ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

អចេលកៈ នាម

[អៈ-ចេ-ឡៈ-កៈ] aochelokak

អ្នកមិនស្លៀកសំពត់ គឺអ្នកបួសពួកតិរ្ថិយដែលតមមិនស្លៀកសំពត់ ដោយប្រកាន់តាមលទ្ធិថាការប្រព្រឹត្តដូច្នេះ ជាគ្រឿងកម្ចាត់សេចក្ដីលោភជាដើម (អ្នកបួសអាក្រាត) :

អចេលក៍ នាម

[អៈ-ចែល] aakchael≈

(ម.ព. អចេលកៈ)។

អចេស្ដា

ដំណើរឥតចេស្តា គឺដំណើរទន់ខ្សោយ, អស់កម្លាំង, អស់ការប្រឹងប្រែង; ដំណើរកម្រើកអវយវៈមិនកើត :

អចេស្ដា នាម

[អៈ-ចែស-ស្ដា] aochesda

ដំណើរឥតចេស្តា គឺដំណើរទន់ខ្សោយ, អស់កម្លាំង, អស់ការប្រឹងប្រែង; ដំណើរកម្រើកអវយវៈមិនកើត :

អចៃដន្យ

ដំណើរមិនបណ្ដាលឱ្យគិតឃើញ, ការបាំងគំនិត ឬការនាំឱ្យបាំងគំនិត :

អចៃដន្យ នាម

[អៈ-ចៃ-ដន់] aochaidonyor

ដំណើរមិនបណ្ដាលឱ្យគិតឃើញ, ការបាំងគំនិត ឬការនាំឱ្យបាំងគំនិត :

អចៃតន្យ នាម

[អៈ-ចៃ-ដន់] aakchaidno≈

(ម.ព. អចៃដន្យ)។

អច្ចយលាភី នាម

[អ័ច-ចៈ-យៈ-លា-ភី] achchakyeakleaphi≈

(ច្ប.) អ្នកដែលទទួលអច្ច័យទាន, បុគ្គលដែលបានទទួលអច្ច័យទាន។

អច្ចានុរោធ

ចរិតអ្នកគោរពហួសប្រមាណ ចរិតដែលចូលចិត្តលើកសរសើរ។

អច្ចានុរោធ នាម

[អ័ច-ចា-នុ-រោត] achchanurot≈

ចរិតអ្នកគោរពហួសប្រមាណ ចរិតដែលចូលចិត្តលើកសរសើរ។

អច្ចាសន្ន

(ច្ប.) គ្រោះថ្នាក់ដែលហៀបនឹងកើតឡើងយ៉ាងពិតប្រាកដ។

អច្ចាសន្ន គុណនាម

[អ័ច-ចា-សន់] achchasno≈

ជិតមកដល់, ជិតណាស់, កិតណាស់, បន្ទាន់ណាស់។

អច្ចាសន្ន នាម

[អ័ច-ចា-សន់] achchasno≈

(ច្ប.) គ្រោះថ្នាក់ដែលហៀបនឹងកើតឡើងយ៉ាងពិតប្រាកដ។

អច្ចាសន្នភាព នាម

[អ័ច-ចា-សន់-ណៈ-ភាប] achchasnonakpheab≈

ភាពដែលជិតមកដល់, ភាពដែលជិតណាស់, ភាពដែលបន្ទាន់ណាស់។

អច្ចុត គុណនាម

[អ័ច-ចុ-តៈ] ឬ [អ័ច-ចុត] aochchot

ដែលឥតកម្រើក; ខ្ជាប់ខ្ជួន; នឹងធឹង។

អច្ចុត នាម

[អ័ច-ចុ-តៈ] ឬ [អ័ច-ចុត] aochchot

ព្រះនិញ្វន; អ្នកប្រព្រឹត្តធម៌ខ្ជាប់ខ្ជួន, អ្នកមានចិត្តនឹងធឹង, វិស្ណុ។

អច្ចុត នាម

[អ័ច-ចុត-តា-បស់] aochchot

តាបសឬឥសីអ្នកប្រព្រឹត្តធម៌ខ្ជាប់ខ្ជួន (នាមឥសីមួយរូបក្នុងរឿងមហាវេស្សន្តរជាតក ដែលជូជកបញ្ឆោតឱ្យប្រាប់ផ្លូវទៅចួបនឹងព្រះវេស្សន្តរ)។

