ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

អយោ នាម

[អៈ-យោ-ធាត] aoyou

ធាតុដែក; ជាតិដែក។

អយោ គុណនាម

[អៈ-យោ-ព័ន] aoyou

ដែលចងព័ទ្ធព័ន្ធ, រួតរឹត, ត្របែង ដោយដែក។

អយោ នាម

[អៈ-យោ-ព័ន] aoyou

ចំណងដែក។

អយោ នាម

[អៈ-យោ-ភ័ន] aoyou

គ្រឿងដែក។

អយោ គុណនាម

[អៈ-យោ-មុក] aoyou

ដែលមានមុខជាដែកឬពាសដែក, ស្រោបដែក; ព្រួញមុខដែក; ផាល។

អយោ នាម

[អៈ-យោ-សង់-ខៈ-លិក] aoyou

ច្រវាក់ដែក; ច្រួលដែក (បា. ប្រើជា អយសង្ខលិក ក៏មាន)។

អយោ នាម

[អៈ-យោ-ហៈ-ទៃ] aoyou

ចិត្តរឹងដូចដែក (ចិត្តដែក) ; អ្នកដែលមានចិត្តរឹងដូចដែក (មនុស្សចិត្តដែក)។

អយោ នាម

[អៈ-យោ-ហៈ-រឹ-ទៃ] aoyou

(ម.ព. អយោហទ័យ)។

អយោគិន នាម

[អៈ-យោ-គិន] aayoukin

(ម.ព. អយោគី)។

អយោគិនី នាម

[អៈ-យោ-គិ-នី] aakyokini≈

(ម.ព. អយោគិន)។

អយោគី

អ្នកដែលមិនមែនជាយោគី។

អយោគី នាម

[អៈ-យោ-គី] aayouki

អ្នកដែលមិនមែនជាយោគី។

អយោធ

អ្នកដែលមិនមែនជាយោធា, មនុស្សក្រៅពីទាហាន។

អយោធ នាម

[អៈ-យោត] aoyouth

អ្នកដែលមិនមែនជាយោធា, មនុស្សក្រៅពីទាហាន។

អយោធា នាម

[អៈ-យោ-ធា] aakyothea≈

(ម.ព. អយោធ)។

អយោធិន នាម

[អៈ-យោ-ធិន] aoyouthin

(ម.ព. អយោធ)។

អយោធ្យា នាម

[អៈ-យោ-ធ្យា] aoyouthyea

(ម.ព. អយុធ្យា)។

អយោនិសោមនសិការ

ការមិនពិចារណាដោយឧបាយឬដោយគំនិតទៀងទាត់, ដោយគំនិតល្អិតល្អ; ដំណើរមិនយកចិត្តទុកដាក់, ការគិតខុសទំនង; ការឥតបើគិត :

អយោនិសោមនសិការ នាម

[អៈ-យោ-និ-សោ-មៈ-នៈ-សិ-កា] aayounisaomnosekar

ការមិនពិចារណាដោយឧបាយឬដោយគំនិតទៀងទាត់, ដោយគំនិតល្អិតល្អ; ដំណើរមិនយកចិត្តទុកដាក់, ការគិតខុសទំនង; ការឥតបើគិត :

អយោម័យ

វត្ថុដែលធ្វើហើយដោយដែក, ធ្វើពីដែក, មានឆ្នាំង, បាត្រជាដើម។

អយោម័យ គុណនាម

[អៈ-យោ-ម៉ៃ] aayoumey

ដែលធ្វើដោយដែក, ដែលយកដែកធ្វើ, ដែលជាដែក :

អយោម័យ នាម

[អៈ-យោ-ម៉ៃ] aayoumey

វត្ថុដែលធ្វើហើយដោយដែក, ធ្វើពីដែក, មានឆ្នាំង, បាត្រជាដើម។

អយោ—

(ម.ព. អយោ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អយោ— នាម

[អៈ-យោ—] aakyo—≈

(ម.ព. អយោ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អយ្យ នាម

[អ័យ-យ៉ៈ] aayy

អ្នកមានត្រកូលខ្ពង់ខ្ពស់; អ្នកដែលគេត្រូវគោរពកោតខ្លាច; ម្ចាស់; លោកឬអ្នកជាម្ចាស់; អ្នកប្រសើរដោយជាតិ។

