ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

អភិជ្ឈា នាម

[អៈ-ភិច-ឈា-កា-យ៉ៈ-គ័ន-ថៈ] aaphichchhea

កិលេសជាតដែលរួបរឹតនាមកាយ, រូបកាយឱ្យជាប់នៅក្នុងអារម្មណ៍កាមគុណ។

អភិជ្ឈា គុណនាម

[អៈ-ភិច-ឈា-ភិ-ភូត] aaphichchhea

ដែលត្រូវអភិជ្ឈាគ្របសង្កត់ឬជិះជាន់ស៊ប់ :

អភិញ្ញា

សេចក្ដីដឹងយ៉ាងខ្ពស់; សេចក្ដីដឹងវិសេសដែលកើតអំពីកម្លាំងនៃឈាន :

អភិញ្ញា នាម

[អៈ-ភិញ-ញា] aophinhnhea

សេចក្ដីដឹងយ៉ាងខ្ពស់; សេចក្ដីដឹងវិសេសដែលកើតអំពីកម្លាំងនៃឈាន :

អភិញ្ញាណ

(ព.ពុ.) សេចក្ដីដឹងវិសេសខាងផ្លូវព្រះនិញ្វន។

អភិញ្ញាណ នាម

[អៈ-ភិញ-ញាន] aophinhnhean

គ្រឿងសម្គាល់; ស្លាកស្នាម; ភិនភាគ។

អភិញ្ញាណ នាម

[អៈ-ភិញ-ញាន] aophinhnhean

(ព.ពុ.) សេចក្ដីដឹងវិសេសខាងផ្លូវព្រះនិញ្វន។

អភិណ្ហ

ការប្រជុំគ្នារឿយៗឬញឹកញយ។

អភិណ្ហ នាម

[អៈ-ភិន] aaphinhar

រឿយៗ, ញយៗ, ញឹកញយ។

អភិណ្ហ នាម

[អៈ-ភិន-ហៈ-គៈ-មៈ-នា-គំ] aaphinhar

ការទៅមករឿយៗ :

អភិណ្ហ នាម

[អៈ-ភិន-ហ័ប-ប៉័ច-ចៈ-វ៉េក-ខៈ-ណៈ] aaphinhar

(ព.ពុ.) ការពិចារណាឃើញរឿយៗ, ការរំពឹងឃើញរឿយៗថា "ខ្លួនអញគេចមិនរួចពីជរា, ពីព្យាធិ, ពីមរណៈ, ពីសេចក្ដីព្រាត់ប្រាសនិរាស, ខ្លួនអញមានអំពើល្អអាក្រក់ជារបស់ខ្លួនអញ"។

អភិណ្ហ នាម

[អៈ-ភិន-ហៈ-សន់-និ-បាត] aaphinhar

ការប្រជុំគ្នារឿយៗឬញឹកញយ។

អភិណ្ហ—

(ម.ព. អភិណ្ហ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អភិណ្ហ— នាម

[អៈ-ភិន-ហៈ—] aakphinhak—≈

(ម.ព. អភិណ្ហ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អភិទោស នាម

[អៈ-ភិ-ទោ-សៈ-កាល] aaphitous

ពេលព្រលប់។

អភិទោស នាម

[អៈ-ភិ-ទោ-សៈ-សៈ-ម៉ៃ] aaphitous

(ម.ព. អភិទោសកាល)។

អភិទ្រោះ

ការកំហែង, គំរាម, សង្កត់សង្កិន, ជំលាបដាក់ :

អភិទ្រោះ ន., កិ., គុ.

[អៈ-ភិ-ទ្រោះ] aaphitruoh

ការកំហែង, គំរាម, សង្កត់សង្កិន, ជំលាបដាក់ :

អភិធជមហារដ្ឋគុរុ

គ្រូនៃមហារដ្ឋដូចជាទង់ដ៏ខ្ពស់។ ឋានន្តរជាសមណស័ក្ដិថ្នាក់ខ្ពស់បំផុត ឡើងពីថ្នាក់ អគ្គមហាបណ្ឌិត មក, ជាសមណស័ក្ដិដែលរដ្ឋាភិបាលតាំងព្រះមហាថេរជាអ្នកប្រាជ្ញក្នុងសហភាពភូមា។

អភិធជមហារដ្ឋគុរុ នាម

[អៈ-ភិ-ធៈ-ជៈ-មៈ-ហា-រ័ត-ឋៈ-គុ-រុ] aophithchomohardthokuru

គ្រូនៃមហារដ្ឋដូចជាទង់ដ៏ខ្ពស់។ ឋានន្តរជាសមណស័ក្ដិថ្នាក់ខ្ពស់បំផុត ឡើងពីថ្នាក់ អគ្គមហាបណ្ឌិត មក, ជាសមណស័ក្ដិដែលរដ្ឋាភិបាលតាំងព្រះមហាថេរជាអ្នកប្រាជ្ញក្នុងសហភាពភូមា។

