ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

អនិច្ច នាម

[អៈ-និច-ចា-នុ-បុ័ស-សៈ-ណា] aanichch

ប្រាជ្ញាដែលពិចារណាឃើញថាបញ្ចក្ខន្ធឬអាយតនៈជាដើម ជាអនិច្ចតាធម៌។

អនិច្ច នាម

[អៈ-និច-ចា-នុ-បុ័ស-សិ-នី] aanichch

(ម.ព. អនិច្ចានុបស្សី)។

អនិច្ច នាម

[អៈ-និច-ចា-នុ-បុ័ស-សី] aanichch

អ្នកដែលតែងតែពិចារណាឃើញនូវអនិច្ចតាធម៌។

អនិច្ចកម្ម នាម

[អៈ-និច-ចៈ-កាំ] aaknichchakkaam≈

កម្មមិនទៀង; (សេចក្ដីស្លាប់) :

អនិច្ចធម្ម នាម

[អៈ-និច-ចៈ-ធ័ម] aaknichchakthmo≈

ធម៌មិនទៀង (សេចក្ដីស្លាប់) :

អនិច្ចា

ខ្មែរច្រើនប្រើជា ឧទានសព្ទ ក្នុងវេលាដែលមានសេចក្ដីស្លុតចិត្តឬមានសេចក្ដីអាណិត :

អនិច្ចា ឧទានសព្ទ b

[អៈ-និច-ចា] aonichcha

ខ្មែរច្រើនប្រើជា ឧទានសព្ទ ក្នុងវេលាដែលមានសេចក្ដីស្លុតចិត្តឬមានសេចក្ដីអាណិត :

អនិច្ចា—

(ម.ព. អនិច្ច) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អនិច្ចា— ឧទានសព្ទ

[អៈ-និច-ចា—] aaknichcha—≈

(ម.ព. អនិច្ច) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អនិច្ចំ

ក្នុងកាលដែលកើតសេចក្ដីសង្វេគឬកើតសេចក្ដីអាណិតក៏មាន :

អនិច្ចំ ឧទានសព្ទ

[អៈ-និច-ច័ង] aanichcham

ក្នុងកាលដែលកើតសេចក្ដីសង្វេគឬកើតសេចក្ដីអាណិតក៏មាន :

អនិច្ច—

(ម.ព. អនិច្ច) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អនិច្ច— ឧទានសព្ទ

[អៈ-និច-ចៈ—] aaknichchak—≈

(ម.ព. អនិច្ច) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អនិដ្ឋារម្មណ៍ នាម

[អៈ-និត-ឋា-រ៉ម់] aonidtharmmon

អារម្មណ៍ដែលមិនគួរប្រាថ្នា, អារម្មណ៍ដែលទាស់ចិត្ត :

អនិត្យសមាជិក នាម

[អៈ-និ-ត្យៈ-សៈ-ម៉ា-ជិក] aaknityeaksakmachik≈

សមាជិកមិនអចិន្ត្រៃយ៍ សមាជិកមិនទៀងទាត់។

អនិទ្រា

ការដេកពុំលក់; ដំណើរឥតបានដេកលក់សោះ។

អនិទ្រា នាម

[អៈ-និត-ទ្រា] aonitrea

ការដេកពុំលក់; ដំណើរឥតបានដេកលក់សោះ។

អនិន្ធនភាព

ភាពដុតមិនឆេះ ភាវៈរបស់ឬវត្ថុដែលដុតមិនឆេះ។

អនិន្ធនភាព នាម

[អៈ-និន-ធៈ-នៈ-ភាប] aaknintheakneakpheab≈

ភាពដុតមិនឆេះ ភាវៈរបស់ឬវត្ថុដែលដុតមិនឆេះ។

អនិបុណភាព

ភាពមិនល្អឥតខ្ចោះ ភាពដែលគ្មានជំនាញ ភាពមានសៅហ្មង។

អនិបុណភាព នាម

[អៈ-និ-ប៉ុ-ណៈ-ភាប] aaknibonakpheab≈

ភាពមិនល្អឥតខ្ចោះ ភាពដែលគ្មានជំនាញ ភាពមានសៅហ្មង។

អនិបុណីយ

ដែលមិនពេញលេញ ដែលខ្វះខាត ដែលមិនមានជំនាញ។

អនិបុណីយ គុណនាម

[អៈ-និ-ប៉ុ-ណី] aaknibonei≈

ដែលមិនពេញលេញ ដែលខ្វះខាត ដែលមិនមានជំនាញ។

អនិមន្តន៍

ការមិននិមន្ត, មិនអញ្ជើញ ឬការឥតនិមន្ត, ឥតអញ្ជើញ :

