ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

អបមង្គល គុណនាម

[អៈ-ប៉ៈ-មង់-គល់] aabamongkol

ដែលប្រាសចាកឬឃ្វាងចាកមង្គល គឺដែលឥតមង្គល, ឥតសេចក្ដីចម្រើន; ដែលមិនសមដល់ភ្នែកអ្នកផង; ដែលត្រូវចង្រៃរួបរឹត :

អបមង្គល នាម

[អៈ-ប៉ៈ-មង់-គល់] aabamongkol

សេចក្ដីមិនចម្រើន; ហេតុដែលនាំឱ្យវិនាស :

អបមារ

រោគឆ្កួតជ្រូក (ហៅ អបមាររោគ ក៏បាន)។

អបមារ នាម

[អៈ-ប៉ៈ-ម៉ា-រ៉ៈ] ឬ [អៈ-ប៉ៈ-ម៉ា] aabamear

រោគឆ្កួតជ្រូក (ហៅ អបមាររោគ ក៏បាន)។

អបមាររោគ នាម

[អៈ-ប៉ៈ-ម៉ា-រ៉ៈ-រោគ] aakbakmarakrok≈

(ម.ព. អបមារ)។

អបរកាល

(ព.វ.) ឈ្មោះកាលមួយយ៉ាងប្រើក្នុងវេយ្យាករណ៍បាលីនិងសំស្ក្រឹតមានតួនាទីបច្ច័យជាគ្រឿងសម្គាល់ កំណត់ឱ្យប្រែខាងក្រោយកិរិយាអាខ្យាតមិនចេញសម្ដីថា "ហើយ"។

អបរកាល នាម

[អៈ-ប៉ៈ-រ៉ៈ-កាល] aoborokal

កាលជាខាងក្រោយ, ពេលក្រោយ។

អបរកាល នាម

[អៈ-ប៉ៈ-រ៉ៈ-កាល] aoborokal

(ព.វ.) ឈ្មោះកាលមួយយ៉ាងប្រើក្នុងវេយ្យាករណ៍បាលីនិងសំស្ក្រឹតមានតួនាទីបច្ច័យជាគ្រឿងសម្គាល់ កំណត់ឱ្យប្រែខាងក្រោយកិរិយាអាខ្យាតមិនចេញសម្ដីថា "ហើយ"។

អបរគោយាន នាម

[អៈ-ប៉ៈ-រ៉ៈ-គោ-យាន] aoborokouyean

ឈ្មោះទ្វីបធំមួយ ក្នុងមហាទ្វីបទាំង ៤(សរសេរជា អបរគោយានៈ ក៏បាន; ច្រើនហៅក្លាយជា អមរគោយាន; សរសេរជា អមរគោយានៈ ក៏បាន)។

អបរគោយានៈ នាម

[អៈ-ប៉ៈ-រ៉ៈ-គោ-យា-នៈ] aakbakrakkoyeaneak≈

(ម.ព. អបរគោយាន)។

អបរណ្ណជាតិ

វត្ថុជាស្បៀងលៀងជីវិតដែលត្រូវបរិភោគខាងក្រោយ។

អបរណ្ណជាតិ នាម

[អៈ-ប៉ៈ-រ៉ាន់-ណៈ-ជាត] aoboronnocheate

វត្ថុជាស្បៀងលៀងជីវិតដែលត្រូវបរិភោគខាងក្រោយ។

អបរន្នជាតិ នាម

[អៈ-ប៉ៈ-រ៉ាន់-ណៈ-ជាត] aakbakrannakcheat≈

(ម.ព. អបរណ្ណជាតិ)។

អបរភាគ

កាលឬសម័យជាចំណេរតទៅខាងមុខ; ចំណេរកាលតមក :

អបរភាគ នាម

[អៈ-ប៉ៈ-រ៉ៈ-ភាក] aabaropheak

កាលឬសម័យជាចំណេរតទៅខាងមុខ; ចំណេរកាលតមក :

អបរលោក

លោកដទៃឬលោកខាងនាយ (ឋានសួគ៌)។

អបរលោក នាម

[អៈ-ប៉ៈ-រ៉ៈ-លោក] aoborolouk

លោកដទៃឬលោកខាងនាយ (ឋានសួគ៌)។

អបរសម័យ

សម័យខាងមុខ, សម័យជាចំណេរទៅមុខ; ចំណេរកាលតមក :

អបរសម័យ នាម

[អៈ-ប៉ៈ-រ៉ៈ-សៈ-ម៉ៃ] aabarosamey

សម័យខាងមុខ, សម័យជាចំណេរទៅមុខ; ចំណេរកាលតមក :

