អញ្ញាត
អ្នកដែលមានសណ្ដាប់ធ្នាប់ឬសម្បុកទ្រយុកយ៉ាងណាគេពុំអាចដឹងបាន។
ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។
អ្នកដែលមានសណ្ដាប់ធ្នាប់ឬសម្បុកទ្រយុកយ៉ាងណាគេពុំអាចដឹងបាន។
[អ័ញ-ញ៉ា-តៈ] aonhnheat
ដែលមិនដឹង, មិនស្គាល់, មិនចេះ, មិនយល់; ល្ងង់; ដែលគេមិនស្គាល់; ពុំប្រាកដ។
[អ័ញ-ញ័ត-តៈ-វាស] aonhnheat
(ម.ព. អញ្ញាតកេត)។
[អ័ញ-ញ៉ា-តៈ-កុ-ឡៈ-វង់] aonhnheat
អ្នកដែលមានវង្សត្រកូលពុំប្រាកដ។
[អ័ញ-ញ៉ា-តៈ-កេត] aonhnheat
អ្នកដែលមានលំនៅពុំប្រាកដ; មនុស្សសាត់អណ្ដែត។
[អ័ញ-ញ៉ា-តៈ-ក្រឹត] aonhnheat
អ្នកដែលធ្វើអ្វីៗស្មានៗ ព្រោះពុំយល់ការ។
[អ័ញ-ញ៉ា-តៈ-ជន់] aonhnheat
មនុស្សដែលគេពុំស្គាល់។
[អ័ញ-ញ៉ា-តៈ-វាស] aonhnheat
(ម.ព. អញ្ញាតកេត)។
[អ័ញ-ញ៉ា-តៈ-សិល] aonhnheat
អ្នកដែលមានសណ្ដាប់ធ្នាប់ឬសម្បុកទ្រយុកយ៉ាងណាគេពុំអាចដឹងបាន។
ជនដែលមិនមែនជាញាតិ; អ្នកដទៃ, អ្នកកន្តៀត។
[អ័ញ-ញ៉ា-តៈ-កៈ-ជន់] aanhnheatakachon
ជនដែលមិនមែនជាញាតិ; អ្នកដទៃ, អ្នកកន្តៀត។
ការភៀសខ្លួនមិនឱ្យគេស្គាល់ :
[អ័ញ-ញ៉ា-តៈ-កៈ-វេស] aanhnheatkaves
ការភៀសខ្លួនមិនឱ្យគេស្គាល់ :
អ្នកភៀសខ្លួន :
[អ័ញ-ញ៉ា-តៈ-កៈ-វេ-សក់] ឬ [អ័ញ-ញ៉ា-តៈ-កៈ-វេ-សៈ-កៈ] aonhnheatkovesok
អ្នកភៀសខ្លួន :
លិខិតប្រកាសអំពីទំនិញដែលផ្ទុកក្នុងនាវា។
[អ័ញ-ញ៉ា-តៈ-ប័ន] anhnhatakbno≈
លិខិតប្រកាសអំពីទំនិញដែលផ្ទុកក្នុងនាវា។
(ម.ព. អញ្ញាត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[អ័ញ-ញ៉ា-តៈ—] anhnhatak—≈
(ម.ព. អញ្ញាត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
អ្នកដែលមិនមានអំណាចលើខ្លួន, ដែលពឹងផ្អែកផ្ដេកផ្ដួលអាស្រ័យអ្នកដទៃ។
[អ័ញ-ញ៉ា-ធីន] aanhnheathin
អ្នកដែលមិនមានអំណាចលើខ្លួន, ដែលពឹងផ្អែកផ្ដេកផ្ដួលអាស្រ័យអ្នកដទៃ។
ដូចគ្នានឹង អញ្ញោបត្ថម្ភិត ដែរ។
[អ័ញ-ញូ-បុ័ត-ថ័ម-ភិត] aanhnhubtthamphit
ដូចគ្នានឹង អញ្ញោបត្ថម្ភិត ដែរ។
អ្នកដែលនៅក្នុងការទំនុកបម្រុងនៃអ្នកដទៃ; ប្រទេសដែលមានក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យ ប៉ុន្តែនៅក្នុងការទំនុកបម្រុងនៃប្រទេសដទៃ (ប្រើជា អញ្ញូបត្ថម្ភិត ក៏បាន, ឧ > ឩ)។
[អ័ញ-ញោ-បុ័ត-ថ័ម-ភិត] aonhnhoubtthomphit
