ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

អន័គ្ឃអនេក គុណនាម

[អៈ-ន័ក-អៈ-ណែក] aaknkaaaknaek≈

ច្រើនកាត់ថ្លៃពុំបាន, ច្រើនឥតបើគណនា :

អន្ត គុណនាម

[អន់-តៈ] ឬ [អន់] aantor

ដែលជាទីបំផុត; ដែលចប់, ស្រេច; លាមក; អាក្រក់; ថោកទាប, ខ្ជីខ្ជា, ពុំប្រសើរ។

អន្ត នាម

[អន់-តៈ] ឬ [អន់] aantor

ទីបំផុត; ការស្រេច; សេចក្ដីវិនាស, សេចក្ដីស្លាប់; ជាតិ, ធម្មតា; អារម្មណ៍; ចំណែក; ខេត្តដែន; អវយវៈ។

អន្ត នាម

[អន់-តៈ-កាំ] aantor

អំពើអាក្រក់; ការថោកទាប; ការជាចុងបំផុត។

អន្ត នាម

[អន់-តៈ-ក] aantor

អ្នកធ្វើនូវទីបំផុតទុក្ខ (ព្រះពុទ្ធ, ព្រះបច្ចេកពុទ្ធ, ព្រះអរហន្ត)។

អន្ត នាម

[អន់-តៈ-កាល] aantor

កាលជាទីបំផុត; ពេលស្លាប់។

អន្ត គុណនាម

[អន់-តៈ-គត់] aantor

ដែលស្លាប់ហើយ។

អន្ត នាម

[អន់-តៈ-គៈ-តា] aantor

(ម.ព. អន្តគត)។

អន្ត នាម

[អន់-តៈ-គូ] aantor

អ្នកដល់នូវទីបំផុតទុក្ខ (ព្រះពុទ្ធ, ព្រះបច្ចេកពុទ្ធ, ព្រះអរហន្ត)។

អន្ត នាម

[អន់-តៈ-ជាត] aantor

ជាតិទាប; អ្នកដែលមានជាតិថោកទាប។

អន្ត នាម

[អន់-តៈ-ធ័រ] aantor

(ព.ពុ.) ធម៌លាមកឬធម៌អមខាង; មាន ២យ៉ាងគឺ ១កាមសុខល្លិកានុយោគ សេចក្ដីព្យាយាមខំប្រឹងប្រព្រឹត្តវត្តប្រតិបត្តិខ្ជីខ្ជាតាមតែបាន; ២អត្តកិលមថានុយោគ សេចក្ដីព្យាយាមខំប្រឹងប្រព្រឹត្តវត្តប្រតិបត្តិតឹងពេកធ្វើខ្លួនឱ្យលំបាកហួសហេតុឃ្វាងខុសផ្លូវប្រតិបត្តិល្អ។

អន្ត នាម

[អន់-តៈ-ព័រ] aantor

មនុស្សជាតិទាប, ជនជាតិសូទ្រៈ។

អន្ត នាម

[អន់-តៈ-វ័ន] aantor

(ម.ព. អន្តព័ណ៌)។

អន្ត នាម

[អន់-តៈ-វ៉ា-សិន] aantor

សិស្ស, កូនសិស្ស។

អន្ត នាម

[អន់-តៈ-វ៉ា-សិ-នី] aantor

(ម.ព. អន្តវាសិន)។

អន្តគុណ នាម

[អន់-តៈ-គុន] aantokun

ពោះវៀនរង, ពោះវៀនបន្ទាប់ (ពោះវៀនតូច), (រ.ស.) ព្រះអន្តគុណ ឬ ព្រះអន្តគុណំ។

អន្តគុណំ នាម

[អន់-តៈ-គុ-ណ័ង] antakkunngo≈

(ម.ព. អន្តគុណ)។

អន្តយ គុណកិរិយា

[អន់-តយ] aantoy

តយង៉យអៀនប្រៀន :

