ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

អវសិដ្ឋសោធន

ប្រាក់អតីតភាពការងារផ្សេងៗបន្ថែមលើប្រាក់បៀវត្ស។

អវសិដ្ឋសោធន នាម

[អៈ-វៈ-សិត-ឋៈ-សោ-ធន់] aakveaksetthaksaothno≈

ប្រាក់អតីតភាពការងារផ្សេងៗបន្ថែមលើប្រាក់បៀវត្ស។

អវសិស្ត គុណនាម

[អៈ-វៈ-សិស] aakveakses≈

(ម.ព. អវសិដ្ឋ)។

អវសេក នាម

[អៈ-វៈ-សែក] aovosek

ការប្រោះព្រំ :

អវសេស គុណនាម

[អៈ-វៈ-សែស] aovoses

ដែលសល់, ដែលនៅសល់ សេសសល់ :

អវសេស នាម

[អៈ-វៈ-សែស] aovoses

សំណល់, របស់ជាដែល។

អវស្រ័យ

ទីអាស្រ័យ; ទីជ្រកអាស្រ័យ; ទីពំនាក់; ទីពឹងពាក់, ទីពឹងពាក់ពំនាក់អាស្រ័យ; អ្នកជួយទំនុកបម្រុង, អ្នកផ្ចុងផ្ដើម :

អវស្រ័យ នាម

[អៈ-វ៉័ស-ស្រៃ] aavosrai

ទីអាស្រ័យ; ទីជ្រកអាស្រ័យ; ទីពំនាក់; ទីពឹងពាក់, ទីពឹងពាក់ពំនាក់អាស្រ័យ; អ្នកជួយទំនុកបម្រុង, អ្នកផ្ចុងផ្ដើម :

អវស្ស័យ នាម

[អៈ-វ៉័ស-សៃ] aakvsasai≈

(ម.ព. អវស្រ័យ)។

អវហារ

ការយកដោយថេយ្យចិត្ត, ការលួច (ច្រ.ប្រ. ក្នុងវិស័យពុទ្ធសាសនា)។

អវហារ នាម

[អៈ-វៈ-ហា] aovohar

ការយកដោយថេយ្យចិត្ត, ការលួច (ច្រ.ប្រ. ក្នុងវិស័យពុទ្ធសាសនា)។

អវាចី

ទក្ខិណទិស ឬ ទិសទក្សិណ (ទិសខាងត្បូង) :

អវាចី នាម

[អៈ-វ៉ា-ចី] aaveachei

ទក្ខិណទិស ឬ ទិសទក្សិណ (ទិសខាងត្បូង) :

អវាចីន នាម

[អៈ-វ៉ា-ចីន] aakvachein≈

(ម.ព. អវាចី)។

អវាដ

រណ្ដៅ; រូង; អណ្ដូង (បា. ជា អាវាដ ក៏បាន)។

អវាដ នាម

[អៈ-វ៉ាត] aovead

រណ្ដៅ; រូង; អណ្ដូង (បា. ជា អាវាដ ក៏បាន)។

អវាសែ គុ.កិ., គុ.

[អៈ-វ៉ា-សែ] aoveasae

(ម.ព. អាវាសែ)។

អវិចី នាម

[អៈ-វិ-ចី] aovichei

(ម.ព. អវីចី)។

អវិជ្ជន្ធការ

ងងឹតគឺអវិជ្ជា, អវិជ្ជាដែលជាងងឹតសូន្យសុង, សេចក្ដីល្ងង់ខ្លៅខ្លាំង :

អវិជ្ជន្ធការ នាម

[អៈ-វិច-ជ័ន-ធៈ-កា] aavichchnthokar

ងងឹតគឺអវិជ្ជា, អវិជ្ជាដែលជាងងឹតសូន្យសុង, សេចក្ដីល្ងង់ខ្លៅខ្លាំង :

