ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

អន្តោប្រវេសន្ត នាម

[អន់-តោ-ប្រ-វេ-ស័ន] antaobrovesno≈

ជនអន្តោប្រវេសន៍, អ្នកធ្វើអន្តោប្រវេសន៍ :

អន្តោពាណិជ្ជ នាម

[អន់-តោ-ពា-និច] antaopeanich≈

ការធ្វើជំនួញជួញដូរក្នុងប្រទេស។

អន្តោភិបាល

កិច្ចត្រួតត្រាខាងក្នុងប្រទេស ការគ្រប់គ្រងនាផ្ទៃប្រទេស។

អន្តោភិបាល នាម

[អន់-តោ-ភិ-បាល] antaophibal≈

កិច្ចត្រួតត្រាខាងក្នុងប្រទេស ការគ្រប់គ្រងនាផ្ទៃប្រទេស។

អន្តោ—

(ម.ព. អន្តោ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អន្តោ— នាម

[អន់-តោ—] antao—≈

(ម.ព. អន្តោ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អន្តំ នាម

[អន់-ត័ង] antngo≈

(ម.ព. អន្តៈ)។

អន្តៈ

ពោះវៀនធំ (រ.ស.) ព្រះអន្តៈ ឬ ព្រះអន្តំ។

អន្តៈ នាម

[អន់-តៈ] aanteak

ពោះវៀនធំ (រ.ស.) ព្រះអន្តៈ ឬ ព្រះអន្តំ។

អន្ត្រត គុណកិរិយា

[អន់-ត្រត] aontrot

ត្រតៗ ឬត្រែតត្រតៗ :

អន្ត្រាក់ គុណកិរិយា

[អន់-ត្រាក់] aontreak

ត្រាក់ៗឥតឈប់ :

អន្ត្រឹក គុណកិរិយា

[អន់-ត្រឹក] aontruek

ត្រឹកៗ ឬតត្រឹកមិនឈប់ :

អន្ត្រុក គុណកិរិយា

[អន់-ត្រុក] aontruk

ត្រុកៗមិនឈប់ :

អន្ត្រើក គុណកិរិយា

[អន់-ត្រើក] aontrauk

ត្រើកៗ ពីនេះទៅនោះឥតឈប់ឥតសម្រាក :

អន្ត្រោក

តត្រោកឥតឈប់; រខោកចុះរខោកឡើង; ដែលដើរដោយអាការៈសោកប៉ត្រោក :

អន្ត្រោក គុណកិរិយា

[អន់-ត្រោក] aontrouk

តត្រោកឥតឈប់; រខោកចុះរខោកឡើង; ដែលដើរដោយអាការៈសោកប៉ត្រោក :

អន្ត—

(ម.ព. អន្ត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អន្ត— នាម

[អន់-តៈ—] antak—≈

(ម.ព. អន្ត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អន្ថម

ដែលមានលំនាំដំណើរឱនខ្លួនចុះងើបងក់ៗ ញើបៗ :

អន្ថម គុ.កិ., គុ.

[អន់-ថម] aonthom

ដែលមានលំនាំដំណើរឱនខ្លួនចុះងើបងក់ៗ ញើបៗ :

អន្ថឺម

ដែលមានលំនាំដំណើរឱនៗ ងើបៗ ឡេមឡឹមញើបៗ :

អន្ថឺម គុ.កិ., គុ.

[អន់-ថឺម] aonthueum

ដែលមានលំនាំដំណើរឱនៗ ងើបៗ ឡេមឡឹមញើបៗ :

អន្ថោចៗ គុណកិរិយា ១)

[អន់-ថោច-អន់-ថោច] aanthouch

សន្សឹមៗ បន្តិចៗ តាមដោយហោច :

អន្ថោចៗ គុណកិរិយា ២)

[អន់-ថោច-អន់-ថោច] aanthouch

ងោចៗរឿយៗមិនលែង :

អន្ទង កិរិយាសព្ទ ១)

[អន់-ទង] aantong

នាំសរសៃអំបោះឬសូត្រទៅមកៗ រៀបចំឱ្យមានរបៀបបណ្ដោយគ្នា ហើយមូរដោយក្ដារមូរដាក់ព័ទ្ធមូលនឹងដាម ដើម្បីថ្ករត្បាញ :

អន្ទង គុណនាម

[អន់-ទង] aantong

ដែលអន្ទងរួចហើយ :

អន្ទង នាម

[អន់-ទង] aantong

អំបោះឬសូត្រដែលអន្ទងរួចហើយ :

អន្ទង កិរិយាសព្ទ ២)

[អន់-ទង] aantong

ទាញយោងឱ្យហើប, ឱ្យអណ្ដែតឡើង, ឱ្យឃ្លាតចាកទី :