អន្តរ

អាបត្តិក្នុងចន្លោះគឺអាបត្តិសង្ឃាទិសេសដែលភិក្ខុត្រូវក្នុងកាលកំពុងនៅបរិវាស (ព.វិ.)។

អន្តរ នាម

[អ័ន-ដ] ឬ [អន់-តៈ-រ៉ៈ] and]arue[antakrak≈

ចន្លោះ, រវាង; ដទៃ; រយៈ; ប្រហោង, រូង, រន្ធ; ទោសភ្លាំងភ្លាត់; ឱកាស; ចំណែកឬប៉ែកខាងក្នុង; ចិត្ត, វិញ្ញាណ; សំពត់, សំពត់ស្លៀក។

អន្តរ នាម ១)

[អន់-ដ-រ៉ៈ-ក័ប] ឬ [អន-ដ-ក័ប] andarakkb]arue[andakba≈

កប្បជាចន្លោះឬក្នុងរវាងនៃកប្បមួយៗ។

អន្តរ នាម ២)

[អន់-ដ-រ៉ៈ-ក័ប] ឬ [អន-ដ-ក័ប] andarakkb]arue[andakba≈

ខ្មែរច្រើននិយាយថា កើតអន្តរកប្បសំដៅសេចក្ដីថា "កើតជម្លោះវាយកាប់ចាក់គ្នា" :

អន្តរ នាម

[អន់-តៈ-រ៉ៈ-កា] antakrakka≈

ការណ៍ដែលនាំឱ្យទើសទាក់, រឿងហេតុទើសទាក់, ឧបសគ្គ; ហេតុជាទោស។

អន្តរ នាម

[អន់-តៈ-រ៉ៈ-គៈ-វេ-សិ-នី] antakrakkeakveseni≈

(ម.ព. អន្តរគវេសី)។

អន្តរ នាម

[អន់-តៈ-រ៉ៈ-គៈ-វេ-សី] antakrakkeakvesei≈

អ្នកស្វែងឬរំពៃរកទោសគេ។

អន្តរ នាម

[អន់-តៈ-រ៉ៈ-គ្រឹះ] antakrakkroeeah≈

ចន្លោះផ្ទះ។

អន្តរ នាម

[អន់-តៈ-រ៉ៈ-សៈ-ម៉ៃ] antakraksakmai≈

(ម.ព. អន្តរកាល)។

អន្តរ នាម

[អន់-តៈ-រ៉ៈ-ហែត] antakrakhaet≈

(ម.ព. អន្តរការណ៍)។

អន្តរ នាម

[អន់-តៈ-រ៉ា-ត្មា] antakratmea≈

(ម.ព. អន្តរាត្ម័ន)។

អន្តរ នាម

[អន់-តៈ-រ៉ា-ត្មាន់] antakratmean≈

ចិត្តឯង, ខ្លួនឯង; ក្នុងចិត្ត; ក្នុងខ្លួន។

អន្តរ នាម

[អន់-តៈ-រ៉ា-ប័ត] antakrabta≈

អាបត្តិក្នុងចន្លោះគឺអាបត្តិសង្ឃាទិសេសដែលភិក្ខុត្រូវក្នុងកាលកំពុងនៅបរិវាស (ព.វិ.)។

អន្តរ!

ពាក្យជេរសាមញ្ញប្រើកាត់ខ្លីអំពីពាក្យ អន្តរធាន! ជេរគ្នាលេងដោយសេចក្ដីស្និទ្ធស្នាលស្មោះស្មើ :

អន្តរ! ឧទានសព្ទ

[អន់-ដ] anda≈

ពាក្យជេរសាមញ្ញប្រើកាត់ខ្លីអំពីពាក្យ អន្តរធាន! ជេរគ្នាលេងដោយសេចក្ដីស្និទ្ធស្នាលស្មោះស្មើ :

