អភ័យឯកសិទ្ធិ នាម ២)
[អៈ-ភៃ-អែក-កៈ-សិត] aakpheyaaekkakset≈
(វិ.ន.) សិទ្ធិពិសេសដែលច្បាប់ផ្ដល់ឱ្យជនណាម្នាក់ជាលក្ខណៈដោយឡែកពីអ្នកដទៃ។
ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។
[អៈ-ភៃ-អែក-កៈ-សិត] aakpheyaaekkakset≈
(វិ.ន.) សិទ្ធិពិសេសដែលច្បាប់ផ្ដល់ឱ្យជនណាម្នាក់ជាលក្ខណៈដោយឡែកពីអ្នកដទៃ។
[អៈ-ភៃ-អែក-កៈ-សិត] aakpheyaaekkakset≈
(វិ.ន.) សិទ្ធិទាំងឡាយដែលរដ្ឋម្ចាស់ផ្ទះផ្ដល់ឱ្យដល់អ្នកបេសកកម្មការទូតទាំងអស់ឱ្យរួចផុតពីអំណាចយុត្តាធិការរបស់រដ្ឋម្ចាស់ផ្ទះ ដោយធានានូវភាពមិនអាចរំលោភបំពានបាននិងការពារនូវការអនុវត្តមុខងាររបស់អ្នកទាំងនោះ។
អ្នកដែលមករក, ភ្ញៀវ។
[អ័ប-ភ្យា-គត់] aaphyeakot
អ្នកដែលមករក, ភ្ញៀវ។
(ម.ព. អភ្យាគត)។
[អ័ប-ភ្យា-គៈ-តា] abphyeakeakta≈
(ម.ព. អភ្យាគត)។
សង្គ្រាម :
[អ័ប-ភ្យា-គំ] aophyeakom
សង្គ្រាម :
ការទៅមកសួរសុខទុក្ខគ្នា :
[អ័ប-ភ្យា-គៈ-មៈ-នា-គំ] aophyeakmoneakomon
ការទៅមកសួរសុខទុក្ខគ្នា :
សម្ដីប្រាក្រឹតមួយបែប។
[អ័ប-ភ្រ័ម-សៈ] aophrumsak
សម្ដីប្រាក្រឹតមួយបែប។
សម្ដីអនុលោមចាក់បណ្ដោយឱ្យបានត្រូវទាំងពីរខាង។
[អម] orm
ដែលអែបទាំងពីរខាង តែមិនដិតដល់គ្នា មិនប៉ះគ្នា :
[សំ-ដី-អម] orm
សម្ដីអនុលោមចាក់បណ្ដោយឱ្យបានត្រូវទាំងពីរខាង។
អបស្ទប, ទល់ទប់, ជ្រោមជ្រែងឱ្យមាំ, ឱ្យនឹង :
[អម-គម] aamokom
អបស្ទប, ទល់ទប់, ជ្រោមជ្រែងឱ្យមាំ, ឱ្យនឹង :
ពុកចង្កាដែលដុះជាប់ពីចង្កាទៅដល់ចុងឆ្អឹងថ្គាមឬដុះឡើងទៅទល់នឹងជើងសក់ទាំងពីរខាងក៏មាន :
[អម-គាង] aomokeang
ពុកចង្កាដែលដុះជាប់ពីចង្កាទៅដល់ចុងឆ្អឹងថ្គាមឬដុះឡើងទៅទល់នឹងជើងសក់ទាំងពីរខាងក៏មាន :
អមាត្យទាំងឡាយ, ពួកអមាត្យ :
[អៈ-មុ័ច-ចា] aamochcha
អមាត្យទាំងឡាយ, ពួកអមាត្យ :
ដែលហួសប្រមាណ ហួសហេតុ ដែលគ្មានសេចក្ដីសន្តោស ដែលមិនតាំងខ្លួននៅជាកណ្ដាល។
[អៈ-ម័ច-ឈ័ន-តិ-កៈ] aakmchachhnotekak≈
ដែលហួសប្រមាណ ហួសហេតុ ដែលគ្មានសេចក្ដីសន្តោស ដែលមិនតាំងខ្លួននៅជាកណ្ដាល។
[អៈ-ម៉ៈ-តៈ] aomot
ដែលមិនស្លាប់, មិនចេះស្លាប់; ដែលមិនដាច់, មិនស្រាក (ដែលមានជានិច្ច)។
[អៈ-ម៉ៈ-តៈ] aomot
ដំណើរមិនស្លាប់; ព្រះនិព្វាន; ទឹកទិព្វ; សុធាភោជន (ប្រើជា អម្ឫត ឬ អម្រឹត ក៏បាន)។