អន្ទង កិរិយាសព្ទ ៣)

[អន់-ទង] aantong

(ព.ប្រ.) ដឹកនាំឬបញ្ចុះបញ្ចូលឱ្យព្រមតាម, ឱ្យដោយតាម :

អន្ទង កិរិយាសព្ទ ៤)

[អន់-ទង] aantong

ហៅព្រលឹងអ្នកស្លាប់ វិញ្ញាណខ្មោចជាដើមឱ្យមកសណ្ឋិត (ដោយមន្តអាគម) :

អន្ទង់

អន្ទង់ដែលមានខ្លួនសប្លែកពីអន្ទង់ធម្មតា (កម្រមានណាស់)។

អន្ទង់ នាម

[អន់-ទង់] aantong

ទីឃជាតិមួយប្រភេទ ខ្លួនមូលវែងសណ្ឋានពស់ ប៉ុន្តែឥតស្រកា មានរំអិល ឥតពិស កើតនៅអាស្រ័យក្នុងទឹកក្នុងភក់ រាប់បញ្ចូលក្នុងពួកមច្ឆជាតិ :

អន្ទង់ គុណនាម ១)

[ច្រ-មុះ-អន់-ទង់] aantong

(ព.ប្រ.) ច្រមុះមនុស្សដែលមានចុងស្រួចឆ្លឺម សណ្ឋានស្រដៀងនឹងច្រមុះអន្ទង់។

អន្ទង់ គុណនាម ២)

[ច្រ-មុះ-អន់-ទង់] aantong

ប៉ិនឬហៃខាងការចចាក់ចចុចឈ្លេចឈ្លីរកហេតុរកដំណើរដែលកំបាំងឱ្យឃើញតាមពិត :

អន្ទង់ នាម

[ពោះ-អន់-ទង់] aantong

ការមានចិត្តលាតត្រង់ភ្លឹងឥតកកិចកកុច ឬដែលស្មោះអស់ពីពោះ, មានចិត្តត្រង់ :

អន្ទង់ នាម

[ពោះ-អន់-ទង់] aantong

(ព.ទ.បុ.) ការខ្លីឬងាយ កុំធ្វើឱ្យវែងឬឱ្យពិបាកឡើយ។

អន្ទង់ នាម

[អន់-ទង់-ស] aantong

អន្ទង់ដែលមានខ្លួនសប្លែកពីអន្ទង់ធម្មតា (កម្រមានណាស់)។

អន្ទង់បារ

(ព.ប្រ.) ឈ្មោះរោគមួយប្រភេទបណ្ដាលឱ្យធ្លាក់លោហិតពីមាត់ ពីច្រមុះ ជារោគរឹងត្អឹងកែបានដោយកម្រ :

អន្ទង់បារ នាម

[អន់-ទង់-បា] aontongobar

(ព.ប្រ.) ឈ្មោះរោគមួយប្រភេទបណ្ដាលឱ្យធ្លាក់លោហិតពីមាត់ ពីច្រមុះ ជារោគរឹងត្អឹងកែបានដោយកម្រ :

អន្ទង់រុក

(ព.ប្រ.) អាការៈដែលនៅស្ងៀមៗតាមសភាពប្រក្រតី ស្រាប់តែចេញឈាមស្រស់ៗពីច្រមុះ (ច្រើនមានតែកូនក្មេង) :

អន្ទង់រុក នាម

[អន់-ទង់-រុក] aontongoruk

(ព.ប្រ.) អាការៈដែលនៅស្ងៀមៗតាមសភាពប្រក្រតី ស្រាប់តែចេញឈាមស្រស់ៗពីច្រមុះ (ច្រើនមានតែកូនក្មេង) :

អន្ទង់វិត

ឈ្មោះរុក្ខជាតិមួយប្រភេទ ដើមសណ្ឋានជាវល្លិ, តាមធម្មតា, មានមែកច្រើនតែមួយគូៗទន្ទឹមគ្នា ស្លឹកក៏មួយគូៗទន្ទឹមគ្នាដែរ មានបន្លាច្រើនតែបួនៗ ដុះចេញត្រង់គល់ទងស្លឹក បើមុតសាច់ឈឺចាប់ពើត, ក្លិនក្រពុល ប៉ុន្តែប្រើស្លឹកបុកធ្វើជាបន្លែឬជាគ្រឿងផ្សំឱ្យកាត់ចម្អាប ស្ល កកូរអន្ទង់ឬត្រីរ

