ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

អន្តរាគមនិយម

ការនិយមសម្របសម្រួល ការពេញចិត្តចូលរួមដោយសេចក្ដីស្ម័គ្រ ការនិយមជួយធានាអះអាងសម្រុះសម្រួល ឬការនិយមចេញពាំងមុខដោយអំណាចក្នុងរឿងអ្វីមួយ។

អន្តរាគមនិយម នាម

[អន់-តៈ-រ៉ា-គំ-និ-យំ] antakrakumniyum≈

ការនិយមសម្របសម្រួល ការពេញចិត្តចូលរួមដោយសេចក្ដីស្ម័គ្រ ការនិយមជួយធានាអះអាងសម្រុះសម្រួល ឬការនិយមចេញពាំងមុខដោយអំណាចក្នុងរឿងអ្វីមួយ។

អន្តរាគមន៍

ការចូលរួមដោយសេចក្ដីស្ម័គ្រ; ការជួយអះអាងសម្រុះសម្រួល; ការចេញពាំងមុខដោយអំណាចក្នុងរឿងអ្វីមួយ :

អន្តរាគមន៍ នាម

[អន់-តៈ-រ៉ា-គំ] aontoreakomon

ការចូលរួមដោយសេចក្ដីស្ម័គ្រ; ការជួយអះអាងសម្រុះសម្រួល; ការចេញពាំងមុខដោយអំណាចក្នុងរឿងអ្វីមួយ :

អន្តរាយ នាម a

[អន់-តៈ-រ៉ាយ] aantoreay

ធម៌ដែលមកក្នុងរវាងនៃចុតិនិងបដិសន្ធិ (ព.ពុ.) ; ហេតុដែលមកជំទាស់ក្នុងចន្លោះឬក្នុងពាក់កណ្ដាល; សេចក្ដីទើសទាក់, ឧបសគ្គការណ៍; ភ័យ; ដំណើរខូចប្រយោជន៍, ការខូចបង់សៀត, សេចក្ដីវិនាស :

អន្តរាយ កិរិយាសព្ទ b

[អន់-តៈ-រ៉ាយ] aantoreay

សំដៅសេចក្ដីថា "ខូច, វិនាស" :

អន្តរាយិកធម៌

រឿងហេតុដែលលោកគ្រូសូត្រចេញទៅក្រៅជំនុំសង្ឃ សួរកុលបុត្រជាឧបសម្បទាបេក្ខៈ ពន្យល់ឱ្យចេះឆ្លើយហើយហៅកុលបុត្រនោះឱ្យចូលមកក្នុងកណ្ដាលជំនុំសង្ឃ សួរម្ដងទៀតរួចហើយទើបសូត្រញត្តិចតុត្ថកម្មវាចាដរាបដល់ចប់ :

អន្តរាយិកធម៌ នាម ១)

[អន់-តៈ-រ៉ា-យិ-កៈ-ធ័រ] aantoreayikathomr

ធម៌ដែលធ្វើឱ្យកើតអន្តរាយ (បាប, អកុសល)។

អន្តរាយិកធម៌ នាម ២)

[អន់-តៈ-រ៉ា-យិ-កៈ-ធ័រ] aantoreayikathomr

រឿងហេតុដែលលោកគ្រូសូត្រចេញទៅក្រៅជំនុំសង្ឃ សួរកុលបុត្រជាឧបសម្បទាបេក្ខៈ ពន្យល់ឱ្យចេះឆ្លើយហើយហៅកុលបុត្រនោះឱ្យចូលមកក្នុងកណ្ដាលជំនុំសង្ឃ សួរម្ដងទៀតរួចហើយទើបសូត្រញត្តិចតុត្ថកម្មវាចាដរាបដល់ចប់ :

អន្តរា—

(ម.ព. អន្តរ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អន្តរា— នាម

[អន់-តៈ-រ៉ា—] antakra—≈

(ម.ព. អន្តរ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អន្តរីក្ស

អាកាស, មេឃ (ត្រង់ដែលមើលទៅឃើញពពកជាស្រទាប់ៗឬឃើញពពកច្រូងច្រាង)។

អន្តរីក្ស នាម

[អន់-តៈ-រីក] aontoriksor

អាកាស, មេឃ (ត្រង់ដែលមើលទៅឃើញពពកជាស្រទាប់ៗឬឃើញពពកច្រូងច្រាង)។

អន្តរ–

(ម.ព. អន្តរ) ប្រើរៀងភ្ជាប់ពីខាងចុងសព្ទដទៃ :

