ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

អនុបាត

ទំនាក់ទំនងបែបបរិមាណ ចំនួន ឬទំហំរវាងវត្ថុពីរឬច្រើន :

អនុបាត នាម

[អៈ-នុ-បាត] aaknubat≈

ទំនាក់ទំនងបែបបរិមាណ ចំនួន ឬទំហំរវាងវត្ថុពីរឬច្រើន :

អនុបាទិន្នក គុណនាម ១)

[អៈ-នុ-ប៉ា-ទិន-នៈ-កៈ] ឬ [អៈ-នុ-ប៉ា-ទិន-នក់] aonubatinnok

ដែលមិនមានវិញ្ញាណចូលអាស្រ័យនៅ។

អនុបាទិន្នក នាម ២)

[អៈ-នុ-ប៉ា-ទិន-នៈ-កៈ] ឬ [អៈ-នុ-ប៉ា-ទិន-នក់] aonubatinnok

សង្ខារឬអ្វីដែលមានរូប ប៉ុន្តែឥតចិត្តចេតសិក :

អនុបាទិសេសនិព្វាន នាម

[អៈ-នុ-ប៉ា-ទិ-សេ-សៈ-និប-ពាន] aonubatisesnipvean

និញ្វនឬបរិនិញ្វនឥតសេសសល់រូបរាង, ខន្ធនិញ្វន (ព.ពុ.)។

អនុប្បទាន

(ច្ប.) ការផ្ទេរសិទ្ធិឬទ្រព្យសម្បត្តិរបស់បុគ្គលណាម្នាក់ដែលជាអនុប្បទាយីទៅឱ្យបុគ្គលម្នាក់ទៀតដែលជាអនុប្បទានិក :

អនុប្បទាន នាម ១)

[អៈ-នុប-ប៉ៈ-ទាន] aaknubbaktean≈

ការប្រគល់អ្វីៗឱ្យ :

អនុប្បទាន នាម ២)

[អៈ-នុប-ប៉ៈ-ទាន] aaknubbaktean≈

(ច្ប.) ការផ្ទេរសិទ្ធិឬទ្រព្យសម្បត្តិរបស់បុគ្គលណាម្នាក់ដែលជាអនុប្បទាយីទៅឱ្យបុគ្គលម្នាក់ទៀតដែលជាអនុប្បទានិក :

អនុប្បទានិក

អ្នកទទួលយកសិទ្ធិឬទ្រព្យសម្បត្តិពីអនុប្បទាយី។

អនុប្បទានិក នាម

[អៈ-នុប-ប៉ៈ-ទា-និក] aaknubbakteanik≈

អ្នកទទួលយកសិទ្ធិឬទ្រព្យសម្បត្តិពីអនុប្បទាយី។

អនុប្បទាយី

អ្នកផ្ទេរសិទ្ធិឬទ្រព្យសម្បត្តិដល់អនុប្បទានិក។

អនុប្បទាយី នាម

[អៈ-នុប-ប៉ៈ-ទា-យី] aaknubbakteayi≈

អ្នកផ្ទេរសិទ្ធិឬទ្រព្យសម្បត្តិដល់អនុប្បទានិក។

អនុប្បទិន្ន

អ្នកទទួលសិទ្ធិពីអ្នកដទៃដោយកិច្ចសន្យាអនុប្បទានឥណទេយ្យ។

អនុប្បទិន្ន នាម

[អៈ-នុប-ប៉ៈ-ទិន] aaknubbaktin≈

អ្នកទទួលសិទ្ធិពីអ្នកដទៃដោយកិច្ចសន្យាអនុប្បទានឥណទេយ្យ។

អនុប្រការ

ប្រការតូច, ប្រការរង គឺប្រការតូចៗឬប្រការរងដែលរៀបរៀងតាមលំដាប់នៅក្នុងប្រការនីមួយៗនៃប្រកាសឬបទបញ្ញត្តិជាដើម ដោយមានរៀងតួអក្សរ ក) ..., ខ) ..., គ) ..., ជាដើម ចុះសេចក្ដីដែលញែកចេញពីក្នុងប្រការនោះៗ បញ្ញត្តិនេះមាននិយាយក្នុងប្រការទី ៥ត្រង់អនុប្រការ ក) ...និង ខ) ...នៃប្រកាស