អន្ទង់វិត នាម

[អន់-ទង់-វិត] aantongovit

ឈ្មោះរុក្ខជាតិមួយប្រភេទ ដើមសណ្ឋានជាវល្លិ, តាមធម្មតា, មានមែកច្រើនតែមួយគូៗទន្ទឹមគ្នា ស្លឹកក៏មួយគូៗទន្ទឹមគ្នាដែរ មានបន្លាច្រើនតែបួនៗ ដុះចេញត្រង់គល់ទងស្លឹក បើមុតសាច់ឈឺចាប់ពើត, ក្លិនក្រពុល ប៉ុន្តែប្រើស្លឹកបុកធ្វើជាបន្លែឬជាគ្រឿងផ្សំឱ្យកាត់ចម្អាប ស្ល កកូរអន្ទង់ឬត្រីរ

អន្ទង់អាំង

(ព.ប្រ.) ដែលវៀចព័ទ្ធពេនក្រវិចក្រវៀន (ដូចរបត់អន្ទង់ដែលគេត្បុតអាំង) :

អន្ទង់អាំង គុណនាម

[អន់-ទង់-អាំង] aontongoaang

(ព.ប្រ.) ដែលវៀចព័ទ្ធពេនក្រវិចក្រវៀន (ដូចរបត់អន្ទង់ដែលគេត្បុតអាំង) :

អន្ទាក់

អន្ទាក់មានដងវែងមានគន្លឹះ កាលណាប៉ះត្រូវទំនងថ្លោះវាត់ឡើងរូតជាប់សត្វ។

អន្ទាក់ នាម

[អន់-ទាក់] aanteak

ប្រដាប់ធ្វើដោយខ្សែឬដោយចម្រៀកផ្ដៅជាដើម មានក្រវិលរូតបាន សម្រាប់ទាក់, សម្រាប់ដាក់ឱ្យជាប់សត្វទ្វេបាទចតុប្បាទជាដើម :

អន្ទាក់ កិរិយាសព្ទ ១)

[ជាប់-អន់-ទាក់] aanteak

ជាប់កុន, ជាប់ចំណោម។

អន្ទាក់ កិរិយាសព្ទ ២)

[ជាប់-អន់-ទាក់] aanteak

ចាញ់ឧបាយកលអ្នកណាម្នាក់។

អន្ទាក់ កិរិយាសព្ទ

[នៅ-ក្នុង-អន់-ទាក់] aanteak

(ព.ហ.) នៅក្នុងទំនាយថាមិនបាត់, ថាមិនស្លាប់ ...។

អន្ទាក់ កិរិយាសព្ទ

[នៅ-ក្រៅ-អន់-ទាក់] aanteak

(ព.ហ.) ទំនាយយាមថាបាត់, ថាស្លាប់ (ពាក្យប្រើក្នុងក្បួនចាប់យាម)។

អន្ទាក់ នាម

[អន់-ទាក់-កាម] aanteak

(ព.ប្រ.) កាមគុណដែលទុកដូចជាអន្ទាក់ទាក់សត្វលោក។

អន្ទាក់ នាម

[អន់-ទាក់-ណែង-ណង] aanteak

អន្ទាក់មានចងណែងណងផង។

អន្ទាក់ នាម

[អន់-ទាក់-មា] aanteak

កិលេសដែលជាគ្រឿងទាញទាក់សត្វលោក។

អន្ទាក់ នាម

[អន់-ទាក់-រូត] aanteak

អន្ទាក់ឥតដង រូតជាប់ ក្នុងកាលដែលសត្វចូលក្នុងរង្វង់ប៉ះឱ្យរូត។

អន្ទាក់ នាម

[អន់-ទាក់-វាត់] aanteak

អន្ទាក់មានដងវែងមានគន្លឹះ កាលណាប៉ះត្រូវទំនងថ្លោះវាត់ឡើងរូតជាប់សត្វ។

អន្ទាក់ខ្លា នាម

[អន់-ទាក់-ខ្លា] aonteakokhla

(ព.ប្រ.) ឈ្មោះស្នៀតគុនមួយបែបមានលំនាំអាការៈស្រដៀងនឹងលំនាំរង្វង់ដងអន្ទាក់ដាក់ខ្លា។

អន្ទាក់ខ្លា កិ., គុ.កិ.

