ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

អប្រការ គុណនាម

[អ័ប-ប្រៈ-កា] aabrakar

(ម.ព. អប្បការ)។

អប្រក្រតីភាព នាម

[អៈ-ប្រក់-ក្រ-ដី-ភាប] aakbarkkrodeipheab≈

ភាពមិនប្រក្រតី, ដំណើរមិនប្រព្រឹត្តទៅដូចធម្មតា :

អប្រជាប្រិយភាព

គ្មានប្រជាប្រិយភាព, ភាពមិនជាទីពេញនិយម, មិនត្រូវបានទទួលការគាំទ្រពីអ្នកដទៃ។

អប្រជាប្រិយភាព នាម

[អៈ-ប្រ-ជា-ប្រិ-យ៉ៈ-ភាប] aakbrocheabriyakpheab≈

គ្មានប្រជាប្រិយភាព, ភាពមិនជាទីពេញនិយម, មិនត្រូវបានទទួលការគាំទ្រពីអ្នកដទៃ។

អប្រតិ នាម

[អ័ប-ប្រៈ-តិ] aabrate

(ម.ព. អប្បដិ)។

អប្រតិ នាម

[អ័ប-ប្រៈ-តិ-ឃៈ-ចិត] aabrate

(ម.ព. អប្បដិឃចិត្ត)។

អប្រតិ នាម

[អ័ប-ប្រៈ-តិ-ឃៈ] aabrate

(ម.ព. អប្បដិឃៈ)។

អប្រតិ នាម

[អ័ប-ប្រៈ-តិ-ភាក] aabrate

(ម.ព. អប្បដិភាគ)។

អប្រតិ នាម

[អ័ប-ប្រៈ-តិ-រូប] aabrate

(ម.ព. អប្បដិរូប)។

អប្រតិសកម្មភាព

បទដ្ឋានគតិយុត្តថ្មីដែលមិនត្រូវយកទៅអនុវត្តលើអំពើទាំងឡាយណាដែលកើតឡើងមុនបទដ្ឋានចូលជាធរមាន។

អប្រតិសកម្មភាព នាម

[អៈ-ប្រ-តិ-សៈ-កាំ-ម៉ៈ-ភាប] aakbrotesakkaammakpheab≈

បទដ្ឋានគតិយុត្តថ្មីដែលមិនត្រូវយកទៅអនុវត្តលើអំពើទាំងឡាយណាដែលកើតឡើងមុនបទដ្ឋានចូលជាធរមាន។

អប្រតិ—

(ម.ព. អប្បដិ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អប្រតិ— នាម

[អ័ប-ប្រៈ-តិ—] abbreakte—≈

(ម.ព. អប្បដិ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អប្រមាណ គុណនាម

[អ័ប-ប្រៈ-ម៉ាន] aabramean

(ម.ព. អប្បមាណ)។

អប្រមាណ—

(ម.ព. អប្បមាណ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អប្រមាណ— គុណនាម

[អ័ប-ប្រៈ-ម៉ាន—] abbreakman—≈

(ម.ព. អប្បមាណ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អប្រមាថ

ការមិនបៀតបៀន; ការមិនធ្វើទុក្ខបុកម្នេញអ្នកដទៃ។

អប្រមាថ នាម

[អ័ប-ប្រៈ-ម៉ាត] aobromeath

ការមិនបៀតបៀន; ការមិនធ្វើទុក្ខបុកម្នេញអ្នកដទៃ។

អប្រមាទ នាម

[អ័ប-ប្រៈ-ម៉ាត] abbreakmat≈

(ម.ព. អប្បមាទ)។

អប្រមាទ នាម

[អ័ប-ប្រៈ-ម៉ា-ទ័ប-ប្រៈ-តិ-ប័ត] abbreakmatbabreaktebta≈

(ម.ព. អប្បមាទប្បដិបទា)។

អប្រាស៊ី នាម

[អៈ-ប្រា-ស៊ី] aakbreasi≈

វិរូបភាពគ្មានដៃពីកំណើត។

អប្រិយ

សំឡេងឬសូរមិនជាទីស្រឡាញ់គឺមិនគួរឱ្យចង់ឮចង់ស្ដាប់។

អប្រិយ គុណនាម

[អ័ប-ប្រី] aabrey

(ម.ព. អប្បិយ) :