អនុប្រការ នាម

[អៈ-នុ-ប្រ-កា] aonubrokar

ប្រការតូច, ប្រការរង គឺប្រការតូចៗឬប្រការរងដែលរៀបរៀងតាមលំដាប់នៅក្នុងប្រការនីមួយៗនៃប្រកាសឬបទបញ្ញត្តិជាដើម ដោយមានរៀងតួអក្សរ ក) ..., ខ) ..., គ) ..., ជាដើម ចុះសេចក្ដីដែលញែកចេញពីក្នុងប្រការនោះៗ បញ្ញត្តិនេះមាននិយាយក្នុងប្រការទី ៥ត្រង់អនុប្រការ ក) ...និង ខ) ...នៃប្រកាស

អនុប្រយោគ

ប្រយោគតូច, បន្ទាប់, រង គឺប្រយោគរងបន្ទាប់ប្រយោគពីមុន (ព.វ.)។

អនុប្រយោគ នាម

[អៈ-នុ-ប្រ-យោក] aonubroyouk

ប្រយោគតូច, បន្ទាប់, រង គឺប្រយោគរងបន្ទាប់ប្រយោគពីមុន (ព.វ.)។

អនុផលព្រៃឈើ

ផលិតផលមិនមែនជាឈើហុប ដែលទាញយកពីព្រៃឈើ រួមមានផលិតផលនៃរុក្ខជាតិមិនមែនឈើ ផលប្រមាញ់នៃសត្វព្រៃ និងសេវាកម្មដែលផ្ដល់ដោយព្រៃឈើ ហើយដែលកំណត់ដោយប្រកាសក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ។

អនុផលព្រៃឈើ នាម

[អៈ-នុ-ផល់-ព្រៃ-ឈើ] aaknuphlopreychheu≈

ផលិតផលមិនមែនជាឈើហុប ដែលទាញយកពីព្រៃឈើ រួមមានផលិតផលនៃរុក្ខជាតិមិនមែនឈើ ផលប្រមាញ់នៃសត្វព្រៃ និងសេវាកម្មដែលផ្ដល់ដោយព្រៃឈើ ហើយដែលកំណត់ដោយប្រកាសក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ។

អនុពាល

ដែលល្ងង់ខ្លៅតាមៗគ្នាឬដែលប្រព្រឹត្តតាមជនពាល។ ប៉ុន្តែពុំដែលប្រទះឃើញប្រើក្នុងគម្ពីរបាលីជា អនុពាល ឡើយ ឃើញប្រើខ្លះតែក្នុងសាស្ត្រាសម្រាយបុរាណ :

អនុពាល គុណនាម

[អៈ-នុ-ពាល] aonupeal

ដែលល្ងង់ខ្លៅតាមៗគ្នាឬដែលប្រព្រឹត្តតាមជនពាល។ ប៉ុន្តែពុំដែលប្រទះឃើញប្រើក្នុងគម្ពីរបាលីជា អនុពាល ឡើយ ឃើញប្រើខ្លះតែក្នុងសាស្ត្រាសម្រាយបុរាណ :

អនុព័ន្ធ

មន្ត្រីស្ថានទូតដែលទទួលបន្ទុកខាងផ្នែក (សេវា) ពិសេសណាមួយ :

អនុព័ន្ធ នាម

[អៈ-នុ-ព័ន] aaknupno≈

ការជាប់តាម; ដំណើរតាមប្រកិត។

អនុព័ន្ធ នាម

[អៈ-នុ-ព័ន] aaknupno≈

មន្ត្រីស្ថានទូតដែលទទួលបន្ទុកខាងផ្នែក (សេវា) ពិសេសណាមួយ :

អនុភាគ នាម

[អៈ-នុ-ភាក] aonupheak

ចំណែកតូច, ចំណែកបន្ទាប់ :

អនុភាព

សេចក្ដីប្រាកដក្នុងចិត្ត, ការចូលចិត្តស៊ប់; ជំនឿស៊ប់; សេចក្ដីដឹងច្បាស់។

អនុភាព នាម

[អៈ-នុ-ភាប] aonupheap

សេចក្ដីប្រាកដក្នុងចិត្ត, ការចូលចិត្តស៊ប់; ជំនឿស៊ប់; សេចក្ដីដឹងច្បាស់។

អនុមតិ នាម

[អៈ-នុ-ម៉ាត់] aaknumat≈

ការយល់ព្រម, ការព្រមតាម, ការយល់ឃើញជាមួយ; ការបង្គាប់; សន្មតិ។

អនុមន្ត្រី

មន្ត្រីបន្ទាប់, មន្ត្រីថ្នាក់រង។ ខ្មែរសន្មតប្រើជាថ្នាក់ឋានន្តរនៃមន្ត្រីរដ្ឋបាលបន្ទាប់ពីវរមន្ត្រី :