អ្នកដែលនៅក្នុងការទំនុកបម្រុងនៃអ្នកដទៃ; ប្រទេសដែលមានក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យ ប៉ុន្តែនៅក្នុងការទំនុកបម្រុងនៃប្រទេសដទៃ (ប្រើជា អញ្ញូបត្ថម្ភិត ក៏បាន, ឧ > ឩ)។
[អៈ-ដៈ-ដៈ] aodod
សំខ្យាចំនួនមួយរយសែនអពពៈ។
(ម.ព. អដដ)។
[អៈ-ដៈ-ដៈ] aakdakdak≈
(ម.ព. អដដ)។
អ្នករក្សាដងព្រៃ, មេព្រៃ, វនបាល, អដវីបាល; មុខការថែរក្សាព្រៃ, ក្រសួងមេព្រៃ។
[អៈ-ដៈ-វិក] aodovik
អ្នករក្សាដងព្រៃ, មេព្រៃ, វនបាល, អដវីបាល; មុខការថែរក្សាព្រៃ, ក្រសួងមេព្រៃ។
អធិបតីក្រសួងមេព្រៃ។
[អៈ-ដៈ-វិ-កា-ធិ-ប៉ៈ-ដី] aakdakvikathibakdei≈
អធិបតីក្រសួងមេព្រៃ។
វនប្រទេស។
[អៈ-ដៈ-វី] aadavi
ដងព្រៃ; ព្រៃធំ។
[អៈ-ដៈ-វី-កាំ-ម៉ៈ-ក] aadavi
អ្នកធ្វើការស៊ីឈ្នួលថែរក្សាព្រៃ។
[អៈ-ដៈ-វី-បាល] aadavi
វនបាល។
[អៈ-ដៈ-វី-បី-សាច] aadavi
វនបិសាច។
[អៈ-ដៈ-វី-ប្រ-ទេស] aadavi
វនប្រទេស។
អ្នកធានារឿងក្ដី, អ្នកថៈណាយក្ដី, អ្នកកាន់ក្ដី, ស្មាក្ដី :
[អ័ត-ដៈ-ប្រៈ-តិ-ភូ] aaddabratephu
អ្នកធានារឿងក្ដី, អ្នកថៈណាយក្ដី, អ្នកកាន់ក្ដី, ស្មាក្ដី :
ស័កទី៨នៃឆ្នាំ។
[អ័ត-ឋៈ] aadthar
ប្រាំបី (៨)។
[អ័ត-ឋ័ង-គិ-កៈ] aadthar
ដែលមានអង្គប្រាំបី, សម្មាមគ្គ។
[អ័ត-ឋ័ង-គិ-កៈ-សិល] aadthar
សីលមានសិក្ខាបទប្រាំបី (សីល៨)។
[អ័ត-ឋ័ង-សៈ] aadthar
ដែលមានភាគឬជ្រុង៨(ប្រំាបីភាគឬ៨ជ្រុង)។
[អ័ត-ឋៈ-ទិស] aadthar
ទិសប្រាំបី។
[អ័ត-ឋៈ-បត់] aadthar
ដែលមានជើង ៨(ក្ដារចត្រង្គឬក្ដារបាស្កា; ល្បែងចត្រង្គឬបាស្កា ជាដើម)។
[អ័ត-ឋៈ-រ៉ស់] aadthar
ប្រាំបីជ្រុង :
[អ័ត-ឋៈ-សិក-ខា-បត់] aadthar
សិក្ខាបទឬសីល៨(អដ្ឋង្គិកសីល)។
[អ័ត-ឋៈ-សិល] aadthar
(ម.ព. អដ្ឋសិក្ខាបទ)។
[អ័ត-ឋៈ-សាក់] aadthar
ស័កទី៨នៃឆ្នាំ។
ន័យក្នុងគម្ពីរអដ្ឋកថា។
[អ័ត-ឋៈ-កៈ-ថា] aadthakatha
ពាក្យអធិប្បាយសេចក្ដីឱ្យងាយយល់, ពាក្យពន្យល់; វចនាធិប្បាយ; ពាក្យអធិប្បាយបាលី; គម្ពីរអធិប្បាយបាលី :
[អ័ត-ឋៈ-កៈ-ថា-ចា] aadthakatha
អាចារ្យអ្នកអធិប្បាយសេចក្ដីដែលលំបាកយល់ឱ្យងាយយល់; អាចារ្យអ្នកតែងគម្ពីរអដ្ឋកថា។
[អ័ត-ឋៈ-កៈ-ថា-នៃ] aadthakatha
ន័យក្នុងគម្ពីរអដ្ឋកថា។
ពពួកមឹកសមុទ្រម្យ៉ាងដែលមានដៃប្រាំបី។
[អ័ត-ឋៈ-ក] atthakka≈
ពពួកមឹកសមុទ្រម្យ៉ាងដែលមានដៃប្រាំបី។
(គណិត.) ពហុកោណដែលមានជ្រុងប្រាំបី។
[អ័ត-ឋៈ-កោន] atthakkaon≈