អប្រិយ នាម

[អ័ប-ប្រិ-យ៉ៈ-ជន់] aabrey

(ម.ព. អប្បិយជន)។

អប្រិយ នាម

[អ័ប-ប្រិ-យ៉ៈ-បុត] aabrey

(ម.ព. អប្បិយបុត្ត)។

អប្រិយ នាម

[អ័ប-ប្រិ-យ៉ៈ-ពាក] aabrey

(ម.ព. អប្បិយវាចា)។

អប្រិយ នាម

[អ័ប-ប្រិ-យ៉ៈ-ព័ស] (ជើង ត)] aabrey

(ម.ព. អប្បិយភណ្ឌ)។

អប្រិយ នាម

[អ័ប-ប្រិ-យ៉ៈ-ភាប] aabrey

(ម.ព. អប្បិយភាព)។

អប្រិយ នាម

[អ័ប-ប្រិ-យ៉ៈ-វា-ទិន] aabrey

(ម.ព. អប្បិយវាទី)។

អប្រិយ នាម

[អ័ប-ប្រិ-យ៉ៈ-ស័ប] aabrey

សំឡេងឬសូរមិនជាទីស្រឡាញ់គឺមិនគួរឱ្យចង់ឮចង់ស្ដាប់។

អប្រីយ៍ គុណនាម

[អ័ប-ប្រី] abbri≈

(ម.ព. អប្រិយ) :

អប្សរ នាម

[អ័ប-ប្ស] aobsor

ស្ត្រីសួគ៌ :

អប្សរ នាម

[អ័ប-ប្ស-ទេ-ពី] aobsor

(ព.ប្រ.) ទេពីឬទេវីមានលម្អដូចស្រីអប្សរ ឬក៏ដូចអប្សរា។

អប្សរ នាម

[អ័ប-ប្ស-ទេ-វី] aobsor

(ម.ព. អប្សរទេពី)។

អប្សរា នាម

[អ័ប-ប្សៈ-រ៉ា] aobsorea

ដូចគ្នានឹង អច្ឆរា :

អប្សាន្ត បុព្វបទ

[អប់-ប្សាន] aobsantor

(ម.ព. អប្បសាន្ត)។

អប—

(ម.ព. អប{¥¥}២{££}) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អប— នាម

[អៈ-ប៉ៈ—] aakbak—≈

(ម.ព. អប២) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អផលព្រឹក្ស

ឈើដែលឥតផ្លែ ឬឈើដែលមានផ្កាតែឥតផ្លែ (ហៅ អផលប្រទានព្រឹក្ស ក៏បាន អ.ថ. អៈផៈលុ័ប ប្រៈទានៈ ព្រឹក) "ឈើដែលមិនផ្ដល់ផ្លែឱ្យ" (ឈើដែលឥតផ្លែសោះ)។

អផលព្រឹក្ស នាម

[អៈ-ផៈ-ឡៈ-ព្រឹក] aaphaloprueksar

ឈើដែលឥតផ្លែ ឬឈើដែលមានផ្កាតែឥតផ្លែ (ហៅ អផលប្រទានព្រឹក្ស ក៏បាន អ.ថ. អៈផៈលុ័ប ប្រៈទានៈ ព្រឹក) "ឈើដែលមិនផ្ដល់ផ្លែឱ្យ" (ឈើដែលឥតផ្លែសោះ)។

អផាសុ

សេចក្ដីមិនសប្បាយ; សេចក្ដីអផ្សុក; ដំណើរព្រួយចិត្ត។

អផាសុ នាម

[អៈ-ផា-សុ] aaphaso

សេចក្ដីមិនសប្បាយ; សេចក្ដីអផ្សុក; ដំណើរព្រួយចិត្ត។

អផាសុក

សេចក្ដីមិនសប្បាយ; សេចក្ដីអផ្សុក; សេចក្ដីព្រួយចិត្ត; ដំណើរមិនស្រួលចិត្ត; ដំណើរមិនសូវបានសុខ, ការប្រដាក់ប្រទុក្ខ (ដោយហេតុមានជំងឺតម្កាត់ជាដើម) :

អផាសុក នាម

[អៈ-ផា-សុក] aaphasok

សេចក្ដីមិនសប្បាយ; សេចក្ដីអផ្សុក; សេចក្ដីព្រួយចិត្ត; ដំណើរមិនស្រួលចិត្ត; ដំណើរមិនសូវបានសុខ, ការប្រដាក់ប្រទុក្ខ (ដោយហេតុមានជំងឺតម្កាត់ជាដើម) :

អផាសុកភាព

ភាពមិនស្រណុកសុខស្រួល ភាពគ្មានសេចក្ដីសុខសប្បាយ :

អផាសុកភាព នាម

[អៈ-ផា-សុ-កៈ-ភាប] aakphasokakpheab≈

ភាពមិនស្រណុកសុខស្រួល ភាពគ្មានសេចក្ដីសុខសប្បាយ :

អផុសនីយ

អ្វីៗដែលអរូបី, អ្វីៗដែលមិនអាចប៉ះពាល់បាន។

អផុសនីយ ន., គុ.

