ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

អមិត្តតាបនា

ឈ្មោះស្ត្រីម្នាក់ជាបុត្រីព្រាហ្មណ៍ ប្រពន្ធតាជូជក មាននិយាយក្នុងរឿងមហាវេស្សន្តរជាតក កណ្ឌទី ៥(ជូជកកណ្ឌ)។

អមិត្តតាបនា នាម

[អៈ-មិត-តៈ-តា-ប៉ៈ-ណា] aakmittaktabakna≈

ឈ្មោះស្ត្រីម្នាក់ជាបុត្រីព្រាហ្មណ៍ ប្រពន្ធតាជូជក មាននិយាយក្នុងរឿងមហាវេស្សន្តរជាតក កណ្ឌទី ៥(ជូជកកណ្ឌ)។

អមិត្រ នាម

[អៈ-មិត] aakmit≈

(ម.ព. អមិត្ត)។

អមូត្រ

អាការៈគ្មានទឹកនោមក្នុងប្លោកនោម។

អមូត្រ នាម

[អៈ-ម៉ូត] aakmout≈

អាការៈគ្មានទឹកនោមក្នុងប្លោកនោម។

អមូល

ដែលឥតមូល, ឥតហេតុ, ឥតដើមទង :

អមូល គុណនាម

[អៈ-មូល] aamul

ដែលឥតមូល, ឥតហេតុ, ឥតដើមទង :

អមូលក គុណនាម

[អៈ-មូ-លៈ-កៈ] aakmuleakkak≈

(ម.ព. អមូល)។

អមូលកភាព

ភាពមិនសមហេតុសមផល ដំណើរខ្វះមូលហេតុមិនត្រូវទំនង គ្មានសំអាង។

អមូលកភាព នាម

[អៈ-មូ-លៈ-កៈ-ភាប] aakmuleakkakpheab≈

ភាពមិនសមហេតុសមផល ដំណើរខ្វះមូលហេតុមិនត្រូវទំនង គ្មានសំអាង។

អមូលកែ គុណនាម

[អៈ-មូ-លៈ-កែ] aamulokae

(ម.ព. អមូល) :

អមោក្ស

អ្នកដែលស្ទុះពុំរួចឬគេមិនផុតពីកណ្ដាប់ដៃគេ; អ្នកដែលជាប់ទោសឃុំខាំងអស់មួយជីវិត។

អមោក្ស នាម

[អៈ-ម៉ោក] aamouksar

អ្នកដែលស្ទុះពុំរួចឬគេមិនផុតពីកណ្ដាប់ដៃគេ; អ្នកដែលជាប់ទោសឃុំខាំងអស់មួយជីវិត។

អមោក្សា នាម

[អៈ-ម៉ោ-ក្សា] aamouksa

(ម.ព. អមោក្ស)។

អមោឃ

សព្ទមានប្រយោជន៍; អមោឃពាក្យ។

អមោឃ គុណនាម

[អៈ-មោក] aamoukh

ដែលមិនមែនទទេ, មិនសោះសូន្យ, មិនឥតប្រយោជន៍, មិនឥតអំពើ, មិនឃែតគឺកើតការ, បានការ, មានប្រយោជន៍។ (ព.ផ្ទ.) មោឃ។

