អធម្ម
អ្នកនិយាយខុសធម៌, ខុសច្បាប់ :
ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។
អ្នកនិយាយខុសធម៌, ខុសច្បាប់ :
[អៈ-ធ័ម] aothomm
ដែលពុំមែនធម៌, ដែលខុសធម៌, ក្រៅគន្លងធម៌, ខុសច្បាប់; អាក្រក់, ពុំប្រសើរ :
[អៈ-ធ័ម] aothomm
ដំណើរខុសធម៌, ខុសច្បាប់; ការពុំប្រសើរ; ទុច្ចរិត :
[អៈ-ធ័ម-មៈ-កាំ] aothomm
កម្មអាក្រក់, អំពើពុំប្រសើរ។
[អៈ-ធ័ម-មៈ-កា-រិ-នី] aothomm
(ម.ព. អធម្មការី)។
[អៈ-ធ័ម-មៈ-កា-រ៉ី] aothomm
អ្នកធ្វើអំពើពុំប្រសើរ។
[អៈ-ធ័ម-មៈ-វា-ចា] aothomm
សម្ដីខុសធម៌, ខុសច្បាប់។
[អៈ-ធ័ម-មៈ-វាត] aothomm
(ម.ព. អធម្មវាចា)។
[អៈ-ធ័ម-មៈ-វា-ទិ-នី] aothomm
(ម.ព. អធម្មវាទី)។
[អៈ-ធ័ម-មៈ-វា-ទី] aothomm
អ្នកនិយាយខុសធម៌, ខុសច្បាប់ :
(ច្ប.) ភាពផ្ទុយឬមិនស្របនឹងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។
[អៈ-ធ័ម-មៈ-នុញ-ញៈ-ភាប] aakthmomeaknunhnheakpheab≈
(ច្ប.) ភាពផ្ទុយឬមិនស្របនឹងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។
(ម.ព. អធម្ម) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[អៈ-ធ័ម-មៈ—] aakthmomeak—≈
(ម.ព. អធម្ម) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
(ម.ព. អធម) បើរៀងភ្ជាប់ជាមួយនឹងសព្ទដទៃ។
[អៈ-ធៈ-មៈ—] aaktheakmeak—≈
(ម.ព. អធម) បើរៀងភ្ជាប់ជាមួយនឹងសព្ទដទៃ។
ដែលផ្ទុយគ្នានឹង ធរមាន គឺកំពុងតែគ្មាន, ដែលឥតមានសោះឡើយ។
[អៈ-ធៈ-រៈ-មាន] aathoromean
ដែលផ្ទុយគ្នានឹង ធរមាន គឺកំពុងតែគ្មាន, ដែលឥតមានសោះឡើយ។
(ម.ព. អធិកសុរទិន)។
[អៈ-ធិ-ក] aothik
ក្រៃ, ក្រៃលែង; លើស, លើសលែង, លើសលន់; ពន់ប្រមាណ; ពេក, ពេកក្រៃ; ដែលថែម, បន្ថែម; ដែលបំពេញ; ដែលបង្គ្រប់; ផ្ទួន :
[អៈ-ធិ-កៈ-តៈ-រ៉ៈ-ភាប] aothik
ភាវៈច្រើនក្រៃលែង។
[អៈ-ធិ-កៈ-ពា] aothik
(ម.ព. អធិកវារៈ)។
[អៈ-ធិ-កៈ-មាស] aothik
ខែលើក គឺខែអាសាឍ ទី២ដែលលើកបង្គ្រប់តាមចន្ទគតិ (ខែអាសាឍទី ១ហៅ បឋមាសាឍ, អធិកមាសហៅ ទុតិយាសាឍ មាន ៣០ថ្ងៃដូចគ្នា; ក្នុងឆ្នាំនោះមាន ១៣ខែ ហៅថា ឆ្នាំមានអធិកមាស)។
[អៈ-ធិ-កៈ-វា-រៈ] aothik
ថ្ងៃលើក គឺថ្ងៃមួយដែលថែមត្រង់ខែជេស្ឋតាមចន្ទគតិ (ខែជេស្ឋនោះមាន ៣០ថ្ងៃ) :
[អៈ-ធិ-កៈ-សុ-រ៉ៈ-ទិន] aothik