[អៈ-ម៉ៈ-តៈ-បត់] aomot
ផ្លូវព្រះនិព្វាន គឺបដិបទាជាផ្លូវទៅព្រះនិព្វាន (ព.ពុ.)។
[អៈ-ម៉ៈ-តៈ-បុប] ឬ [អៈ-ម៉ៈ-តៈ-បុប-ផៈ] aomot
ដែលមានផ្កាមិនដាច់ (ដែលមានផ្កាជានិច្ច) :
[អៈ-ម៉ៈ-តៈ-ផល់] aomot
ដែលមានផ្លែមិនដាច់ (ដែលមានផ្លែបន្តជានិច្ច) :
[អៈ-ម៉ៈ-តៈ-មៈ-ហា-និប-ពាន] aomot
មហានិព្វានឈ្មោះអមតៈឬអម្រឹត (ព្រោះមិនចេះស្លាប់)។
[អៈ-ម៉ៈ-តៈ-រស់] aomot
រសនៃព្រះនិព្វាន ឬរសនៃទឹកទិព្វ, រសនៃសុធាភោជន។
(ម.ព. អមត)។
[អៈ-ម៉ៈ-តៈ] aakmaktak≈
(ម.ព. អមត)។
ភាពនៃជនអ្នកមិនដឹងប្រមាណ, ការមិនស្គាល់ប្រមាណក្នុងទីប្រជុំ, ក្នុងភោជនាហារ, ក្នុងវេលានីមួយជាដើម :
[អៈ-មុ័ត-ត័ញ-ញុ-តា] aomottonhnhuta
ភាពនៃជនអ្នកមិនដឹងប្រមាណ, ការមិនស្គាល់ប្រមាណក្នុងទីប្រជុំ, ក្នុងភោជនាហារ, ក្នុងវេលានីមួយជាដើម :
ជនអ្នកមិនដឹងប្រមាណ; ដែលមិនស្គាល់ប្រមាណ, ដែលមិនចេះលៃលកឱ្យបានសមរម្យក្នុងទីប្រជុំជាដើម :
[អៈ-មុ័ត-ត័ញ-ញូ] aomottonhnhu
ជនអ្នកមិនដឹងប្រមាណ; ដែលមិនស្គាល់ប្រមាណ, ដែលមិនចេះលៃលកឱ្យបានសមរម្យក្នុងទីប្រជុំជាដើម :
(ម.ព. អមត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[អៈ-ម៉ៈ-តៈ—] aakmaktak—≈
(ម.ព. អមត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
សត្វអទិស្សមានកាយមិនមែនមនុស្ស គឺទេវតា, ភូត, បិសាច, ខ្មោច, យក្ស, អសុរកាយ, ... (ច្រើនសំដៅភូត, បិសាច, ខ្មោច, អសុរកាយ) :
[អៈ-មៈ-នុស] aamonuss
សត្វអទិស្សមានកាយមិនមែនមនុស្ស គឺទេវតា, ភូត, បិសាច, ខ្មោច, យក្ស, អសុរកាយ, ... (ច្រើនសំដៅភូត, បិសាច, ខ្មោច, អសុរកាយ) :
ខ្មោច! (ព.សា.) ឬ (ព.ទ្រ.)។
[អៈ-មៈ-នុស] aakmeaknus≈
ខ្មោច! (ព.សា.) ឬ (ព.ទ្រ.)។
អំពើឬសន្តានចិត្តកាចសាហាវឃោរឃៅដូចសត្វតិរច្ឆាន។
[អៈ-មៈ-នុស-សៈ-ធ័រ] aakmeaknussakthro≈
អំពើឬសន្តានចិត្តកាចសាហាវឃោរឃៅដូចសត្វតិរច្ឆាន។
(ម.ព. អមរបព៌ត)។
[អៈ-ម៉] ឬ [អៈ-ម៉ៈ-រ៉ៈ] aomor
ទេវតា (ទេវតាបានជាហៅ អមរ ដោយអត្ថន័យថា "មិនស្លាប់ ឬក្រស្លាប់" សំដៅសេចក្ដីថា "មានអាយុវែង នៅបានយូរអង្វែងឆ្នាំណាស់ទើបស្លាប់") :
[អៈ-ម៉ៈ-រ៉ៈ-បុ-រ៉ៈ] aomor
ក្រុងរបស់ទេវតា។