អមោឃ នាម

[អៈ-មោ-ឃៈ-កាំ] aamoukh

អំពើមានប្រយោជន៍។

អមោឃ នាម

[អៈ-មោ-ឃៈ-ជី-វិត] aamoukh

ជីវិតមិនឥតអំពើ, ការរស់នៅប្រកបដោយសុចរិត។

អមោឃ នាម

[អៈ-មោ-ឃៈ-បត់] aamoukh

ផ្លូវមានប្រយោជន៍, ផ្លូវត្រូវ។

អមោឃ នាម

[អៈ-មោ-ឃៈ-ប-រ៉ិច-ចាក] aamoukh

ការចំណាយទ្រព្យដើម្បីអំពើមានប្រយោជន៍។

អមោឃ នាម

[អៈ-មោ-ឃៈ-ប្រៈ-តិ-ប័ត] aamoukh

ប្រតិបត្តិត្រូវទំនង។

អមោឃ នាម

[អៈ-មោ-ឃៈ-ប្រៈ-តិ-ប័ត] aamoukh

(ម.ព. អមោឃប្រតិបត្តិ)។

អមោឃ នាម

[អៈ-មោ-ឃៈ-ពាក] aamoukh

ពាក្យមានប្រយោជន៍, សម្ដីបានការ។

អមោឃ នាម

[អៈ-មោ-ឃៈ-ម័ក] aamoukh

(ម.ព. អមោឃបថ)។

អមោឃ នាម

[អៈ-មោ-ឃៈ-វា-ចា] aamoukh

(ម.ព. អមោឃពាក្យ)។

អមោឃ នាម

[អៈ-មោ-ឃៈ-វា-ទិន] aamoukh

អ្នកដែលច្រើនតែនិយាយសម្ដីមានប្រយោជន៍ឬសម្ដីបានការ។

អមោឃ នាម

[អៈ-មោ-ឃៈ-វា-ទិ-នី] aamoukh

(ម.ព. អមោឃវាទិន)។

អមោឃ នាម

[អៈ-មោ-ឃៈ-ស័ប] aamoukh

សព្ទមានប្រយោជន៍; អមោឃពាក្យ។

អមោឃ—

(ម.ព. អមោឃ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អមោឃ— នាម

[អៈ-មោ-ឃៈ—] aakmokheak—≈

(ម.ព. អមោឃ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អមោហោ នាម

[អៈ-មោ-ហោ] aakmohao≈

(ម.ព. អមោហៈ)។

អមោហៈ

ការមិនវង្វេងស្មារតី, ការមិនភ័ន្តច្រឡំ, សេចក្ដីដឹង; ការស្គាល់ខុសត្រូវ; ប្រីជា, ប្រាជ្ញា :

អមោហៈ នាម

[អៈ-មោ-ហៈ] aamouhak

ការមិនវង្វេងស្មារតី, ការមិនភ័ន្តច្រឡំ, សេចក្ដីដឹង; ការស្គាល់ខុសត្រូវ; ប្រីជា, ប្រាជ្ញា :

អម្ចត់ គុណនាម

[អំ-ម្ចត់] aamchot

(ព.បុ.) (ម.ព. ម្ចត់)។

អម្ចាស់ នាម

[អំ-ម្ចាស់] aomcheas

(ព.បុ.) (ម.ព. ម្ចាស់)។

អម្នេញ នាម

[អំ-ម្នេញ] aomnenh

(ព.បុ.) (ដូចគ្នានឹង ម្នេញ)។

អម្បាញ់មិញ គុណកិរិយា

[អំ-បាញ់-មិញ] aombeanhominh

មួយរំពេចមុននេះ, ភ្លាមៗមុននេះ :

អម្បាយ គុណកិរិយា

[អំ-បាយ] aombeay

(ព.បុ.) មាល្បាយ :

អម្បាល គុណកិរិយា

[អំ-បាល] aambeal

ដូចជា, ប្រហែលដូច, ប្រហែលដូចជា :

អម្បាល គុណកិរិយា

[អំ-បាល-ដូច] aambeal

ដូចយ៉ាង :

អម្បាល គុណកិរិយា

[អំ-បាល-ដូច-យ៉ាង] aambeal

(ម.ព. អម្បាលយ៉ាង)។

អម្បាល គុណកិរិយា

[អំ-បាល-ណា] aambeal

ត្រឹមណា?, ប៉ុនណា?, យ៉ាងណា? :