អភិធម្ម

ឈ្មោះបិដកមួយ ក្នុងបិដកទាំងបី (ហៅឱ្យពេញថា អភិធម្មបិដក)។

អភិធម្ម នាម ១)

[អៈ-ភិ-ធាំ] aophithomm

ធម៌មានសេចក្ដីល្អិតក្រៃលែង ...; ធម៌និយាយអំពីចិត្ត, ចេតសិក, រូប, និញ្វន (ព.ពុ.)។

អភិធម្ម នាម ២)

[អៈ-ភិ-ធាំ] aophithomm

ឈ្មោះបិដកមួយ ក្នុងបិដកទាំងបី (ហៅឱ្យពេញថា អភិធម្មបិដក)។

អភិធាន

ឈ្មោះ; មេពាក្យដែលរៀបរៀងតាមលំដាប់អក្សរឬដែលប្រមូលមករៀបរៀងដោយពួកៗ (ហៅ អភិធានសព្ទ ក៏បាន)។

អភិធាន នាម

[អៈ-ភិ-ធាន] aaphithean

ឈ្មោះ; មេពាក្យដែលរៀបរៀងតាមលំដាប់អក្សរឬដែលប្រមូលមករៀបរៀងដោយពួកៗ (ហៅ អភិធានសព្ទ ក៏បាន)។

អភិនិវេស

ការតាំងចិត្ត, សេចក្ដីព្យាយាម; ការខំប្រឹងសិក្សា :

អភិនិវេស នាម

[អៈ-ភិ-និ-វេស] aophinives

ការតាំងចិត្ត, សេចក្ដីព្យាយាម; ការខំប្រឹងសិក្សា :

អភិនិស្ក្រមណ៍

ការលះទ្រព្យសម្បត្តិហើយចេញទៅប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយធម៌; ការចេញបួស :

អភិនិស្ក្រមណ៍ នាម

[អៈ-ភិ-និស-ស្ក្រំ] aakphinisskrum≈

ការលះទ្រព្យសម្បត្តិហើយចេញទៅប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយធម៌; ការចេញបួស :

អភិនីហារ នាម

[អៈ-ភិ-នី-ហា] aaphinihar

ការតាំងចិត្តប្រាថ្នា; សេចក្ដីប្រាថ្នា; បំណង; ការកសាងសន្សំបុណ្យកុសល; ការអប់រំបន្ទុំបារមី :

អភិនីហារ នាម

[អៈ-ភិ-នី-ហា-រៈ-សំ-ប័ន] aaphinihar

អ្នកដែលមានអភិនីហារគ្រប់គ្រាន់។

អភិនីហារ នាម

[អៈ-ភិ-នី-ហា-រៈ-ស័ម-ប៉័ន-ណា] aaphinihar

(ម.ព. អភិនីហារសម្បន្ន)។

អភិនេស្ក្រម៍

អ្នកដែលលះទ្រព្យសម្បត្តិហើយចេញទៅប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយធម៌ ឬអ្នកចេញបួស, បព្វជិត :

អភិនេស្ក្រម៍ នាម

[អៈ-ភិ-នេស] aophineskrom

អ្នកដែលលះទ្រព្យសម្បត្តិហើយចេញទៅប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយធម៌ ឬអ្នកចេញបួស, បព្វជិត :

អភិបាល នាម a

[អៈ-ភិ-បាល] aphibal

អ្នកគ្រប់គ្រង; អ្នកបីបាច់រក្សា, អ្នកថែរក្សា។ ការគ្រប់គ្រង; ការបីបាច់, ការថែរក្សា។

អភិបាល កិរិយាសព្ទ b

[អៈ-ភិ-បាល] aphibal

ប្រើជា កិ. ផងក៏បាន "គ្រប់គ្រង; បីបាច់, ថែរក្សា" :

