អមិត្តតាបនា
ឈ្មោះស្ត្រីម្នាក់ជាបុត្រីព្រាហ្មណ៍ ប្រពន្ធតាជូជក មាននិយាយក្នុងរឿងមហាវេស្សន្តរជាតក កណ្ឌទី ៥(ជូជកកណ្ឌ)។
ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។
ឈ្មោះស្ត្រីម្នាក់ជាបុត្រីព្រាហ្មណ៍ ប្រពន្ធតាជូជក មាននិយាយក្នុងរឿងមហាវេស្សន្តរជាតក កណ្ឌទី ៥(ជូជកកណ្ឌ)។
[អៈ-មិត-តៈ-តា-ប៉ៈ-ណា] aakmittaktabakna≈
ឈ្មោះស្ត្រីម្នាក់ជាបុត្រីព្រាហ្មណ៍ ប្រពន្ធតាជូជក មាននិយាយក្នុងរឿងមហាវេស្សន្តរជាតក កណ្ឌទី ៥(ជូជកកណ្ឌ)។
(ម.ព. អមិត្ត)។
[អៈ-មិត] aakmit≈
(ម.ព. អមិត្ត)។
(ម.ព. ពាក្យទោល)។
[អៈ-មិស-សៈ-ស័ប] aakmissaksba≈
(ម.ព. ពាក្យទោល)។
អាការៈគ្មានទឹកនោមក្នុងប្លោកនោម។
[អៈ-ម៉ូត] aakmout≈
អាការៈគ្មានទឹកនោមក្នុងប្លោកនោម។
ដែលឥតមូល, ឥតហេតុ, ឥតដើមទង :
[អៈ-មូល] aamul
ដែលឥតមូល, ឥតហេតុ, ឥតដើមទង :
(ម.ព. អមូល)។
[អៈ-មូ-លៈ-កៈ] aakmuleakkak≈
(ម.ព. អមូល)។
ភាពមិនសមហេតុសមផល ដំណើរខ្វះមូលហេតុមិនត្រូវទំនង គ្មានសំអាង។
[អៈ-មូ-លៈ-កៈ-ភាប] aakmuleakkakpheab≈
ភាពមិនសមហេតុសមផល ដំណើរខ្វះមូលហេតុមិនត្រូវទំនង គ្មានសំអាង។
(ម.ព. អមូល) :
[អៈ-មូ-លៈ-កែ] aamulokae
(ម.ព. អមូល) :
អ្នកដែលស្ទុះពុំរួចឬគេមិនផុតពីកណ្ដាប់ដៃគេ; អ្នកដែលជាប់ទោសឃុំខាំងអស់មួយជីវិត។
[អៈ-ម៉ោក] aamouksar
អ្នកដែលស្ទុះពុំរួចឬគេមិនផុតពីកណ្ដាប់ដៃគេ; អ្នកដែលជាប់ទោសឃុំខាំងអស់មួយជីវិត។
(ម.ព. អមោក្ស)។
[អៈ-ម៉ោ-ក្សា] aamouksa
(ម.ព. អមោក្ស)។
សព្ទមានប្រយោជន៍; អមោឃពាក្យ។
[អៈ-មោក] aamoukh
ដែលមិនមែនទទេ, មិនសោះសូន្យ, មិនឥតប្រយោជន៍, មិនឥតអំពើ, មិនឃែតគឺកើតការ, បានការ, មានប្រយោជន៍។ (ព.ផ្ទ.) មោឃ។
[អៈ-មោ-ឃៈ-កាំ] aamoukh
អំពើមានប្រយោជន៍។
[អៈ-មោ-ឃៈ-ជី-វិត] aamoukh
ជីវិតមិនឥតអំពើ, ការរស់នៅប្រកបដោយសុចរិត។
[អៈ-មោ-ឃៈ-បត់] aamoukh
ផ្លូវមានប្រយោជន៍, ផ្លូវត្រូវ។
[អៈ-មោ-ឃៈ-ប-រ៉ិច-ចាក] aamoukh
ការចំណាយទ្រព្យដើម្បីអំពើមានប្រយោជន៍។
[អៈ-មោ-ឃៈ-ប្រៈ-តិ-ប័ត] aamoukh
ប្រតិបត្តិត្រូវទំនង។
[អៈ-មោ-ឃៈ-ប្រៈ-តិ-ប័ត] aamoukh
(ម.ព. អមោឃប្រតិបត្តិ)។
[អៈ-មោ-ឃៈ-ពាក] aamoukh
ពាក្យមានប្រយោជន៍, សម្ដីបានការ។
[អៈ-មោ-ឃៈ-ម័ក] aamoukh
(ម.ព. អមោឃបថ)។
[អៈ-មោ-ឃៈ-វា-ចា] aamoukh
(ម.ព. អមោឃពាក្យ)។
[អៈ-មោ-ឃៈ-វា-ទិន] aamoukh
អ្នកដែលច្រើនតែនិយាយសម្ដីមានប្រយោជន៍ឬសម្ដីបានការ។
[អៈ-មោ-ឃៈ-វា-ទិ-នី] aamoukh
(ម.ព. អមោឃវាទិន)។
[អៈ-មោ-ឃៈ-ស័ប] aamoukh