[អៈ-ម៉ៈ-រ៉ៈ-បុ-រ៉ៈ] aomor
(ព.ប្រ.) ក្រុងមានលម្អប្រហែលដូចនគរទេវតា។
[អៈ-ម៉ៈ-រ៉ៈ-ក័ញ-ញ៉ា] aomor
ស្ត្រីក្រមុំទេវតា។
[អៈ-ម៉ៈ-រ៉ៈ-ក័ន-យ៉ា] aomor
(ម.ព. អមរកញ្ញា)។
[អៈ-ម៉ៈ-រ៉ៈ-ទ្រុម] aomor
ឈើរបស់ទេវតា គឺបារិជាតព្រឹក្ស (ក្នុងឋានត្រ័យត្រិង្ស)។
[អៈ-ម៉ៈ-រ៉ៈ-និ-ក] aomor
ពួកទេវតា។
[អៈ-ម៉ៈ-រ៉ៈ-និ-កាយ] aomor
(ម.ព. អមរនិករ)។
[អៈ-ម៉ៈ-រ៉ៈ-ប៉ៈ-ដី] aomor
ម្ចាស់ឬចៅហ្វាយទេវតា (ព្រះឥន្ទ្រ)។
[អៈ-ម៉ៈ-រ៉ៈ-ប-រ៉ៈ-ពត់] aomor
ភ្នំទេវតា គឺភ្នំសុមេរុ។
[អៈ-ម៉ៈ-រ៉ៈ-បុ-រ៉ី] aomor
(ម.ព. អមរបុរៈ)។
[អៈ-ម៉ៈ-រ៉ៈ-ពិ-មាន] aomor
(ម.ព. អមរវិមាន)។
[អៈ-ម៉ៈ-រ៉ៈ-យោ-សិត] aomor
ស្រីសួគ៌។
[អៈ-ម៉ៈ-រ៉ៈ-រាច] aomor
ស្ដេចទេវតា (ព្រះឥន្ទ្រ)។
[អៈ-ម៉ៈ-រ៉ៈ-រ័ត] aomor
ពេជ្រ។
[អៈ-ម៉ៈ-រ៉ៈ-លោក] aomor
ឋានសួគ៌។
[អៈ-ម៉ៈ-រ៉ៈ-វិ-មាន] aomor
វិមានឬលំនៅទេវតា។
[អៈ-ម៉ៈ-រ៉ៈ-ស័ប] aomor
សំឡេងទេវតា។
[អៈ-ម៉ៈ-រ៉ៈ-ស្ត្រី] aomor
(ម.ព. អមរយោសិត)។
[អៈ-ម៉ៈ-រ៉ា-គា] aomor
ផ្ទះទេវតា; ទេវស្ថាន; ចេតិយ, ចេតិយដ្ឋាន។
[អៈ-ម៉ៈ-រ៉ា-ទ្រិ] aomor
(ម.ព. អមរបព៌ត)។
(ម.ព. អបរគោយាន)។
[អៈ-ម៉ៈ-រ៉ៈ-គោ-យាន] aamorokouyean
(ម.ព. អបរគោយាន)។
ឈ្មោះមិច្ឆាទិដ្ឋិមួយយ៉ាង ប្រកាន់ប្រើសម្ដីមិនឱ្យដាច់ស្រេចទៅខាងណា គឺប្រកាន់ប្រើសម្ដីបន្លំប្រឡិមប្រឡុំមិនឱ្យប្រាកដ។
[អៈ-ម៉ៈ-រ៉ា-វិក-ខេប] aamoreavikkheb
ការនិយាយមិនឱ្យស្លាប់ពាក្យ។
[អៈ-ម៉ៈ-រ៉ា-វិក-ខេប] aamoreavikkheb
ឈ្មោះមិច្ឆាទិដ្ឋិមួយយ៉ាង ប្រកាន់ប្រើសម្ដីមិនឱ្យដាច់ស្រេចទៅខាងណា គឺប្រកាន់ប្រើសម្ដីបន្លំប្រឡិមប្រឡុំមិនឱ្យប្រាកដ។
(ម.ព. អមរាវិក្ខេប)។
[អៈ-ម៉ៈ-រ៉ា-វិក-ខេ-ប៉ៈ-ទិត-ឋិ] aakmakravikkhebaktitthe≈
(ម.ព. អមរាវិក្ខេប)។
អ្នកដែលជាធំជាងទេវតា (ព្រះឥន្ទ្រ)។
[អៈ-ម៉ៈ-រិន] aomorintor
អ្នកដែលជាធំជាងទេវតា (ព្រះឥន្ទ្រ)។
(ម.ព. អមរិន្ទ)។
[អៈ-ម៉ៈ-រេន] aakmakren≈
(ម.ព. អមរិន្ទ)។
(ម.ព. អមរ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[អៈ-ម៉ៈ-រ៉ៈ—] aakmakrak—≈
(ម.ព. អមរ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
សម្លាញ់។ ច្រើនប្រើជា មិត្រអមាត្យ ឬ មិត្តាមាត្យ (បា. មិត្តាមច្ចា) មិត្រនិងសម្លាញ់ :