អន្តរ– ឧទានសព្ទ

[—អន់-ដ] —anda≈

(ម.ព. អន្តរ) ប្រើរៀងភ្ជាប់ពីខាងចុងសព្ទដទៃ :

អន្តរ—

(ម.ព. អន្តរ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អន្តរ— ឧទានសព្ទ

[អន់-តៈ-រ៉ៈ—] antakrak—≈

(ម.ព. អន្តរ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អន្តសយ្យា នាម ១)

[អន់-តៈ-សៃ-យ៉ា] aontosoyyea

ការដេកក្នុងកាលជាទីបំផុត (ការដេកស្លាប់, ការដេកស្លាប់លើផែនដី) :

អន្តសយ្យា នាម ២)

[អន់-តៈ-សៃ-យ៉ា] aontosoyyea

ទីដីបញ្ចុះសព, ដីកប់ខ្មោច។

អន្តាយ

ដែលមានសណ្ឋានវែងរតាយឬដែលវែងអន្លាយ :

អន្តាយ គុ.កិ., គុ.

[អន់-តាយ] aanteay

ដែលមានសណ្ឋានវែងរតាយឬដែលវែងអន្លាយ :

អន្តិតអន្តូង គុ.កិ., គុ.

[អន់-តិត-អន់-តូង] aontitaontung

ចំតិតចំតូង, ប៉ផ្ដិតប៉ផ្តូង :

អន្តិម

ពាក្យបណ្ដាំឬសំបុត្រជាទីបំផុត (បច្ឆិមសាសន៍) :

អន្តិម គុណនាម

[អ័ន-តិ-ម៉ៈ] ឬ [អន់-តិ-ម៉ៈ] aontim

ដែលមានក្នុងទីបំផុត, ដែលជាទីបំផុត; ជាខាងចុងបង្អស់; ដែលស្រេចត្រឹមប៉ុណ្ណោះ។

អន្តិម នាម

[អន់-តិ-ម៉ៈ-កិច] aontim

កិច្ចជាបំផុត គឺកិច្ចដែលហើយក្រោយបំផុត ឬកិច្ចដែលធ្វើក្នុងកាលជិតអស់ជីវិត (មច្ឆិមកិច្ច)។

អន្តិម នាម

[អន់-តិ-ម៉ៈ-ជាត] aontim

ជាតិជាខាងក្រោយបំផុត (មច្ឆិមជាតិ)។

អន្តិម នាម

[អន់-តិ-ម័ត-តៈ-ភាប] aontim

អន្តភាពជាខាងចុងបំផុត (មច្ឆិមត្តភាព)។

អន្តិម នាម

[អន់-តិ-ម៉ៈ-ទេ-ហៈ-ធា-រី] aontim

អ្នកទ្រទ្រង់នូវរាងកាយជាទីបំផុត (ព្រះពុទ្ធ, ព្រះបច្ចេកពុទ្ធ, ព្រះអរហន្ត) :

អន្តិម នាម

[អន់-តិ-ម៉ៈ-ភប់] aontim

មច្ឆិមភព។

អន្តិម នាម

[អន់-តិ-ម៉ៈ-វ័ត-ថុ] aontim

អាបត្តិបារាជិក (ព.វិ.)។

អន្តិម នាម

[អន់-តិ-ម៉ៈ-វ័ត-ថុ-អៈ-ឈា-ប៉ៈ-ណៈ-កៈ] aontim

មនុស្សដែលកាលបួសជាភិក្ខុ ត្រូវអាបត្តិបារាជិក។

អន្តិម នាម

[អន់-តិ-ម៉ៈ-សាស] aontim

ពាក្យបណ្ដាំឬសំបុត្រជាទីបំផុត (បច្ឆិមសាសន៍) :

អន្តិម—

(ម.ព. អន្តិម) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អន្តិម— នាម

[អ័ន-តិ-ម៉ៈ—] ឬ [អន់-តិ-ម៉ៈ—] antemak—]rue[antemak—≈

(ម.ព. អន្តិម) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អន្តឺត គុ.កិ., គុ.

[អន់-តឺត] aontueut

ដែលឆ្ងាយលន្លឹម, ឆ្ងាយណាស់ : ដែលខ្ពស់សន្លឹម :

អន្តឺត ឧទានសព្ទ

[អន់-តឺត] aontueut

សូរឮតឺតៗរឿយៗ :

អន្តឺរ៉ឺរ៉ឺត

សូរឯកខ្លែងតូច (សម្ដីកូនក្មេង)។ សូរឮ អន្ទឺរឺរឺត ក៏មាន។

អន្តឺរ៉ឺរ៉ឺត ឧទានសព្ទ

[អន់-តឺ-រ៉ឺ-រ៉ឺត] aantueureureut

សូរឯកខ្លែងតូច (សម្ដីកូនក្មេង)។ សូរឮ អន្ទឺរឺរឺត ក៏មាន។

អន្តុយ

ឆ្កុយ, ឆ្កុយៗ, រ៉ុយ, រ៉ុយៗ យ៉ាងញាប់ជើង :

អន្តុយ គុ.កិ., គុ.

