ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

អនត្ថ នាម

[អៈ-ណ័ត-ថៈ-កា-រ៉ី] aanotthar

អ្នកដែលធ្វើអំពើឥតប្រយោជន៍ :

អនត្ថ នាម

[អៈ-ណ័ត-ថៈ-ពាក] aanotthar

សម្ដីឥតប្រយោជន៍។

អនត្ថ នាម

[អៈ-ណ័ត-ថៈ-វា-ចា] aanotthar

(ម.ព. អនត្ថពាក្យ)។

អនត្ថ នាម

[អៈ-ណ័ត-ថៈ-វា-ទិ-នី] aanotthar

(ម.ព. អនត្ថវាទី)។

អនត្ថ នាម

[អៈ-ណ័ត-ថៈ-វា-ទី] aanotthar

អ្នកដែលច្រើនតែនិយាយសម្ដីឥតប្រយោជន៍យកជាការពុំបាន :

អនត្ថិភាព នាម

[អៈ-ណ័ត-ថិ-ភាប] aakntathepheab≈

ភាពដែលគ្មាន ភាពអត់មាន។

អនត្ថ—

(ម.ព. អនត្ថ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អនត្ថ— នាម

[អៈ-ណ័ត-ថៈ—] aakntathak—≈

(ម.ព. អនត្ថ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អនន្ត

អ្នកដែលមានការដឹងមិនចេះចប់មិនចេះផុត (ព្រះសព្វញ្ញុពុទ្ធ)។

អនន្ត គុណនាម

[អៈ-ណន់] aanontor

ដែលមិនមានទីបំផុត; ដែលមិនចេះចប់; ច្រើនហួសប្រមាណ :

អនន្ត នាម

[អៈ-ណន់] aanontor

(គណិត.) ចំនួនដែលមិនមានទីបំផុត; ចំនួនដែលមិនចេះចប់; ចំនួនច្រើនហួសប្រមាណ។

អនន្ត នាម

[អៈ-ណន់-តៈ-គុណ] aanontor

គុណច្រើនហួសប្រមាណ។

អនន្ត នាម

[អៈ-ណន់-ត័ញ-ញាណ] aanontor

អ្នកដែលមានការដឹងមិនចេះចប់មិនចេះផុត (ព្រះសព្វញ្ញុពុទ្ធ)។

អនន្តកាល

កាលដ៏យូរ កាលដែលមិនមានទីបំផុត អនន្តភាព។

អនន្តកាល នាម

[អៈ-ណន់-តៈ-កាល] aaknnotakkal≈

កាលដ៏យូរ កាលដែលមិនមានទីបំផុត អនន្តភាព។

អនន្តភាព

(ទស្សនៈ.) លក្ខណៈមួយក្នុងចំណោមលក្ខណៈផ្សេងៗរបស់អាទិទេព ដែលថា អាទិទេពគឺជាអនន្ត ដោយសារតែអាទិទេពមិនចងដោយពេលវេលា និងថា អាទិទេពមានអត្ថិភាពនៅក្នុងអតីតកាល មានអត្ថិភាពនៅក្នុងបច្ចុប្បន្នកាល និងតែងតែមានអត្ថិភាពនៅក្នុងអនាគតកាល។

អនន្តភាព នាម

[អៈ-ណន់-តៈ-ភាប] aaknnotakpheab≈

(ម.ព. អនន្តកាល)។

អនន្តភាព នាម

[អៈ-ណន់-តៈ-ភាប] aaknnotakpheab≈

(ទស្សនៈ.) លក្ខណៈមួយក្នុងចំណោមលក្ខណៈផ្សេងៗរបស់អាទិទេព ដែលថា អាទិទេពគឺជាអនន្ត ដោយសារតែអាទិទេពមិនចងដោយពេលវេលា និងថា អាទិទេពមានអត្ថិភាពនៅក្នុងអតីតកាល មានអត្ថិភាពនៅក្នុងបច្ចុប្បន្នកាល និងតែងតែមានអត្ថិភាពនៅក្នុងអនាគតកាល។

អនន្តរ

ឈើឬដំណាំដែលមានផ្លែមិនដាច់។

អនន្តរ គុណនាម

[អៈ-ណន់-ដ] aonontor

ដែលមិនមានចន្លោះ, មិនមានរវាង, មិនមានឱកាស; ដែលចេះតែជាប់បន្តរឿយៗទៅ; ដែលជាលំដាប់តៗទៅ។

