អធុនិក គុ., ន.
[អៈ-ធុ-និក] aothunik
ដែលកើតឬមានក្នុងសម័យឥឡូវ; មនុស្សក្នុងជាន់ឥឡូវ; អ្វីៗដែលមានក្នុងសម័យបច្ចុប្បន្ន :
ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។
[អៈ-ធុ-និក] aothunik
ដែលកើតឬមានក្នុងសម័យឥឡូវ; មនុស្សក្នុងជាន់ឥឡូវ; អ្វីៗដែលមានក្នុងសម័យបច្ចុប្បន្ន :
(ម.ព. អធុនិក) :
[អៈ-ធុ-និ-កា] aothunika
(ម.ព. អធុនិក) :
ការដេកផ្កាប់មុខ; ការដេកផ្ទាល់លើផែនដី។
[អៈ-ធោ] aathou
ខាងក្រោម, ក្នុងខាងក្រោម។
[អៈ-ធោ-កាយ] aathou
ប៉ែកខ្លួនខាងក្រោម។
[អ-ធោ-គៈ-មៈ-វាត] aathou
ខ្យល់ដែលបក់ក្នុងខ្លួនពីខាងលើចុះមកក្រោម។
[អ-ធោ-បាត] aathou
ការធ្លាក់ចុះក្រោម។
[អៈ-ធោ-ភប់] aathou
(ម.ព. អធោលោក)។
[អៈ-ធោ-ភាក] aathou
ចំណែកឬប៉ែកខាងក្រោម។
[អៈ-ធោ-មុក] aathou
ដែលមានមុខសំយុងចុះ, អ្នកដែលមានមុខសំយុងចុះ។
[អៈ-ធោ-មុ-ខា] aathou
(ម.ព. អធោមុខ)។
[អៈ-ធោ-លោក] aathou
លោកខាងក្រោម (បាតាល) ; ហៅ អធោភពន៍ ក៏បាន។
[អៈ-ធោ-សៃ-យ៉ា] aathou
ការដេកផ្កាប់មុខ; ការដេកផ្ទាល់លើផែនដី។
ស្រទាប់ដីខាងក្រោម។
[អៈ-ធោ-ប្រិត-ថៈ-ពី] aakthobritthakpi≈
ស្រទាប់ដីខាងក្រោម។
(ម.ព. អធោ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[អៈ-ធោ—] aaktho—≈
(ម.ព. អធោ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
អ្នកគ្រប់គ្រងរក្សា អាណាព្យាបាល គ្រូបង្ហាត់ គ្រូបង្វឹកឬហ្វឹកហ្វឺន។
[អ័ត-ធ្យា-ប៉ៈ-កា] atthyeabakka≈
អ្នកគ្រប់គ្រងរក្សា អាណាព្យាបាល គ្រូបង្ហាត់ គ្រូបង្វឹកឬហ្វឹកហ្វឺន។
គ្រូបង្រៀន គ្រូបង្វឹកឬហ្វឹកហ្វឺន គ្រូគង្វាល។
[អ័ត-ធ្យា-ប័ក] atthyeabka≈
គ្រូបង្រៀន គ្រូបង្វឹកឬហ្វឹកហ្វឺន គ្រូគង្វាល។
ការដឹកនាំ ការណែនាំ អនុទ្ទេស ការបណ្ដុះបណ្ដាល ការសិក្សា។
[អ័ត-ធ្យា-ប័ន] atthyeabno≈
ការដឹកនាំ ការណែនាំ អនុទ្ទេស ការបណ្ដុះបណ្ដាល ការសិក្សា។
ដូចគ្នានឹង អជ្ឈាស័យ ដែរ (ម.ព. អជ្ឈាស័យ)។