អនិមន្តន៍ នាម

[អៈ-និ-មន់] aanimnton

ការមិននិមន្ត, មិនអញ្ជើញ ឬការឥតនិមន្ត, ឥតអញ្ជើញ :

អនិមិត្ត គុណនាម

[អៈ-និ-មិត] aonimitt

ដែលរកហេតុជាគ្រឿងកំណត់គ្មាន, ដែលរកចំណាំពុំបាន :

អនិមិត្ត នាម

[អៈ-និ-មិត] aonimitt

ឈ្មោះនៃវិមោក្ខ (ព្រះនិព្វាន)។

អនិមិត្តភាព នាម

[អៈ-និ-មិត-តៈ-ភាប] aaknimittakpheab≈

ភាពដែលពុំអាចកំណត់ចំណាំបាន។

អនិយត គុណនាម

[អៈ-និ-យៈ-តៈ] ឬ [អៈ-និ-យ័ត] aaniyot

ដែលមិនទៀង, ដែលនឹងកំណត់ជាការដាច់ស្រេចពុំបាន :

អនិយត នាម

[អៈ-និ-យៈ-តៈ] ឬ [អៈ-និ-យ័ត] aaniyot

ឈ្មោះអាបត្តិដែលមិនទៀង, មិនទាន់ប្រាកដ គឺនៅក្នុងរវាងអាបត្តិបារាជិក, សង្ឃាទិសេស, បាចិត្តយៈ លុះតែវិន័យធរវិនិច្ឆ័យទៅ ទើបអាចដឹងបាន (ព.វិ.)។

អនិយត នាម

[អៈ-និ-យៈ-តៈ-ភាប] aaniyot

ភាពដែលមិនទៀងទាត់។

អនិយតៈ គុណនាម

[អៈ-និ-យៈ-តៈ] aakniyeaktak≈

(ម.ព. អនិយត)។

អនិយម

ហេតុឬការណ៍មិនទៀង, មិនប្រាកដ។

អនិយម គុណនាម

[អៈ-និ-យំ] aaniyom

ដែលមិននិយម, មិនទៀង, មិនប្រាកដ, មិនមានកំណត់; មិនដាច់ស្រេច :

អនិយម នាម

[អៈ-និ-យំ] aaniyom

ការមិននិយម, សេចក្ដីមិនទៀង។

អនិយម នាម

[អៈ-និ-យៈ-មៈ-កា] aaniyom

(ម.ព. អនិយមហេតុ)។

អនិយម នាម

[អៈ-និ-យៈ-មៈ-កាល] aaniyom

កាលឬវេលាដែលនឹងកំណត់ឱ្យដាច់ស្រេចពុំបាន។

អនិយម នាម

[អៈ-និ-យៈ-មៈ-វេ-លា] aaniyom

(ម.ព. អនិយមកាល)។

អនិយម នាម

[អៈ-និ-យៈ-មៈ-ស័ប] aaniyom

សព្ទដែលមានន័យឬមានសេចក្ដីបែកចេញទៅច្រើនយ៉ាង។

អនិយម នាម

[អៈ-និ-យៈ-មៈ-សប់-ពៈ-នាម] aaniyom

សព្វនាមដែលមានសេចក្ដីពុំដាច់ស្រេច, ដូចជាពាក្យថា ណា, ឯណា; ណាមួយ, នីមួយ; អ្វី, អ្វីមួយ; ម្ដេច, ដូចម្ដេច ជាដើម (ព.វ.)។