អនន្តរ នាម

[អៈ-ណន់-តៈ-រ៉ៈ-កៈ-ថា] aonontor

សម្ដីដែលចេះតែបង្ហូរទៅមិនឈប់។

អនន្តរ នាម

[អៈ-ណន់-តៈ-រ៉ៈ-គៈ-មៈ-នា-គំ] aonontor

ការទៅមកបន្តគ្នាមិនដាច់។

អនន្តរ នាម

[អៈ-ណន់-តៈ-រ៉ៈ-បុស] aonontor

ឈើឬវល្លិដែលមានផ្កាមិនដាច់។

អនន្តរ នាម

[អៈ-ណន់-តៈ-រ៉ៈ-ផល់] aonontor

ឈើឬដំណាំដែលមានផ្លែមិនដាច់។

អនន្តរាគមន៍ នាម

[អៈ-ណន់-តៈ-រ៉ា-គំ] aaknnotakrakum≈

ការមិនជ្រៀតជ្រែក ការមកបន្តគ្នាជាប់មិនដាច់។

អនន្តរិយកម្ម

អំពើបាបធ្ងន់ឱ្យផលមិនរំលងជាតិទី២; មាន៥យ៉ាងគឺ ការពិឃាតមាតា, ពិឃាតបិតា, ពិឃាតព្រះអរហន្ត, ការធ្វើព្រះសរីរកាយព្រះសព្វញ្ញុពុទ្ធឱ្យដោរឬឱ្យពុរពងព្រះលោហិត, ការបំបែកសង្ឃ (ព.ពុ.)។

អនន្តរិយកម្ម នាម

[អៈ-ណន់-តៈ-រ៉ី-យ៉ៈ-កាំ] aanontoriykamm

អំពើបាបធ្ងន់ឱ្យផលមិនរំលងជាតិទី២; មាន៥យ៉ាងគឺ ការពិឃាតមាតា, ពិឃាតបិតា, ពិឃាតព្រះអរហន្ត, ការធ្វើព្រះសរីរកាយព្រះសព្វញ្ញុពុទ្ធឱ្យដោរឬឱ្យពុរពងព្រះលោហិត, ការបំបែកសង្ឃ (ព.ពុ.)។

អនន្តរ—

អារម្មណ៍ច្រើនរាប់ពុំអស់; អ្នកដែលមានអារម្មណ៍ច្រើនរាប់ពុំអស់។

អនន្តរ— នាម

[អៈ-ណន់-តៈ-រៈ—] aaknnotakreak—≈

(ម.ព. អនន្តរ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អនន្តរ— នាម

[អៈ-ណន់-តា-រ៉ម់] aaknnotarmo≈

អារម្មណ៍ច្រើនរាប់ពុំអស់; អ្នកដែលមានអារម្មណ៍ច្រើនរាប់ពុំអស់។

អនន្តា—

(ម.ព. អនន្ត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អនន្តា— នាម

[អៈ-ណន់-តា—] aaknnota—≈

(ម.ព. អនន្ត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អនន្ត—

(ម.ព. អនន្ត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អនន្ត— នាម

[អៈ-ណន់-តៈ—] aaknnotak—≈

(ម.ព. អនន្ត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អនភិសិត្តរាជ

ព្រះរាជាដែលពុំទាន់បានអភិសេកនៅឡើយ (ក្សត្រិយ៍គ្រងរាជ្យ)។

អនភិសិត្តរាជ នាម

[អៈ-នៈ-ភិ-សិត-តៈ-រាច] aonophisettoreach

ព្រះរាជាដែលពុំទាន់បានអភិសេកនៅឡើយ (ក្សត្រិយ៍គ្រងរាជ្យ)។

អនរិយ គុណនាម

[អៈ-ណៈ-រ៉ិ-យៈ] aanoriy

ដែលមិនមែនជាអរិយៈ; ដែលពុំប្រសើរ; មិនល្អ; ថោកទាប; ដែលមិនចម្រើន; ដែលមិនចុះរបៀប, ឆ្គង, ខ្ជីខ្ជា (សរសេរជា អនរិយៈ ឬ អនារ្យៈ ក៏បាន)។

អនរិយ នាម

[អៈ-ណៈ-រ៉ិ-យៈ-ធ័ម] aanoriy

សណ្ដាប់ធ្នាប់ឬបែបបទខ្ជីខ្ជា, រយីករយាក; អំពើព្រៃផ្សៃ, កំណាចឃោរឃៅ, អំពើសាហាវយង់ឃ្នង។