[អ័ត-ធ្យា-ស្រៃ] aothyeasrai
ដូចគ្នានឹង អជ្ឈាស័យ ដែរ (ម.ព. អជ្ឈាស័យ)។
ដែលប្រសើរខ្ពង់ខ្ពស់ក្រៃលែង។
[អ័ត-ធ្យុត-ដំ] atthyutdam≈
ដែលប្រសើរខ្ពង់ខ្ពស់ក្រៃលែង។
អធ្យាស្រ័យអត់ឱន :
[អ័ត-ធ្យោក] aathyouk
ពាក្យប្រើក្លាយមកពី សំ.បា. អធិយោគ "ព្យាយាមដ៏លើសលុប, ដ៏មុតមាំ" :
[អ័ត-ធ្យោក] aathyouk
ការអត់ឱន; អត់ធ្មត់; ការពុំប្រកាន់ទោស, ពុំយកក្ដី, ការអត់អាស្រ័យឱ្យ :
[អ័ត-ធ្យោក-អ័ត-ធ្យា-ស្រៃ] aathyouk
អធ្យាស្រ័យអត់ឱន :
អធ្រាត្រស្ងាត់។
[អ័ត-ធ្រាត] aathreatrar
ពាក្យប្រើក្លាយមកពី សំ. អធ៌រាត្រិ ឬ រាត្រ "ពាក់កណ្ដាលយប់"; អឌ្ឍរត្ត ឬអឌ្ឍរត្តិ :
[រំ-លង-អ័ត-ធ្រាត] aathreatrar
ពេលក្រោយអធ្រាត្រដែលសន្មតជាថ្ងៃបន្ទាប់។ ប៉ុន្តែក្បួនខ្នាតខ្មែរបុរាណបានកំណត់ថ្ងៃបន្ទាប់ចាប់ពីពេលព្រលឹមមើលក្រយៅបាតដៃឃើញ :
[អ័ត-ធ្រាត-ដាស់-ទំ] aathreatrar
អធ្រាត្រស្ងាត់។
(ម.ព. អធ្វ័ន)។
[អ័ត-ធ្វា] atthvea≈
(ម.ព. អធ្វ័ន)។
ផ្លូវ, ដងផ្លូវ :
[អ័ត-ធ្វាន់] aathvoan
ផ្លូវ, ដងផ្លូវ :
[អន] aan
ទន់, ស្រទន់ :
[អន] aan
ឈ្មោះបទភ្លេងបុរាណខ្មែរមួយបែប :
អ្នកមិនចេះអាននិងសរសេរអក្សរ, អ្នកមិនមានសមត្ថភាពក្នុងការប្រើប្រាស់អ្វីមួយ :
[អៈ-ណ័ក-ខៈ-រ៉ៈ-ជន់] aaknkakhakrakchno≈
អ្នកមិនចេះអាននិងសរសេរអក្សរ, អ្នកមិនមានសមត្ថភាពក្នុងការប្រើប្រាស់អ្វីមួយ :
កង្វះសមត្ថភាពក្នុងការប្រើប្រាស់អ្វីមួយ :
[អៈ-ណ័ក-ខៈ-រ៉ៈ-ភាប] aaknkakhakrakpheab≈
ភាពមិនចេះអក្សរ :
[អៈ-ណ័ក-ខៈ-រ៉ៈ-ភាប] aaknkakhakrakpheab≈
កង្វះសមត្ថភាពក្នុងការប្រើប្រាស់អ្វីមួយ :
[អៈ-ណ័ក] aonokkhor
ដែលកាត់ថ្លៃពុំបាន, ដែលមានតម្លៃឥតបើគណនា :
[អៈ-ណ័ក-ឃៈ-ភ័ន] aonokkhor
ភណ្ឌឬវត្ថុមានតម្លៃច្រើនក្រៃ។
[អៈ-ណ័ក-ឃៈ-វ័ត-ថុ] aonokkhor
(ម.ព. អនគ្ឃភណ្ឌ)។
(ម.ព. អនគ្ឃ)។
[អៈ-ណ័ក-ឃា] aanokkhea
(ម.ព. អនគ្ឃ)។
សាស្ត្រខាងផ្លូវនំាឱ្យត្រេកត្រអាល។