អបរាជយភាព នាម

[អៈ-ប៉ៈ-រ៉ា-ជៈ-យៈ-ភាប] aakbakracheakyeakpheab≈

ភាពមិនចេះចាញ់។

អបរាជិត គុណនាម

[អៈ-ប៉ៈ-រ៉ា-ជិត] aabareachit

ដែលឈ្នះ :

អបរាជិត នាម

[អៈ-ប៉ៈ-រ៉ា-ជិត] aabareachit

អ្នកដែលឈ្នះគេ។

អបរាជិត នាម

[អៈ-ប៉ៈ-រ៉ា-ជិ-តៈ-ប៉័ល-ឡ័ង] aabareachit

បល្ល័ង្កមានជម្នះ, បល្ល័ង្កឈ្នះមារ គឺរតនបល្ល័ង្ក ដែលព្រះសព្វញ្ញុពុទ្ធទ្រង់គង់លើក្នុងរាត្រី ដែលព្រះអង្គបានត្រាស់អនុត្តរសម្មាសម្ពោធិញ្ញាណ។

អបរាជិត នាម

[អៈ-ប៉ៈ-រ៉ា-ជិ-តៈ-សង់-គ្រាម] aabareachit

សង្គ្រាមឈ្នះបច្ចាមិត្ត។

អបរាជិត នាម

[អៈ-ប៉ៈ-រ៉ា-ជិ-តា] aabareachit

(ម.ព. អបរាជិត)។

អបរាជ័យ

ការមានជ័យ, ដំណើរឈ្នះ, ជម្នះសត្រូវ :

អបរាជ័យ កិ., គុ.

[អៈ-ប៉ៈ-រ៉ា-ជៃ] aabareachey

ឈ្នះ; ដែលមានជម្នះ :

អបរាជ័យ នាម

[អៈ-ប៉ៈ-រ៉ា-ជៃ] aabareachey

ការមានជ័យ, ដំណើរឈ្នះ, ជម្នះសត្រូវ :

អបរាធ នាម

[អៈ-ប៉ៈ-រ៉ាត] ឬ [អៈ-ប៉ៈ-រ៉ា-ធៈ] aabareath

កំហុស, ទោសកំហុស; សេចក្ដីល្មើស, ទោសល្មើស។

អបរាធ នាម

[អៈ-ប៉ៈ-រ៉ា-ធៈ-ជន់] aabareath

ជនអ្នកមានកំហុស។

អបរាធ នាម

[អៈ-ប៉ៈ-រ៉ា-ធៈ-ទ័ន] aabareath

ពិន័យព្រោះទោសល្មើស។

អបរាធ នាម

[អៈ-ប៉ៈ-រ៉ា-ធៈ-បុក-គល់] aabareath

បុគ្គលអ្នកមានកំហុស។

អបរាធីន

អ្នកដែលមិនលុះនៅក្នុងអំណាចឬក្នុងបង្គាប់អ្នកដទៃ។

អបរាធីន នាម

[អៈ-បៈ-រ៉ា-ធីន] aakbakrathin≈

អ្នកដែលមិនលុះនៅក្នុងអំណាចឬក្នុងបង្គាប់អ្នកដទៃ។

អបរាធៈ នាម

[អៈ-ប៉ៈ-រ៉ា-ធៈ] aakbakratheak≈

(ម.ព. អបរាធ)។

អបរិណាម

ភាពមិនប្រែប្រួល ភាពមិនអាចកែប្រែបាន។

អបរិណាម នាម

[អៈ-ប៉ៈ-រ៉ិ-ណាម] aakbakrenam≈

ភាពមិនប្រែប្រួល ភាពមិនអាចកែប្រែបាន។

អបរិមាណ គុណនាម

[អៈ-ប៉ៈ-រ៉ិ-ម៉ាន] aabarimean

ដែលប្រមាណពុំបាន, ឥតចំនួន, រាប់ពុំអស់ :

អបរិមាណ នាម

[អៈ-ប៉ៈ-រ៉ិ-ម៉ា-ណៈ-ជន់] aabarimean

ជនច្រើនរាប់ពុំអស់; ដែលមានជនច្រើនប្រមាណពុំបាន :