[អន់-តុយ] aontuy

ឆ្កុយ, ឆ្កុយៗ, រ៉ុយ, រ៉ុយៗ យ៉ាងញាប់ជើង :

អន្តុល

អង្កុលញាប់ជើង (ប្រើចំពោះតែសត្វមាឌតូចទាបខ្លួនខ្លីជើងខ្លី ឬ មនុស្សតឿជាដើមក៏ប្រើបានដែរ :

អន្តុល គុ.កិ., គុ.

[អន់-តុល] aantul

អង្កុលញាប់ជើង (ប្រើចំពោះតែសត្វមាឌតូចទាបខ្លួនខ្លីជើងខ្លី ឬ មនុស្សតឿជាដើមក៏ប្រើបានដែរ :

អន្តេ គុណនាម

[អន់-តេ] aante

ពាក្យប្រាប់សេចក្ដីថា "ខាងក្នុង; ក្នុងទីជិត; ក្នុងសម្នាក់"។

អន្តេ គុណនាម

[អន់-តេ-ប៉ុ-រ៉ៈ] aante

ក្នុងព្រះរាជសម្នាក់ឬខាងក្នុងព្រះរាជវាំង។

អន្តេ នាម

[អន់-តេ-ប៉ុ-រ៉ៈ-ច] aante

អ្នកដើរយាមល្បាតព្រះរាជវាំង។

អន្តេ នាម

[អន់-តេ-ប៉ុ-រ៉ៈ-ចា-រៈ-កៈ] aante

(ម.ព. អន្តេបុរចរ)។

អន្តេ នាម

[អន់-តេ-ប៉ុ-រ៉ៈ-ប៉ៈ-រ៉ិ-ចា-រិ-កា] aante

ស្ត្រីបម្រើក្នុងព្រះរាជវាំង។

អន្តេ នាម

[អន់-តេ-ប៉ុ-រ៉ៈ-បាល] aante

អ្នកចាំរក្សាព្រះរាជវាំង (ទាហានយាមព្រះរាជវាំងឬក្រុមវាំង)។

អន្តេ នាម

[អន់-តេ-ប៉ុ-រ៉ៈ-ប៉ា-ឡៈ-កៈ] aante

(ម.ព. អន្តេបុរបាល)។

អន្តេ នាម

[អន់-តេ-ប៉ុ-រិក] aante

អ្នករាជការក្នុងព្រះរាជវាំង។

អន្តេ នាម

[អន់-តេ-ប៉ុ-រិ-កា] aante

ស្ត្រីក្នុងព្រះរាជវាំង, ស្ត្រីព្រះស្នំ, អស់អ្នក។

អន្តេ នាម

[អន់-តេ-ប៉ុ-រិ-កៈ] aante

(ម.ព. អន្តេបុរិក)។

អន្តេ នាម

[អន់-តេ-ប៉ុ-រ៉ៈ] aante

(ម.ព. អន្តេបុរ)។

អន្តេបទ

(ភាសា.) អព្ភាសបទឬផ្នត់មួយបែបដែលគេដាក់ជ្រៀតចូលក្នុងពាក្យ ដើម្បីបង្កើតពាក្យកម្លាយ :

អន្តេបទ នាម

[អន់-តេ-បត់] antebta≈

(ភាសា.) អព្ភាសបទឬផ្នត់មួយបែបដែលគេដាក់ជ្រៀតចូលក្នុងពាក្យ ដើម្បីបង្កើតពាក្យកម្លាយ :

អន្តេបអន្តាប

ដែលមានដំណើរលំបាក ត្រដេបត្រដាបដោយការឆ្លងទឹកឆ្លងភក់ច្រើនថ្នាក់ច្រើនអន្លើ :

អន្តេបអន្តាប គុ.កិ., គុ.

