ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

អម្ពុ នាម

[អំ-ពុច] aampu

មច្ឆជាតិ; វារិជជាតិ; បទុមជាតិ។

អម្ពុ នាម

[អំ-ពុ-ជា-ក] aampu

ស្រះ; ត្រពាំង; បឹង។

អម្ពុ នាម

[អំ-ពុ-ជា-សៈ-ណា] aampu

ស្ត្រីមានផ្កាឈូកជាអាសនៈ (នាងលក្ស្មី)។

អម្ពុ នាម

[អំ-ពុ-ជិ-នី] aampu

ស្រះឬត្រពាំងមានឈូក។

អម្ពុ នាម

[អំ-ពុត] aampu

(ម.ព. អម្ពុគ័ភ៌)។

អម្ពុ នាម

[អំ-ពុ-ធិ] aampu

សមុទ្រ, មហាសមុទ្រ។

អម្ពុ នាម

[អំ-ពុ-នាត] aampu

(ម.ព. អម្ពុធិ)។

អម្ពុ នាម

[អំ-ពុ-ប័ក-សី] aampu

បក្សីទឹក គឺសត្វស្លាបដែលរកស៊ីក្នុងទឹក។

អម្ពុះ

ស្របក់ឬវេលាដែលទឹកពុះម្ដងៗ :

អម្ពុះ នាម

[អំ-ពុះ] aampuh

ស្របក់ឬវេលាដែលទឹកពុះម្ដងៗ :

អម្ពុ—

(ម.ព. អម្ពុ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អម្ពុ— នាម

[អំ-ពុ—] aampu—≈

(ម.ព. អម្ពុ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អម្ភោ!

ពាក្យសម្រាប់ស្រែកហៅមនុស្សក្នុងទីចំពោះមុខ ប៉ុន្តែពុំចេញចំឈ្មោះ, មានសេចក្ដីថា "អ្នកអើយ!, អ្នកទាំងឡាយអើយ!" :

អម្ភោ! ឧទានសព្ទ

[អំ-ភោ] aampho≈

ពាក្យសម្រាប់ស្រែកហៅមនុស្សក្នុងទីចំពោះមុខ ប៉ុន្តែពុំចេញចំឈ្មោះ, មានសេចក្ដីថា "អ្នកអើយ!, អ្នកទាំងឡាយអើយ!" :

អម្ភោជិនី នាម

[អំ-ភោ-ជិ-នី] aamphouchini

ត្រពាំងមានឈូក; ស្រះឈូក :

អម្ភោទ នាម

[អំ-ភោត] aomphout

មេឃ, ពពក, ពពកខាប់។

អម្មា នាម

[អ័ម-ម៉ា] aammea

មាតា, ម្ដាយ, ម៉ែ។

អម្រ

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ អម្រស់ ថា អម្រស់អម្រ របររាយរង, របររប៉ិចរប៉ី (សម្រាប់ចិញ្ចឹមជីវិត) :

អម្រ បុព្វបទ

[អំ-រ៉] aamror

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ អម្រស់ ថា អម្រស់អម្រ របររាយរង, របររប៉ិចរប៉ី (សម្រាប់ចិញ្ចឹមជីវិត) :

អម្រស់ នាម

[អំ-រ៉ស់] aamros

របរ, មុខការរបរ (សម្រាប់ចិញ្ចឹមជីវិត) :

អម្រស់ នាម

[អំ-រ៉ស់-អំ-រ៉] aamros

(ម.ព. អម្រ) :

អម្រាម នាម

[អំ-រាម] aamream

(ព.បុ.) (ដូចគ្នានឹង ម្រាម) :

អម្រឹត គុណនាម

[អំ-រ៉ិត] aomruet

(ម.ព. អមត)។

អម្រឹត នាម

[អំ-រ៉ិ-តៈ-បុស] aomruet

(ម.ព. អមតបុប្ផ)។

អម្រឹត នាម

[អំ-រ៉ិ-តៈ-ផល់] aomruet

(ម.ព. អមតផល)។

អម្រឹត នាម

[អំ-រ៉ិ-តៈ-មៈ-ហា-និប-ពាន] aomruet

(ម.ព. អមតមហានិព្វាន)។

អម្រឹត នាម

[អំ-រ៉ិ-តៈ-រស់] aomruet

(ម.ព. អមតរស)។

អម្រែក

ទម្ងន់ភារកិច្ចដែលបុគ្គលណាមួយត្រូវទទួលខុសត្រូវ, តស៊ូ, ដោះស្រាយបញ្ហាជួយចិញ្ចឹមឬជួយទំនុកបម្រុងផ្ចុងផ្ដើមឧបត្ថម្ភ ទំនុកបម្រុងក៏ហៅថាអម្រែកដែរ :

អម្រែក នាម ១)

[អំ-រែក] aomreaek

បន្ទុកសម្រាប់រែក :

អម្រែក នាម ២)