[អៈ-ម៉ាត] aomeatyor
មន្ត្រីអ្នកស្និទ្ធជិតនឹងព្រះរាជា, មន្ត្រីអ្នកប្រឹក្សាកិច្ចការផែនដីជាមួយនឹងព្រះរាជា។ ខ្មែរច្រើនប្រើសំដៅសេចក្ដីថា "នាហ្មឺនខ្ញុំរាជការក្នុងព្រះរាជសម្នាក់ ឬខ្ញុំរាជការជិតព្រះអង្គ"។
[មៈ-ហា-អៈ-ម៉ាត] aomeatyor
អាមាត្យធំ (សេនាបតី)។
[អៈ-ម៉ា-ត្យា-ធិ-ប៉ៈ-ដី] aomeatyor
អធិបតីនៃពួកអមាត្យ (សេនាបតីធំ; នាយករដ្ឋមន្ត្រី)។
[អៈ-ម៉ាត] aomeatyor
សម្លាញ់។ ច្រើនប្រើជា មិត្រអមាត្យ ឬ មិត្តាមាត្យ (បា. មិត្តាមច្ចា) មិត្រនិងសម្លាញ់ :
រាត្រីដែលមានពន្លឺព្រះអាទិត្យនិងពន្លឺព្រះចន្ទ្រនៅរួមជាមួយគ្នា ឬរាត្រីដែលមានពន្លឺព្រះអាទិត្យគ្របបាំងពន្លឺព្រះចន្ទ្រ គឺយប់ខែដាច់ (យប់ ១៤រោច ឬ ១៥រោចនៃខែខាងចន្ទគតិ) :
[អៈ-ម៉ា-វ៉ៈ-សី] aameavosei
រាត្រីដែលមានពន្លឺព្រះអាទិត្យនិងពន្លឺព្រះចន្ទ្រនៅរួមជាមួយគ្នា ឬរាត្រីដែលមានពន្លឺព្រះអាទិត្យគ្របបាំងពន្លឺព្រះចន្ទ្រ គឺយប់ខែដាច់ (យប់ ១៤រោច ឬ ១៥រោចនៃខែខាងចន្ទគតិ) :
(ម.ព. អមាវសី)។
[អៈ-ម៉ា-វ៉ា-សី] aakmavasei≈
(ម.ព. អមាវសី)។
(ម.ព. អមិតាភៈ)។
[អៈ-មិ-ដា] aomida
(ម.ព. អមិតាភៈ)។
ផ្លែច្រើនឬឈើដែលមានផ្លែច្រើនរាប់ពុំអស់។
[អៈ-មិ-តៈ] aomit
ដែលរាប់ពុំបាន, រាប់ពុំអស់, ច្រើនឥតគណនា។ អមិតទ្រព្យ, អមិតធន ឬ អមិតភោគ ទ្រព្យច្រើនរាប់ពុំអស់; អ្នកដែលមានទ្រព្យច្រើនឥតគណនា។
[អៈ-មិ-តៈ-ផល់] aomit
ផ្លែច្រើនឬឈើដែលមានផ្លែច្រើនរាប់ពុំអស់។
អ្នកដែលមានពន្លឺឬរស្មីរាប់ពុំបាន គឺមានពន្លឺឬរស្មីច្រើនឥតគណនា។ ជានាមព្រះធ្យានិពុទ្ធដែលពួកពុទ្ធសាសនិកខាងមហាយានសន្មត :
[អៈ-មិ-តា-ភៈ] aomitapheak
អ្នកដែលមានពន្លឺឬរស្មីរាប់ពុំបាន គឺមានពន្លឺឬរស្មីច្រើនឥតគណនា។ ជានាមព្រះធ្យានិពុទ្ធដែលពួកពុទ្ធសាសនិកខាងមហាយានសន្មត :
(ម.ព. អមិតាភៈ)។
[អៈ-មិ-តា-យុស] aamitayus
(ម.ព. អមិតាភៈ)។
ភាពនៃបុគ្គលមិនមែនជាមិត្ត, ភាពនៃជនជាសត្រូវ, ការដែលជាខ្មាំងសត្រូវនឹងគ្នា, ទោសសត្រូវ។
[អៈ-មិត] aamitt
អ្នកដែលមិនមែនជាមិត្រ (សត្រូវ)។
[អៈ-មិត-តៈ-ភាប] aamitt
ភាពនៃបុគ្គលមិនមែនជាមិត្ត, ភាពនៃជនជាសត្រូវ, ការដែលជាខ្មាំងសត្រូវនឹងគ្នា, ទោសសត្រូវ។