សព្ទមានប្រយោជន៍; អមោឃពាក្យ។
(ម.ព. អមោឃ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[អៈ-មោ-ឃៈ—] aakmokheak—≈
(ម.ព. អមោឃ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
(ម.ព. អមោហៈ)។
[អៈ-មោ-ហោ] aakmohao≈
(ម.ព. អមោហៈ)។
ការមិនវង្វេងស្មារតី, ការមិនភ័ន្តច្រឡំ, សេចក្ដីដឹង; ការស្គាល់ខុសត្រូវ; ប្រីជា, ប្រាជ្ញា :
[អៈ-មោ-ហៈ] aamouhak
ការមិនវង្វេងស្មារតី, ការមិនភ័ន្តច្រឡំ, សេចក្ដីដឹង; ការស្គាល់ខុសត្រូវ; ប្រីជា, ប្រាជ្ញា :
(ព.បុ.) (ម.ព. ម្ចត់)។
[អំ-ម្ចត់] aamchot
(ព.បុ.) (ម.ព. ម្ចត់)។
(ព.បុ.) (ម.ព. ម្ចាស់)។
[អំ-ម្ចាស់] aomcheas
(ព.បុ.) (ម.ព. ម្ចាស់)។
(ព.បុ.) (ដូចគ្នានឹង ម្នេញ)។
[អំ-ម្នេញ] aomnenh
(ព.បុ.) (ដូចគ្នានឹង ម្នេញ)។
មួយរំពេចមុននេះ, ភ្លាមៗមុននេះ :
[អំ-បាញ់-មិញ] aombeanhominh
មួយរំពេចមុននេះ, ភ្លាមៗមុននេះ :
(ព.បុ.) មាល្បាយ :
[អំ-បាយ] aombeay
(ព.បុ.) មាល្បាយ :
ប្រហែលនឹងអ្វី?។
[អំ-បាល] aambeal
ដូចជា, ប្រហែលដូច, ប្រហែលដូចជា :
[អំ-បាល-ដូច] aambeal
ដូចយ៉ាង :
[អំ-បាល-ដូច-យ៉ាង] aambeal
(ម.ព. អម្បាលយ៉ាង)។
[អំ-បាល-ណា] aambeal
ត្រឹមណា?, ប៉ុនណា?, យ៉ាងណា? :
[អំ-បាល-ថ្ងៃ] aambeal
ប៉ុន្មានថ្ងៃ? (ច្រ.ប្រ. អម្បាលង៉ៃ (ព.សា.)។
[អំ-បាល-យ៉ាង] aambeal
ប្រហែលដូចយ៉ាង :
[អំ-បាល-អី] aambeal
ប្រហែលនឹងអ្វី?។
(ព.ទ.បុ.) ឆ្ងាញ់ព្រោះឃ្លាន ទោះរូបអាក្រក់យ៉ាងណាក៏ដោយ ស្រេចហើយនឹងគាប់ចិត្ត។
[អំ-បាល-ម៉ាន] aambalman≈
ប៉ុន្មាន, ម្ល៉ា, យ៉ាងណា :
[អំ-បាល-ម៉ាន] aambalman≈
(ព.ទ.បុ.) ឆ្ងាញ់ព្រោះឃ្លាន ទោះរូបអាក្រក់យ៉ាងណាក៏ដោយ ស្រេចហើយនឹងគាប់ចិត្ត។
(ម.ព. អម្បាល) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[អំ-បាល—] aambal—≈
(ម.ព. អម្បាល) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
ពូជ, ពូជពង្ស; វង្ស, ត្រកូល :
[អំ-បូ] aambur
ពូជ, ពូជពង្ស; វង្ស, ត្រកូល :
ប្រដាប់សម្រាប់បោស :
[អំ-បោស] aambous
ប្រដាប់សម្រាប់បោស :
ព្រៃស្វាយ។
[អំ-ពៈ] aampor
ស្វាយ។
[អំ-ពៈ-ផល់] aampor
ផ្លែស្វាយ។
[អំ-ពៈ-ព្រឹក] aampor
ដើមស្វាយ។
[អំ-ព-វ័ន] ឬ [អំ-ពៈ-វ័ន] aampor
ព្រៃស្វាយ។
មាតា, ម្ដាយ, ម៉ែ។
[អំ-ពៈ-កា] aompoka
មាតា, ម្ដាយ, ម៉ែ។
សំពត់ផ្សេងៗសម្រាប់ស្លៀកពាក់តាក់តែងខ្លួន។
[អំ-ព] aompor
សំពត់; អាកាស។
[កន់-ដាល-អំ-ព] aompor
កណ្ដាលអាកាស។
[ធ្និម-អំ-ព] aompor
