosor

(ម.ព. អសុរភព)។

អសុរ នាម

[អៈ-សុ-រ៉ៈ-វិ-មាន] aosor

វិមាននៃអសុរ។

អសុរា នាម

[អៈ-សុ-រ៉ា] aaksora≈

(ម.ព. អសុរ)។

អសុរិន្ទ

ខ្មែរហៅស្ដេចយក្សទាំងពួងថា អសុរិន្ទ ឬ អសុរេន្ទ្រ ដែរក៏មាន។

អសុរិន្ទ នាម ១)

[អៈ-សុ-រ៉ិន] aosorintor

ស្តេចនៃពួកអសុរ គឺព្រះបាទវេបចិត្តិដែលជាអធិបតីក្នុងអសុរភព :

អសុរិន្ទ នាម ២)

[អៈ-សុ-រ៉ិន] aosorintor

ប្រើជាវិសេសនាមនៃរាហូផងក៏បាន :

អសុរិន្ទ នាម ៣)

[អៈ-សុ-រ៉ិន] aosorintor

ខ្មែរហៅស្ដេចយក្សទាំងពួងថា អសុរិន្ទ ឬ អសុរេន្ទ្រ ដែរក៏មាន។

អសុរី នាម

[អៈ-សុ-រ៉ី] aosori

(ម.ព. អសុរ)។

អសុរោះ

សោះកក្រោះ, ខ្មោះខ្មួរ, បោកបោះ, ខ្ជោកខ្ជាក; ឥតគួរឥតសម; ដែលជារបស់អសុរឬអសប្បុរស (ចំពោះតែវាចា) :

អសុរោះ គុណនាម

[អៈ-សុ-រោះ] aasoruoh

សោះកក្រោះ, ខ្មោះខ្មួរ, បោកបោះ, ខ្ជោកខ្ជាក; ឥតគួរឥតសម; ដែលជារបស់អសុរឬអសប្បុរស (ចំពោះតែវាចា) :

អសុរ—

(ម.ព. អសុរ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អសុរ— គុណនាម

[អៈ-សុ-រ៉ៈ—] aaksorak—≈

(ម.ព. អសុរ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អសេក្ខៈ នាម

[អៈ-សេក-ខៈ] aosekkhak

អ្នកដែលអស់កិច្ចក្នុងការសិក្សាហើយ; អ្នកដែលឈប់លែងសិក្សាតទៅទៀតហើយ (ព.ពុ.) ហៅចំពោះព្រះអរហន្ត; ពាក្យក្រៅពីពុទ្ធសាសនា ហៅចំពោះអ្នកដែលបានរៀនអស់ថ្នាក់វិជ្ជាក្នុងសាលារៀនជាន់ខ្ពស់បំផុតហើយ។

អសេក្ខៈ នាម

[អៈ-សេក-ខៈ-បុក-គល់] aosekkhak

(ព.ពុ.) បុគ្គលដែលអស់ការសិក្សាតទៅទៀតហើយ គឺព្រះអរហន្ត។

អសេក្ខៈ នាម

[អៈ-សេក-ខៈ-ភូម] aosekkhak

ថ្នាក់នៃអសេក្ខបុគ្គល។

អសេក្ខ—

(ម.ព. អសេក្ខៈ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អសេក្ខ— នាម

[អៈ-សេក-ខៈ—] aaksekkhak—≈

(ម.ព. អសេក្ខៈ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អសេខៈ នាម

[អៈ-សេ-ខៈ] aaksekhak≈

(ម.ព. អសេក្ខៈ)។

អសេខៈ នាម

[អៈ-សេ-ខៈ-បុក-គល់] aaksekhakbokklo≈

(ម.ព. អសេក្ខបុគ្គល)។

អសេខ—

(ម.ព. អសេក្ខៈ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អសេខ— នាម

[អៈ-សេ-ខៈ—] aaksekhak—≈

(ម.ព. អសេក្ខៈ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អសេនិក នាម

[អៈ-សេ-និក] aaksenik≈

(ម.ព. ស៊ីវិល)។

អសេរី នាម

[អៈ-សេ-រ៉ី] aoseri

អ្នកដែលមិនមានអំណាចលើខ្លួន, អ្នកដែលនៅក្រោមបង្គាប់គេ។