អវិជ្ជមាន

ដែលផ្ទុយគ្នាពី វិជ្ជមាន គឺដែលកំពុងតែមិនមាន, ដែលឥតមានសោះឡើយ។

អវិជ្ជមាន គុណនាម

[អៈ-វិច-ជៈ-មាន] aovichchomean

ដែលផ្ទុយគ្នាពី វិជ្ជមាន គឺដែលកំពុងតែមិនមាន, ដែលឥតមានសោះឡើយ។

អវិជ្ជមានកម្ម

(វេយ្យាករណ៍) យន្តការនៃការស្ថាបនាទម្រង់អវិជ្ជមាន ពោលគឺការប្រើអវិជ្ជមានបទនៅក្នុងឃ្លាណាមួយ ដើម្បីស្ថាបនាវិជ្ជមានន័យឬអវិជ្ជមានន័យ។

អវិជ្ជមានកម្ម នាម

[អៈ-វិច-ជៈ-មា-នៈ-កាំ] aakvichcheakmeaneakkaam≈

(វេយ្យាករណ៍) យន្តការនៃការស្ថាបនាទម្រង់អវិជ្ជមាន ពោលគឺការប្រើអវិជ្ជមានបទនៅក្នុងឃ្លាណាមួយ ដើម្បីស្ថាបនាវិជ្ជមានន័យឬអវិជ្ជមានន័យ។

អវិជ្ជា

(ទស្សនៈ.) នៅក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា អវិជ្ជាមានន័យថា ការមិនដឹងឬមិនយល់ពីធម្មជាតិពិតនៃជីវិតរបស់យើងនិង/ឬធម្មជាតិពិតរបស់វត្ថុ :

អវិជ្ជា នាម ១)

[អៈ-វិច-ជា] aovichchea

ការមិនដឹងច្បាស់, សេចក្ដីល្ងង់, មោហៈ ឬមោហោ :

អវិជ្ជា នាម ២)

[អៈ-វិច-ជា] aovichchea

(ទស្សនៈ.) នៅក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា អវិជ្ជាមានន័យថា ការមិនដឹងឬមិនយល់ពីធម្មជាតិពិតនៃជីវិតរបស់យើងនិង/ឬធម្មជាតិពិតរបស់វត្ថុ :

អវិជ្ជានិយម នាម

[អៈ-វិច-ជា-និ-យំ] aakvichcheaniyum≈

អន្ធការនិយម ការនិយមខាងភាពល្ងង់ខ្លៅ។

អវិញ្ញាណក គុណនាម

[អៈ-វិញ-ញា-ណៈ-កៈ] aavinhnheanak

ដែលឥតវិញ្ញាណ។

អវិញ្ញាណក នាម

[អៈ-វិញ-ញា-ណៈ-កៈ] aavinhnheanak

អ្វីៗដែលឥតវិញ្ញាណ; អនុបាទិន្នករូប។

អវិញ្ញាណកៈ នាម

[អៈ-វិញ-ញា-ណៈ-កៈ-ទ្រ័ប] aakvinhnheanakkaktorb≈

ទ្រព្យឥតវិញ្ញាណ :

អវិញ្ញាណកៈ នាម

[អៈ-វិញ-ញា-ណៈ-កៈ-រូប] aakvinhnheanakkakrub≈

រូបឥតវិញ្ញាណ។

អវិញ្ញូ

ភាពនៃអវិញ្ញូ; ភាវៈនៃកូនក្មេងតូចពុំទាន់ដឹងក្ដី។

អវិញ្ញូ គុណនាម

[អៈ-វិញ-ញូ] aovinhnhu

ដែលមិនមានការដឹង; ល្ងង់, ខ្លៅ :

