ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

អវិស្សាសិក គុណនាម

[អៈ-វិស-សា-សិ-កៈ] ឬ [អៈ-វិស-សា-សិក] aavissasek

ដែលមិនមានវិស្សាសៈ, ដែលមិនប្រកបដោយសេចក្ដីស្និទ្ធស្នាល :

អវិស្សាសិកា នាម

[អៈ-វិស-សា-សិ-ក័ត-ឋាន] aavissaseka

ទីដែលមិនមានវិស្សាសៈ។

អវិហា

ឈ្មោះព្រហ្មលោកជាន់សុទ្ធាវាសទី ១ជាលំនៅនៃពួកព្រហ្មជាអនាគាមិបុគ្គល :

អវិហា នាម

[អៈ-វិ-ហា] aaviha

ឈ្មោះព្រហ្មលោកជាន់សុទ្ធាវាសទី ១ជាលំនៅនៃពួកព្រហ្មជាអនាគាមិបុគ្គល :

អវិហិង្សា

ការមិនបៀតបៀនគេ, ការមិនធ្វើគេឱ្យបានសេចក្ដីទុក្ខលំបាក, ការមិនធ្វើទុក្ខបុកម្នេញគេ :

អវិហិង្សា នាម

[អៈ-វិ-ហិង-សា] aovihengsea

ការមិនបៀតបៀនគេ, ការមិនធ្វើគេឱ្យបានសេចក្ដីទុក្ខលំបាក, ការមិនធ្វើទុក្ខបុកម្នេញគេ :

អវិហឹសា នាម

[អៈ-វិ-ហិង-សា] aakvihengsa≈

(ម.ព. អវិហិង្សា)។

អវិហេសា នាម

[អៈ-វិ-ហេ-សា] aakvihesa≈

(ម.ព. អវិហិង្សា)។

អវីចី

ឈ្មោះរណ្ដៅនរកធំមួយ ក្នុងពួកនរកធំទាំង៨រណ្ដៅ (សត្វដែលមានបាបធ្ងន់ តែងទៅកើតក្នុងនរកនេះ)។ ប្រើតាមទម្លាប់ថា នរកអវិចី ឬ អវិចីនរក។

អវីចី នាម

[អៈ-វី-ចី] aavichei

ឈ្មោះរណ្ដៅនរកធំមួយ ក្នុងពួកនរកធំទាំង៨រណ្ដៅ (សត្វដែលមានបាបធ្ងន់ តែងទៅកើតក្នុងនរកនេះ)។ ប្រើតាមទម្លាប់ថា នរកអវិចី ឬ អវិចីនរក។

អវីតិក្កម

ចេតនាដែលប្រុងប្រយ័ត្នមិនបម្រុងនឹងកន្លងឬបំពានលើបញ្ញត្តិ។

អវីតិក្កម នាម

[អៈ-វី-តិក-កៈ-ម៉ៈ] aavitekkam

ការមិនកន្លងឬមិនល្មើសបញ្ញត្តិ, ការមិនបំពានច្បាប់។

អវីតិក្កម នាម

[អៈ-វី-តិក-កៈ-ម៉ៈ-ចេ-តៈ-ណា] aavitekkam

ចេតនាដែលប្រុងប្រយ័ត្នមិនបម្រុងនឹងកន្លងឬបំពានលើបញ្ញត្តិ។

អវីតិក្រម នាម

[អៈ-វី-តិក-ក្រៈ-ម៉ៈ] aakvitekkreakmak≈

(ម.ព. អវីតិក្កម)។

អវេក្ខណវិធី

(អ.សិ.) វិធីតែងនិពន្ធមួយបែបដែលកវី អ្នកនិពន្ធ ប្រើដោយលើកយកហេតុការណ៍ សកម្មភាពផ្សេងៗ មកបង្ហាញរៀបរាប់ លាតត្រដាងឱ្យឃើញជាក់ស្ដែង ហាក់ដូចជានៅនឹងភ្នែក :