[អៈ-ផុ-សៈ-នី-យៈ] ឬ [អៈ-ផុ-សៈ-នី] aakphosakniyeak]rue[aakphosakni≈

អ្វីៗដែលអរូបី, អ្វីៗដែលមិនអាចប៉ះពាល់បាន។

អផ្ទក់

ឈ្មោះវល្លិដើមរឹងមួយប្រភេទផ្លែមានគន្លាក់ :

អផ្ទក់ នាម

[អៈ-ផ្ទក់] aophtok

ឈ្មោះវល្លិដើមរឹងមួយប្រភេទផ្លែមានគន្លាក់ :

អផ្ទង់

ឈ្មោះរោគមួយប្រភេទកើតត្រង់អង្គជាតបុរស, មុនដំបូង ផ្ដួចឡើងមានខ្ទុះមានគ្រាប់ដូចគ្រាប់មុនតពីនោះមក បណ្ដាលបែកជាដំបៅរទុះៗ ..., ជារោគរឹងត្អឹងពិបាករក្សាឱ្យសះជា :

អផ្ទង់ នាម

[អៈ-ផ្ទង់] aaphtang

ឈ្មោះរោគមួយប្រភេទកើតត្រង់អង្គជាតបុរស, មុនដំបូង ផ្ដួចឡើងមានខ្ទុះមានគ្រាប់ដូចគ្រាប់មុនតពីនោះមក បណ្ដាលបែកជាដំបៅរទុះៗ ..., ជារោគរឹងត្អឹងពិបាករក្សាឱ្យសះជា :

អផ្ទាញ

ឈ្មោះរោគមួយប្រភេទកើតត្រង់បបូរមាត់, បណ្ដាលឱ្យរលាកៗ ស្តើងបបូរមាត់, កាលណាត្រូវរសជាតិប្រៃឬហឹរ ក៏ក្ដៅផ្សា :

អផ្ទាញ នាម

[អៈ-ផ្ទាញ] aaphtanh

ឈ្មោះរោគមួយប្រភេទកើតត្រង់បបូរមាត់, បណ្ដាលឱ្យរលាកៗ ស្តើងបបូរមាត់, កាលណាត្រូវរសជាតិប្រៃឬហឹរ ក៏ក្ដៅផ្សា :

អផ្សាន បុព្វបទ

[អ័ប-ប្សាន] aophsan

(ម.ប្រ.) (ម.ព. អប្បសាន្ត)។

អផ្សុក កិ., គុ. ១)

[អប់-សុក] ឬ [អៈ-ផ្សុក] aaphsok

មិនសប្បាយចិត្ត, ព្រួយចិត្ត, ខ្វល់ចិត្ត; ធុញទ្រាន់នៅមិនសុខ :

អផ្សុក កិរិយាសព្ទ ២)

[អប់-សុក] ឬ [អៈ-ផ្សុក] aaphsok

(ស.ស.) មានជំងឺ, ឈឺ :

អផ្សុក កិរិយាសព្ទ

[អប់-សុក-អប់-ប្សាន] aaphsok

(ម.ព. អប្បសាន្ត) :

អផ្សុក កិរិយាសព្ទ

[អប់-សុក-អប់-ប្សាន] aaphsok

(ម.ព. អផ្សុកអប្បសាន្ត)។

អពទ្ធសីមា

(ព.វិ.) សីមាដែលសង្ឃមិនបាច់សូត្រចងមាន៣យ៉ាង គឺ ១គាមសីមា ព្រំដែនស្រុក; ២ឧទកុក្ខេបសីមា ព្រំដែនដែលសាចទឹកក្នុងទឹកនឹងថ្កល់មិនហូរ; ៣អព្ភន្តរសីមា ព្រំដែនក្នុងព្រៃសុទ្ធដែលវាស់ប្រវែង ៧អព្ភន្តរ គឺ ៤៩ព្យាម ឬ ១៩៦ហត្ថជុំវិញរៀងខ្លួន។

អពទ្ធសីមា នាម

[អៈ-ព័ត-ធៈ-សី-ម៉ា] aapotthoseimea

(ព.វិ.) សីមាដែលសង្ឃមិនបាច់សូត្រចងមាន៣យ៉ាង គឺ ១គាមសីមា ព្រំដែនស្រុក; ២ឧទកុក្ខេបសីមា ព្រំដែនដែលសាចទឹកក្នុងទឹកនឹងថ្កល់មិនហូរ; ៣អព្ភន្តរសីមា ព្រំដែនក្នុងព្រៃសុទ្ធដែលវាស់ប្រវែង ៧អព្ភន្តរ គឺ ៤៩ព្យាម ឬ ១៩៦ហត្ថជុំវិញរៀងខ្លួន។

អពពៈ

សំខ្យាចំនួនមួយរយសែនអហហៈ។

អពពៈ គុណនាម

[អៈ-ពៈ-ពៈ] aopopeak

សំខ្យាចំនួនមួយរយសែនអហហៈ។

អពមង្គល

សេចក្ដីមិនចម្រើន; ហេតុដែលនាំឱ្យវិនាស, ឱ្យអាប់ឱន :