អវិញ្ញូ នាម

[អៈ-វិញ-ញូ] aovinhnhu

អ្នកល្ងង់, អ្នកខ្លៅ។

អវិញ្ញូ នាម

[អៈ-វិញ-ញូ-ជន់] aovinhnhu

ជនល្ងង់, ជនខ្លៅ។

អវិញ្ញូ នាម

[អៈ-វិញ-ញូ-ភាប] aovinhnhu

ភាពនៃអវិញ្ញូ; ភាវៈនៃកូនក្មេងតូចពុំទាន់ដឹងក្ដី។

អវិទ្យា នាម

[អៈ-វិត-ទ្យា] aavityea

(ម.ព. អវិជ្ជា)។

អវិនយ—

(ម.ព. អវិន័យ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អវិនយ— នាម

[អៈ-វិ-នៈ-យៈ—] aakvineakyeak—≈

(ម.ព. អវិន័យ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អវិនិច្ឆ័យ

ដែលគ្មានការវិនិច្ឆ័យ ដែលគេមិនទាន់សម្រេចឬមិនទាន់ចាត់ការ ដែលមិនទាន់វិនិច្ឆ័យ។

អវិនិច្ឆ័យ គុណនាម

[អៈ-វិ-និច-ឆៃ] aakvinichchhai≈

ដែលគ្មានការវិនិច្ឆ័យ ដែលគេមិនទាន់សម្រេចឬមិនទាន់ចាត់ការ ដែលមិនទាន់វិនិច្ឆ័យ។

អវិន័យ គុណនាម

[អៈ-វិ-នៃ] aoviney

ដែលមិនមែនវិន័យ; ក្រៅវិន័យ, ក្រៅច្បាប់; ដែលខុសពីវិន័យ, ខុសច្បាប់; ដែលឥតច្បាប់, ឥតសណ្ដាប់ធ្នាប់, ឥតរបប; ដែលមិនរៀបរយ :

អវិន័យ នាម

[អៈ-វិ-នៈ-យៈ-ក-ថា] aoviney

សម្ដីខុសច្បាប់ឬក្រៅច្បាប់។

អវិន័យ នាម

[អៈ-វិ-នៈ-យៈ-វា-ចា] aoviney

(ម.ព. អវិនយកថា)។

អវិន័យ នាម

[អៈ-វិ-នៈ-យៈ-វា-ទិន] aoviney

អ្នកដែលច្រើនតែនិយាយខុសច្បាប់ឬក្រៅច្បាប់។

អវិន័យ នាម

[អៈ-វិ-នៈ-យៈ-វា-ទិ-នី] aoviney

(ម.ព. អវិនយវាទិន)។

អវិបរិណាម នាម

[អៈ-វិ-ប៉ៈ-រ៉ិ-ណាម] aakvibakrenam≈

(ម.ព. អបរិណាម)។

អវិបរិណាមភាព នាម

[អៈ-វិ-ប៉ៈ-រ៉ិ-ណា-មៈ-ភាប] aakvibakrenameakpheab≈

ភាពមិនប្រែប្រួល។

អវិបរិតជន នាម

[អៈ-វិ-ប៉ៈ-រ៉ិ-តៈ-ជន់] aakvibakretakchno≈

ជនដែលមិនរំខានដល់សង្គម។

អវិបល្លាស គុណនាម ១)

[អៈ-វិ-ប៉័ល-ឡាស] aakviblolas≈

ដែលមិនប្រែប្រួល ដែលមិនផ្លាស់ប្ដូរ។

អវិបល្លាស គុណនាម ២)

[អៈ-វិ-ប៉័ល-ឡាស] aakviblolas≈

(ច្ប.) ដែលមិនផ្ទេរសិទ្ធិ។

អវិភាគភាព នាម

[អៈ-វិ-ភា-គៈ-ភាប] aakvipheakeakpheab≈

ភាពចែកមិនបាន ភាពដែលមិនអាចបែងចែកបាន :

អវិភាគីយ៍

ដែលចែកមិនបាន ដែលមិនអាចបែងចែកបាន ដែលមិនអាចបំបែកបាន។

អវិភាគីយ៍ គុណនាម

[អៈ-វិ-ភាក-គី] aakvipheakki≈

ដែលចែកមិនបាន ដែលមិនអាចបែងចែកបាន ដែលមិនអាចបំបែកបាន។

អវិរុទ្ធ គុណនាម

[អៈ-វិ-រុត] aavirutthor

ដែលមិនខុស, ឥតខុស; ឥតទាស់, ឥតឆ្គង គឺត្រឹមត្រូវ; ស្រួល; ស្របគ្នា, ត្រូវគ្នា (ប្រើជា អពិរុទ្ធ ក៏បាន)។