[គង-អន់-ទាក់-ខ្លា] aonteakokhla

គង កជើងម្ខាងលើក្បាលជង្គង់ម្ខាង។

អន្ទាំស្លា

(ព.ប្រ.) ប្រវែងវេលាដែលទំពាស្លាមួយម៉ាត់ញំៗ ល្មមសាបកំបោរឬវេលាបៀមស្លាមួយម៉ាត់សាបកំបោរ :

អន្ទាំស្លា នាម

[អន់-ទាំ-ស្លា] aantoamlea

(ព.ប្រ.) ប្រវែងវេលាដែលទំពាស្លាមួយម៉ាត់ញំៗ ល្មមសាបកំបោរឬវេលាបៀមស្លាមួយម៉ាត់សាបកំបោរ :

អន្ទិកា

ជើងក្រាន (ដែលធ្វើដោយដីដុតឆ្អិន), ជើងក្រានលើកបាន, អាំងឡូវ។

អន្ទិកា នាម

[អន់-ទិ-កា] aontika

ជើងក្រាន (ដែលធ្វើដោយដីដុតឆ្អិន), ជើងក្រានលើកបាន, អាំងឡូវ។

អន្ទិល គុណនាម

[អន់-ទិល] aontil

(ម.ព. អន្ធិល)។

អន្ទឹល គុណនាម

[អន់-ទឹល] antoel≈

(ម.ព. អន្ធិល)។

អន្ទឺរឺរឺត ឧទានសព្ទ

[អន់-ទឺ-រឺ-រឺត] aantueurueurueut

(ម.ព. អន្តឺរ៉ឺរ៉ឺត)។

អន្ទុ

កជើង; ទន្លីង; ច្រវាក់; ច្រួល; ខ្នោះ, គ្រឿងឃុំខាំង (សម្រាប់ប្រើក្នុងកាព្យ តាមដោយកវីត្រូវការប្រើ) :

អន្ទុ នាម

[អន់-ទុ] aontu

កជើង; ទន្លីង; ច្រវាក់; ច្រួល; ខ្នោះ, គ្រឿងឃុំខាំង (សម្រាប់ប្រើក្នុងកាព្យ តាមដោយកវីត្រូវការប្រើ) :

អន្ទុក នាម

[អន់-ទុក] antuk≈

(ម.ព. អន្ទុ)។

អន្ទូ នាម

[អន់-ទូ] antu≈

(ម.ព. អន្ទុ)។

អន្ទូក នាម

[អន់-ទូក] antuk≈

(ម.ព. អន្ទុ)។

អន្ទើត

ដែលមិនមាំ, មិនរឹងប៉ឹង, មិនស៊ប់ ទន់រលាស់ភើតៗ ដោយមានទោលស្តើង មានបណ្ដោយវែង ទាំងរនូតឬគ្រឿងទ្រពីក្រោមក៏រង្វើលឃ្លាតឆ្ងាយពីគ្នា ជាដើម : (ប្រើជា អន្ធើតៗ ក៏មាន) :

អន្ទើត គុ.កិ., គុ.

[អន់-ទើត] aontaut

ដែលមិនមាំ, មិនរឹងប៉ឹង, មិនស៊ប់ ទន់រលាស់ភើតៗ ដោយមានទោលស្តើង មានបណ្ដោយវែង ទាំងរនូតឬគ្រឿងទ្រពីក្រោមក៏រង្វើលឃ្លាតឆ្ងាយពីគ្នា ជាដើម : (ប្រើជា អន្ធើតៗ ក៏មាន) :

អន្ទើតៗ គុ.កិ., គុ.

[អន់-ទើត-អន់-ទើត] anteutanteut≈

(ម.ព. អន្ទើត)។

អន្ទោក

ប្រដាប់មានដងមានខ្សែ សម្រាប់ជាន់ក្រឡឹងឈើជាដើមម្នាក់ឯងបាន :

អន្ទោក នាម ១)

[អន់-ទោក] aantouk

នេសាទុបករណ៍មួយប្រភេទមានដង ខ្សែ និងគន្លឹះ សម្រាប់ឱ្យថ្លោះបាន :

អន្ទោក នាម ២)

[អន់-ទោក] aantouk

ប្រដាប់មានដងមានខ្សែ សម្រាប់ជាន់ក្រឡឹងឈើជាដើមម្នាក់ឯងបាន :

អន្ទោកអន្ទោល កិរិយាសព្ទ

[អន់-ទោក-អន់-ទោល] aantoukaantoul

តាមអង្វរទទូចទទែមិនលែង, ដិតដោយយំដោយតាមគោរពឬតាមអង្វរករគេមិនលែង :

អន្ទោកអន្ទោល គុណកិរិយា

[អន់-ទោក-អន់-ទោល] aantoukaantoul

ដែលចេះតែអង្វរទទូចទទែមិនលែង :

អន្ទោល កិរិយាសព្ទ ១)

[អន់-ទោល] aantoul

ត្រាច់រង្គាត់កើតស្លាប់ក្នុងវាលវដ្ដសង្សារ, វិលកើតវិលស្លាប់ :

អន្ទោល កិរិយាសព្ទ ២)

[អន់-ទោល] aantoul

តាមស្វះស្វែងរកមិនលែង :

អន្ទះសា

អន្ទះសារត់ទន់លោង ដោយការប្រញឹកប្រញាប់ខ្លាំងព្រោះមានភ័យអាសន្ន។