អពមង្គល គុណនាម

[អៈ-ពៈ-មង់-គល់] ឬ [អប់-ពៈ-មង់-គល់] aopomongkol

ដែលប្រាសចាកមង្គល, ដែលឃ្វាងផុតពីមង្គល :

អពមង្គល នាម

[អៈ-ពៈ-មង់-គល់] ឬ [អប់-ពៈ-មង់-គល់] aopomongkol

សេចក្ដីមិនចម្រើន; ហេតុដែលនាំឱ្យវិនាស, ឱ្យអាប់ឱន :

អពយព

នាំគ្រួសារឬលើកគ្នាទាំងពួកទាំងក្រុមចេញចោលទីកន្លែងដែលធ្លាប់នៅ ទៅនៅក្នុងទីដទៃ :

អពយព នាម

[អប់-ព្យប់] aopoyop

អវយវៈ, អង្គ, រូបអង្គ, រូបរាង, សព៌ាង្គ, រាងកាយ, ខ្លួនប្រាណ; ចំណែក; ប៉ែកឬចំណែកតូចធំនៃរូបកាយ (ច្រើនប្រើក្នុងកាព្យ) :

អពយព កិរិយាសព្ទ

[អប់-ព្យប់] aopoyop

នាំគ្រួសារឬលើកគ្នាទាំងពួកទាំងក្រុមចេញចោលទីកន្លែងដែលធ្លាប់នៅ ទៅនៅក្នុងទីដទៃ :

អពល គុណនាម

[អៈ-ពល់] aapol

ដែលឥតកម្លាំង, ខ្សោយ; ដែលឥតរេហ៍ពល; ដែលមិនមែនជាពល។

អពល នាម

[អៈ-ពៈ-លា] aapol

ប្រែថា "ស្ត្រី" ក៏បាន ព្រោះជាមនុស្សរមែងតែខ្សោយជាងបុរស :

អពិរុទ្ធ នាម ១)

[អៈ-ពិ-រុត] aakpirut≈

ការលើកលែងការចោទប្រកាន់។

អពិរុទ្ធ គុណនាម ២)

[អៈ-ពិ-រុត] aakpirut≈

ដែលមិនមានទោស។

អពុទ្ធិ នាម

[អៈ-ពុត-ធិ] aaputthi

សេចក្ដីល្ងង់; ដំណើរមមិងមមាំង, ការមិនដឹងង៉េះង៉ោះ; ការមិនយល់អ្វីសោះ។

អពុទ្ធិ នាម

[អៈ-ពុត-ធិ-ភាប] aaputthi

ភាវៈនៃអពុទ្ធិ។

អព័ទ្ធ

ឈ្មោះមន្តអាគមមួយប្រភេទ គេតំណាលថា សម្រាប់សូត្រសែកឱ្យស្ពឹកសាច់គង់វាយមិនបែកមិនសូវឈឺ :

អព័ទ្ធ នាម

[អៈ-ព័ត] aopoatthor

ឈ្មោះមន្តអាគមមួយប្រភេទ គេតំណាលថា សម្រាប់សូត្រសែកឱ្យស្ពឹកសាច់គង់វាយមិនបែកមិនសូវឈឺ :

អព្ភ នាម

[អ័ប] aapphor

ពពក, ពពកខាប់ឬពពកក្រាស់; មេឃ; អ័ព្ទ។

អព្ភ គុណនាម

[អ័ប-ភៈ-មុត] aapphor

ដែលផុតស្រឡះពីពពក ឬដែលស្រឡះផុតពីពពក :

អព្ភ នាម

[អ័ប-ភៈ-សន់-និ-បាត] aapphor

ប្រជុំពពក គឺពពកក្រាស់ដែលឈរច្រូងឬពពកខ្មៅខាប់រកកល់បង្អុរភ្លៀង; អ័ព្ទក្រាស់ជិតជាដុំដោយអន្លើៗ។

អព្ភកម្ម នាម ១)

[អ័ប-ភៈ-កាំ] abpheakkaam≈

ទីងងឹត, ភាពងងឹត។

អព្ភកម្ម នាម ២)

[អ័ប-ភៈ-កាំ] abpheakkaam≈

ភាពពិបាកយល់, ស្ថានភាពមិនរុងរឿង, ដំណើរបាត់កិត្តិសព្ទ។

អព្ភកម្ម នាម ៣)

[អ័ប-ភៈ-កាំ] abpheakkaam≈

អារម្មណ៍ដែលអស់សង្ឃឹមខ្លាំង។

អព្ភក្ខាន

ការពោលបង្កាច់, ការនិយាយកាច់មួលឬមួលកាច់។