អវេក្ខណវិធី នាម

[អៈ-វេក-ខៈ-ណៈ-វិ-ធី] aakvekkhaknakvithi≈

(អ.សិ.) វិធីតែងនិពន្ធមួយបែបដែលកវី អ្នកនិពន្ធ ប្រើដោយលើកយកហេតុការណ៍ សកម្មភាពផ្សេងៗ មកបង្ហាញរៀបរាប់ លាតត្រដាងឱ្យឃើញជាក់ស្ដែង ហាក់ដូចជានៅនឹងភ្នែក :

អវេវចនសព្ទ នាម

[អៈ-វេ-វៈ-ចៈ-ណៈ-ស័ប] aakveveakchaknaksba≈

ពាក្យដែលមានន័យផ្ទុយគ្នា។

អវ៉ាសែ គុ.កិ., គុ.

[អៈ-វ៉ា-សែ] aakvasae≈

(ម.ព. អាវាសែ)។

អសកម្ម

ដែលស្ពឹកស្រពន់ គ្មានសកម្មភាព; ដែលពុំសូវមានដំណើរការ, ខុសឆ្គង :

អសកម្ម គុណនាម

[អៈ-សៈ-កាំ] aaksakkaam≈

ដែលស្ពឹកស្រពន់ គ្មានសកម្មភាព; ដែលពុំសូវមានដំណើរការ, ខុសឆ្គង :

អសកម្មភាព

ការមិនមានសកម្មភាព, ការមិនមានដំណើរការ :

អសកម្មភាព នាម

[អៈ-សៈ-កាំ-ម៉ៈ-ភាប] aaksakkaammakpheab≈

ការមិនមានសកម្មភាព, ការមិនមានដំណើរការ :

អសង្ខតធម៌ នាម

[អៈ-សង់-ខៈ-តៈ-ធ័រ] aosongkhotothomr

ធម៌ដែលបច្ច័យប្រជុំតាក់តែងពុំបាន :

អសង្ខេយ្យ

ច្រើនរាប់ពុំបានស្មានឬបៀបប្រដូចពុំកើត ... :

អសង្ខេយ្យ គុណនាម

[អៈ-សង់-ខៃ] aosongkheyy

ដែលច្រើនរាប់ពុំអស់, ដែលរាប់ពុំបានប្រមាណពុំអស់ :

អសង្ខេយ្យ នាម

[អៈ-សង់-ខៃ] aosongkheyy

ឈ្មោះសំខ្យាចំនួនមួយរយសែនមហាកថានៈ (មាន ១៤០សូន្យ)។

អសង្ខេយ្យ នាម

[អៈ-សង់-ខៃ-អ័ប-ប៉ៈ-ម៉ៃ] aosongkheyy

ច្រើនរាប់ពុំបានស្មានឬបៀបប្រដូចពុំកើត ... :

អសង្ខៃយ គុណនាម

[អៈ-សង់-ខៃ] aosongkheyy

(ម.ព. អសង្ខេយ្យ)។

អសង្ហារិម— គុណនាម

[អៈ-សង់-ហា-រិ-មៈ—] aaksngoharimeak—≈

(ម.ព. អសង្ហារិមៈ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អសង្ហារិម— នាម

[អៈ-សង់-ហា-រិ-មៈ-កាំ] aaksngoharimeakkaam≈

ការធ្វើឱ្យអ្វីៗនៅនឹងថ្កល់។

អសង្ហារិម— គុណនាម

[អៈ-សង់-ហា-រិ-មៈ-កាំ] aaksngoharimeakkaam≈

ដែលនាំយក ឬដែលលើកយកទៅមកពុំបាន, ដែលពុំអាចធ្វើឱ្យកក្រើកឬឱ្យឃ្លាតចាកទីបាន :

អសង្ហារិម— នាម

[អៈ-សង់-ហា-រិ-មៈ-ទ្រ័ប] aaksngoharimeaktorb≈

ទ្រព្យជាអសង្ហារិមៈ។

អសង្ហារិម— នាម

[អៈ-សង់-ហា-រិ-មៈ-ភ័ន] aaksngoharimeakphno≈

ភណ្ឌៈឬវត្ថុជាអសង្ហារិមៈ។

អសង្ហារិម— នាម

[អៈ-សង់-ហា-រិ-មៈ-វ័ត-ថុ] aaksngoharimeakvtatho≈

(ម.ព. អសង្ហារិមភណ្ឌ)។

អសញ្ញកម្ម

ដំណើរអស់ជីវិត (បុរាណប្រើចំពោះតែសេនាបតី) :