[អៈ-នង់] ឬ [អៈ-ណុង] aanongkor
អទិស្សមានកាយពួកមួយហៅថា កាមទេព ជាអ្នកនាំបណ្ដាលឱ្យកើតសេចក្ដីត្រេកត្រអាល។
[អៈ-នង់] ឬ [អៈ-ណុង] aanongkor
(ព.ប្រ.) ស្ត្រីមានរូបល្អ, នាងមានលំអ, នាងឆើតឆោម :
[អៈ-ណ័ង-គៈ-ក្រី-ឌា] aanongkor
ល្បែងនាំឱ្យកើតសេចក្ដីត្រេកត្រអាល, ល្បែងដែលនាំឱ្យងប់ចិត្តស៊ប់ទៅរកកាម។
[អៈ-ណ័ង-គៈ-ឡេ-ខា] aanongkor
សំបុត្រផ្ដោះផ្ដងទៅរកកាម, សំបុត្រចែចង់។
[អៈ-ណ័ង-គៈ-វិត-ទ្យា] aanongkor
វិទ្យាខាងផ្លូវនំាឱ្យត្រេកត្រអាល។
[អៈ-ណ័ង-គៈ-សំ-ភាស] aanongkor
ការនិយាយផ្ដោះផ្ដងទៅរកកាម; ការនិយាយចែចង់។
[អៈ-ណ័ង-គៈ-សំ-ភាស] aanongkor
(ម.ព. អនង្គសម្ភាស)។
[អៈ-ណ័ង-គៈ-សំ-ភា-សា] aanongkor
សម្ដីផ្ដោះផ្ដងទៅរកកាម; សម្ដីចែចង់។
[អៈ-ណ័ង-គៈ-សាស] aanongkor
សាស្ត្រខាងផ្លូវនំាឱ្យត្រេកត្រអាល។
ភាពឬភាវៈជាអ្នកឥតកិលេស, ឥតសៅហ្មង។
[អៈ-ណ័ង-គៈ-នៈ] ឬ [អៈ-ណ័ង-គន់] aonongkon
ដែលឥតកិលេស; អ្នកដែលឥតកិលេស (អរហន្ត) ; ដែលឥតសៅហ្មង; អ្នកបរិសុទ្ធ :
[អៈ-ណ័ង-គៈ-ណៈ-ភាប] aonongkon
ភាពឬភាវៈជាអ្នកឥតកិលេស, ឥតសៅហ្មង។
ដែលឥតកន្ទុយ។
[អៈ-ណ័ង-គុត] aaknngokut≈
ដែលឥតកន្ទុយ។
សត្វដែលឥតកន្ទុយ។
[អៈ-ណ័ង-គុត-ឋៈ-ស័ត] aaknngokutthaksta≈
សត្វដែលឥតកន្ទុយ។
(ម.ព. អនង្គ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[អៈ-ណ័ង-គៈ—] aaknngokeak—≈
(ម.ព. អនង្គ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
(ម.ព. អនញ្ញមតិ)។
[អៈ-ណ័ញ-ញ៉ៈ] ឬ [អៈ-ណ័ញ] aononhnh
ដែលពុំមែនដទៃ, មិនមែនផ្សេងគ្នា គឺដែលត្រូវគ្នា, តែមួយ, តែបែបមួយ, តែម្នាក់។ សម្រាប់ប្រើក្នុងកាព្យ តាមដោយកវីត្រូវការប្រើ, ដូចកាព្យថា :
[អៈ-ណ័ញ-ញ៉ៈ-កា] aononhnh
ហេតុឬដំណើរតែមួយ។
[អៈ-ណ័ញ-ញ៉ៈ-គៈ-តិ] aononhnh
ផ្លូវតែមួយ។
[អៈ-ណ័ញ-ញ៉ៈ-ភាគ] aononhnh
ភាគតែមួយ។
[អៈ-ណ័ញ-ញ៉ៈ-មៈ-តិ] aononhnh
មតិតែមួយ, គំនិតត្រូវគ្នា។