អនុមន្ត្រី នាម

[អៈ-នុ-មន់-ត្រី] aaknumnotri≈

មន្ត្រីបន្ទាប់, មន្ត្រីថ្នាក់រង។ ខ្មែរសន្មតប្រើជាថ្នាក់ឋានន្តរនៃមន្ត្រីរដ្ឋបាលបន្ទាប់ពីវរមន្ត្រី :

អនុមាត្រា

មាត្រាតូច, មាត្រារង គឺមាត្រាតូចៗឬមាត្រារងដែលរៀបរៀងតាមលំដាប់នៅក្នុងមាត្រានៃព្រះរាជក្រមឬនៃច្បាប់ជាដើម ចុះសេចក្ដីដែលញែកចេញពីក្នុងមាត្រានោះៗ ដោយរៀងតួអក្សរ ក) ..., ខ) ..., គ) ...ជាដើម :

អនុមាត្រា នាម

[អៈ-នុ-មា-ត្រា] aanumeatra

មាត្រាតូច, មាត្រារង គឺមាត្រាតូចៗឬមាត្រារងដែលរៀបរៀងតាមលំដាប់នៅក្នុងមាត្រានៃព្រះរាជក្រមឬនៃច្បាប់ជាដើម ចុះសេចក្ដីដែលញែកចេញពីក្នុងមាត្រានោះៗ ដោយរៀងតួអក្សរ ក) ..., ខ) ..., គ) ...ជាដើម :

អនុមាន

វិធីទាញនូវសេចក្ដីសន្និដ្ឋានដែលមានតម្លៃខាងតក្កវិជ្ជាពិតឬមិនពិតចេញពីសេចក្ដីថ្លែងឬអំណះអំណាងមួយឬច្រើន :

អនុមាន នាម a

[អៈ-នុ-ម៉ាន] aaknuman≈

សេចក្ដីត្រិះរិះ; ការពិចារណា, ការគ្នេរគ្នាន់, ការលៃលក; ការចូលចិត្តស៊ប់។

អនុមាន កិរិយាសព្ទ b

[អៈ-នុ-ម៉ាន] aaknuman≈

ត្រិះរិះ, ពិចារណា, គ្នេរគ្នាន់, លៃលក; ចូលចិត្តស៊ប់។

អនុមាន នាម c

[អៈ-នុ-ម៉ាន] aaknuman≈

វិធីទាញនូវសេចក្ដីសន្និដ្ឋានដែលមានតម្លៃខាងតក្កវិជ្ជាពិតឬមិនពិតចេញពីសេចក្ដីថ្លែងឬអំណះអំណាងមួយឬច្រើន :

អនុមានញែក

វិធីនៃការពិចារណាដែលទាញសេចក្ដីសន្និដ្ឋានពីសច្ចភាពសាកលទៅរកសច្ចភាពដោយឡែកៗ ដោយផ្អែកលើតក្កសាស្ត្រ។ សេចក្ដីសន្និដ្ឋានរបស់អនុមានញែក មានសភាពពិតដាច់ខាត ដូចជាមនុស្សទាំងអស់ ជាយថាហេតុនឹងស្លាប់។ សុខ ជាមនុស្ស។ ដូច្នេះ សុខ ជាយថាហេតុនឹងស្លាប់ដែរ។

អនុមានញែក នាម

[អៈ-នុ-ម៉ាន-ញែក] aaknumannhek≈

វិធីនៃការពិចារណាដែលទាញសេចក្ដីសន្និដ្ឋានពីសច្ចភាពសាកលទៅរកសច្ចភាពដោយឡែកៗ ដោយផ្អែកលើតក្កសាស្ត្រ។ សេចក្ដីសន្និដ្ឋានរបស់អនុមានញែក មានសភាពពិតដាច់ខាត ដូចជាមនុស្សទាំងអស់ ជាយថាហេតុនឹងស្លាប់។ សុខ ជាមនុស្ស។ ដូច្នេះ សុខ ជាយថាហេតុនឹងស្លាប់ដែរ។

អនុមានរួម

វីធីនៃការពិចារណាដែលទាញសេចក្ដីសន្និដ្ឋានចេញពីសច្ចភាពឬករណីដោយឡែកៗទៅរកសច្ចភាពសាកលឬការធ្វើទូទៅនីយកម្មលើមូលដ្ឋាននៃសច្ចភាពឬក៏ករណីដោយឡែកៗមួយចំនួនផ្អែកលើតក្កសាស្ត្រ។ សេចក្ដីសន្និដ្ឋានរបស់អនុមានរួម ជាទូទៅមានសភាពប្រហែលជាជាងសភាពពិតដាច់ខាត :

