ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

អនុជា នាម

[អៈ-នុ-ជា] aaknuchea≈

(ម.ព. អនុជ)។

អនុជា នាម

[អៈ-នុ-ជា-តៈ-បុត] aaknucheatakbot≈

បុត្រដែលមានចរិយាធម៌ល្អតាមបែបបទរបស់មាតាបិតា។

អនុជា នាម

[អៈ-នុ-ជា-តៈ-បុត] aaknucheatakbot≈

(ម.ព. អនុជាតបុត្ត)។

អនុជិត

ខ្មែរច្រើនប្រើជាឋានន្តរមន្ត្រី ដូចជា អនុជិតសេនា, ភក្ដីអនុជិត, រាជានុជិត, សេនានុជិត ជាដើម។

អនុជិត នាម ១)

[អៈ-នុ-ជិត] aaknuchit≈

អ្នកឈ្នះតាម; អ្នកឈ្នះរឿយៗ។

អនុជិត នាម ២)

[អៈ-នុ-ជិត] aaknuchit≈

ខ្មែរច្រើនប្រើជាឋានន្តរមន្ត្រី ដូចជា អនុជិតសេនា, ភក្ដីអនុជិត, រាជានុជិត, សេនានុជិត ជាដើម។

អនុជិតសេនា

សេនាអ្នកឈ្នះរឿយៗ។ ឈ្មោះឋានន្តរស័ក្ដិរបស់មន្ត្រី។

អនុជិតសេនា នាម

[អៈ-នុ-ជិត-សេ-ណា] aanuchitsenea

សេនាអ្នកឈ្នះរឿយៗ។ ឈ្មោះឋានន្តរស័ក្ដិរបស់មន្ត្រី។

អនុញ្ញាត

(ប.ព.) ការផ្ដល់សិទ្ធិដល់បុគ្គលឬស្ថាប័នដើម្បីប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធទិន្នន័យឬធនធាននៅលើបណ្ដាញ។

អនុញ្ញាត កិរិយាសព្ទ a

[អៈ-នុញ-ញ៉ាត] ah nuk nhat

យល់ព្រម, បើកឱកាសឱ្យ; ដែលបានយល់ព្រមហើយ :

អនុញ្ញាត នាម b

[អៈ-នុញ-ញ៉ាត] ah nuk nhat

ការយល់ព្រម, ការបើកឱកាសឱ្យ :

អនុញ្ញាត នាម c

[អៈ-នុញ-ញ៉ាត] ah nuk nhat

(ប.ព.) ការផ្ដល់សិទ្ធិដល់បុគ្គលឬស្ថាប័នដើម្បីប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធទិន្នន័យឬធនធាននៅលើបណ្ដាញ។

អនុត្តរ គុណនាម

[អៈ-នុត-តៈ-រ៉ៈ] aanuttar

ដែលប្រសើរផុត, ឥតមានអ្វីស្មើ។

អនុត្តរ នាម

[អៈ-នុត-តៈ-រ៉ៈ] aanuttar

ព្រះនាមព្រះសព្វញ្ញុពុទ្ធ។

អនុត្តរ នាម

[អៈ-នុត-តៈ-រ៉ៈ-ធ័រ] aanuttar

លោកុត្តរធម៌។

អនុត្តរ នាម

[អៈ-នុត-តៈ-រ៉ៈ-ស័ម-ពោ-ធិញ-ញាន] aanuttar

ញាណឬប្រាជ្ញានៃព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ។

អនុត្តរ នាម

[អៈ-នុត-តៈ-រ៉ៈ-ស័ម-ម៉ា-ស័ម-ពោ] aanuttar

(ម.ព. អនុត្តរសម្ពោធិញ្ញាណ)។

អនុត្តរបុគ្គល

បុគ្គលប្រសើរលើសលប់, បុគ្គលប្រសើរផុតគេ ឥតមានបុគ្គលណាស្មើ។

អនុត្តរបុគ្គល នាម

[អៈ-នុត-តៈ-រ៉ៈ-បុក-គល់] aaknuttakrakbokklo≈

បុគ្គលប្រសើរលើសលប់, បុគ្គលប្រសើរផុតគេ ឥតមានបុគ្គលណាស្មើ។

អនុត្តរភាព

ឧត្តមានុភាពខាងនយោបាយនិងខាងកម្លាំងទ័ព ដែលប្រទេសមហាអំណាចណាមួយផ្សាយគ្របសង្កត់ទៅលើប្រទេសដទៃ :

អនុត្តរភាព នាម ១)

[អៈ-នុត-តៈ-រ៉ៈ-ភាប] aaknuttakrakpheab≈

ភាពនៃបុគ្គលដែលគ្មាននរណាមួយផ្ទឹមស្មើបាន, អានុភាពដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់។