[អៈ-ណ័ញ-ញ៉ៈ-ម៉ាត់] aononhnh
(ម.ព. អនញ្ញមតិ)។
(ម.ព. អនញ្ញ)។
[អៈ-ណ័ញ-ញ៉ា] aaknnhonha≈
(ម.ព. អនញ្ញ)។
(ម.ព. អនញ្ញ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[អៈ-ណ័ញ-ញ៉ៈ—] aaknnhonhak—≈
(ម.ព. អនញ្ញ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[អៈ-ណ័ត-តៈ-ល័ក-ខៈ-ណៈ] aonottolokkhon
ការសម្គាល់ឃើញ, គ្រឿងកំណត់ឃើញថាបញ្ចក្ខន្ធឬអាយតនៈជាដើមជា អនត្តា។
(ម.ព. អនត្តលក្ខណ)។
[អៈ-ណ័ត-តៈ-ល័ក-ខៈ-ណៈ] aakntataklkakhaknak≈
(ម.ព. អនត្តលក្ខណ)។
សេចក្ដីសម្គាល់ឃើញថាបញ្ចក្ខន្ធឬអាយតនៈជាដើមជា អនត្តា។
[អៈ-ណ័ត-តៈ-ស័ញ-ញ៉ា] aonottosonhnhea
សេចក្ដីសម្គាល់ឃើញថាបញ្ចក្ខន្ធឬអាយតនៈជាដើមជា អនត្តា។
អ្នកដែលតែងពិចារណាឃើញថាបញ្ចក្ខន្ធឬអាយតនៈជាដើមជា អនត្តា។
[អៈ-ណុត-តា] aonotta
ដែលមិនមែនជារបស់ចិត្ត, ដែលមិនលុះក្នុងអំណាចចិត្ត; ដែលឥតខ្លឹមសារ។
[អៈ-ណុត-តា] aonotta
អ្វីៗដែលមិនលុះក្នុងអំណាចចិត្ត :
[អៈ-ណ័ត-តា-ធីន] aonotta
អ្នកដែលមិនមានអំណាចលើខ្លួន, ដែលពឹងផ្អែកផ្ដែកអាស្រ័យអ្នកដទៃ, អញ្ញាធីន។
[អៈ-ណ័ត-តា-នុ-ប៉័ស-សៈ-ណា] aonotta
ប្រាជ្ញាដែលពិចារណាឃើញថាបញ្ចក្ខន្ធឬអាយតនជាដើម ជាអនត្តា។
[អៈ-ណ័ត-តា-នុ-ប៉័ស-សិ-នី] aonotta
(ម.ព. អនត្តានុបស្សី)។
[អៈ-ណ័ត-តា-នុ-ប៉័ស-សី] aonotta
អ្នកដែលតែងពិចារណាឃើញថាបញ្ចក្ខន្ធឬអាយតនៈជាដើមជា អនត្តា។
(ម.ព. អនត្តា) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[អៈ-ណ័ត-តា—] aakntata—≈
(ម.ព. អនត្តា) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
អ្នកដែលច្រើនតែនិយាយសម្ដីឥតប្រយោជន៍យកជាការពុំបាន :
[អៈ-ណ័ត-ថៈ] aanotthar
ដែលឥតប្រយោជន៍ឬមិនមែនសេចក្ដីចម្រើន, ដែលមិនបានការ, យកជាការពុំបាន; អ្វីៗដែលយកជាការពុំបាន។
[អៈ-ណ័ត-ថៈ-កាំ] aanotthar
អំពើឥតប្រយោជន៍។
[អៈ-ណ័ត-ថៈ-កា-រិ-កា] aanotthar
(ម.ព. អនត្ថការី)។