[អំ-រែក] aomreaek

ទម្ងន់ភារកិច្ចដែលបុគ្គលណាមួយត្រូវទទួលខុសត្រូវ, តស៊ូ, ដោះស្រាយបញ្ហាជួយចិញ្ចឹមឬជួយទំនុកបម្រុងផ្ចុងផ្ដើមឧបត្ថម្ភ ទំនុកបម្រុងក៏ហៅថាអម្រែកដែរ :

អម្ឫត គុណនាម

[អំ-រ៉ិត] aamret≈

(ម.ព. អម្រឹត)។

អយនកាល

សុរិយគតិកាលក្នុងរដូវដែលមានវេលាថ្ងៃនិងយប់ស្មើគ្នា ចំណែកថ្ងៃនិងយប់ស្មើគ្នា នោះហៅថា អយនភាគ។

អយនកាល នាម

[អៈ-យ៉ៈ-ណៈ-កាល] aayonokal

សុរិយគតិកាលក្នុងរដូវដែលមានវេលាថ្ងៃនិងយប់ស្មើគ្នា ចំណែកថ្ងៃនិងយប់ស្មើគ្នា នោះហៅថា អយនភាគ។

អយនភាគ នាម

[អៈ-យ៉ៈ-ណៈ-ភាក] aoyonopheak

(ម.ព. អយនកាល)។

អយបថ

ផ្លូវដែក ផ្លូវរត់ភ្លើងធ្វើដំណើរ។

អយបថ នាម

[អៈ-យៈ-បត់] aakyeakbta≈

ផ្លូវដែក ផ្លូវរត់ភ្លើងធ្វើដំណើរ។

អយរថអគ្គិសនី

យានដែលរត់នៅលើផ្លូវដែក នៅលើផ្លូវធម្មតា ឬថ្ពក់លើខ្សែអគ្គិសនីលើអាកាសដោយប្រើអង់តែន។ យានខ្លះជារថភ្លើងខ្លីៗ មានតែមួយទូឬពីរទូ រត់លើផ្លូវដែក ឬប្រើខ្សែភ្លើងខាងលើដែរ។ ប្រទេសខ្លះ គេប្រើម៉ាស៊ីនម៉ាស៊ូតវិញ ហើយវារត់តែក្នុងទីក្រុងទេ។

អយរថអគ្គិសនី នាម

[អៈ-យៈ-រត់-អ័ក-គិ-សៈ-នី] aakyeakrtaakkisakni≈

យានដែលរត់នៅលើផ្លូវដែក នៅលើផ្លូវធម្មតា ឬថ្ពក់លើខ្សែអគ្គិសនីលើអាកាសដោយប្រើអង់តែន។ យានខ្លះជារថភ្លើងខ្លីៗ មានតែមួយទូឬពីរទូ រត់លើផ្លូវដែក ឬប្រើខ្សែភ្លើងខាងលើដែរ។ ប្រទេសខ្លះ គេប្រើម៉ាស៊ីនម៉ាស៊ូតវិញ ហើយវារត់តែក្នុងទីក្រុងទេ។

អយស្កាន្ត នាម

[អៈ-យុ័ស-ស្កាន] aayoskantor

ដែលសម្រាប់កាត់ដែក; មេដែក។

អយស្ការ

អ្នកធ្វើដែក គឺជាងរម្លាយដែកឬសិតដែក, ដំដែក; ជាងដែក។

អយស្ការ នាម

[អៈ-យុ័ស-ស្កា] aayoskar

អ្នកធ្វើដែក គឺជាងរម្លាយដែកឬសិតដែក, ដំដែក; ជាងដែក។

អយស្កុម្ភ នាម

[អៈ-យុ័ស-ស្កុម] ឬ [អៈ-យ៉័ស-ស្កុម-ភៈ] aayoskomphor

(ម.ព. អយោ)។

អយស្ម័យ

យានដែលលឿនដោយរអិលតាមផ្លូវដែក (ព.សា.) :

អយស្ម័យ នាម

[អៈ-យុ័ស-ស្មៃ] aoyosmai

ដែលគេធ្វើដោយដែក, ដែលគេយកដែកធ្វើ, ដែលហើយដោយដែក, ដែលជាវិការនៃដែក, ដែលជាដែក :

អយស្ម័យ នាម

[រា-ជា-យុ័ស-ស្មៃ-យាន] aoyosmai

អយស្ម័យយានរបស់រាជការ ឬ អយស្ម័យយានរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល (បើពេញចិត្តចង់ឱ្យភាសាជាតិចម្រើនល្អគួររៀនធ្វើទម្លាប់មាត់ហៅតាមនេះ ព្រោះមិនពិបាកថាពិបាកហៅប៉ុន្មានទេ)។

អយស្ម័យ នាម

[អៈ-យុ័ស-ស្មៃ-យាន] aoyosmai

យានដែលលឿនដោយរអិលតាមផ្លូវដែក (ព.សា.) :

