ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

អនុសារ នាម

[អៈ-នុ-សា] aonusar

សេចក្ដីចម្លងឬដកស្រង់ចេញពីឯកសារដើម :

អនុសាសនៈ នាម

[អៈ-នុ-សា-សៈ-ណៈ] aaknusasaknak≈

ពាក្យប្រៀនប្រដៅ, ការប្រៀនប្រដៅ។

អនុសាសន៍

ពាក្យប្រៀនប្រដៅ, ការប្រៀនប្រដៅ; ពាក្យពេចន៍ឬសេចក្ដីណែនាំ ការចង្អុលបង្ហាញ; មតិយោបល់ឬការយល់ឃើញ :

អនុសាសន៍ នាម

[អៈ-នុ-សាស] aonusason

ពាក្យប្រៀនប្រដៅ, ការប្រៀនប្រដៅ; ពាក្យពេចន៍ឬសេចក្ដីណែនាំ ការចង្អុលបង្ហាញ; មតិយោបល់ឬការយល់ឃើញ :

អនុសិដ្ឋ

ការសុំជនណាម្នាក់ឱ្យជួយជ្រោមជ្រែងដោយក្ដីទំនុកបម្រុងដល់ជនណាម្នាក់ឬច្រើននាក់។

អនុសិដ្ឋ នាម

[អៈ-នុ-សិត] aaknuset≈

ការសុំជនណាម្នាក់ឱ្យជួយជ្រោមជ្រែងដោយក្ដីទំនុកបម្រុងដល់ជនណាម្នាក់ឬច្រើននាក់។

អនុសិដ្ឋជន នាម

[អៈ-នុ-សិត-ឋៈ-ជន់] aaknusetthakchno≈

អ្នកផ្ដល់អនុសិដ្ឋ។

អនុសេនានី

នាយទាហានជាន់ទាបតាមលំដាប់ថ្នាក់ចាប់ពីអនុសេនីយ៍ត្រី ដល់អនុសេនីយ៍ឯក។

អនុសេនានី នាម

[អៈ-នុ-សេ-ណា-នី] aaknusenani≈

នាយទាហានជាន់ទាបតាមលំដាប់ថ្នាក់ចាប់ពីអនុសេនីយ៍ត្រី ដល់អនុសេនីយ៍ឯក។

អនុសេនីយ៍ត្រី នាម

[អៈ-នុ-សេ-ណី-ត្រី] aaknuseneitri≈

ឋានន្តរសក្ដិនាយទាហានបន្ទាប់ពីអនុសេនីយ៍ទោ (សក្ដិ ១)។

អនុសេនីយ៍ទោ

ឋានន្តរសក្ដិនាយទាហានបន្ទាប់ពីអនុសេនីយ៍ឯក (សក្ដិ ២)។

អនុសេនីយ៍ទោ នាម

[អៈ-នុ-សេ-ណី-ទោ] aaknuseneito≈

ឋានន្តរសក្ដិនាយទាហានបន្ទាប់ពីអនុសេនីយ៍ឯក (សក្ដិ ២)។

អនុសេនីយ៍ឯក

ឋានន្តរសក្ដិនាយទាហានខ្ពស់ផុតក្នុងថ្នាក់អនុសេនានី, បន្ទាប់ពីវរសេនីយ៍ត្រី (សក្ដិ ៣)។

អនុសេនីយ៍ឯក នាម

[អៈ-នុ-សេ-ណី-អែក] aaknuseneiaaek≈

ឋានន្តរសក្ដិនាយទាហានខ្ពស់ផុតក្នុងថ្នាក់អនុសេនានី, បន្ទាប់ពីវរសេនីយ៍ត្រី (សក្ដិ ៣)។

អនុស្វារ នាម

[អៈ-នុស-ស្វា-រ៉ៈ] aanusvar

និគ្គហិតឬដំលើ (º) :

អនុស្សរណៈ នាម

[អៈ-នុស-សៈ-រ៉ៈ-ណៈ] aaknussakraknak≈

(វិ.ន.) ឯកសារជាលាយលក្ខណ៍អក្សរនៅក្នុងវិស័យធុរកិច្ចឬការទូត លិខិតផ្លូវច្បាប់ម្យ៉ាងដែលមានចែងអំពីថិរវេលានៃកិច្ចសន្យាឬសេចក្ដីលម្អិតផ្នែកច្បាប់ដទៃទៀត :

អនុស្សរណ៍

(វិ.ន.) ឯកសារអន្តរជាតិទាំងឡាយណាដែលមានទម្រង់ជាលិខិតទោល ហើយមិនតម្រូវឱ្យមានការផ្ដល់សច្ចាប័ន :