ថ្ងៃមួយដែលលើកបន្ថែមត្រង់ខែកុម្ភៈតាមសុរិយគតិ (តាមធម្មតា, ខែកុម្ភៈមាន ២៨ថ្ងៃ, កាលណាមានអធិកសុរទិនទៅជាមាន ២៩ថ្ងៃ)។
[អៈ-ធិ-កៈ-សូ-រ្យ៉ៈ-ទិន] aothik
(ម.ព. អធិកសុរទិន)។
ការកើនឡើងខ្លាំងហើយលឿនក្នុងរយៈពេលខ្លីដែលមិនអាចគ្រប់គ្រងបាននៃអត្រាអតិផរណា។
[អៈ-ធិ-កៈ-ផៈ-រ៉ៈ-ណា] aakthikakphakrakna≈
ការកើនឡើងខ្លាំងហើយលឿនក្នុងរយៈពេលខ្លីដែលមិនអាចគ្រប់គ្រងបាននៃអត្រាអតិផរណា។
ភាពលើសលប់នៃបរិមាណឬអំណាច :
[អៈ-ធិ-កៈ-ភាប] aakthikakpheab≈
ភាពលើសលប់នៃបរិមាណឬអំណាច :
[អៈធិ-កៈ-រ៉ៈ-ណៈ] aathikaronak
ការអាងហេតុផល; ទោស; រឿងហេតុ; វិវាទ, ជម្លោះ, ការទាស់ទែងគ្នា; ការប្ដឹងប្រកាន់គ្នា, ក្ដី, ក្ដីក្ដាំ :
[អៈ-ធិ-កៈ-រ៉ៈ-ណៈ-ម័ន-ដប់] aathikaronak
សាលាជំនុំក្ដី។
[អៈ-ធិ-កៈ-រ៉ៈ-ណៈ-មាល] aathikaronak
(ម.ព. អធិករណមណ្ឌប)។
[អៈ-ធិ-កៈ-រៈ-ណៈ-លិ-ខិត] aathikaronak
(ម.ព. អធិករណលេខា)។
[អៈ-ធិ-កៈ-រ៉ៈ-ណៈ-លេ-ខៈ-កៈ] aathikaronak
ស្មៀនតុលាការ។
[អៈ-ធិ-កៈ-រ៉ៈ-ណៈ-លេ-ខា] aathikaronak
លិខិតកាត់ក្ដី, សាលក្រម។
[អៈ-ធិ-កៈ-រ៉ៈ-ណៈ-លេ-ខិ-កា] aathikaronak
(ម.ព. អធិករណលេខកៈ)។
(ម.ព. អធិករណៈ)។
[អៈធិ-ក] aakthika≈
(ម.ព. អធិករណៈ)។
(ម.ព. អធិករណៈ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[អៈធិ-កៈ-រ៉ៈ-ណៈ—] aakthikakraknak—≈
(ម.ព. អធិករណៈ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
(ច្ប.) តម្លៃលើសនៃទ្រព្យណាមួយពីតម្លៃមុន។
[អៈ-ធឹ-កៈ-លាប] aakthoekakleab≈
ការកើន ដំណើរលើស តម្លៃលើស លាភដ៏ក្រៃលែង លាភដ៏លើសលន់។
[អៈ-ធឹ-កៈ-លាប] aakthoekakleab≈
(ច្ប.) តម្លៃលើសនៃទ្រព្យណាមួយពីតម្លៃមុន។
ខ្មែរប្រើពាក្យនេះចំពោះតែពិធីបុណ្យឬពិធីអ្វីមួយ ដែលរុងរឿងផង រម៉េះរម៉ោះឬរប៉ិចរប៉ីរាយរងខ្លះផង :
[អៈ-ធិក-អៈ-ធំ] aathikaaathom
ខ្មែរប្រើពាក្យនេះចំពោះតែពិធីបុណ្យឬពិធីអ្វីមួយ ដែលរុងរឿងផង រម៉េះរម៉ោះឬរប៉ិចរប៉ីរាយរងខ្លះផង :
នាទីតំបន់មានកំណត់ព្រំដែនដែលអធិការត្រូវពិនិត្យត្រួតត្រា។
[អៈ-ធិ-កា] aothikar
ការបំពេញកុសលដ៏ក្រៃលែង (មហាបរិច្ចាគ) ; អំណាច; សិទ្ធិ ឬសិទ្ធិភាព; ការគ្រប់គ្រង; ការបង្គាប់បញ្ជា, បញ្ជាការ; មុខការ; មុខក្រសួង; ទីធ្វើរាជការ; ភារៈ; ច្បាប់, ច្បាប់បញ្ញត្ត; ចំពូកសេចក្ដី; ដំណើរសេចក្ដី។