អភិបាល នាម c

[អៈ-ភិ-បាល] aphibal

សមាជិកនៃក្រុមប្រឹក្សាភិបាលរបស់ក្រុមហ៊ុន។

អភិបាល នាម d

[អៈ-ភិ-បាល] aphibal

អង្គភាពមួយដែលមានមុខងារអនុវត្តកិច្ចការរបស់នីតិបុគ្គល។

អភិបាល នាម

[ក្រ-សួង-សា-ធា-រៈ-ណៈ-សុ-ខា-ភិ-បាល] aphibal

ឈ្មោះក្រសួងពេទ្យក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។

អភិបាល នាម

[ក្សេ-ត្រា-ភិ-បាល] aphibal

អ្នករក្សាខេត្ត; អ្នកចំាស្រែ។

អភិបាល នាម

[ខែត-តា-ភិ-បាល] aphibal

(ម.ព. ក្សេត្រាភិបាល)។

អភិបាល នាម

[គ្រឹះ-ហ៊ា-ភិ-បាល] aphibal

អភិបាលផ្ទះ; អ្នកចាំផ្ទះ។

អភិបាល នាម

[ទ្វា-រា-ភិ-បាល] aphibal

ឆ្មាំទ្វារ។

អភិបាល នាម

[រោ-គា-ភិ-បាល] aphibal

អភិបាលរោគ; អ្នករក្សាជំងឺ។

អភិបាល នាម

[អៈ-ភិ-ប៉ា-ឡៈ-ជន់] ឬ [អៈ-ភិ-បា-ឡៈ-ជន់] aphibal

ជនអ្នកអភិបាល។

អភិបាល នាម

[អៈ-ភិ-បាល-ជេត] aphibal

អ្នកដែលជាធំក្នុងអភិបាល។

អភិបាល នាម

[អៈ-ភិ-បាល-ឡៈ-ភាប] aphibal

ភាវៈនៃអភិបាល។

អភិបាលកិច្ច នាម

[អៈ-ភិ-ប៉ា-ឡៈ-កិច] ឬ [អៈ-ភិ-បា-ឡៈ-កិច] aakphibalakkech]rue[aakphibalakkech≈

ការគ្រប់គ្រង។

អភិបាលខេត្ត នាម

[អៈ-ភិ-បាល-ខែត] aakphibalkhaet≈

មន្ត្រីរក្សាខេត្ត គឺមន្ត្រីអ្នកត្រួតត្រាការរាជការក្នុងខេត្តទាំងមូល (ចៅហ្វាយខេត្ត)។

អភិបាលខេត្តរង នាម

[អៈ-ភិ-បាល-ខែត-រង] aakphibalkhaetrngo≈

មន្ត្រីមានឋានៈរងពីអភិបាលខេត្តមក។

អភិបាលស្រុក នាម

[អៈ-ភិ-បាល-ស្រុក] aakphibalsruk≈

មន្ត្រីរក្សាស្រុកក្នុងខេត្ត (ចៅហ្វាយស្រុក)។

អភិបាលស្រុករង នាម

[អៈ-ភិ-បាល-ស្រុក-រង] aakphibalsrukrngo≈

មន្ត្រីមានឋានៈរងពីអភិបាលស្រុកមក។

អភិបាល—

(ម.ព. អភិបាល) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អភិបាល— នាម

[អៈ-ភិ-ប៉ា-ឡៈ—] aakphibalak—≈

(ម.ព. អភិបាល) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អភិប្រណិប័ត កិរិយាសព្ទ

[អៈ-ភិ-ប្រ-ណិ-ប័ត] aaphibrneboat

(ម.ព. អភិប្រណិប័តន៍)។

អភិប្រណិប័តន៍ នាម

[អៈ-ភិ-ប្រ-ណិ-ប័ត] aophibrneboaton

ការសម្ដែងសេចក្ដីគោរពយ៉ាងក្រៃលែង, ការគំនាប់ដោយគោរព :

អភិប្រាយ

និយាយរៀបរាប់, និយាយថ្លែងការណ៍, រាយការណ៍; អធិប្បាយ :

អភិប្រាយ នាម a

[អៈ-ភិ-ប្រាយ] aaphibray

សេចក្ដីប្រាថ្នា, បំណង; សេចក្ដីត្រូវការ; សេចក្ដីរាយការណ៍; អធិប្បាយ។

អភិប្រាយ គុណនាម b

[អៈ-ភិ-ប្រាយ] aaphibray

ដែលអធិប្បាយ :

អភិប្រាយ កិរិយាសព្ទ c

[អៈ-ភិ-ប្រាយ] aaphibray

និយាយរៀបរាប់, និយាយថ្លែងការណ៍, រាយការណ៍; អធិប្បាយ :

អភិប្រាយវិជ្ជា

(ទស្សនៈ.) ការសិក្សាអំពីទ្រឹស្ដីនិងវិធីសាស្ត្រដែលនិយាយពីការបកស្រាយនិងការយល់ដឹងអំពីអត្ថបទ។ អភិប្រាយវិជ្ជាចែកចេញជាពីរគឺ ទីមួយ ជាវិទ្យាសាស្ត្រនិងវិធីសាស្ត្រស្ដីពីការបកស្រាយបែបវិទ្យាសាស្ត្រនូវអត្ថបទនានាតាមរយៈសំណេរ ជាពិសេស គម្ពីរសាសនា គតិបណ្ឌិតនៅក្នុងអក្សរសាស្ត្រ អត