អនិយម នាម

[អៈ-និ-យៈ-មៈ-ហែត] aaniyom

ហេតុឬការណ៍មិនទៀង, មិនប្រាកដ។

អនិយម—

(ម.ព. អនិយម) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អនិយម— នាម

[អៈ-និ-យៈ-មៈ—] aakniyeakmeak—≈

(ម.ព. អនិយម) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អនិល

សំឡាញ់នៃខ្យល់ (ភ្លើង) ; ហៅ អនិលសម្ភព "កំណើតខ្យល់" ក៏បាន។

អនិល នាម

[អៈ-និ-លៈ] ឬ [អៈ-និល] aanil

ខ្យល់ (ព.កា.)។

អនិល នាម

[អៈ-និ-លៈ-បត់] aanil

ផ្លូវខ្យល់ (អាកាស, មេឃ)។

អនិល នាម

[អៈ-និ-លៈ-សៈ-ខា] aanil

សំឡាញ់នៃខ្យល់ (ភ្លើង) ; ហៅ អនិលសម្ភព "កំណើតខ្យល់" ក៏បាន។

អនិស្សយមុត្តក នាម

[អៈ-និស-សៈ-យ៉ៈ-មុត-តៈ-កៈ] aonissyomuttok

អ្នកដែលមិនទាន់រួចផុតអំពីនិស្ស័យ គឺអ្នកដែលនៅក្នុងបន្ទុកឬក្នុងអំណាចគេទូន្មានប្រៀនប្រដៅស្ដីថា :

អនិស្សរ គុ., ន.

[អៈ-និស-សៈ-រ៉ៈ] aonissor

ដែលមិនមែនជាធំ; អ្នកដែលមិនមែនជាធំលើគេ, ចិត្តដែលមិនមែនជាធំលើរូបកាយ :

អនិស្សរ នាម

[អៈ-និស-សៈ-រ៉ៈ-ជន់] aonissor

ជនដែលមិនមែនជាធំលើគេ។

អនិស្សរ នាម

[អៈ-និស-សៈ-រ៉ៈ-បុក-គល់] aonissor

បុគ្គលដែលមិនមែនជាធំលើគេ។

អនិស្សរ នាម

[អៈ-និស-សៈ-រ៉ៈ-ភាប] aonissor

ភាវៈឬភាពនៃអ្នកដែលមិនមែនជា ឥស្សរៈ; ដំណើរមិនមែនជាធំលើគេ :

អនិស្សរវាទ

(ទស្សនៈ.) លទ្ធិដែលចាត់ទុកបរមត្ថ ថាជាអ្វីដែលពុទ្ធិរបស់យើងមិនអាចយល់បាន :

អនិស្សរវាទ នាម

[អៈ-និស-សៈ-រ៉ៈ-វាត] aaknissakrakveat≈

(ទស្សនៈ.) លទ្ធិដែលចាត់ទុកបរមត្ថ ថាជាអ្វីដែលពុទ្ធិរបស់យើងមិនអាចយល់បាន :

អនិស្សរា គុ., ន.

[អៈ-និស-សៈ-រ៉ា] aaknissakra≈

(ម.ព. អនិស្សរ)។

អនិស្សរៈ គុ., ន.

[អៈ-និស-សៈ-រ៉ៈ] aaknissakrak≈

(ម.ព. អនិស្សរ)។

អនិស្សរ—

(ម.ព. អនិស្សរ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អនិស្សរ— គុ., ន.

[អៈ-និស-សៈ-រ៉ៈ—] aaknissakrak—≈

(ម.ព. អនិស្សរ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អនីកទស្សន៍

ការត្រួតពល (ក្នុងកងទ័ព), ការចាត់ទ័ពឱ្យមានរបៀបរៀបរយ :

អនីកទស្សន៍ នាម

[អៈ-ណី-កៈ-ទស់] aaniktossan

ការត្រួតពល (ក្នុងកងទ័ព), ការចាត់ទ័ពឱ្យមានរបៀបរៀបរយ :

អនីកលក្ខណៈ នាម

[អៈ-នី-កៈ-ល័ក-ខៈ-ណៈ] aaniklokkhanak

លក្ខណៈនៃកងទ័ពឬនៃក្បួនទ័ព, មាន ៤ពួកគឺ ១ហត្ថានីក កងទ័ពដំរី; ២អស្សានីក កងទ័ពសេះ; ៣រថានីក កងទ័ពរថឬរទេះ; ៤បត្តានីក កងទ័ពថ្មើរជើង។