អយីដា នាម

[អៈ-យី-ដា] aayida

(ម.ព. អមិតាភៈ)។

អយុត្ត

ការចូលចិត្តខុស, ការយល់ខុសផ្លូវខុសទំនង។

អយុត្ត គុណនាម

[អៈ-យុត-តៈ] aoyutt

ដែលមិនគួរ, មិនទំនង, ពុំសមគួរ, ពុំសមប្រកប, មិនត្រឹមត្រូវ។

អយុត្ត នាម

[អៈ-យុត-តៈ-កាំ] aoyutt

អំពើឬកិច្ចពុំសមគួរ, ពុំត្រឹមត្រូវ។

អយុត្ត នាម

[អៈ-យុត-តៈ-កិច] aoyutt

(ម.ព. អយុត្តកម្ម)។

អយុត្ត នាម

[អៈ-យុត-តៈ-ធ័រ] aoyutt

ធម៌ពុំសមគួរ, ធម៌ដែលពុំគួរប្រកប។

អយុត្ត នាម

[អៈ-យុត-តៈ-ភាប] aoyutt

ភាពពុំសមគួរ; ដំណើរខុសច្បាប់។

អយុត្ត នាម

[អៈ-យុត-តៈ-រូប] aoyutt

ដែលមានសភាពពុំសមគួរ; សភាពពុំត្រឹមត្រូវ។

អយុត្ត នាម

[អៈ-យុត-តៈ-វា-ចា] aoyutt

សម្ដីពុំសមគួរ, សម្ដីដែលពុំគួរនិយាយ។

អយុត្ត នាម

[អៈ-យុត-តៈ-វាត] aoyutt

(ម.ព. អយុត្តវាចា)។

អយុត្ត នាម

[អៈ-យុត-តៈ-ទិ-នី] aoyutt

(ម.ព. អយុត្តវាទី)។

អយុត្ត នាម

[អៈ-យុត-តៈ-វា-ទី] aoyutt

អ្នកដែលច្រើនតែនិយាយសម្ដីពុំសមគួរ។

អយុត្ត នាម

[អៈ-យុត-តៈ-សន់-និត-ឋាន] aoyutt

ការចូលចិត្តខុស, ការយល់ខុសផ្លូវខុសទំនង។

អយុត្តិធម៌

សភាពមានដំណើរខុសធម៌ ឬខុសច្បាប់, ការប្រព្រឹត្តពុំត្រឹមត្រូវតាមគន្លងធម៌ឬគន្លងច្បាប់ :

អយុត្តិធម៌ នាម

[អៈ-យុត-តិ-ធ័រ] aoyuttethomr

សភាពមានដំណើរខុសធម៌ ឬខុសច្បាប់, ការប្រព្រឹត្តពុំត្រឹមត្រូវតាមគន្លងធម៌ឬគន្លងច្បាប់ :

អយុត្ត—

(ម.ព. អយុត្ត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អយុត្ត— នាម

[អៈ-យុត-តៈ—] aakyuttak—≈

(ម.ព. អយុត្ត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អយុទ្ធ

ដំណើរឥតចម្បាំង, ឥតសង្គ្រាម។

អយុទ្ធ គុណនាម

[អៈ-យុត-ធៈ] aoyutthor

ដែលឥតចម្បាំង; ឥតសង្គ្រាម។

អយុទ្ធ នាម

[អៈ-យុត-ធ័ប-ប៉ៈ-ទេស] aoyutthor

ប្រទេសឥតចម្បាំង។

អយុទ្ធ នាម

[អៈ-យុត-ធៈ-ប្រ-ទេស] aoyutthor

(ម.ព. អយុទ្ធប្បទេស)។

អយុទ្ធ នាម

[អៈ-យុត-ធៈ-ភាប] aoyutthor

ដំណើរឥតចម្បាំង, ឥតសង្គ្រាម។

អយុធ្យា

ឈ្មោះក្រុងរបស់ព្រះរាម (ក្នុងរឿងរាមកេរ្តិ៍) :

អយុធ្យា នាម ១)

[អៈ-យុ-ធ្យា] aoyuthyea

នគរឥតចម្បាំង, ក្រុងឥតសង្គ្រាម។

អយុធ្យា នាម ២)

[អៈ-យុ-ធ្យា] aoyuthyea

ឈ្មោះក្រុងរបស់ព្រះរាម (ក្នុងរឿងរាមកេរ្តិ៍) :

អយុស្សាហកម្ម នាម

[អៈ-យ៉ុស-សា-ហៈ-កាំ] aakyossahakkaam≈

ឧស្សាហកម្មដែក, ការផលិតដែកឬដែកថែប។

អយោ

(ម.ព. អយោហទ័យ)។

អយោ នាម

[អៈ-យោ] aoyou

ដែក។

អយោ នាម

[អៈ-យោ-កុម] aoyou

ឆ្នាំងដែក (ប្រើជា អយស្កុម្ភ ក៏បាន < សំ. អយស៑ + កុម្ភ > អយស្កុម្ភ)។

អយោ នាម

[អៈ-យោ-គុត] aoyou

ដុំដែក; ដុំដែកមូល។

អយោ នាម

[អៈ-យោ-គុល] aoyou

(ម.ព. អយោគុឌ)។

អយោ នាម

[អៈ-យោ-ឃន់] aoyou

អន្លូងដែក; ញញួរ (ដែក)។