អបរិមាណ នាម

[អៈ-ប៉ៈ-រ៉ិ-ម៉ា-ណៈ-ទ្រ័ប] aabarimean

ទ្រព្យច្រើនរាប់ពុំអស់; អ្នកដែលមានទ្រព្យច្រើនរាប់ពុំអស់។

អបរិមាណ នាម

[អៈ-ប៉ៈ-រ៉ិ-ម៉ា-ណៈ-ធន់] aabarimean

(ម.ព. អបរិមាណទ្រព្យ)។

អបរិមាណ—

(ម.ព. អបរិមាណ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អបរិមាណ— នាម

[អៈ-ប៉ៈ-រ៉ិ-ម៉ា-ណៈ—] aakbakremanak—≈

(ម.ព. អបរិមាណ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អបរិយោសាន

ដែលគ្មានទីបំផុត, ដែលឥតទីចប់, ដែលមិនចេះចប់ :

អបរិយោសាន គុណនាម

[អៈ-ប៉ៈ-រ៉ិ-យ៉ោ-សាន] aabariyousan

ដែលគ្មានទីបំផុត, ដែលឥតទីចប់, ដែលមិនចេះចប់ :

អបរូប

ដែលមានរូបប្រែប្លែកខុសពីប្រក្រតីដើម; ដែលប្រែរូបប្រែទ្រង់; ដែលបង់រូបបង់ឆោម :

អបរូប គុណនាម

[អៈ-ប៉ៈ-រូប] aoborub

ដែលមានរូបប្រែប្លែកខុសពីប្រក្រតីដើម; ដែលប្រែរូបប្រែទ្រង់; ដែលបង់រូបបង់ឆោម :

អបរូបា គុណនាម

[អៈ-ប៉ៈ-រូ-ប៉ា] aabaruba

(ម.ព. អបរូប)។

អបលក្ខណ៍

ដែលប្រាសចាកលក្ខណៈល្អ គឺដែលឥតលក្ខណ៍, ហិនលក្ខណ៍, ខាតលក្ខណ៍; ឥតបុណ្យ, សំណាងអាក្រក់; ឥតតម្លៃ; ថោកទាប :

អបលក្ខណ៍ គុណនាម

[អៈ-ប៉ៈ-ឡ័ក] ឬ [អប់-ប៉ៈ-ឡ័ក] aabalokkhan

ដែលប្រាសចាកលក្ខណៈល្អ គឺដែលឥតលក្ខណ៍, ហិនលក្ខណ៍, ខាតលក្ខណ៍; ឥតបុណ្យ, សំណាងអាក្រក់; ឥតតម្លៃ; ថោកទាប :

អបលាភ

ដែលប្រាសចាកលាភ គឺដែលឥតលាភ, ដែលមិនសូវបាន ឬអ្នកដែលឃ្វាងលាភ :

អបលាភ គុ., ន.

[អៈ-ប៉ៈ-លាប] aabaleaph

ដែលប្រាសចាកលាភ គឺដែលឥតលាភ, ដែលមិនសូវបាន ឬអ្នកដែលឃ្វាងលាភ :

អបលាភា នាម

[អៈ-ប៉ៈ-លា-ភា] aoboleaphea

(ម.ព. អបលាភ)។

អបលោក

ប្រកាសពាក្យសុំសេចក្ដីយល់ព្រមអំពីជំនុំសង្ឃឬអំពីក្រុមជំនុំ ដើម្បីបង្វែរឬប្រគល់អ្វីៗឱ្យដល់អ្នកណាមួយ :

អបលោក កិរិយាសព្ទ ១)

[អៈ-ប៉ៈ-ឡោក] aobolouk

ប្រកាសប្រាប់ឱ្យដឹងរាល់គ្នា; ប្រកាសប្រាប់គ្នាឱ្យដឹងដើម្បីប្រគល់អ្វីៗឱ្យដល់អ្នកណាមួយ; ប្រកាសសូមអនុញ្ញាតអំពីក្រុមជំនុំក្នុងសន្និបាត។

អបលោក កិរិយាសព្ទ ២)

[អៈ-ប៉ៈ-ឡោក] aobolouk

ប្រកាសពាក្យសុំសេចក្ដីយល់ព្រមអំពីជំនុំសង្ឃឬអំពីក្រុមជំនុំ ដើម្បីបង្វែរឬប្រគល់អ្វីៗឱ្យដល់អ្នកណាមួយ :

អបលោកន នាម

[អៈ-ប៉ៈ-ឡោ-កៈ-ណៈ] aabaloukan

(ម.ព. អបលោកនៈ)។

អបលោកន នាម

[អៈ-ប៉ៈ-ឡោ-កៈ-ណៈ-កាំ] aabaloukan

ការធ្វើអបលោក :

អបលោកនៈ នាម

[អៈ-ប៉ៈ-ឡោ-កៈ-ណៈ] aakbaklaokaknak≈

ការអបលោក :

អបលោកន៍ នាម

[អៈ-ប៉ៈ-ឡោក] aakbaklaok≈

(ម.ព. អបលោកនៈ)។

អបលោភ

ដែលឥតលោភ; អ្នកដែលឥតលោភ :

អបលោភ គុ., ន.