អនុស្សរណ៍ នាម

[អៈ-នុស-សៈ-រ៉ៈ-ណៈ-នៃ-កា-យោក-យល់-គ្នា] aaknussakraknakneykayokylknea≈

(វិ.ន.) ឯកសារអន្តរជាតិទាំងឡាយណាដែលមានទម្រង់ជាលិខិតទោល ហើយមិនតម្រូវឱ្យមានការផ្ដល់សច្ចាប័ន :

អនុស្សារ នាម

[អៈ-នុស-សា-រ៉ៈ] aaknussarak≈

(ម.ព. អនុស្វារ)។

អនុស្សាវនា

ការសូត្រប្រកាសសេចក្ដីតាមលក្ខណប្បញ្ញត្តិក្នុងទីប្រជុំឱ្យគេឮរាល់គ្នា។ វាចាដែលសូត្រឬការសូត្រផ្ដៀងជំនុំសង្ឃតាមលក្ខណវិនយប្បញ្ញត្តិ (ព.វិ.)។

អនុស្សាវនា នាម

[អៈ-នុស-សា-វ៉ៈ-ណា] aanussavonea

ការសូត្រប្រកាសសេចក្ដីតាមលក្ខណប្បញ្ញត្តិក្នុងទីប្រជុំឱ្យគេឮរាល់គ្នា។ វាចាដែលសូត្រឬការសូត្រផ្ដៀងជំនុំសង្ឃតាមលក្ខណវិនយប្បញ្ញត្តិ (ព.វិ.)។

អនុស្សាវរីយ នាម ១)

[អៈ-នុស-សា-វ៉ៈ-រី] aanussavoriy

ពាក្យសន្មតហៅចេតិយដ្ឋានដែលសាងទុកជាទីរឭកដល់ហេតុឬរឿងឬក៏បុគ្គលដែលពុំគួរបំភ្លេចចោល :

អនុស្សាវរីយ នាម ២)

[អៈ-នុស-សា-វ៉ៈ-រី] aanussavoriy

ការដែលគួររលឹកនឹកឃើញ :

អនុស្សាវរីយ នាម ៣)

[អៈ-នុស-សា-វ៉ៈ-រី] aanussavoriy

វត្ថុជាអំណោយដែលទុកជាទីរលឹក :

អនុស្សាវរីយ៍

ភិក្ខុជាអាចារ្យអ្នកសូត្រអនុស្សាវនា; ហៅ អនុស្សាវនក ឬ អនុស្សាវនកៈ ក៏បាន (ហៅតាមទម្លាប់ថា គ្រូសូត្រឆ្វេង)។

អនុស្សាវរីយ៍ នាម

[អៈ-នុស-សា-វ៉ៈ-ណា-ចា] aaknussavaknacha≈

ភិក្ខុជាអាចារ្យអ្នកសូត្រអនុស្សាវនា; ហៅ អនុស្សាវនក ឬ អនុស្សាវនកៈ ក៏បាន (ហៅតាមទម្លាប់ថា គ្រូសូត្រឆ្វេង)។

អនុ—

(ម.ព. អនុ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ :

អនុ— នាម

[អៈ-នុ—] aaknu—≈

(ម.ព. អនុ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ :

អនេក

ដែលច្រើនណាស់កាត់ថ្លៃពុំបាន។

អនេក គុណនាម

[អៈ-ណែក] aanek

មិនមែនតែមួយ គឺច្រើនដែលរាប់ពុំបាន, ប្រមាណពុំអស់ :

អនេក នាម

[អៈ-ណេ-កៈ-ជាត] aanek

ជាតិច្រើនរាប់ពុំអស់។

អនេក នាម

[អៈ-ណែក-នៃ] aanek

ន័យដ៏ច្រើន; ដែលមានន័យច្រើន។

អនេក នាម

[អៈ-ណែក-ប-រ៉ិ-យ៉ាយ] aanek

បរិយាយច្រើន; ដែលមានបរិយាយច្រើន។

អនេក នាម

[អៈ-ណែ-ក័ប-ប៉ៈ-ភេត] aanek

ប្រភេទច្រើន; ដែលមានប្រភេទច្រើន។

អនេក នាម

[អៈ-ណែ-ក័ប-ប៉ៈ-ម៉ាន] aanek

ចំនួនច្រើន; ដែលមានចំនួនច្រើន។

អនេក ន., គុ.