អយ្យ នាម

[អ័យ-យ៉ៈ-កា-សឹក] aayy

ច្បាប់អាជ្ញាសឹក។

អយ្យ នាម

[អ័យ-យ៉ៈ-ជន់] aayy

ជនអ្នកមានត្រកូលខ្ពង់ខ្ពស់; ជនជាម្ចាស់គេ។

អយ្យ នាម

[អ័យ-យ៉ៈ-ធី-ដា] aayy

ធីតាឬបុត្តនៃអយ្យជន (ព្រះអង្គម្ចាស់, អ្នកអង្គម្ចាស់; កូនអស់លោក, កូនលោក)។

អយ្យ នាម

[អ័យ-យ៉ៈ-បុត] aayy

(ម.ព. អយ្យធីតា)។

អយ្យក

ភាពជាចាស់ទុំ; ភាពជាអ្នកគួរគេលើកថាជាចាស់ទុំ។

អយ្យក នាម

[អ័យ-យ៉ៈ-កៈ] aayyok

(ម.ព. អយ្យកោ)។

អយ្យក នាម

[អ័យ-យ៉ៈ-កៈ-ធ័រ] aayyok

សណ្ដាប់ធ្នាប់ឬប្រពៃណីពីជីតាមក :

អយ្យក នាម

[អ័យ-យ៉ៈ-កៈ-បត់] aayyok

គន្លងឬលំអានរបស់ជីតា។

អយ្យក នាម

[អ័យ-យ៉ៈ-ក័ប-ប៉ៈ-វេ-នី] aayyok

(ម.ព. អយ្យកធម៌)។

អយ្យក នាម

[អ័យ-យ៉ៈ-កៈ-ភាប] aayyok

ភាពជាចាស់ទុំ; ភាពជាអ្នកគួរគេលើកថាជាចាស់ទុំ។

អយ្យកា នាម

[អ័យ-យ៉ៈ-កា] aayyoka

(ម.ព. អយ្យិកា)។

អយ្យការ

ស្ថាប័នមួយដាច់ដោយឡែកពីចៅក្រមដែលដឹកនាំដោយព្រះរាជអាជ្ញា ហើយមានតួនាទីចោទប្ដឹងជនជាប់ចោទ :

អយ្យការ នាម

[អ័យ-យ៉ៈ-កា] aayyokar

ឈ្មោះច្បាប់មួយក្រមមានគតិសម្រាប់ចោទប្រកាន់ព្រមទាំងវិនិច្ឆ័យការផែនដី, សម្រាប់រាជត្រកូល :

អយ្យការ នាម

[អ័យ-យ៉ៈ-កា] aayyokar

ស្ថាប័នមួយដាច់ដោយឡែកពីចៅក្រមដែលដឹកនាំដោយព្រះរាជអាជ្ញា ហើយមានតួនាទីចោទប្ដឹងជនជាប់ចោទ :

អយ្យកោ នាម

[អ័យ-យ៉ៈ-កោ] aayyokao

(រ.ស.) ជីតា, តា :

អយ្យកោទួត នាម

[អ័យ-យ៉ៈ-កោ-ទួត] ayyakkaotuot≈

(រ.ស.) ជីទួត, តាទួត :

អយ្យកោលា នាម

[អ័យ-យ៉ៈ-កោ-លា] ayyakkaolea≈

(រ.ស.) ជីលា, តាលា :

អយ្យកោលួត នាម

[អ័យ-យ៉ៈ-កោ-លួត] ayyakkaoluot≈

(រ.ស.) ជីលួត, តាលួត :

អយ្យក—

(ម.ព. អយ្យក) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អយ្យក— នាម

[អ័យ-យ៉ៈ-កៈ—] ayyakkak—≈

(ម.ព. អយ្យក) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អយ្យា នាម

[អ័យ-យ៉ា] aoyyea

(ម.ព. អយ្យ)។

អយ្យិកា

(រ.ស.) ជីដូន, ដូន, យាយ (ច្រើនប្រើ អយ្យិកា ជាង) :