អវិរុទ្ធ នាម

[អៈ-វិ-រុត-ធៈ-កៈ-ថា] aavirutthor

សម្ដីត្រឹមត្រូវ។

អវិរុទ្ធ នាម

[អៈ-វិ-រុត-ប៉ា-ថៈ] aavirutthor

បាលីត្រឹមត្រូវ។

អវិរុទ្ធ នាម

[អៈ-វិ-រុត-ធៈ-ភាប] aavirutthor

ភាពត្រឹមត្រូវ; ភាពឥតឆ្គង។

អវិរុទ្ធ នាម

[អៈ-វិ-រុត-ធៈ-វា-ចា] aavirutthor

(ម.ព. អវិរុទ្ធកថា)។

អវិរុទ្ធ នាម

[អៈ-វិ-រុត-ធៈ-ស័ប] aavirutthor

សព្ទត្រឹមត្រូវ; សព្ទស្របគ្នា។

អវិរុទ្ធ—

(ម.ព. អវិរុទ្ធ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អវិរុទ្ធ— នាម

[អៈ-វិ-រុត-ធៈ—] aakviruttheak—≈

(ម.ព. អវិរុទ្ធ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អវិរូឡ្ហ

អ្នកដែលមានវិជ្ជាមិនលូតលាស់ គឺអ្នកដែលរៀនវិជ្ជាមិនចេះ។

អវិរូឡ្ហ គុណនាម

[អៈ-វិ-រូល-ហៈ] aavirulhar

ដែលមិនដុះ, មិនលូត, មិនលាស់, មិនលូតលាស់; មិនចម្រើន។

អវិរូឡ្ហ នាម

[អៈ-វិ-រូល-ហៈ-ធ័រ] aavirulhar

អ្នកដែលមានធម៌មិនលូតលាស់ គឺអ្នកដែលរៀនធម៌មិនចាំ, មិនចេះ។

អវិរូឡ្ហ នាម

[អៈ-វិ-រូល-ហៈ-វិត] aavirulhar

អ្នកដែលមានវិជ្ជាមិនលូតលាស់ គឺអ្នកដែលរៀនវិជ្ជាមិនចេះ។

អវិរោធ

សេចក្ដីមិនពិរោធ; ដំណើរឥតកំហុស, ឥតសេចក្ដីស្អប់; អ្នកដែលឥតពិរោធ, ឥតកំហុស។

អវិរោធ នាម

[អៈ-វិ-រោត] aovirouth

សេចក្ដីមិនពិរោធ; ដំណើរឥតកំហុស, ឥតសេចក្ដីស្អប់; អ្នកដែលឥតពិរោធ, ឥតកំហុស។

អវិរោធនៈ នាម

[អៈ-វិ-រោ-ធៈ-នៈ] aovirouthoneak

សេចក្ដីមិនពិរោធ; ការមិនបំពានលើធម៌លើច្បាប់ :

អវិសារទ គុណនាម

[អៈ-វិ-សា-រ៉ៈ-ទៈ] aavisarot

ដែលមិនក្លៀវក្លា, មិនអង់អាច, មិនឈ្លាសវៃ ក្នុងការនិយាយស្ដីឬក្នុងការជជែក (ក្នុងទីប្រជុំ) :

អវិសារទ នាម

[អៈ-វិ-សា-រ៉ៈ-ទៈ] aavisarot

អ្នកមូរមុខ; មនុស្សអឹមអៀម; មនុស្សមិនលុះជំនុំឬមិនលះជំនុំ។

អវិសារទ នាម

[អៈ-វិ-សា-រ៉ៈ-ទៈ-ភាប] aavisarot

ភាពជាអ្នកមិនក្លៀវក្លា, មិនអង់អាច។

អវិសារទា នាម

[អៈ-វិ-សា-រ៉ៈ-ទា] aovisarotea

(ម.ព. អវិសារទ)។

អវិសារទោ គុណនាម

[អៈ-វិ-សា-រ៉ៈ-ទោ] aakvisarakto≈

(ម.ព. អវិសារទ)។

អវិសារទៈ គុណនាម

[អៈ-វិ-សា-រ៉ៈ-ទៈ] aakvisarakteak≈

(ម.ព. អវិសារទ)។

អវិស្សាសិក

ដែលមិនមានវិស្សាសៈ, ដែលមិនប្រកបដោយសេចក្ដីស្និទ្ធស្នាល :