[អៈ-ប៉ៈ-លោប] aobolouph

ដែលឥតលោភ; អ្នកដែលឥតលោភ :

អបលោភា នាម

[អៈ-ប៉ៈ-លោ-ភា] aobolouphea

(ម.ព. អបលោភ)។

អបវាទ

ពាក្យតិះដៀល; ដំណៀល; ការស្ដីបន្ទោស, ការស្ដីប្រដៅដោយបន្ទោសដៀលត្មះខ្លាំងៗ :

អបវាទ នាម

[អៈ-ប៉ៈ-វាត] aoboveat

ពាក្យតិះដៀល; ដំណៀល; ការស្ដីបន្ទោស, ការស្ដីប្រដៅដោយបន្ទោសដៀលត្មះខ្លាំងៗ :

អបសក្ដិ គុណនាម

[អៈ-ប៉ៈ-ស័ក] aakbakska≈

ដែលឥតស័ក្ដិ (ឥតអំណាច)។

អបហារ

ការបំផ្លាញ; ការធ្វើអំពើប្លន់គេ។

អបហារ នាម

[អៈ-ប៉ៈ-ហា] aabahar

សេចក្ដីវិនាស, ដំណើរលាញ; ការប្លន់គេ។

អបហារ នាម

[អៈ-ប៉ៈ-ហា-រៈ-កាំ] aabahar

ការបំផ្លាញ; ការធ្វើអំពើប្លន់គេ។

អបហាស នាម

[អៈ-ប៉ៈ-ហាស] aabahas

ការសើចឥតទំនង, ឥតមូលហេតុ គឺការគ្មានទំនងឱ្យចង់សើចសោះទៅជាសើច, ការសើចស្ងួត។

អបហាស នាម

[អៈ-ប៉ៈ-ហា-សៈ-ភាប] aabahas

ភាពឬភាវៈនៃអបហាស :

អបអរ កិរិយាសព្ទ

[អប-អ] aabaaar

ទទួលរាប់អានដោយមានអំណរឬទទួលរាប់អានរាក់ទាក់ដោយសេចក្ដីរីករាយស្រស់ស្រាយ ព្រមទាំងមានសេចក្ដីគោរពផង។

អបអរ កិរិយាសព្ទ

[អប-អ-សា-ទ] aabaaar

(ម.ព. អបអរ)។

អបាករណ៍

ការជម្រះបញ្ជីបំណុល, ការជម្រះបំណុល :

អបាករណ៍ នាម

[អៈ-ប៉ា-ក] aobakoron

ការជម្រះបញ្ជីបំណុល, ការជម្រះបំណុល :

អបាចី

ទិសខាងត្បូង (ហៅ អបាចីនទិស ឬ អបាចីនទិសា ក៏បាន)។

អបាចី នាម

[អៈ-ប៉ា-ចី] aobachei

ទិសខាងត្បូង (ហៅ អបាចីនទិស ឬ អបាចីនទិសា ក៏បាន)។

អបាចីន នាម

[អៈ-ប៉ា-ចី-ណៈ] aakbacheinak≈

(ម.ព. អបាចី)។

អបាទក នាម

[អៈ-ប៉ា-ទក់] ឬ [អៈ-ប៉ា-ទៈ-កៈ] aabatok

សត្វឥតជើង (ហៅ អបាទកសត្ត ឬ សត្វ ក៏បាន, អ.ថ. ទៈកៈ) :

អបាទកៈ នាម

[អៈ-ប៉ា-ទៈ-កៈ] aakbateakkak≈

(ម.ព. អបាទក)។

អបាយ នាម

[អៈ-បាយ] aabay

ទីដែលប្រាសចាកសេចក្ដីចម្រើន, ទីរងទុក្ខ (មានឋាននរកជាដើម) ; សេចក្ដីសាបសូន្យ, សេចក្ដីវិនាស; ដំណើរលិចលង់ក្នុងសេចក្ដីវិនាស (ខ្មែរច្រើនប្រើសំដៅអបាយភូមិបួននិងសេចក្ដីវិនាស) :