អន្តរកម្ម នាម

[អន់-តៈ-រ៉ៈ-កាំ] aantorokamm

អំពើឬឥទ្ធិពលលើគ្នាទៅវិញទៅមក :

អន្តរកម្មនិយម

(ប.ព.) ទំនាក់ទំនងទៅវិញទៅមករវាងបណ្ដាញពីរឬច្រើន (ពាក្យនេះអាចសម្គាល់ទៅលើផលិតផល នីតិវិធី ឬបច្ចេកវិទ្យា)។

អន្តរកម្មនិយម នាម

[អន់-តៈ-រ៉ៈ-កាំ-និ-យំ] antakrakkaamniyum≈

(ទស្សនៈ.) ទស្សនៈរបស់ពួកទ្វិកនិយមដែលអះអាងថា ថ្វីបើចិត្តនិងកាយជាសារធាតុពីរដាច់ដោយឡែកពីគ្នាក៏ដោយ ក៏វាជះឥទ្ធិពលលើគ្នាទៅវិញទៅមកតាមទំនាក់ទំនងហេតុផល :

អន្តរកម្មនិយម នាម

[អន់-តៈ-រ៉ៈ-កាំ-នៃ-បន់-ដាញ] antakrakkaamneybnodanh≈

(ប.ព.) ទំនាក់ទំនងទៅវិញទៅមករវាងបណ្ដាញពីរឬច្រើន (ពាក្យនេះអាចសម្គាល់ទៅលើផលិតផល នីតិវិធី ឬបច្ចេកវិទ្យា)។

អន្តរការី

ភ្នាក់ងារកណ្ដាលឬអ្នកភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងភាគី។

អន្តរការី នាម

[អន់-តៈ-រ៉ៈ-កា-រ៉ី] antakrakkarei≈

ភ្នាក់ងារកណ្ដាលឬអ្នកភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងភាគី។

អន្តរកាល

ដំណើរការឬកំឡុងពេលនៃការផ្លាស់ប្ដូរពីស្ថានភាព (ឬលក្ខខណ្ឌ) មួយទៅស្ថានភាព (ឬលក្ខខណ្ឌ) មួយទៀត :

អន្តរកាល នាម ១)

[អន់-តៈ-រ៉ៈ-កាល] aontorokal

កាលឬសម័យដែលមានហេតុនាំឱ្យទើសទាក់ពុំស្រួល.។

អន្តរកាល គុណនាម ២)

[អន់-តៈ-រ៉ៈ-កាល] aontorokal

ដែលនៅចន្លោះពេលពីរផ្សេងគ្នា, ដែលនៅចន្លោះព្រឹត្តិការណ៍ផ្សេងគ្នា :

អន្តរកាល នាម ៣)

[អន់-តៈ-រ៉ៈ-កាល] aontorokal

ដំណើរការឬកំឡុងពេលនៃការផ្លាស់ប្ដូរពីស្ថានភាព (ឬលក្ខខណ្ឌ) មួយទៅស្ថានភាព (ឬលក្ខខណ្ឌ) មួយទៀត :

អន្តរក្រសួង

រវាងក្រសួង, ដែលមានក្រសួងជាច្រើនរួមគ្នាដើម្បីធ្វើការអ្វីមួយ :

អន្តរក្រសួង គុណនាម

[អន់-តៈ-រ៉ៈ-ក្រ-សួង] antakrakkrosuong≈

រវាងក្រសួង, ដែលមានក្រសួងជាច្រើនរួមគ្នាដើម្បីធ្វើការអ្វីមួយ :

អន្តរចិត្តវិជ្ជា នាម

[អន់-តៈ-រ៉ៈ-ចិត-វិច-ជា] antakrakchetvichchea≈

វិទ្យាដែលសិក្សាពីទំនាក់ទំនងរវាងចិត្តនិងចិត្ត។

អន្តរជាតិ គុ., ន.