អនរិយ នាម

[អៈ-ណៈ-រ៉ិ-យ៉័ប-ប៉ៈ-ទេស] aanoriy

ប្រទេសមិនចម្រើន, ប្រទេសឥតរបៀប។

អនរិយជន

(ប្រវត្តិ.) ជនរស់នៅក្នុងសង្គម ដែលមិនមានប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រង វប្បធម៌ និងរបៀបរស់នៅជឿនលឿន :

អនរិយជន នាម

[អៈ-ណៈ-រ៉ិ-យៈ-ជន់] aaknakreyeakchno≈

ជនពុំប្រសើរ, ជនមានសណ្ដាប់ធ្នាប់ខ្ជីខ្ជា។

អនរិយជន នាម

[អៈ-ណៈ-រ៉ិ-យៈ-ជន់] aaknakreyeakchno≈

(ប្រវត្តិ.) ជនរស់នៅក្នុងសង្គម ដែលមិនមានប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រង វប្បធម៌ និងរបៀបរស់នៅជឿនលឿន :

អនរិយៈ គុណនាម

[អៈ-ណៈ-រ៉ិ-យៈ] aaknakreyeak≈

(ម.ព. អនរិយ)។

អនរិយ—

(ម.ព. អនរិយ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អនរិយ— គុណនាម

[អៈ-ណៈ-រ៉ិ-យៈ—] aaknakreyeak—≈

(ម.ព. អនរិយ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អនវតប្ដៈ នាម

[អៈ-នៈ-វៈ-ត័ប-ប្ដៈ] aakneakveaktbabdak≈

ស្រះអនោតត្តក្នុងហិមវន្តប្រទេស។

អនវត័ប្ដ នាម

[អៈ-នៈ-វៈ-ត័ប] aakneakveaktba≈

(ម.ព. អនវតប្ដៈ)។

អនវទ្យ គុណនាម

[អៈ-នៈ-វ័ត] aonovotyor

ដែលឥតទោស :

អនវទ្យ នាម

[អៈ-នៈ-វ័ត] aonovotyor

អ្នកដែលឥតទោស; អំពើដែលគ្មានទោស, ឥតកំហុស។

អនវ៉ន

អង្វរ (សម្រាប់ប្រើក្នុងកាព្យ តាមដោយកវីត្រូវការ) :

អនវ៉ន កិរិយាសព្ទ

[អន-វ៉ន] aonovon

អង្វរ (សម្រាប់ប្រើក្នុងកាព្យ តាមដោយកវីត្រូវការ) :

អនវ័ទ្យ នាម

[អៈ-នៈ-វ័ត] aakneakvta≈

(ម.ព. អនវទ្យ)។

អនស្ចារ្យ

ដែលមិនមែនជាអស្ចារ្យ, ដែលមិនគួរទះដៃស្ងើច, ដែលមិនគួរស្ងើច :

អនស្ចារ្យ គុណនាម

[អៈ-ណ័ស-ស្ចា] aonoscharyor

ដែលមិនមែនជាអស្ចារ្យ, ដែលមិនគួរទះដៃស្ងើច, ដែលមិនគួរស្ងើច :

អនឡាញ

(ប.ព.) កំពុងជាប់ (មិនដាច់) ឬប្រុងប្រៀបធ្វើការជាមួយឧបករណ៍ឬបណ្ដាញណាមួយ :

អនឡាញ គុណនាម

[អន-ឡាញ] anlanh≈

(ប.ព.) ដែលស្ថិតក្នុងសភាពអនឡាញ :

អនឡាញ គុណកិរិយា

[អន-ឡាញ] anlanh≈

(ប.ព.) កំពុងជាប់ (មិនដាច់) ឬប្រុងប្រៀបធ្វើការជាមួយឧបករណ៍ឬបណ្ដាញណាមួយ :

អនាកុល

ដែលមិនច្រឡូកច្រឡំ, មិនច្របូកច្របល់, មិនសៅហ្មង, មិនមានទោស :

អនាកុល គុណនាម

[អៈ-ណា-កុល] aoneakol

ដែលមិនច្រឡូកច្រឡំ, មិនច្របូកច្របល់, មិនសៅហ្មង, មិនមានទោស :

អនាកូល គុណនាម

[អៈ-ណា-កូល] aaknakoul≈

(ម.ព. អនាកុល)។

អនាគត គុណនាម

[អៈ-ណា-គត់] anakut

ដែលនៅឯមុខ :

អនាគត នាម

[អៈ-ណា-គត់] anakut

កាលឬសម័យខាងមុខ :