[អៈ-ធិ-កា] aothikar
អ្នកគ្រប់គ្រង; អ្នកត្រួតត្រា; អ្នកទទួលការខុសត្រូវ :
[អៈ-ធិ-កា] aothikar
ខ្មែរច្រើនប្រើពាក្យនេះចំពោះការហៅបព្វជិតដែលបានទទួលសញ្ញាប័ត្រតាំងជាអធិបតីក្នុងវត្តមួយៗ :
[អៈ-ធិ-កា-រ័ត-ឋាន] aothikar
ទីចាត់ការរបស់អធិការ, ការិយាល័យនៃអធិការ។
[អធិ-កា-រ៉ៈ-មន់-ឌល់] aothikar
នាទីតំបន់មានកំណត់ព្រំដែនដែលអធិការត្រូវពិនិត្យត្រួតត្រា។
កិច្ចការរបស់អធិការ, ការពិនិត្យត្រួតត្រានៃអធិការ។
[អៈ-ធិ-កា-រ៉ៈ-កាំ] aakthikarakkaam≈
កិច្ចការរបស់អធិការ, ការពិនិត្យត្រួតត្រានៃអធិការ។
(ម.ព. អធិការកម្ម)។
[អៈ-ធិ-កា-រ៉ៈ-កិច] aakthikarakkech≈
(ម.ព. អធិការកម្ម)។
អ្នកគ្រប់គ្រង ត្រួតត្រា និងទទួលការខុសត្រូវក្នុងឋានៈតួនាទីខ្ពស់។ គេច្រើនប្រើចំពោះថ្នាក់ដឹកនាំប្រទេស ក្នុងឋានៈជាប្រមុខរដ្ឋាភិបាលនៃប្រទេសមួយចំនួន :
[អៈ-ធិ-កា-ប៉ៈ-ដី] aakthikabakdei≈
អ្នកគ្រប់គ្រង ត្រួតត្រា និងទទួលការខុសត្រូវក្នុងឋានៈតួនាទីខ្ពស់។ គេច្រើនប្រើចំពោះថ្នាក់ដឹកនាំប្រទេស ក្នុងឋានៈជាប្រមុខរដ្ឋាភិបាលនៃប្រទេសមួយចំនួន :
(ម.ព. អធិការី)។
[អៈ-ធិ-កា-រិ-ណី] aathikarinei
(ម.ព. អធិការី)។
អ្នកដែលជាប្រមុខក្នុងការគ្រប់គ្រងឬក្នុងការត្រួតត្រាកិច្ចការនីមួយៗ; គ្រូធំ។
[អៈ-ធិ-កា-រ៉ី] aothikari
អ្នកដែលជាប្រមុខក្នុងការគ្រប់គ្រងឬក្នុងការត្រួតត្រាកិច្ចការនីមួយៗ; គ្រូធំ។
ការរុករានចូល; ការលុកលុយចូល :
[អៈ-ធិ-ក្រម] aothikrom
ការរុករានចូល; ការលុកលុយចូល :
(ម.ព. អធិក្រម)។
[អៈ-ធិ-ក្រម] aakthikarm≈
(ម.ព. អធិក្រម)។
សិទ្ធិ, សិទ្ធិភាព; ការយល់ព្រម; អនុញ្ញាត :
[អៈ-ធិ-ក្រិត] aathikroete
សិទ្ធិ, សិទ្ធិភាព; ការយល់ព្រម; អនុញ្ញាត :
(ម.ព. អធិក) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[អៈ-ធិ-កៈ—] aakthikak—≈
(ម.ព. អធិក) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
សិល្បដែលគេបានសិក្សាស្រេចហើយ។
[អៈ-ធិ-គៈ-តៈ] ឬ [អៈ-ធិ-គត់] aathikot
ដែលបានដល់ហើយ; ដែលបានស្រេចហើយ; ដែលសម្រេចហើយ; ដែលបានលុះឬបានត្រាស់ដឹងហើយ។
[អៈ-ធិ-គៈ-តៈ-កាំ] aathikot
អំពើឬកិច្ចការដែលសម្រេចហើយ, ដែលធ្វើរួចស្រេចហើយ។
[អៈ-ធិ-គៈ-តៈ-ធ័រ] aathikot