អនុមានរួម នាម

[អៈ-នុ-ម៉ាន-រួម] aaknumanruom≈

វីធីនៃការពិចារណាដែលទាញសេចក្ដីសន្និដ្ឋានចេញពីសច្ចភាពឬករណីដោយឡែកៗទៅរកសច្ចភាពសាកលឬការធ្វើទូទៅនីយកម្មលើមូលដ្ឋាននៃសច្ចភាពឬក៏ករណីដោយឡែកៗមួយចំនួនផ្អែកលើតក្កសាស្ត្រ។ សេចក្ដីសន្និដ្ឋានរបស់អនុមានរួម ជាទូទៅមានសភាពប្រហែលជាជាងសភាពពិតដាច់ខាត :

អនុមោទនា

ត្រេកអរតាម, ជួយត្រេកអរ, ត្រេកអរជាមួយផង, ទទួលអំណរ។

អនុមោទនា នាម a

[អៈ-នុ-មោ-ទៈ-នា] aonumoutonea

សេចក្ដីត្រេកអរតាម, ការជួយត្រេកអរ, អំណរជាមួយ; វាចាសម្ដែងសេចក្ដីត្រេកអរតាម :

អនុមោទនា កិរិយាសព្ទ b

[អៈ-នុ-មោ-ទៈ-នា] aonumoutonea

ត្រេកអរតាម, ជួយត្រេកអរ, ត្រេកអរជាមួយផង, ទទួលអំណរ។

អនុម័ត

យល់ព្រម, ព្រមតាម, យល់ឃើញជាមួយ; បង្គាប់; សន្មត។

អនុម័ត កិរិយាសព្ទ

[អៈ-នុ-ម៉ាត់] aaknumat≈

យល់ព្រម, ព្រមតាម, យល់ឃើញជាមួយ; បង្គាប់; សន្មត។

អនុម័តិ នាម

[អៈ-នុ-ម៉ាត់] aaknumat≈

(ម.ព. អនុម័ត)។

អនុយោគ

ពាក្យសួរ; ការសួរដណ្ដឹង; ប្រស្នា (សំ. ប្រើជា អនុយោជន "អនុយោជន៍" ក៏បាន)។

អនុយោគ នាម

[អៈ-នុ-យោក] aanuyouk

ពាក្យសួរ; ការសួរដណ្ដឹង; ប្រស្នា (សំ. ប្រើជា អនុយោជន "អនុយោជន៍" ក៏បាន)។

អនុរក្ខ នាម

[អៈ-នុ-រ័ក] aaknurka≈

(ម.ព. អនុរក្ស)។

អនុរក្ស

ការរក្សារឿយៗ; ការរំពៃ, ការគយឃ្លាំមើល; ជនអ្នកថែទាំមើលការខុសត្រូវ, អ្នកគយគន់រំពៃ :

អនុរក្ស កិរិយាសព្ទ

[អៈ-នុ-រ័ក] aanuroksar

រក្សារឿយៗ, បីបាច់រក្សា, ថែទាំ។

អនុរក្ស នាម

[អៈ-នុ-រ័ក] aanuroksar

ការរក្សារឿយៗ; ការរំពៃ, ការគយឃ្លាំមើល; ជនអ្នកថែទាំមើលការខុសត្រូវ, អ្នកគយគន់រំពៃ :

អនុរូប

ដែលសមគួរ, មានសភាពឬទំនងដ៏សមគួរ, ដែលគួរដល់ការ។

អនុរូប គុណនាម

[អៈ-នុ-រូប] aaknurub≈

ដែលសមគួរ, មានសភាពឬទំនងដ៏សមគួរ, ដែលគួរដល់ការ។

អនុលោម

តាមរោម គឺបណ្ដោយ; បណ្ដោយតាម, យល់ព្រមតាម, មិនទទឹងទាស់, មិនយល់ទាស់ :

អនុលោម គុណនាម

[អៈ-នុ-ឡោម] aanuloum

តាមរោម គឺបណ្ដោយ; បណ្ដោយតាម, យល់ព្រមតាម, មិនទទឹងទាស់, មិនយល់ទាស់ :

អនុលោមភាព

ភាពដែលអ្វីមួយប្រព្រឹត្តទៅតាមស្តង់ដា វិធាន ឬច្បាប់ណាមួយ :

អនុលោមភាព នាម

[អៈ-នុ-ឡោ-មៈ-ភាប] aaknulaomeakpheab≈

ភាពដែលអ្វីមួយប្រព្រឹត្តទៅតាមស្តង់ដា វិធាន ឬច្បាប់ណាមួយ :

អនុវត្ត

ប្រព្រឹត្តតាម, ធ្វើតាម; យល់ព្រមតាម; អនុលោម :

អនុវត្ត កិ., គុ.