អសញ្ញកម្ម នាម

[អៈ-ស័ញ-ញ៉ៈ-កាំ] aasanhnhokamm

ដំណើរអស់ជីវិត (បុរាណប្រើចំពោះតែសេនាបតី) :

អសញ្ញភាព នាម

[អៈ-ស័ញ-ញ៉ៈ-ភាប] aasanhnhopheap

(ម.ព. អសញ្ញកម្ម)។

អសញ្ញានីយ

ដែលមិនអាចចាប់យកដោយវិញ្ញាណបានព្រោះតូចពេកឬតិចពេក។

អសញ្ញានីយ គុណនាម

[អៈ-ស័ញ-ញ៉ា-នី] aaksnhonhani≈

ដែលមិនអាចចាប់យកដោយវិញ្ញាណបានព្រោះតូចពេកឬតិចពេក។

អសញ្ញី គុណនាម

[អៈ-ស័ញ-ញ៉ី] ឬ [អៈ-ស័ញ-ញី] aosonhnhi

ដែលឥតសញ្ញា, ដែលគ្មានគ្រឿងកំណត់ចាំ, ដែលឥតគ្រឿងចំណាំ។

អសញ្ញី នាម

[អៈ-ស័ញ-ញី-ភាប] aosonhnhi

ដំណើរសន្លប់ :

អសញ្ញី នាម

[អៈ-ស័ញ-ញី-ស័ត] aosonhnhi

ព្រហ្មពួកមួយមានរូបតែមិនមានសញ្ញា កើតនៅព្រហ្មលោកជាន់ទី ១១។

អសញ្ញី នាម

[អៈ-ស័ញ-ញី-ស័ត] aosonhnhi

(ម.ព. អសញ្ញីសត្ត)។

អសត្យ គុណនាម

[អៈ-ស័ត] aosotyor

ដែលមិនទៀង, មិនពិត :

អសត្យ នាម

[អៈ-ស័ត-ត្យៈ-វា-ចា] aosotyor

សម្ដីមិនពិត។

អសត្យ នាម

[អៈ-ស័ត-ត្យៈ-វាត] aosotyor

(ម.ព. អសត្យវាចា)។

អសត្យ នាម

[អៈ-ស័ត-ត្យៈ-វា-ទិន] aosotyor

អ្នកដែលច្រើនតែឬតែងតែពោលពាក្យមិនពិត។

អសត្យ នាម

[អៈ-ស័ត-ត្យៈ-វា-ទិ-នី] aosotyor

(ម.ព. អសត្យវាទិន)។

អសត្យ—

(ម.ព. អសត្យ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អសត្យ— នាម

[អៈ-ស័ត-ត្យៈ—] aakstatyeak—≈

(ម.ព. អសត្យ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អសទិស គុណនាម

[អៈ-សៈ-ទិ-សៈ] aosotis

ដែលមិនដូចគ្នា, មិនត្រូវគ្នា, មិនត្រូវបែបគ្នា, មិនប្រហែលគ្នា, មិនលាំគ្នា។

អសទិស នាម

[អៈ-សៈ-ទិ-សៈ-នៃ] aosotis

ន័យមិនដូចគ្នា។

អសទិស នាម

[អៈ-សៈ-ទិ-សៈ-ព័រ] aosotis

ព័ណ៌ខុសគ្នា។

អសទិស នាម

[អៈ-សៈ-ទិ-សៈ-ភាប] aosotis

ភាពមិនដូចគ្នា។

អសទិស នាម

[អៈ-សៈ-ទិ-សៈ-ស័ប] aosotis

សព្ទផ្សេងគ្នា។

អសទិសទាន

ទានដែលឥតមានទានដទៃណាមួយប្រដូចបាន គឺទានដែលព្រះមហាក្សត្រិយ៍ទ្រង់មានព្រះរាជានុញ្ញាតឱ្យប្រជានុរាស្ត្រមានសិទ្ធិធ្វើប្រណាំងនឹងព្រះអង្គ។ អសទិសទាននេះក្នុងកាលនៃព្រះពុទ្ធមួយព្រះអង្គ មានត្រឹមតែម្ដងគត់ ឥតដែលមានពីរដងឡើយ, មានន័យថា គឺព្រះរាជាទ្រង់មានព្រះរាជបញ្ជាឱ្យចាត់ចែងធ្វើ