(គណិត.) ពហុកោណដែលមានជ្រុងប្រាំបី។
(គណិត.) អដ្ឋកោណដែលមានប្រវែងជ្រុងទាំងប្រាំបីស្មើគ្នានិងមុំក្នុងទាំងអស់មានរង្វាស់ស្មើគ្នា។
[អ័ត-ឋៈ-កោន-និ-យ៉ាត់] atthakkaonniyat≈
(គណិត.) អដ្ឋកោណដែលមានប្រវែងជ្រុងទាំងប្រាំបីស្មើគ្នានិងមុំក្នុងទាំងអស់មានរង្វាស់ស្មើគ្នា។
ផ្លូវដែលប្រកបដោយអង្គប្រាំបីដែលជាផ្លូវកណ្ដាល បានដល់សីល សមាធិ បញ្ញា ជាផ្លូវប្រតិបត្តិដើម្បីរំដោះខ្លួនឱ្យចេញផុតពីសេចក្ដីទុក្ខ (ម.ព. សម្មាមគ្គ) :
[អ័ត-ឋ័ង-គិ-កៈ-ម័ក] atthngokikakmka≈
ផ្លូវដែលប្រកបដោយអង្គប្រាំបីដែលជាផ្លូវកណ្ដាល បានដល់សីល សមាធិ បញ្ញា ជាផ្លូវប្រតិបត្តិដើម្បីរំដោះខ្លួនឱ្យចេញផុតពីសេចក្ដីទុក្ខ (ម.ព. សម្មាមគ្គ) :
គ្រឿងប្រើប្រាស់៨យ៉ាង សម្រាប់ព្រះពុទ្ធនិងបព្វជិតពុទ្ធសាសនិកត្រូវមានគឺ សង្ឃាដី, ឧត្តរាសង្គ (ចីពរ), អន្តរវាសក (ស្បង់), កាយពន្ធនៈ (វត្ថពន្ធចង្កេះ), បាត្រ (ព្រមទាំងស្លោកនិងយោគផង), កាំបិតកោរ (ព្រមទាំងថ្មសំលៀងផង), ម្ជុល (ព្រមទាំងបំពង់ម្ជុលនិងចេសផង), តម្រងទឹក (ទាំងតួន
[អ័ត-ឋៈ-ប-រ៉ិក-ខា] aadthabarikkhar
គ្រឿងប្រើប្រាស់៨យ៉ាង សម្រាប់ព្រះពុទ្ធនិងបព្វជិតពុទ្ធសាសនិកត្រូវមានគឺ សង្ឃាដី, ឧត្តរាសង្គ (ចីពរ), អន្តរវាសក (ស្បង់), កាយពន្ធនៈ (វត្ថពន្ធចង្កេះ), បាត្រ (ព្រមទាំងស្លោកនិងយោគផង), កាំបិតកោរ (ព្រមទាំងថ្មសំលៀងផង), ម្ជុល (ព្រមទាំងបំពង់ម្ជុលនិងចេសផង), តម្រងទឹក (ទាំងតួន
បាណកសត្វមានជើងប្រាំបី សន្តានពីងពាងនិងខ្យាដំរី។
[អ័ត-ឋៈ-បា-ទិ-កៈ-ស័ត] atthakbatikaksta≈
បាណកសត្វមានជើងប្រាំបី សន្តានពីងពាងនិងខ្យាដំរី។
ទឹក៨ប្រភេទ ដែលបព្វជិតពុទ្ធសាសនិកគួរឆាន់ក្នុងវេលាវិកាលបាន គឺទឹកដែលធ្វើដោយផ្លែស្វាយ, ដោយផ្លែព្រីង, ដោយផ្លែចេកមានគ្រាប់, ដោយផ្លែចេកឥតគ្រាប់, ដោយផ្លែស្រគំ, ដោយផ្លែច័ន, ដោយមើមឬឫសនៃជលជាតិមានក្រឪឈូកជាដើម, ដោយផ្លែមាក់ប្រាង។ មាន ៨ប្រភេទដទៃទៀតគឺទឹកដែលធ្វើដោយផ្លែសង្ឃរ៍,
[អ័ត-ឋៈ-បាន] aadthaban
ទឹក៨ប្រភេទ ដែលបព្វជិតពុទ្ធសាសនិកគួរឆាន់ក្នុងវេលាវិកាលបាន គឺទឹកដែលធ្វើដោយផ្លែស្វាយ, ដោយផ្លែព្រីង, ដោយផ្លែចេកមានគ្រាប់, ដោយផ្លែចេកឥតគ្រាប់, ដោយផ្លែស្រគំ, ដោយផ្លែច័ន, ដោយមើមឬឫសនៃជលជាតិមានក្រឪឈូកជាដើម, ដោយផ្លែមាក់ប្រាង។ មាន ៨ប្រភេទដទៃទៀតគឺទឹកដែលធ្វើដោយផ្លែសង្ឃរ៍,