អនីតិជន

(ច្ប.) ជនដែលមានអាយុក្រោមដប់ប្រាំបីឆ្នាំ :

អនីតិជន នាម

[អៈ-នី-តិ-ជន់] aaknitechno≈

(ច្ប.) ជនដែលមានអាយុក្រោមដប់ប្រាំបីឆ្នាំ :

អនីតិជនអត្តាធីន នាម

[អៈ-នី-តិ-ជន់-អ័ត-តា-ធីន] aaknitechnoattathin≈

អនីតិជនដែលមិនស្ថិតនៅក្នុងបន្ទុកឪពុកម្ដាយឬអាណាព្យាបាល។

អនីតិភាព នាម

[អៈ-នី-តិ-ភាប] aaknitepheab≈

ភាពនៃអនីតិជន។

អនីតិសង្វាស

ការដែលរស់នៅជាមួយគ្នាដូចប្ដីប្រពន្ធ តែមិនបានចុះសំបុត្រអាពាហ៍ពិពាហ៍។

អនីតិសង្វាស គុណនាម

[អៈ-នី-តិ-សង់-វ៉ាស] aaknitesngovas≈

(ច្ប.) ដែលរស់នៅជាមួយគ្នាដូចប្ដីប្រពន្ធ តែមិនបានចុះសំបុត្រអាពាហ៍ពិពាហ៍។

អនីតិសង្វាស នាម

[អៈ-នី-តិ-សង់-វ៉ាស] aaknitesngovas≈

ការដែលរស់នៅជាមួយគ្នាដូចប្ដីប្រពន្ធ តែមិនបានចុះសំបុត្រអាពាហ៍ពិពាហ៍។

អនីតិសង្វាសិនី

ស្ត្រីដែលរស់នៅជាមួយគ្នាដូចប្ដីប្រពន្ធ តែមិនបានចុះសំបុត្រអាពាហ៍ពិពាហ៍។

អនីតិសង្វាសិនី នាម

[អៈ-នី-តិ-សង់-វ៉ា-សិ-នី] aaknitesngovaseni≈

ស្ត្រីដែលរស់នៅជាមួយគ្នាដូចប្ដីប្រពន្ធ តែមិនបានចុះសំបុត្រអាពាហ៍ពិពាហ៍។

អនីតិសង្វាសី

បុរសដែលរស់នៅជាមួយគ្នាដូចប្ដីប្រពន្ធ តែមិនបានចុះសំបុត្រអាពាហ៍ពិពាហ៍។

អនីតិសង្វាសី នាម

[អៈ-នី-តិ-សង់-វ៉ា-សី] aaknitesngovasei≈

បុរសដែលរស់នៅជាមួយគ្នាដូចប្ដីប្រពន្ធ តែមិនបានចុះសំបុត្រអាពាហ៍ពិពាហ៍។

អនីត្យានុកូល គុណនាម

[អៈ-នី-ត្យា-នុ-កូល] aaknityeanukoul≈

(ច្ប.) ដែលមិនស្របច្បាប់ ដែលមិនត្រឹមត្រូវតាមច្បាប់។

អនីត្យានុកូលភាព នាម

[អៈ-នី-ត្យា-នុ-កូ-ឡៈ-ភាប] aaknityeanukoulakpheab≈

ភាពដែលមិនស្របច្បាប់ ភាពដែលមិនត្រឹមត្រូវតាមច្បាប់។

អនុ

កិលេសដែលដេកនៅក្នុងសន្តាន ...។

អនុ គុណនាម

[អៈ-នុ] aonu

តាម; រឿយៗ, ញយៗ; រង, បន្ទាប់; តូច, បណ្ដោយ; ក្រោយ, ខាងក្រោយ; ...។

អនុ នាម

[អៈ-នុ-ក័ម-ប៉ៈ-ចិត] aonu

ចិត្តអនុគ្រោះ, ចិត្តអាណិតឬប្រណី។

អនុ នាម

[អៈ-នុ-ក] aonu

ធ្វើតាម; អ្នកធ្វើតាម។