អនុត្តរភាព នាម ២)

[អៈ-នុត-តៈ-រ៉ៈ-ភាប] aaknuttakrakpheab≈

ឧត្តមានុភាពខាងនយោបាយនិងខាងកម្លាំងទ័ព ដែលប្រទេសមហាអំណាចណាមួយផ្សាយគ្របសង្កត់ទៅលើប្រទេសដទៃ :

អនុត្តរភាពនិយម នាម

[អៈ-នុត-តៈ-រ៉ៈ-ភាប-និ-យំ] aaknuttakrakpheabniyum≈

ការប្រកាន់យកគោលនយោបាយឬការអនុវត្តអនុត្តរភាពលើប្រទេសដទៃ :

អនុត្ថេរ នាម

[អៈ-នុត-ថែ] aanutther

ថេរៈបន្ទាប់, ថេរៈតូច។

អនុទិស នាម

[អៈ-នុ-ទឹស] aonutis

ទិសបន្ទាប់ទិសធំ, ទិសតូច :

អនុទូត

(ព.វិ.) ភិក្ខុដែលសង្ឃសន្មតឱ្យទៅតាមស្ដាប់ពាក្យនៃភិក្ខុអ្នកទៅសូមឱ្យឧបាសកអត់ទោស។

អនុទូត នាម ១)

[អៈ-នុ-ទូត] aanutut

ទូតរង, ទូតតូច; បម្រើដែលចាត់ប្រើឱ្យទៅតាមស្ដាប់ការណ៍។

អនុទូត នាម ២)

[អៈ-នុ-ទូត] aanutut

(ព.វិ.) ភិក្ខុដែលសង្ឃសន្មតឱ្យទៅតាមស្ដាប់ពាក្យនៃភិក្ខុអ្នកទៅសូមឱ្យឧបាសកអត់ទោស។

អនុទ្ទេស

សេចក្ដីបង្គាប់ សេចក្ដីណែនាំ ការពន្យល់ ការឱ្យព័ត៌មានដើម្បីឱ្យធ្វើតាម។

អនុទ្ទេស នាម

[អៈ-នុត-ទេស] aaknuttes≈

សេចក្ដីបង្គាប់ សេចក្ដីណែនាំ ការពន្យល់ ការឱ្យព័ត៌មានដើម្បីឱ្យធ្វើតាម។

អនុទ្វីប

(ភូមិ.) ចំណែកមួយនៃទ្វីបដែលមានទំហំតូចជាងទ្វីប :

អនុទ្វីប នាម

[អៈ-នុ-ទ្វីប] aaknutvib≈

(ភូមិ.) ចំណែកមួយនៃទ្វីបដែលមានទំហំតូចជាងទ្វីប :