[អៈ-ណែក-ប្រ-កា] aanek

(ម.ព. អនេកប្បការ)។

អនេក នាម

[អៈ-ណែក-ប្រ-ភេត] aanek

(ម.ព. អនេកប្បភេទ)។

អនេក នាម

[អៈ-ណែក-ប្រ-ម៉ាន] aanek

(ម.ព. អនេកប្បមាណ)។

អនេក នាម

[អៈ-ណែក-ពាន់-ជាត] aanek

ជាតិច្រើនពាន់ ឬ ច្រើនពាន់ជាតិ, អនេកជាតិ :

អនេក គុណនាម

[អៈ-ណេ-កៈ-ពិត] aanek

ច្រើនយ៉ាង, ច្រើនបែប។

អនេក គុណនាម

[អៈ-ណេ-កៈ-វិត] aanek

(ម.ព. អនេកពិធ)។

អនេក គុណនាម

[អៈ-ណែក-អៈ-ណន់] aanek

ច្រើនក្រៃលែងមិនមានទីបំផុត។

អនេក គុណនាម

[អៈ-ណែក-អៈ-ណាក់] aanek

ដែលច្រើនណាស់កាត់ថ្លៃពុំបាន។

អនេកត្ថសំខ្យា

សំខ្យាសព្ទប្រាប់សេចក្ដីថា "ច្រើន" គឺ សត, សហស្ស កុំប្រែថា "រយ, ពាន់" ឱ្យប្រែថា "ច្រើន" ឬថា "អនេក" វិញ, ដូចជា សតបទី, សហស្សបទី "សត្វមានជើងច្រើន" គឺម្រើមព្រះ, ក្អែប; សតតេជះ "មានតេជះច្រើន", សហស្សរំសី "មានរស្មីច្រើន" (ព្រះអាទិត្យ) ; សតបុញ្ញលក្ខណៈ "មានលក្ខណៈនៃបុណ្យច្

អនេកត្ថសំខ្យា នាម

[អៈ-ណេ-ក័ត-ថៈ-ស័ង-ខ្យា] aanektthasamkhya

សំខ្យាសព្ទប្រាប់សេចក្ដីថា "ច្រើន" គឺ សត, សហស្ស កុំប្រែថា "រយ, ពាន់" ឱ្យប្រែថា "ច្រើន" ឬថា "អនេក" វិញ, ដូចជា សតបទី, សហស្សបទី "សត្វមានជើងច្រើន" គឺម្រើមព្រះ, ក្អែប; សតតេជះ "មានតេជះច្រើន", សហស្សរំសី "មានរស្មីច្រើន" (ព្រះអាទិត្យ) ; សតបុញ្ញលក្ខណៈ "មានលក្ខណៈនៃបុណ្យច្

អនេកប្បការ ន., គុ.

[អៈ-ណែ-ក័ប-ប៉ៈ-កា] aaknaekbabakka≈

ការច្រើន; ដែលមានប្រការច្រើន។

អនេក—

(ម.ព. អនេក) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អនេក— ន., គុ.

[អៈ-ណេ-កៈ—] aaknekak—≈

(ម.ព. អនេក) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អនេសនា នាម

[អៈ-នេ-សៈ-ណា] aaknesakna≈

(ម.ព. អនេសនៈ)។

អនេសនៈ

ការលះអនេសនៈ គឺការស្វែងរកត្រូវតាមធម៌។

អនេសនៈ នាម ១)

[អៈ-នេ-សៈ-ណៈ] aanesaneak

ការស្វែងរកពុំត្រូវតាមធម៌ឬពុំត្រូវតាមបែបបទ :

អនេសនៈ នាម ២)

[អៈ-នេ-សៈ-ណៈ] aanesaneak

ការចិញ្ចឹមជីវិតដោយដំណើរស្វែងរកចតុប្បច្ច័យ មិនត្រូវតាមធម៌វិន័យ :

អនេសនៈ នាម

[អៈ-ណេ-សៈ-ណ័ប-ប៉ៈ-ហាន] aanesaneak

ការលះអនេសនៈ គឺការស្វែងរកត្រូវតាមធម៌។

អនេសន—

(ម.ព. អនេសនៈ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អនេសន— នាម

[អៈ-នេ-សៈ-ណៈ—] aaknesaknak—≈

(ម.ព. អនេសនៈ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អនោកាស

ទីដែលមិនមានឱកាស, ទីមិនទំនេរ។

អនោកាស គុណនាម

[អៈ-ណោ-កាស] aonoukas

ដែលមិនមានឱកាស :

អនោកាស នាម

[អៈ-ណោ-កាស] aonoukas

ប្រទេសឬទីដែលមិនទំនេរ :

អនោកាស នាម

[អៈ-ណោ-កា-សៈ-គ្រឹះ] aonoukas

ផ្ទះដែលមិនទំនេរ។

អនោកាស នាម

[អ-ណោ-កា-ស័ត-ឋាន] aonoukas

ទីដែលមិនមានឱកាស, ទីមិនទំនេរ។

អនោតត្ត

ឈ្មោះស្រះធំឬបឹងធំមួយក្នុងពួកស្រះធំឬបឹងធំដែលហៅ មហាស្រះ ទាំង ៧ក្នុងទីប្រជុំភ្នំហិមពាន្ត :