អម្បាល គុណកិរិយា

[អំ-បាល-ថ្ងៃ] aambeal

ប៉ុន្មានថ្ងៃ? (ច្រ.ប្រ. អម្បាលង៉ៃ (ព.សា.)។

អម្បាល គុណកិរិយា

[អំ-បាល-យ៉ាង] aambeal

ប្រហែលដូចយ៉ាង :

អម្បាល គុណកិរិយា

[អំ-បាល-អី] aambeal

ប្រហែលនឹងអ្វី?។

អម្បាលម៉ាន

(ព.ទ.បុ.) ឆ្ងាញ់ព្រោះឃ្លាន ទោះរូបអាក្រក់យ៉ាងណាក៏ដោយ ស្រេចហើយនឹងគាប់ចិត្ត។

អម្បាលម៉ាន គុណកិរិយា

[អំ-បាល-ម៉ាន] aambalman≈

ប៉ុន្មាន, ម្ល៉ា, យ៉ាងណា :

អម្បាលម៉ាន គុណកិរិយា

[អំ-បាល-ម៉ាន] aambalman≈

(ព.ទ.បុ.) ឆ្ងាញ់ព្រោះឃ្លាន ទោះរូបអាក្រក់យ៉ាងណាក៏ដោយ ស្រេចហើយនឹងគាប់ចិត្ត។

អម្បាល—

(ម.ព. អម្បាល) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អម្បាល— គុណកិរិយា

[អំ-បាល—] aambal—≈

(ម.ព. អម្បាល) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អម្បូរ នាម

[អំ-បូ] aambur

ពូជ, ពូជពង្ស; វង្ស, ត្រកូល :

អម្បោស នាម

[អំ-បោស] aambous

ប្រដាប់សម្រាប់បោស :

អម្ព នាម

[អំ-ពៈ] aampor

ស្វាយ។

អម្ព នាម

[អំ-ពៈ-ផល់] aampor

ផ្លែស្វាយ។

អម្ព នាម

[អំ-ពៈ-ព្រឹក] aampor

ដើមស្វាយ។

អម្ព នាម

[អំ-ព-វ័ន] ឬ [អំ-ពៈ-វ័ន] aampor

ព្រៃស្វាយ។

អម្ពកា នាម

[អំ-ពៈ-កា] aompoka

មាតា, ម្ដាយ, ម៉ែ។

អម្ពរ

សំពត់ផ្សេងៗសម្រាប់ស្លៀកពាក់តាក់តែងខ្លួន។

អម្ពរ នាម

[អំ-ព] aompor

សំពត់; អាកាស។

អម្ពរ ធ.

[កន់-ដាល-អំ-ព] aompor

កណ្ដាលអាកាស។

អម្ពរ នាម

[ធ្និម-អំ-ព] aompor

(ម.ព. ធ្និម)។

អម្ពរ នាម

[អំ-ព-គ័រ] aompor

ផ្ទៃអាកាស, ផ្ទៃមេឃ។

អម្ពរ នាម

[អំ-ព-ព័ស-ស្ត្រា] aompor

សំពត់ផ្សេងៗសម្រាប់ស្លៀកពាក់តាក់តែងខ្លួន។

អម្ពា នាម

[អំ-ពា] aompea

ដើមស្វាយទាំងឡាយ (ព.កា.)។

អម្ពា នាម

[អំ-ពា] aompea

មាតា, ម្ដាយ, ម៉ែ។

អម្ពាលា នាម

[អំ-ពា-លា] aampealea

មាតា, ម្ដាយ, ម៉ែ។

អម្ពិល

ហៅឈើពួកមួយ មានដើមធំសាច់ស្វិត ស្លឹកល្អិតៗមានរសជូរ, ផ្លែវែងៗ ផ្លែមួយៗ ហៅថា មួយកួរ, ខ្លះមានរសជូរ សម្រាប់ប្រើជាម្ជូរ, ខ្លះមានរសផ្អែមលាយជូរបន្តិចៗសម្រាប់ប្រើជាបង្អែមក៏បាន; ស្លឹកខ្ចីនិងផ្កាប្រើជាបន្លែស្លបាន។ អម្ពិលមានឈ្មោះ ៣ប្រភេទគឺ អម្ពិលក្ដារ ផ្លែធំៗសំប៉ែតៗមានរសជូ