អនុធម្មចារី នាម

[អៈ-នុ-ធ័ម-មៈ-ចា-រ៉ី] aaknuthmomeakcharei≈

អ្នកប្រព្រឹត្តតាមធម៌។

អនុនាយក នាម

[អៈ-នុ-នា-យក់] aonuneayok

នាយកបន្ទាប់; នាយករង។

អនុនាវី

ឋានន្តរសក្ដិនាយទាហានជាន់ទាបជើងទឹក តាមលំដាប់ថ្នាក់ចាប់ពីអនុនាវីត្រីដល់អនុនាវីឯក។

អនុនាវី នាម

[អៈ-នុ-នា-វី] aaknuneavi≈

ឋានន្តរសក្ដិនាយទាហានជាន់ទាបជើងទឹក តាមលំដាប់ថ្នាក់ចាប់ពីអនុនាវីត្រីដល់អនុនាវីឯក។

អនុនាវីត្រី

ឋានន្តរស័ក្ដិនាយទាហានជើងទឹកទាបបន្ទាប់ពីអនុនាវីទោ (សក្ដិ ១)។

អនុនាវីត្រី នាម

[អៈ-នុ-នា-វី-ត្រី] aaknuneavitri≈

ឋានន្តរស័ក្ដិនាយទាហានជើងទឹកទាបបន្ទាប់ពីអនុនាវីទោ (សក្ដិ ១)។

អនុនាវីទោ

ឋានន្តរសក្ដិនាយទាហានជើងទឹកទាបបន្ទាប់ពីអនុនាវីឯក។

អនុនាវីទោ នាម

[អៈ-នុ-នា-វី-ទោ] aaknuneavito≈

ឋានន្តរសក្ដិនាយទាហានជើងទឹកទាបបន្ទាប់ពីអនុនាវីឯក។

អនុនាវីឯក

ឋានន្តរសក្ដិនាយទាហានជើងទឹកខ្ពស់ផុតក្នុងថ្នាក់អនុនាវី។

អនុនាវីឯក នាម

[អៈ-នុ-នា-វី-អែក] aaknuneaviaaek≈

ឋានន្តរសក្ដិនាយទាហានជើងទឹកខ្ពស់ផុតក្នុងថ្នាក់អនុនាវី។

អនុបការ គុណនាម a

[អៈ-នុ-ប៉ៈ-កា] aonubokar

ដែលមិនមានឧបការ; ដែលមិនមែនជាឧបការ។

អនុបការ នាម b

[អៈ-នុ-ប៉ៈ-កា] aonubokar

អ្នកដែលឥតឧបការ (ប្រើជា និរុបការ ក៏បាន, មានអត្ថន័យដូចគ្នាដែរ)។

អនុបការ គុណនាម

[អៈ-នុ-ប៉ៈ-កា-រ៉ៈ-គុន] aonubokar

ដែលឥតឧបការគុណ; ដែលមិនមែនជាឧបការគុណ។

អនុបការ នាម

[អៈ-នុ-ប៉ៈ-កា-រ៉ៈ-ជន់] aonubokar

ជនដែលឥតមានឧបការដល់គ្នា។

អនុបចារ

ដែលមិនមានឧបចារ; ដែលឥតព្រំជាសម្គាល់ :

អនុបចារ គុណនាម

[អៈ-នុ-ប៉ៈ-ចា] aanubachar

ដែលមិនមានឧបចារ; ដែលឥតព្រំជាសម្គាល់ :

អនុបណ្ឌិត នាម

[អ-នុ-បន់-ឌិត] aanubndet

(ម.ព. បរិញ្ញាបត្រជាន់ខ្ពស់)។

អនុបត្ថម្ភ គុណនាម

[អៈ-នុ-បុ័ត-ថ័ម] aanubtthamphor

ដែលឥតសេចក្ដីទំនុកបម្រុង :

អនុបត្ថម្ភក គុណនាម

[អៈ-នុ-បុ័ត-ថ័ម-ភៈ-កៈ] ឬ [អៈ-នុ-បុ័ត-ថ័ម-ភក់] aonubtthomphok

ដែលមិនមានអ្នកទំនុកបម្រុង :

អនុបត្ថម្ភក នាម

[អៈ-នុ-បុ័ត-ថ័ម-ភៈ-កៈ] ឬ [អៈ-នុ-បុ័ត-ថ័ម-ភក់] aonubtthomphok

អ្នកដែលឥតឧបត្ថម្ភ។

អនុបទេស

ដែលឥតឧបទេស គឺដែលឥតបានស្ដាប់ដំបូន្មានឬពាក្យប្រៀនប្រដៅឬក៏ការពន្យល់ឡើយ :

អនុបទេស គុណនាម

[អៈ-នុ-ប៉ៈ-ទេស] aonubotes

ដែលឥតឧបទេស គឺដែលឥតបានស្ដាប់ដំបូន្មានឬពាក្យប្រៀនប្រដៅឬក៏ការពន្យល់ឡើយ :

អនុបទ្រព គុណនាម

[អៈ-នុ-ប៉ៈ-ទ្រប់] aanubtrop

ដែលឥតឧបទ្រព :

អនុបធិ

ដែលឥតឧបធិ គឺដែលឥតកិលេស (ព្រះអរហន្ត; ប្រើជា និរុបធិ ក៏បាន, ប្រែថា "ឥតឧបធិ" ដែរ)។

អនុបធិ គុណនាម

[អៈ-នុ-ប៉ៈ-ធិ] aanubathi

ដែលឥតឧបធិ គឺដែលឥតកិលេស (ព្រះអរហន្ត; ប្រើជា និរុបធិ ក៏បាន, ប្រែថា "ឥតឧបធិ" ដែរ)។

អនុបភោគ គុណនាម ១)

[អៈ-នុ-ប៉ៈ-ភោក] aonubophouk

ដែលឥតគ្រឿងឧបភោគ :

អនុបភោគ គុណនាម ២)

[អៈ-នុ-ប៉ៈ-ភោក] aonubophouk

ដែលមិនមែនជាគ្រឿងឧបភោគ :

អនុបមា

ដែលឥតឧបមា, ឥតមានអ្វីប្រៀបផ្ទឹមបាន (ប្រើជា អនូបមា ក៏បាន)។

អនុបមា គុណនាម

[អៈ-នុ-ប៉ៈ-ម៉ា] aonubomea

ដែលឥតឧបមា, ឥតមានអ្វីប្រៀបផ្ទឹមបាន (ប្រើជា អនូបមា ក៏បាន)។

អនុបមេយ្យ គុណនាម

[អៈ-នុ-ប៉ៈ-ម៉ៃ] aanubmeyy

ដែលឥតឧបមេយ្យ (ប្រើជា អនូបមេយ្យ ក៏បាន)។

អនុបយោគ

ការធ្វើចំណាត់ថ្នាក់ឡើងវិញនូវទ្រព្យសម្បត្តិសាធារណៈរបស់រដ្ឋ ឱ្យមកជាទ្រព្យសម្បត្តិឯកជនរបស់រដ្ឋ។