[អន់-តៈ-រ៉ៈ-ជាត] aontorocheate

រវាងជាតិ; ជាតិដទៃ, ជាតិនានា, ជាតិទូទៅ :

អន្តរជាតិនិយម នាម

[អន់-តៈ-រ៉ៈ-ជាត-និ-យំ] antakrakcheatniyum≈

ការប្រកាន់នូវកិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាអន្តរជាតិ :

អន្តរជាតូបនីយកម្ម

ការធ្វើឱ្យទៅជាអន្តរជាតិ, ការដាក់ឱ្យអ្វីមួយស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងឬគាំពារពីអន្តរជាតិ :

អន្តរជាតូបនីយកម្ម នាម

[អន់-តៈ-រ៉ៈ-ជា-តូ-ប៉ៈ-នី-យៈ-កាំ] antakrakcheatoubakniyeakkaam≈

ការធ្វើឱ្យទៅជាអន្តរជាតិ, ការដាក់ឱ្យអ្វីមួយស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងឬគាំពារពីអន្តរជាតិ :

អន្តរដ្ឋកា

រាត្រីក្នុងរវាង ៨យប់ គឺត្រង់យប់ ១១១២១៣១៤រោចខែមាឃ និងយប់ ១២៣៤កើតខែផល្គុន, រាត្រីទាំង៨នេះ មានទឹកសន្សើមល្អិត ត្រជាក់ជ្រៅជាងរាត្រីឯទៀតៗ ក្នុងហេមន្តរដូវ (ចាស់ទុំថា ត្រជាក់ឆ្ងាញ់)។ ក្នុងរាត្រីឈ្មោះ អន្តរដ្ឋកា នេះហើយដែលមានសេចក្ដីចែងក្នុងវិនយបិដក ចីវរក្ខន្ធកៈថា ព្រះសក

អន្តរដ្ឋកា នាម

[អន់-តៈ-រ៉ាត់-ឋៈ-កា] aontorodthoka

រាត្រីក្នុងរវាង ៨យប់ គឺត្រង់យប់ ១១១២១៣១៤រោចខែមាឃ និងយប់ ១២៣៤កើតខែផល្គុន, រាត្រីទាំង៨នេះ មានទឹកសន្សើមល្អិត ត្រជាក់ជ្រៅជាងរាត្រីឯទៀតៗ ក្នុងហេមន្តរដូវ (ចាស់ទុំថា ត្រជាក់ឆ្ងាញ់)។ ក្នុងរាត្រីឈ្មោះ អន្តរដ្ឋកា នេះហើយដែលមានសេចក្ដីចែងក្នុងវិនយបិដក ចីវរក្ខន្ធកៈថា ព្រះសក

អន្តរត្តិភាព នាម

[អន់-តៈ-រ៉ាត់-តិ-ភាប] antakrattepheab≈

ភាពដែលមានចន្លោះ ភាពមិនស្មើ (ជីពចរ)។

អន្តរត្ថវាចក

ពាក្យប្រាប់សេចក្ដីថា "ក្នុងពាក់កណ្ដាល; ក្នុងចន្លោះ, ក្នុងរវាង; ខាងក្នុង; ..."។

អន្តរត្ថវាចក នាម

[អ័ន-តៈ-រ៉ាត់-ថៈ-វា-ចៈ-កៈ] ឬ [អ័ន-តៈ-រ៉ាត់-ថៈ-វា-ចក់] aantorotthaveachak

ពាក្យប្រាប់សេចក្ដីថា "ក្នុងពាក់កណ្ដាល; ក្នុងចន្លោះ, ក្នុងរវាង; ខាងក្នុង; ..."។

អន្តរទ្វីប គុ., ន.