អយ្យិកា នាម

[អ័យ-យិ-កា] aoyyika

(រ.ស.) ជីដូន, ដូន, យាយ (ច្រើនប្រើ អយ្យិកា ជាង) :

អយ្យ—

(ម.ព. អយ្យ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អយ្យ— នាម

[អ័យ-យ៉ៈ—] ayyak—≈

(ម.ព. អយ្យ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អរ

អរខ្លាំងស្ទើរភ្លេចខ្លួន, អរឆ្លេឆ្លា។

អរ កិរិយាសព្ទ

[អ] or

មានអំណរ, មានសោមនស្ស, រីករាយចិត្ត, មានចិត្តរីករាយ :

អរ កិរិយាសព្ទ

[អ-ភិត-អ-ភៃ] or

អរៗភ័យៗ គឺអរខ្លះភ័យខ្លះម្ដងៗ។

អរ កិរិយាសព្ទ

[អ-សា-ទ] or

អររីករាយដោយសាទរ។

អរ កិរិយាសព្ទ

[អ-អេក] or

អរខ្លាំងស្ទើរភ្លេចខ្លួន, អរឆ្លេឆ្លា។

អរគុណ

អរចំពោះគុណគេ, មានអំណរគុណគេ :

អរគុណ កិរិយាសព្ទ

[អ-គុន] aorokun

អរចំពោះគុណគេ, មានអំណរគុណគេ :

អរគុណ!

ពាក្យសម្រាប់ទទួលអំណរចំពោះគុណគេក្នុងទីចំពោះមុខ។ តាមធម្មតារបស់អ្នកសុភាពឬអ្នកមានច្បាប់, សូម្បីគ្រាន់តែគេហុចអ្វីបន្តិចបន្តួចឱ្យមកខ្លួន ឬគេគូសឈើគូសកាន់ឱ្យខ្លួនអុជបារីប៉ុណ្ណោះ ក៏ត្រូវបញ្ចេញវាចាអរគុណគេថា អរគុណ! ឬថា អរគុណលោក!, អរគុណអ្នក! ...។

អរគុណ! ឧទានសព្ទ

[អ-គុន] akun≈

ពាក្យសម្រាប់ទទួលអំណរចំពោះគុណគេក្នុងទីចំពោះមុខ។ តាមធម្មតារបស់អ្នកសុភាពឬអ្នកមានច្បាប់, សូម្បីគ្រាន់តែគេហុចអ្វីបន្តិចបន្តួចឱ្យមកខ្លួន ឬគេគូសឈើគូសកាន់ឱ្យខ្លួនអុជបារីប៉ុណ្ណោះ ក៏ត្រូវបញ្ចេញវាចាអរគុណគេថា អរគុណ! ឬថា អរគុណលោក!, អរគុណអ្នក! ...។

អរជុន គុណនាម

[អ-រ-ជុន] aarochun

ស, សថ្លា; ថ្លា; ភ្លឺ, ភ្លឺថ្លា។

អរជុន នាម

[អ-រ-ជុន] aarochun

សម្បុរស; ព័ណ៌អរុណភ្លឺបំព្រាង គឺព័ណ៌អរុណសដែលរះបំព្រាងពីឯកើត។

អរជុន នាម

[អ-រ-ជុន] aarochun

នាមនៃបាណ្ឌវៈទី ៣ក្នុងរឿងមហាភារតៈ។

អរជុន នាម

[អ-រ-ជុន] aarochun

ព្រះនាមក្សត្រិយ៍និងនាមមេទ័ពឯទៀតក្នុងរឿងសម័យបុរាណ។

អរជុន នាម

[អ-រ-ជុន] aarochun

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ។

អរជូន នាម

[អ-រ-ជូន] aarochun

(ម.ព. អរជុន២)។

អរញ្ញ នាម

[អៈ-រ៉ាញ់] aaronhnh

ព្រៃ :