អភិប្រាយវិជ្ជា នាម

[អៈ-ភិ-ប្រាយ-វិច-ជា] aakphibreayvichchea≈

(ទស្សនៈ.) ការសិក្សាអំពីទ្រឹស្ដីនិងវិធីសាស្ត្រដែលនិយាយពីការបកស្រាយនិងការយល់ដឹងអំពីអត្ថបទ។ អភិប្រាយវិជ្ជាចែកចេញជាពីរគឺ ទីមួយ ជាវិទ្យាសាស្ត្រនិងវិធីសាស្ត្រស្ដីពីការបកស្រាយបែបវិទ្យាសាស្ត្រនូវអត្ថបទនានាតាមរយៈសំណេរ ជាពិសេស គម្ពីរសាសនា គតិបណ្ឌិតនៅក្នុងអក្សរសាស្ត្រ អត

អភិផវ័ន

អនុត្តរភាព អំណាច អំណាចចក្រ ការគ្របសង្កត់។

អភិផវ័ន នាម

[អៈ-ភិ-ផៈ-វ័ន] aakphiphakvno≈

អនុត្តរភាព អំណាច អំណាចចក្រ ការគ្របសង្កត់។

អភិមង្គល នាម

[អៈ-ភិ-មង់-គល់] aaphimngkol

មង្គលដ៏ឧត្តម, ហេតុដែលនាំឱ្យមានសេចក្ដីចម្រើនក្រៃលែង, អភិវុឌ្ឍករណ៍ (ព.កា.) ប្រើជា អភិមង្គល៍ (អៈភិមង់) ក៏បាន :

អភិមានិក

អ្នកប្រាថ្នាទាមទារនូវអ្វីដែលខ្លួនឯងគិតថាត្រឹមត្រូវឬគួរនឹងទទួលបាន។

អភិមានិក នាម

[អៈ-ភិ-មា-និក] aakphimeanik≈

អ្នកប្រាថ្នាទាមទារនូវអ្វីដែលខ្លួនឯងគិតថាត្រឹមត្រូវឬគួរនឹងទទួលបាន។

អភិមានី

អ្នកដែលប្រាថ្នាលើសអំពីគុណូបការៈរបស់ខ្លួន។

អភិមានី នាម

[អៈ-ភិ-មា-នី] aakphimeani≈

អ្នកដែលប្រាថ្នាលើសអំពីគុណូបការៈរបស់ខ្លួន។

អភិរក្ស

រក្សាដោយប្រយ័ត្ន; ការរក្សាដោយប្រយ័ត្ន។

អភិរក្ស កិ., ន.

[អៈ-ភិ-រ័ក] aophiroksor

រក្សាដោយប្រយ័ត្ន; ការរក្សាដោយប្រយ័ត្ន។

អភិរក្សនិយម

ការប្រកាន់យកនូវនិន្នាការប្រឆាំងនឹងការផ្លាស់ប្ដូរ :

អភិរក្សនិយម នាម

[អៈ-ភិ-រ័ក-និ-យំ] aakphirkaniyum≈

ការប្រកាន់យកនូវនិន្នាការប្រឆាំងនឹងការផ្លាស់ប្ដូរ :

អភិរដ្ឋមន្ត្រី

ពាក្យសន្មតប្រើតាមសម័យនិយម សំដៅសេចក្ដីថា "មហាមាត្រឬមន្ត្រីថ្នាក់ខ្ពស់បំផុត"។

អភិរដ្ឋមន្ត្រី នាម

[អៈ-ភិ-រ័ត-ឋៈ-មន់-ត្រី] aophirdthomontri

ពាក្យសន្មតប្រើតាមសម័យនិយម សំដៅសេចក្ដីថា "មហាមាត្រឬមន្ត្រីថ្នាក់ខ្ពស់បំផុត"។

អភិរម

ឆត្ររួតមានរំភាយដូចក្លស់ សម្រាប់ប្រើជាគ្រឿងរុងរឿងក្នុងក្បួនហែក្នុងព្រះរាជពិធីណាមួយ (ច្រើនសរសេរ អភិរំ ជាង)។

អភិរម កិរិយាសព្ទ

[អៈ-ភិ-រំ] aaphirom

រីករាយឬត្រេកអរក្រៃពេក; ពេញចិត្ត; នៅអាស្រ័យឬសម្នាក់អាស្រ័យដោយសប្បាយ (ប្រើជា អភិរម្យ ក៏បាន)។

អភិរម នាម

[អៈ-ភិ-រំ] aaphirom

ឆត្ររួតមានរំភាយដូចក្លស់ សម្រាប់ប្រើជាគ្រឿងរុងរឿងក្នុងក្បួនហែក្នុងព្រះរាជពិធីណាមួយ (ច្រើនសរសេរ អភិរំ ជាង)។

អភិរម្យ នាម

[អៈ-ភិ-រំ] aaphiromyor

ដូចគ្នានឹង អភិរម ១កិ. ដែរ។