[អន់-តៈ-រ៉ៈ-ទ្វីប] antakraktvib≈

រវាងទ្វីប, ទ្វីបនានា, ទ្វីបនិងទ្វីប :

អន្តរធាន

ខូចទៅ!, វិនាសទៅ! (ពាក្យឧទានផ្ដន្ទា)។

អន្តរធាន នាម a

[អន់-តៈ-រ៉ៈ-ធាន] ឬ [អន់-ដ-ធាន] antakrakthean]rue[andathean≈

ការបាត់; ការខូច, សេចក្ដីវិនាស :

អន្តរធាន កិរិយាសព្ទ b

[អន់-តៈ-រ៉ៈ-ធាន] ឬ [អន់-ដ-ធាន] antakrakthean]rue[andathean≈

បាត់, បាត់ទៅ; ខូច, ខូចបង់, វិនាស, អន្តរាយ :

អន្តរធាន កិរិយាសព្ទ

[អន់-ដ-ធាន-ទៅ] andatheantov≈

ខូចទៅ!, វិនាសទៅ! (ពាក្យឧទានផ្ដន្ទា)។

អន្តរបណ្ដាញ

(ប.ព.) ការតភ្ជាប់បណ្ដាញពីរឬច្រើនចូលគ្នាតាមរយៈឧបករណ៍ផ្សេងៗ ដែលជាទូទៅមានតួនាទីធ្វើឱ្យក្លាយជាបណ្ដាញតែមួយដើម្បីអាចឱ្យទិន្នន័យនៃកុំព្យូទ័រមួយនៅលើបណ្ដាញមួយអាចឆ្លងកាត់ទៅកុំព្យូទ័រមួយនៅលើបណ្ដាញមួយទៀត។

អន្តរបណ្ដាញ នាម

[អន់-តៈ-រ៉ៈ-បន់-ដាញ] antakrakbnodanh≈

(ប.ព.) ការតភ្ជាប់បណ្ដាញពីរឬច្រើនចូលគ្នាតាមរយៈឧបករណ៍ផ្សេងៗ ដែលជាទូទៅមានតួនាទីធ្វើឱ្យក្លាយជាបណ្ដាញតែមួយដើម្បីអាចឱ្យទិន្នន័យនៃកុំព្យូទ័រមួយនៅលើបណ្ដាញមួយអាចឆ្លងកាត់ទៅកុំព្យូទ័រមួយនៅលើបណ្ដាញមួយទៀត។

អន្តរប្បញ្ញត្តិ

(ច្ប.) បទបញ្ញត្តិនៅក្នុងច្បាប់ឬលិខិតបទដ្ឋានគតិយុត្តដែលចែងសម្រាប់ឱ្យអនុវត្តនៅក្នុងរយៈពេលអន្តរកាលក្រោយពេលច្បាប់ឬលិខិតបទដ្ឋានគតិយុត្តណាមួយចូលជាធរមាន។

អន្តរប្បញ្ញត្តិ នាម

[អន់-តៈ-រ៉័ប-ប័ញ-ញ៉ាត់] antakrbabnhonhat≈

(ច្ប.) បទបញ្ញត្តិនៅក្នុងច្បាប់ឬលិខិតបទដ្ឋានគតិយុត្តដែលចែងសម្រាប់ឱ្យអនុវត្តនៅក្នុងរយៈពេលអន្តរកាលក្រោយពេលច្បាប់ឬលិខិតបទដ្ឋានគតិយុត្តណាមួយចូលជាធរមាន។

អន្តរប្រទេស គុ., ន.

[អន់-តៈ-រ៉ៈ-ប្រ-ទេស] antakrakbrotes≈

រវាងប្រទេស, ប្រទេសផ្សេងៗ, ប្រទេសទូទៅ :

អន្តរភព

ដែលនៅចន្លោះភព, ដែលស្ថិតនៅរវាងភព។

អន្តរភព គុណនាម

[អន់-តៈ-រ៉ៈ-ភប់] antakrakphba≈

ដែលនៅចន្លោះភព, ដែលស្ថិតនៅរវាងភព។

អន្តរមុខ

(ប.ព.) ចំណុចតំណរវាងមុខពីរ (កុំព្យូទ័រ ឧបករណ៍ ឬកម្មវិធី) សម្រាប់ឱ្យពួកវាអាចធ្វើការជាមួយគ្នាបាន។

អន្តរមុខ នាម

[អន់-តៈ-រ៉ៈ-មុក] antakrakmuk≈

(ប.ព.) ចំណុចតំណរវាងមុខពីរ (កុំព្យូទ័រ ឧបករណ៍ ឬកម្មវិធី) សម្រាប់ឱ្យពួកវាអាចធ្វើការជាមួយគ្នាបាន។

អន្តររដ្ឋ គុ., ន.