(ម.ព. ធ្និម)។
[អំ-ព-គ័រ] aompor
ផ្ទៃអាកាស, ផ្ទៃមេឃ។
[អំ-ព-ព័ស-ស្ត្រា] aompor
សំពត់ផ្សេងៗសម្រាប់ស្លៀកពាក់តាក់តែងខ្លួន។
មាតា, ម្ដាយ, ម៉ែ។
[អំ-ពា] aompea
ដើមស្វាយទាំងឡាយ (ព.កា.)។
[អំ-ពា] aompea
មាតា, ម្ដាយ, ម៉ែ។
មាតា, ម្ដាយ, ម៉ែ។
[អំ-ពា-លា] aampealea
មាតា, ម្ដាយ, ម៉ែ។
(ម.ព. អម្ពាលា)។
[អំ-ពា-លិ-កា] aampealika≈
(ម.ព. អម្ពាលា)។
ហៅឈើពួកមួយ មានដើមធំសាច់ស្វិត ស្លឹកល្អិតៗមានរសជូរ, ផ្លែវែងៗ ផ្លែមួយៗ ហៅថា មួយកួរ, ខ្លះមានរសជូរ សម្រាប់ប្រើជាម្ជូរ, ខ្លះមានរសផ្អែមលាយជូរបន្តិចៗសម្រាប់ប្រើជាបង្អែមក៏បាន; ស្លឹកខ្ចីនិងផ្កាប្រើជាបន្លែស្លបាន។ អម្ពិលមានឈ្មោះ ៣ប្រភេទគឺ អម្ពិលក្ដារ ផ្លែធំៗសំប៉ែតៗមានរសជូ
[អំ-ពិល] aompil
ជូរ; រសជូរ។
[អំ-ពិល] aompil
ហៅឈើពួកមួយ មានដើមធំសាច់ស្វិត ស្លឹកល្អិតៗមានរសជូរ, ផ្លែវែងៗ ផ្លែមួយៗ ហៅថា មួយកួរ, ខ្លះមានរសជូរ សម្រាប់ប្រើជាម្ជូរ, ខ្លះមានរសផ្អែមលាយជូរបន្តិចៗសម្រាប់ប្រើជាបង្អែមក៏បាន; ស្លឹកខ្ចីនិងផ្កាប្រើជាបន្លែស្លបាន។ អម្ពិលមានឈ្មោះ ៣ប្រភេទគឺ អម្ពិលក្ដារ ផ្លែធំៗសំប៉ែតៗមានរសជូ
ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ដើមមានបន្លារង្វើលៗ ស្លឹកតូច, សាច់ផ្លែមានរសផ្អែមចត់ល្មមបរិភោគបាន, គ្រាប់ខ្មៅ ងាយបណ្ដុះដាំ, គេច្រើនដាំធ្វើជារបងរស់ នៅបានយូរឆ្នាំ, កាលណាលូតលាស់ហួសប្រមាណ គេកាត់តម្រឹមឱ្យសមរម្យបានដោយងាយ :
[អំ-ពិល-ទឹក] aompilotuek
ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ដើមមានបន្លារង្វើលៗ ស្លឹកតូច, សាច់ផ្លែមានរសផ្អែមចត់ល្មមបរិភោគបាន, គ្រាប់ខ្មៅ ងាយបណ្ដុះដាំ, គេច្រើនដាំធ្វើជារបងរស់ នៅបានយូរឆ្នាំ, កាលណាលូតលាស់ហួសប្រមាណ គេកាត់តម្រឹមឱ្យសមរម្យបានដោយងាយ :
(ម.ព. ចាន់គិរី)។
[អំ-ពិល-បា-រ៉ាំង] aampilbaraamng≈
(ម.ព. ចាន់គិរី)។
ឈ្មោះតិណជាតិស្ទើរជាឈើមួយប្រភេទ ដើមរឹង ស្លឹកល្អិតៗ, ដុះហែជាជួរតាមធាង, ផ្លែល្អិតៗចេញស្កះតាមខ្នងធាងហាក់ដូចគេប្រក់, មានរសជាតិល្វីងខ្លាំង; គេច្រើនយកមកស្ងោរផឹកកែរោគគ្រុន។
[អំ-ពិល-ប្រក់-ផ្លែ] aompilbrokophlae
ឈ្មោះតិណជាតិស្ទើរជាឈើមួយប្រភេទ ដើមរឹង ស្លឹកល្អិតៗ, ដុះហែជាជួរតាមធាង, ផ្លែល្អិតៗចេញស្កះតាមខ្នងធាងហាក់ដូចគេប្រក់, មានរសជាតិល្វីងខ្លាំង; គេច្រើនយកមកស្ងោរផឹកកែរោគគ្រុន។
[អំ-ពុ] aampu
ទឹក។
[អំ-ពុ-គ័រ] aampu
ពពក, មេឃ។
[អំ-ពុ-ច] aampu
សត្វទឹក។
[អំ-ពុ-ចា-រ៉ិន] aampu
(ម.ព. អម្ពុចរ)។