[អៈ-នុ-វ័ត] anuvath

ប្រព្រឹត្តតាម, ធ្វើតាម; យល់ព្រមតាម; អនុលោម :

អនុវត្តន៍

ការប្រព្រឹត្តតាម, ការធ្វើតាម, ការបណ្ដោយតាម; អនុរោធ។

អនុវត្តន៍ នាម

[អៈ-នុ-វ័ត] aaknuvta≈

ការប្រព្រឹត្តតាម, ការធ្វើតាម, ការបណ្ដោយតាម; អនុរោធ។

អនុវាត នាម

[អៈ-នុ-វ៉ាត] aonuveat

សំពត់ប្រក់គឺចម្រៀកសំពត់វែងៗ ដែលប៉ះតម្រួតគ្នាដេរភ្ជាប់ត្រង់ទីបំផុតជុំវិញនៃត្រៃចីវរ (ដើម្បីឱ្យមាំ, ឱ្យធន់) :

អនុវាត គុ.កិ., គុ.

[អៈ-នុ-វ៉ាត] aonuveat

បណ្ដោយខ្យល់។

អនុវិទ្យាល័យ

ភូមិសិក្សាកម្រិតមធ្យមសិក្សាបឋមភូមិ ចាប់ពីថ្នាក់ទី៧រហូតដល់ថ្នាក់ទី៩:

អនុវិទ្យាល័យ នាម ១)

[អៈ-នុ-វិត-ទ្យា-ឡៃ] aaknuvittyealai≈

ស្ថាប័នអប់រំមធ្យមសិក្សាបឋមភូមិចំណេះទូទៅ។

អនុវិទ្យាល័យ នាម ២)

[អៈ-នុ-វិត-ទ្យា-ឡៃ] aaknuvittyealai≈

ភូមិសិក្សាកម្រិតមធ្យមសិក្សាបឋមភូមិ ចាប់ពីថ្នាក់ទី៧រហូតដល់ថ្នាក់ទី៩:

អនុសញ្ញា នាម ១)

[អៈ-នុ-ស័ញ-ញ៉ា] aonusnhnhea

កិច្ចព្រមព្រៀងឬល័ក្ខខ័ណ្ឌនៃកិច្ចព្រមព្រៀងគ្នាទៅវិញទៅមក; សារលិខិតជាគ្រឿងកម្ជាប់នូវកិច្ចសន្យា :

អនុសញ្ញា នាម ២)

[អៈ-នុ-ស័ញ-ញ៉ា] aonusnhnhea

សន្ធិសញ្ញាមួយប្រភេទ :

អនុសព្ទ

(ភាសា.) ពាក្យដែលមានន័យចំណុះឱ្យពាក្យមួយទៀតដែលជាមហាសព្ទ :

អនុសព្ទ នាម

[អៈ-នុ-ស័ប] aaknusba≈

(ភាសា.) ពាក្យដែលមានន័យចំណុះឱ្យពាក្យមួយទៀតដែលជាមហាសព្ទ :

អនុសម្បជញ្ញៈ

សេចក្ដីភ្ញាក់រឭកជារឿយៗ ការដឹងខ្លួនជានិច្ច ការទទួលខុសត្រូវដោយមនសិការ។

អនុសម្បជញ្ញៈ នាម

[អៈ-នុ-ស័ម-ប៉ៈ-ជ័ញ-ញៈ] aaknusmobakchnhonheak≈

សេចក្ដីភ្ញាក់រឭកជារឿយៗ ការដឹងខ្លួនជានិច្ច ការទទួលខុសត្រូវដោយមនសិការ។

អនុសារ

សេចក្ដីចម្លងឬដកស្រង់ចេញពីឯកសារដើម :

អនុសារ នាម

[អៈ-នុ-សា] aonusar

លំអាន; ដំណែល; ទំនៀម, ទំនៀមទម្លាប់; ការប្រព្រឹត្តតាមដំណែល, តាមលំអាន, តាមទំនៀមឬតាមបវេណី, តាមបវេណីនិយម :