អនុបយោគ នាម ១)

[អៈ-នុ-ប៉ៈ-យោក] aaknubakyok≈

ការធ្វើចំណាត់ថ្នាក់ឡើងវិញនូវទ្រព្យសម្បត្តិសាធារណៈរបស់រដ្ឋ ឱ្យមកជាទ្រព្យសម្បត្តិឯកជនរបស់រដ្ឋ។

អនុបវាទ

អ្នកដែលមិនពោលតិះដៀល; អ្នកដែលឥតដំណៀល; អ្នកនៅស្ងៀមជាកណ្ដាល; ការមិនពោលតិះដៀល; ការអត់ធ្មត់នៅស្ងៀម។

អនុបវាទ គុណនាម

[អៈ-នុ-ប៉ៈ-វាត] aonuboveat

ដែលឥតឧបវាទ, ដែលឥតដំណៀល; ដែលអត់ធ្មត់នៅស្ងៀម, ដែលមិនស្ដីថាទៅលើរូបអ្នកណាមួយ :

អនុបវាទ នាម

[អៈ-នុ-ប៉ៈ-វាត] aonuboveat

អ្នកដែលមិនពោលតិះដៀល; អ្នកដែលឥតដំណៀល; អ្នកនៅស្ងៀមជាកណ្ដាល; ការមិនពោលតិះដៀល; ការអត់ធ្មត់នៅស្ងៀម។

អនុបវាទនិយម

ការនិយមនៅជាកណ្ដាល ឧបេក្ខា ការនិយមនៅជាកណ្ដាលមិនធ្វើសេចក្ដីសម្រេចចិត្តទៅខាងណាឬមិនបញ្ចេញមតិអ្វីទាំងអស់ ក្នុងបញ្ហាឬទស្សនៈអ្វីមួយដែលគេលើកឡើងឬតម្រូវឱ្យមានការបោះឆ្នោតសម្រេច។

អនុបវាទនិយម នាម

[អៈ-នុ-ប៉ៈ-វា-ទៈ-និ-យំ] aaknubakveateakniyum≈

ការនិយមនៅជាកណ្ដាល ឧបេក្ខា ការនិយមនៅជាកណ្ដាលមិនធ្វើសេចក្ដីសម្រេចចិត្តទៅខាងណាឬមិនបញ្ចេញមតិអ្វីទាំងអស់ ក្នុងបញ្ហាឬទស្សនៈអ្វីមួយដែលគេលើកឡើងឬតម្រូវឱ្យមានការបោះឆ្នោតសម្រេច។

អនុបវាទី

អ្នកដែលមិនពេញចិត្តនឹងការពោលតិះដៀល, អ្នកដែលមិនចេះនិយាយតិះដៀលគេ; អ្នកដែលសុខចិត្តនៅស្ងៀមមិនស្ដីថាទៅលើអ្នកណា។

អនុបវាទី នាម

[អៈ-នុ-ប៉ៈ-វា-ទី] aonubveati

អ្នកដែលមិនពេញចិត្តនឹងការពោលតិះដៀល, អ្នកដែលមិនចេះនិយាយតិះដៀលគេ; អ្នកដែលសុខចិត្តនៅស្ងៀមមិនស្ដីថាទៅលើអ្នកណា។

អនុបសគ្គ គុណនាម

[អៈ-នុ-ប៉ៈ-ស័ក-គៈ] ឬ [អៈ-នុ-ប៉ៈ-ស័ក] aonubsokk

ដែលមិនមានឧបសគ្គ គឺដែលមិនមានហេតុទើសទាក់។

អនុបសគ្គ នាម

[អៈ-នុ-ប៉ៈ-ស័ក-គៈ] ឬ [អៈ-នុ-ប៉ៈ-ស័ក] aonubsokk

ការមិនមានហេតុទើសទាក់។

អនុបសម្បន្ន

ដែលមិនទាន់បានដល់ថ្នាក់ខ្ពស់; អ្នកដែលមិនមែនជាឧបសម្បន្ន គឺសាមណេរនិងបុរសជាគ្រហស្ថ។

អនុបសម្បន្ន គុ., ន.

[អៈ-នុ-ប៉ៈ-សំ-ប័ន] aanubsambonn

ដែលមិនទាន់បានដល់ថ្នាក់ខ្ពស់; អ្នកដែលមិនមែនជាឧបសម្បន្ន គឺសាមណេរនិងបុរសជាគ្រហស្ថ។