[អន់-តៈ-រ៉ៈ-រ័ត] antakrakrta≈

រវាងរដ្ឋ, រដ្ឋនានា, រដ្ឋនិងរដ្ឋ :

អន្តររដ្ឋាភិបាល គុ., ន.

[អន់-តៈ-រ៉ៈ-រ័ត-ឋា-ភិ-បាល] antakrakrtathaphibal≈

រវាងរដ្ឋាភិបាល, រដ្ឋាភិបាលនានា, រដ្ឋាភិបាលនិងរដ្ឋាភិបាល :

អន្តរវាសក នាម

[អន់-តៈ-រ៉ៈ-វ៉ា-សក់] ឬ [អន់-តៈ-រ៉ៈ-វ៉ា-សៈ-កៈ] aontoroveasok

ស្បង់។

អន្តរវាសកៈ នាម

[អន់-តៈ-រ៉ៈ-វ៉ា-សៈ-កៈ] antakrakvasakkak≈

(ម.ព. អន្តរវាសក)។

អន្តរវិស័យ

ដែលទាក់ទងនឹងវិស័យនានា, ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទឬផ្នែកនៃចំណេះដឹងពីរឬច្រើន :

អន្តរវិស័យ គុណនាម

[អន់-តៈ-រ៉ៈ-វិ-សៃ] antakrakvisai≈

ដែលទាក់ទងនឹងវិស័យនានា, ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទឬផ្នែកនៃចំណេះដឹងពីរឬច្រើន :

អន្តរសភា គុ., ន.

[អន់-តៈ-រ៉ៈ-សៈ-ភា] antakraksakphea≈

រវាងសភា, សភានានា, សភានិងសភា :

អន្តរស្ថាប័ន គុណនាម

[អន់-តៈ-រ៉ៈ-ស្ថា-ប័ន] antakraksthabno≈

ដែលប្រព្រឹត្តទៅរវាងស្ថាប័ន :

អន្តរា គុណនាម

[អន់-តៈ-រ៉ា] aontorea

ក្នុងពាក់កណ្ដាល; ក្នុងចន្លោះ, ក្នុងរវាង។

អន្តរា នាម ១)

[អន់-តៈ-រ៉ា-កៈ-ថា] aontorea

ពាក្យក្នុងចន្លោះ គឺពាក្យដែលជ្រែកចូលមកក្នុងចន្លោះនៃធម៌, នៃច្បាប់។

អន្តរា នាម ២)

[អន់-តៈ-រ៉ា-កៈ-ថា] aontorea

ពាក្យជជែកគ្នាពីនេះពីនោះដោយសេចក្ដីសង្ស័យ, ដោយសេចក្ដីស្ងើចសរសើរជាដើម :

អន្តរា នាម

[អន់-តៈ-រ៉ៈ-មា-គា] aontorea

(ម.ព. អន្តរាមគ្គ)។

អន្តរា នាម

[អន់-តៈ-រ៉ា-ម័ក] aontorea

ក្នុងពាក់កណ្ដាលផ្លូវ។

អន្តរា នាម

[អន់-តៈ-រ៉ា-សន់-និ-បាត] aontorea

ក្នុងកណ្ដាលទីប្រជុំ, កណ្ដាលជំនុំ។

អន្តរា នាម

[អន់-តៈ-រ៉ា-សៈ-ភា] aontorea

ក្នុងកណ្ដាលសភា។