អរញ្ញ នាម

[អៈ-រ៉ាញ់-ញ៉ៈ-គោ-ច] aaronhnh

ការត្រាច់ស្វែងរកអាហារក្នុងព្រៃ។

អរញ្ញ នាម

[អៈ-រ៉ាញ់-ញ៉ៈ-ធ័ម] aaronhnh

ទំនៀមទម្លាប់អ្នកព្រៃ, សណ្ដាប់ធ្នាប់ឬបែបបទអ្នកស្រុកព្រៃ; ទំនៀមឬបែបបទព្រៃៗ។

អរញ្ញ នាម

[អៈ-រ៉ាញ់-ញ៉ៈ-បាល] aaronhnh

អ្នករក្សាព្រៃ, អ្នកកាន់ការថែរក្សាព្រៃ។

អរញ្ញ នាម

[អៈ-រ៉ាញ់-ញ៉ៈ-ប៉ា-ឡិ-កា] aaronhnh

(ម.ព. អរញ្ញបាល)។

អរញ្ញ នាម

[អៈ-រ៉ាញ់-ញ៉័ប-ប៉ៈ-ទេស] aaronhnh

ព្រៃ, ប្រទេសដែលមានព្រៃ, ព្រៃទាំងមូល។

អរញ្ញ នាម

[អៈ-រ៉ាញ់-ញ៉ាប់-ប៉ៈ-វេ-នី] aaronhnh

(ម.ព. អរញ្ញធម្ម)។

អរញ្ញ នាម

[អៈ-រ៉ាញ់-ញ៉ៈ-វ៉ាស] aaronhnh

ការនៅក្នុងព្រៃ។

អរញ្ញ នាម

[អៈ-រ៉ាញ់-ញ៉ៈ-វ៉ា-សិ-នី] aaronhnh

(ម.ព. អរញ្ញវាសី)។

អរញ្ញ នាម

[អៈ-រ៉ាញ់-ញ៉ៈ-វ៉ា-សី] aaronhnh

អ្នកនៅក្នុងព្រៃ។

អរញ្ញ នាម

[អៈ-រ៉ាញ់-ញ៉ៈ-យ៉ៈ-តៈ-ណៈ] aaronhnh

ព្រៃស្រោង; ព្រៃរំលោង។

អរញ្ញ នាម

[អៈ-រ៉ាញ់-ញ៉ា-វ៉ាស] aaronhnh

អាវាសក្នុងព្រៃ។

អរញ្ញិក គុណនាម

[អៈ-រ៉ាញ់-ញ៉ិក] aaronhnhik

(ម.ព. អារញ្ញ)។

អរញ្ញ—

(ម.ព. អរញ្ញ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អរញ្ញ— គុណនាម

[អៈ-រ៉ាញ់-ញ៉ៈ—] aakranhnhak—≈

(ម.ព. អរញ្ញ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អរណី

ពំនួតភ្លើង; ដែកភ្លើង; ថ្មដែកភ្លើង (គ្រឿងមួយប្រអប់សម្រាប់ពួត, វាយ, ដំ, កេះ, ចុច, ទះ, គូស ឱ្យកើតជាភ្លើងអុជចម្លងភ្លើងបាន, ទោះរបស់នោះមានប្រើតាំងពីក្នុងបុរាណសម័យរៀងមកក្ដីជារបស់ទំនើបក្ដី, ហៅ អរណី បានដូចគ្នា)។

អរណី នាម

[អៈ-រ៉ៈ-ណី] aoronei

ពំនួតភ្លើង; ដែកភ្លើង; ថ្មដែកភ្លើង (គ្រឿងមួយប្រអប់សម្រាប់ពួត, វាយ, ដំ, កេះ, ចុច, ទះ, គូស ឱ្យកើតជាភ្លើងអុជចម្លងភ្លើងបាន, ទោះរបស់នោះមានប្រើតាំងពីក្នុងបុរាណសម័យរៀងមកក្ដីជារបស់ទំនើបក្ដី, ហៅ អរណី បានដូចគ្នា)។