ធម៌ដែលគេបានលុះហើយឬធម៌ដែលគេចេះស្រេចហើយ។
[អៈ-ធិ-គៈ-តៈ-វិច-ជា] aathikot
វិជ្ជាដែលគេរៀនចេះហើយ។
[អៈ-ធិ-គៈ-តៈ-វិត-ទ្យា] aathikot
(ម.ព. អធិគតវិជ្ជា)។
[អៈ-ធិ-គៈ-តៈ-សិល] aathikot
សិល្បដែលគេបានសិក្សាស្រេចហើយ។
(ម.ព. អធិគត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[អៈ-ធិ-គៈ-តៈ—] aakthikeaktak—≈
(ម.ព. អធិគត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
ការបានដល់; ការបាន; ការបានសម្រេច; ការបានលុះ; ការបានលុះ; ការរៀនសូត្រ; ការចេះដឹង; ផល, អរិយផល។
[អៈ-ធិ-គៈ-មៈ] ឬ [អៈ-ធិ-គំ] aathikom
ការបានដល់; ការបាន; ការបានសម្រេច; ការបានលុះ; ការបានលុះ; ការរៀនសូត្រ; ការចេះដឹង; ផល, អរិយផល។
គុណច្រើនលើសលប់ :
[អៈ-ធិ-គុន] aothikun
ដែលមានគុណលើសលប់ឬច្រើនក្រៃលែង :
[អៈ-ធិ-គុន] aothikun
គុណច្រើនលើសលប់ :
(ម.ព. អធិគុណ)។
[អៈ-ធិ-គុ-ណា] aothikuna
(ម.ព. អធិគុណ)។
ការសិក្សាខាងផ្លូវសមាធិចិត្ត (មានអធិសីលសិក្ខា, អធិប្បញ្ញាសិក្ខា ជាពួកមួយ)។
[អៈ-ធិ-ចិត] aathichett
ចិត្តដ៏ក្រៃលែង, ចិត្តថ្នាក់ខ្ពស់ គឺចិត្តដែលបានសម្រេចសមាធិ (សមាធិចិត្ត)។
[អៈ-ធិ-ចិត-តៈ-សិក-ខា] aathichett
ការសិក្សាខាងផ្លូវសមាធិចិត្ត (មានអធិសីលសិក្ខា, អធិប្បញ្ញាសិក្ខា ជាពួកមួយ)។
អ្នកដែលជាចម្បងបំផុត ឬអ្វីៗដែលប្រសើរផុត។
[អៈ-ធិ-ជេត] aothichedthor
ដែលជាចម្បងបំផុត, ដែលជាធំបំផុត; ប្រសើរផុត។
[អៈ-ធិ-ជេត] aothichedthor
អ្នកដែលជាចម្បងបំផុត ឬអ្វីៗដែលប្រសើរផុត។
(ម.ព. អធិជេដ្ឋ)។
[អៈ-ធិ-ជេត-ឋា] aathichedtha
(ម.ព. អធិជេដ្ឋ)។
ជម្នះយ៉ាងធំឬយ៉ាងសម្បើម (ប្រើជា អភិជ័យ ក៏បាន)។
[អៈ-ធិ-ជៃ] aothichey
ជម្នះយ៉ាងធំឬយ៉ាងសម្បើម (ប្រើជា អភិជ័យ ក៏បាន)។
ពន្លឺខ្លាំងក្រៃ; ពន្លឺដែលភ្លឺខ្លាំងចាំងភ្នែក; ពន្លឺព្រះអាទិត្យ :
[អៈ-ធិ-ជ្យោ-តិស] aothichyoutes
ពន្លឺខ្លាំងក្រៃ; ពន្លឺដែលភ្លឺខ្លាំងចាំងភ្នែក; ពន្លឺព្រះអាទិត្យ :
ការតាំងចិត្ត, ការតាំងចិត្តនឹកតម្រង់ចំពោះ; ការតាំងចិត្តសំបូងសង្រូងឬការសំបូងសង្រូងដោយចិត្តនឹក; ការនឹកផ្សង, ការតាំងចិត្តប្រាថ្នា :
[អៈ-ធិត-ឋាន] aathidthan
តាំងចិត្ត, តាំងចិត្តនឹកថាឱ្យទៅជាដូច្នេះដូច្នោះ ឬថាឱ្យបានសម្រេចដូចបំណង; ផ្សង; ប្រាថ្នា :