អម្ពិល គុណនាម a

[អំ-ពិល] aompil

ជូរ; រសជូរ។

អម្ពិល នាម b

[អំ-ពិល] aompil

ហៅឈើពួកមួយ មានដើមធំសាច់ស្វិត ស្លឹកល្អិតៗមានរសជូរ, ផ្លែវែងៗ ផ្លែមួយៗ ហៅថា មួយកួរ, ខ្លះមានរសជូរ សម្រាប់ប្រើជាម្ជូរ, ខ្លះមានរសផ្អែមលាយជូរបន្តិចៗសម្រាប់ប្រើជាបង្អែមក៏បាន; ស្លឹកខ្ចីនិងផ្កាប្រើជាបន្លែស្លបាន។ អម្ពិលមានឈ្មោះ ៣ប្រភេទគឺ អម្ពិលក្ដារ ផ្លែធំៗសំប៉ែតៗមានរសជូ

អម្ពិលទឹក

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ដើមមានបន្លារង្វើលៗ ស្លឹកតូច, សាច់ផ្លែមានរសផ្អែមចត់ល្មមបរិភោគបាន, គ្រាប់ខ្មៅ ងាយបណ្ដុះដាំ, គេច្រើនដាំធ្វើជារបងរស់ នៅបានយូរឆ្នាំ, កាលណាលូតលាស់ហួសប្រមាណ គេកាត់តម្រឹមឱ្យសមរម្យបានដោយងាយ :

អម្ពិលទឹក នាម

[អំ-ពិល-ទឹក] aompilotuek

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ដើមមានបន្លារង្វើលៗ ស្លឹកតូច, សាច់ផ្លែមានរសផ្អែមចត់ល្មមបរិភោគបាន, គ្រាប់ខ្មៅ ងាយបណ្ដុះដាំ, គេច្រើនដាំធ្វើជារបងរស់ នៅបានយូរឆ្នាំ, កាលណាលូតលាស់ហួសប្រមាណ គេកាត់តម្រឹមឱ្យសមរម្យបានដោយងាយ :

អម្ពិលប្រក់ផ្លែ

ឈ្មោះតិណជាតិស្ទើរជាឈើមួយប្រភេទ ដើមរឹង ស្លឹកល្អិតៗ, ដុះហែជាជួរតាមធាង, ផ្លែល្អិតៗចេញស្កះតាមខ្នងធាងហាក់ដូចគេប្រក់, មានរសជាតិល្វីងខ្លាំង; គេច្រើនយកមកស្ងោរផឹកកែរោគគ្រុន។

អម្ពិលប្រក់ផ្លែ នាម

[អំ-ពិល-ប្រក់-ផ្លែ] aompilbrokophlae

ឈ្មោះតិណជាតិស្ទើរជាឈើមួយប្រភេទ ដើមរឹង ស្លឹកល្អិតៗ, ដុះហែជាជួរតាមធាង, ផ្លែល្អិតៗចេញស្កះតាមខ្នងធាងហាក់ដូចគេប្រក់, មានរសជាតិល្វីងខ្លាំង; គេច្រើនយកមកស្ងោរផឹកកែរោគគ្រុន។

អម្ពុ នាម

[អំ-ពុ-គ័រ] aampu

ពពក, មេឃ។

អម្ពុ នាម

[អំ-ពុ-ច] aampu

សត្វទឹក។

អម្ពុ នាម

[អំ-ពុ-ចា-រ៉ិន] aampu

(ម.ព. អម្ពុចរ)។