អនាគត នាម

[អៈ-ណា-គៈ-ត័ង-ស័ញ-ញ៉ាន] anakut

ញាណជាចំណែកខាងមុខ គឺប្រាជ្ញាដែលអាចដឹងច្បាស់នូវហេតុខាងមុខ :

អនាគត នាម

[អៈ-ណា-គៈ-តៈ-ជាត] anakut

ជាតិឬភពខាងមុខ។

អនាគត នាម

[អៈ-ណា-គៈ-តៈ-ផល់] anakut

ផលទៅខាងមុខ។

អនាគត នាម

[អៈ-ណា-គៈ-តៈ-ភប់] anakut

(ម.ព. អនាគតជាតិ)។

អនាគត នាម

[អៈ-ណា-គៈ-តៈ-ហែត] anakut

ហេតុខាងមុខឬឯភ្នែក។

អនាគត នាម

[អៈ-ណា-គៈ-ត័ង-ស័ញ-ញ៉ាណ] anakut

(ម.ព. អនាគតង្សញ្ញាណ)។

អនាគតកាល នាម

[អៈ-ណា-គៈ-តៈ-កាល] ឬ [អៈ-ណា-គត់-តៈ-កាល] aaknakeaktakkal]rue[aaknaktatakkal≈

កាលឯមុខ។

អនាគតិ

សេចក្ដីឬដំណើរមិនលម្អៀង។

អនាគតិ នាម

[អៈ-ណា-គៈ-តិ] aaknakeakte≈

សេចក្ដីឬដំណើរមិនលម្អៀង។

អនាគត—

(ម.ព. អនាគត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អនាគត— នាម

[អៈ-ណា-គៈ-តៈ—] aaknakeaktak—≈

(ម.ព. អនាគត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អនាគម

ដែលមិនឋិតនៅក្នុងសណ្ដាប់ធ្នាប់ឬក្នុងទម្លាប់, ក្នុងទំនៀមទម្លាប់; ដែលមិនកាន់ទម្លាប់ :

អនាគម នាម

[អៈ-ណា-គំ] aoneakom

ការមិនមក; ដំណើរមិនទាន់មកដល់។

អនាគម គុណនាម

[អៈ-ណា-គំ] aoneakom

ដែលមិនឋិតនៅក្នុងសណ្ដាប់ធ្នាប់ឬក្នុងទម្លាប់, ក្នុងទំនៀមទម្លាប់; ដែលមិនកាន់ទម្លាប់ :

អនាគមា នាម

[អៈ-ណា-គៈ-មា] aaknakeakmea≈

(ម.ព. អនាគម)។

អនាគាមា នាម

[អៈ-ណា-គា-មា] aaknakeamea≈

(ម.ព. អនាគម)។

អនាគាមិ—

(ម.ព. អនាគាមី) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។ ត្រូវធ្វើ មី ជា មិ។

អនាគាមិ— នាម

[អៈ-ណា-គា-មិ—] aaknakeami—≈

(ម.ព. អនាគាមី) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។ ត្រូវធ្វើ មី ជា មិ។

អនាគាមី

(ព.ពុ.) លោកុត្តរមគ្គរបស់អនាគាមិបុគ្គល។

អនាគាមី នាម

[អៈ-ណា-គា-មិ] aoneakeami

អ្នកមិនមកកាន់កាមធាតុទៀត គឺអរិយបុគ្គលដែលបានសម្រេចផលទី៣នៃលោកុត្តរធម៌ហើយ, លុះអស់អាយុអំពីជាតិនេះ, តែងតែទៅកើតក្នុងសុទ្ធាវាសព្រហ្មលោក បានសម្រេចអរហត្តផលហើយបរិនិញ្វនក្នុងទីនោះ។

អនាគាមី នាម

[អៈ-ណា-គា-មិ-បុក-គល់] aoneakeami

បុគ្គលដែលបានលុះអនាគាមិផល។

អនាគាមី នាម

[អៈ-ណា-គា-មិ-ផល់] aoneakeami

លោកុត្តរផលរបស់អនាគាមិបុគ្គល។

អនាគាមី នាម

[អៈ-ណា-គា-មិ-ម័ក] aoneakeami

(ព.ពុ.) លោកុត្តរមគ្គរបស់អនាគាមិបុគ្គល។

អនាគារ នាម

[អៈ-ណា-គា] aaneakear

អ្នកគ្មានផ្ទះ គឺអ្នកដែលលះបង់ផ្ទះលំនៅហើយបួស (បព្វជិត)។

អនាគារ នាម

[អៈ-ណា-គា-រៈ-ធ័រ] aaneakear

ធម៌សម្រាប់បព្វជិត។