អសទិសទាន នាម

[អៈ-សៈ-ទិ-សៈ-ទាន] aasatisatean

ទានដែលឥតមានទានដទៃណាមួយប្រដូចបាន គឺទានដែលព្រះមហាក្សត្រិយ៍ទ្រង់មានព្រះរាជានុញ្ញាតឱ្យប្រជានុរាស្ត្រមានសិទ្ធិធ្វើប្រណាំងនឹងព្រះអង្គ។ អសទិសទាននេះក្នុងកាលនៃព្រះពុទ្ធមួយព្រះអង្គ មានត្រឹមតែម្ដងគត់ ឥតដែលមានពីរដងឡើយ, មានន័យថា គឺព្រះរាជាទ្រង់មានព្រះរាជបញ្ជាឱ្យចាត់ចែងធ្វើ

អសទិស—

(ម.ព. អសទិស) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អសទិស— នាម

[អៈ-សៈ-ទិ-សៈ—] aaksaktisak—≈

(ម.ព. អសទិស) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អសទ្ធម្ម នាម

[អៈ-ស័ត-ធ័ម] aasatthomm

មេថុន, មេថុនសេវនៈ, មេថុនសំវាស :

អសនី

ប្រហែលដូចរន្ទះ។

អសនី នាម

[អៈ-សៈ-ណី] ឬ [អៈ-សៈ-នី] aasani

អាវុធព្រះឥន្ទ; រន្ទះ; កាំរន្ទះ។

អសនី នាម

[អៈ-សៈ-នី-បាត] aasani

រន្ទះបាញ់។

អសនី នាម

[អៈ-សៈ-នី-ប្រ-ភា] aasani

ពន្លឺរន្ទះ។

អសនី នាម

[អៈ-សៈ-នី-ស័ប] aasani

សូររន្ទះ។

អសនី នាម

[អៈ-សៈ-នី-សា-ទិស] aasani

ប្រហែលដូចរន្ទះ។

អសនីចុម្ពិត នាម

[អៈ-សៈ-នី-ចុម-ពិត] aaksaknichompit≈

អគ្គិសនីចុម្ពិត អេឡិចត្រូម៉ាញេទិក។

អសនីបថ នាម

[អៈ-សៈ-នី-បត់] aaksaknibta≈

ការចម្លងចរន្តអគ្គិសនី។

អសនី—

(ម.ព. អសនី) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អសនី— នាម

[អៈ-សៈ-នី—] aaksakni—≈

(ម.ព. អសនី) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អសន្តិសុខ

ការមិនមានសេចក្ដីសុខសាន្ត, ដំណើរដែលឥតមានសេចក្ដីស្ងប់រៀបរយក្នុងស្រុក, ចលាចល, ការរបះរបោរ :

អសន្តិសុខ នាម

[អៈ-សន់-តិ-សុក] aasontesok

ការមិនមានសេចក្ដីសុខសាន្ត, ដំណើរដែលឥតមានសេចក្ដីស្ងប់រៀបរយក្នុងស្រុក, ចលាចល, ការរបះរបោរ :

អសន្ទិដ្ឋភាព នាម

[អៈ-សន់-ទិត-ឋៈ-ភាប] aaksnotitthakpheab≈

ភាពមិនព្រមព្រៀងគ្នា, ភាពមិនចុះសម្រុងគ្នា។

អសន្យាណូ

បំណែកតូចបំផុតដែលមានបន្ទុកអគ្គិសនីអវិជ្ជមាន, អេឡិចត្រុង។

អសន្យាណូ នាម

[អៈ-សន់-យ៉ា-ណូ] aaksnoyanou≈

បំណែកតូចបំផុតដែលមានបន្ទុកអគ្គិសនីអវិជ្ជមាន, អេឡិចត្រុង។