អនោតត្ត នាម

[អៈ-ណោ-ត័ត] aanoutatt

ឈ្មោះស្រះធំឬបឹងធំមួយក្នុងពួកស្រះធំឬបឹងធំដែលហៅ មហាស្រះ ទាំង ៧ក្នុងទីប្រជុំភ្នំហិមពាន្ត :

អនោតស្រះ នាម

[អៈ-ណោ-តៈ-ស្រះ] aaknaotaksreah≈

(ម.ព. អនោតត្ត)។

អនោទកៈ នាម

[អៈ-ណោ-ទៈ-កៈ] aaknaoteakkak≈

ដែលគ្មានទឹក។

អនោម គុណនាម

[អៈ-ណោ-មៈ] ឬ [អៈ-ណោម] aanoum

ដែលមិនថោកទាប, មិនទន់ទាប, មិនថយថោក, មិនមែនល្មាក់ល្មម (លើសលែង, ប្រសើរ, ថ្លៃថ្លា, ខ្ពង់ខ្ពស់)។

អនោម នាម

[អៈ-ណោ-មៈ-កៈ-ស័ត] aanoum

(ម.ព. អនោមសត្ត)។

អនោម ន., គុ.

[អៈ-ណោ-មៈ-គុន] aanoum

គុណខ្ពង់ខ្ពស់; ដែលមានគុណខ្ពង់ខ្ពស់ :

អនោម ន., គុ.

[អៈ-ណោ-ម័ញ-ញាន] aanoum

ញាណដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់; ដែលមានញាណខ្ពង់ខ្ពស់។

អនោម នាម

[អៈ-ណោ-ម័ប-ប៉័ញ-ញ៉ា] aanoum

ប្រាជ្ញាស្រួចស្រាល់, ប្រាជ្ញាមុត។

អនោម នាម

[អៈ-ណោ-មៈ-ស័ត] aanoum

សត្វប្រសើរ (បរមពោធិសត្វ, មហាសត្វ) ; ប្រើជា អនោមសត្វ ក៏បាន។

អនោមទស្សី

ព្រះនាមព្រះសព្វញ្ញុពុទ្ធមួយព្រះអង្គ បានត្រាស់ក្នុងអតីតកាលយូរអង្វែងណាស់ទៅហើយ ប៉ុន្តែមានសេចក្ដីតំណាលញឹកញយក្នុងគម្ពីរពុទ្ធសាសនា។

អនោមទស្សី នាម

[អៈ-ណោ-ម៉ៈ-ទ័ស-សី] aanoumtossei

ព្រះនាមព្រះសព្វញ្ញុពុទ្ធមួយព្រះអង្គ បានត្រាស់ក្នុងអតីតកាលយូរអង្វែងណាស់ទៅហើយ ប៉ុន្តែមានសេចក្ដីតំណាលញឹកញយក្នុងគម្ពីរពុទ្ធសាសនា។

អនោម—

(ម.ព. អនោម) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អនោម— នាម

[អៈ-ណោ-មៈ—] aaknaomeak—≈

(ម.ព. អនោម) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អនោសជ្ជភាព

ការមិនលះបង់ព្យាយាមឬគំនិតឬក៏កិច្ចការណាមួយ :

អនោសជ្ជភាព នាម

[អៈ-ណោ-ស័ច-ជៈ-ភាប] aanouschchopheap

ការមិនលះបង់ព្យាយាមឬគំនិតឬក៏កិច្ចការណាមួយ :

អន់

មានថ្នាំងថ្នាក់ចិត្ត, ខឹងសម្បាបន្តិចបន្តួច, អន់ចិត្តមានថ្នាំងថ្នាក់ឬស្រយង់ចិត្ត, តូចចិត្ត, រវាតគំនិតបន្តិចៗ; អន់ចិត្តស្រឡេត។

អន់ គុណនាម

[អន់] aan

ដែលថយចុះ, ទន់ចុះ; តិចចុះ; ខ្សោយ :

អន់ នាម

[ចំ-ណេះ-អន់] aan

ចំណេះខ្សោយ។

អន់ កិរិយាសព្ទ

[អន់-ចិត] aan

ស្រពន់ចិត្ត, តូចចិត្ត។

អន់ កិរិយាសព្ទ

[អន់-ឈឺ] aan

ស្រាលឈឺ។

អន់ កិរិយាសព្ទ

[អាក់-អន់] aan

មានថ្នាំងថ្នាក់ចិត្ត, ខឹងសម្បាបន្តិចបន្តួច, អន់ចិត្តមានថ្នាំងថ្នាក់ឬស្រយង់ចិត្ត, តូចចិត្ត, រវាតគំនិតបន្តិចៗ; អន់ចិត្តស្រឡេត។

អន័គ្ឃ គុណនាម

[អៈ-ន័ក] aaknka≈

(ម.ព. អនគ្ឃ)។