[អន់-តេប-អន់-តាប] aantebaanteab

ដែលមានដំណើរលំបាក ត្រដេបត្រដាបដោយការឆ្លងទឹកឆ្លងភក់ច្រើនថ្នាក់ច្រើនអន្លើ :

អន្តេវាសិក

សិស្សឬនិស្សិតដែលស្នាក់នៅអន្តេវាសិកដ្ឋាន។

អន្តេវាសិក នាម ២)

[អន់-តេ-វា-សិក] aanteveasek

សិស្សឬនិស្សិតដែលស្នាក់នៅអន្តេវាសិកដ្ឋាន។

អន្តេវាសិកដ្ឋាន នាម

[អន់-តេ-វា-សិ-ក័ត-ឋាន] anteveasektathan≈

អគារឬកន្លែងសម្រាប់សិស្សឬនិស្សិតស្នាក់នៅ។

អន្តេ—

(ម.ព. អន្តេ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អន្តេ— នាម

[អន់-តេ—] ante—≈

(ម.ព. អន្តេ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អន្តែងអន្តៃ

និយាយថា អន្តែងៗ ឬ អន្តៃៗ ក៏មាន ចំពោះមែកឈើជាដើមដែលបាក់តែមិនដាច់ធ្លាក់ស្រឡះទេ ដោយនៅទាក់ជាប់នឹងអ្វីបន្តិចបន្តួច :

អន្តែងអន្តៃ គុ.កិ., គុ. ១)

[អន់-តែង-អន់-តៃ] aanteaengaantey

រ៉ាំរ៉ៃ, តត្រំតត្រើយ, ត្រាំត្រែង, យូរ; មិនចេះដាច់ស្រេច :

អន្តែងអន្តៃ គុ.កិ., គុ. ២)

[អន់-តែង-អន់-តៃ] aanteaengaantey

និយាយថា អន្តែងៗ ឬ អន្តៃៗ ក៏មាន ចំពោះមែកឈើជាដើមដែលបាក់តែមិនដាច់ធ្លាក់ស្រឡះទេ ដោយនៅទាក់ជាប់នឹងអ្វីបន្តិចបន្តួច :

អន្តោ គុណនាម

[អន់-តោ] aantou

ខាងក្នុង, ឯក្នុង។

អន្តោ គុណនាម

[អន់-តោ-គ្រាម] aantou

ខាងក្នុងស្រុក។

អន្តោ គុណនាម

[អន់-តោ-គ្រឹះ] aantou

ខាងក្នុងផ្ទះ។

អន្តោ នាម

[អន់-តោ-ជន់] aantou

ជនខាងក្នុង គឺមនុស្សក្នុងផ្ទះមួយ, ក្នុងគ្រួសារមួយឬក្នុងត្រកូលមួយ។

អន្តោ នាម

[អន់-តោ-ជាត] aantou

ទាសៈដែលកើតក្នុងផ្ទះ, ក្នុងគ្រួសារឬក្នុងត្រកូល។

អន្តោ នាម

[អន់-តោ-ជា-តា] aantou

(ម.ព. អន្តោជាត)។

អន្តោ នាម

[អន់-តោ-ន-គ] aantou

ខាងក្នុងក្រុង។

អន្តោ នាម

[អន់-តោ-ប្រា-សាត] aantou

ខាងក្នុងប្រាសាទ។

អន្តោ នាម

[អន់-តោ-សា] aantou

ឈើដែលមានខ្លឹមខាងក្នុង (ឈើខ្លឹម) ; ហៅ អន្តោសារជាតិ ឬ អន្តោសារព្រឹក្ស ក៏បាន។

អន្តោ នាម

[អន់-តោ-សា-រ៉ៈ-ជាត] aantou

(ម.ព. អន្តោសារ)។

អន្តោប្រវេសន៍

ដំណើរផ្លាស់ទីរបស់អ្នកដែលមកពីប្រទេសក្រៅចូលទៅកាន់ប្រទេសណាមួយ ក្នុងបំណងតាំងទីលំនៅថ្មី (ប្រើចំពោះបម្លាស់ទីអន្តរជាតិ) :

អន្តោប្រវេសន៍ នាម ១)

[អន់-តោ-ប្រ-វេស] antaobroves≈

ការចូលមកខាងក្នុង។ ការចូលមកក្នុងប្រទេសណាមួយ ដើម្បីតាំងលំនៅជាប្រាកដនៅទីនោះ ដោយឥតត្រឡប់ទៅកាន់ប្រទេសរបស់ខ្លួនវិញ, ដំណើរដែលជនបរទេសចូលមកតាំងលំនៅក្នុងប្រទេស :

អន្តោប្រវេសន៍ នាម ២)

[អន់-តោ-ប្រ-វេស] antaobroves≈

ដំណើរផ្លាស់ទីរបស់អ្នកដែលមកពីប្រទេសក្រៅចូលទៅកាន់ប្រទេសណាមួយ ក្នុងបំណងតាំងទីលំនៅថ្មី (ប្រើចំពោះបម្លាស់ទីអន្តរជាតិ) :