សណ្ឋានឆ្អឹង; រាងឆ្អឹង។
[អ័ត-ឋិ] aadthe
ឆ្អឹង; លលាដ៍គ្រាប់ផ្លែ។ (រ.ស.) ព្រះអដ្ឋិ ឆ្អឹងក្សត្រិយ៍, អដ្ឋិធាតុក្សត្រិយ៍។
[អ័ត-ឋិ-កល់-យ៉ាន] aadthe
លម្អឆ្អឹង (លម្អធ្មេញ)។
[អ័ត-ឋិ-ច័ម-ម៉ៈ-ជាត] aadthe
សត្វដែលមានឆ្អឹងជាស្បែក គឺសត្វដែលមានតែស្នូកឬសំបករូប ឥតស្បែក :
[អ័ត-ឋិ-ច័ម-ម៉ៈ-ស័ត] aadthe
(ម.ព. អដ្ឋិចម្មជាតិ)។
[អ័ត-ឋិ-ភ័ក] aadthe
សត្វដែលអង្កៀមឆ្អឹងជាអាហារ :
[អ័ត-ឋិ-ភ័ក] aadthe
(ម.ព. អដ្ឋិភក្ខ)។
[អ័ត-ឋិ-មិញ-ជា] aadthe
(ម.ព. អដ្ឋិមិញ្ជៈ)។
[អ័ត-ឋិ-មិញ-ជៈ] aadthe
ខួរក្នុងឆ្អឹង។
[អ័ត-ឋិ-សង់-ខៈ-លិក] aadthe
រាងឆ្អឹង, គម្រោងឆ្អឹង។
[អ័ត-ឋិ-សង់-ឃាត] aadthe
(ម.ព. អដ្ឋិសង្ខលិក)។
[អ័ត-ឋិ-សន់-ឋាន] aadthe
សណ្ឋានឆ្អឹង; រាងឆ្អឹង។
ឆ្អឹងដែលធ្វើឈាបនកិច្ចសុសហើយ (ប្រើចំពោះតែអដ្ឋិឥស្សរជនថ្នាក់ខ្ពស់ តាំងពីសេនាបតីឬរដ្ឋមន្ត្រីចុះមក) :
[អ័ត-ឋិ-ធាតុ] atthetheato≈
ឆ្អឹងដែលធ្វើឈាបនកិច្ចសុសហើយ (ប្រើចំពោះតែអដ្ឋិឥស្សរជនថ្នាក់ខ្ពស់ តាំងពីសេនាបតីឬរដ្ឋមន្ត្រីចុះមក) :
ដំណើរវិវឌ្ឍទៅជាឆ្អឹងឬការក្លាយជាឆ្អឹង។
[អ័ត-ឋិ-រូ-ហន់] ឬ [អ័ត-ឋិ-រូ-ហៈ-ណៈ] attheruhn]orue[attheruhaknak≈
ដំណើរវិវឌ្ឍទៅជាឆ្អឹងឬការក្លាយជាឆ្អឹង។
(ជីវ.) វិទ្យាសាស្ត្រសិក្សាអំពីឆ្អឹងរបស់មនុស្សនិងសត្វ :
[អ័ត-ឋិ-វិត-ទ្យា] atthevittyea≈
(ជីវ.) វិទ្យាសាស្ត្រសិក្សាអំពីឆ្អឹងរបស់មនុស្សនិងសត្វ :
(ម.ព. អដ្ឋិ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[អ័ត-ឋិ—] atthe—≈
(ម.ព. អដ្ឋិ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
(ម.ព. អដ្ឋ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[អ័ត-ឋៈ—] atthak—≈
(ម.ព. អដ្ឋ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
(ម.ព. អឌ្ឍសត្តាហៈ)។
[អ័ត-ឍៈ] aodthor
កន្លះ; ពាក់កណ្ដាល។
[អ័ត-ឍៈ-ទិន] aodthor
កន្លះថ្ងៃ។
[អ័ត-ឍៈ-ភាក] aodthor
កន្លះភាគ។
[អ័ត-ឍៈ-មន់-ឌល់] aodthor
កន្លះឬពាក់កណ្ដាលមណ្ឌល។
[អ័ត-ឍៈ-មាស] aodthor
កន្លះខែ :
[អ័ត-ឍៈ-រ័ត] aodthor
កន្លះយប់ពាក់, ពាក់កណ្ដាលយប់(អធ្រាត្យ)។
[អ័ត-ឍៈ-រ័ត] aodthor
(ម.ព. អឌ្ឍរត្ត)។
[អ័ត-ឍៈ-ស័ត-តា-ហៈ] aodthor
កន្លះសត្តាហៈ កន្លះសប្ដាហ៍ (កន្លះអាទិត្យ)។