អច្ចុត នាម

[អ័ច-ចុត-រឹ-សី] aochchot

(ម.ព. អច្ចុតតាបស)។

អច្ចេក គុណនាម

[អ័ច-ចេ-កៈ] aochchek

ដែលប្រញឹកប្រញាប់, រវៀសរវៃ, រួសរាន់, ភ្លាមៗ; ដែលខុសប្រក្រតី។

អច្ចេក នាម

[អ័ច-ចេ-កៈ-ចី-វ៉] aochchek

(ព.វិ.) ចីវរដែលទាយករវៀសរវៃចាត់ចែងប្រគេនបព្វជិត ព្រោះគេឃើញការមិនទៀងនៃជីវិតរបស់គេ។

អច្ចេក នាម

[អ័ច-ចេ-កៈ-ទាន] aochchek

ទានដែលគេរវៀសរវៃឱ្យ ព្រោះគេឃើញថា ជីវិតរបស់គេមិនទៀង។

អច្ចេក នាម

[អ័ច-ចេ-កៈ-យា-ត្រា] aochchek

យាត្រារួសរាន់។

អច្ច័យទាន

អំណោយរបស់បុគ្គលស្លាប់ដែលផ្ដល់ទុកឱ្យ។

អច្ច័យទាន នាម ១)

[អ័ច-ចៃ-ទាន] achchaitean≈

(ច្ប.) ប្រទានកម្មដែលម្ចាស់បណ្ដាំធ្វើទៅឱ្យមនុស្សម្នាក់ឬច្រើននាក់នូវទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ខ្លួនតាមមរតកសាសន៍ :

អច្ច័យទាន នាម ២)

[អ័ច-ចៃ-ទាន] achchaitean≈

អំណោយរបស់បុគ្គលស្លាប់ដែលផ្ដល់ទុកឱ្យ។

អច្ឆន្នបុបា្ឆណ្ឌជាតិ

(ជីវ.) ពពួករុក្ខជាតិដែលមានគ្រាប់នៅខាងក្រៅ មិនឋិតនៅក្នុងអូវែ និងលូតលាស់នៅលើស្រការបស់កោនគ្មានសម្បកការពារ ដូចជាពពួកស្រល់ជាដើម។

អច្ឆន្នបុបា្ឆណ្ឌជាតិ នាម

[អ័ច-ឆន់-ណៈ-បុប-ផាន-ឌៈ-ជាត] achchhnonakbobphandeakcheat≈

(ជីវ.) ពពួករុក្ខជាតិដែលមានគ្រាប់នៅខាងក្រៅ មិនឋិតនៅក្នុងអូវែ និងលូតលាស់នៅលើស្រការបស់កោនគ្មានសម្បកការពារ ដូចជាពពួកស្រល់ជាដើម។

អច្ឆរា នាម

[អ័ច-ឆៈ-រ៉ា] aochchhorea

ស្រីអប្សរ, ស្រីសួគ៌។

អច្ឆរា នាម

[អ័ច-ឆៈ-រ៉ា-ទេ-ពី] aochchhorea

(ព.ប្រ.) ទេពីមានលម្អដូចជាស្រីអប្សរ។

អច្ឆរា នាម

[អ័ច-ឆៈ-រ៉ា-ទេ-វី] aochchhorea

(ម.ព. អច្ឆរាទេពី)។

អច្ឆរិយ គុណនាម

[អ័ច-ឆៈ-រ៉ិ-យ៉ៈ] aochchhoriy

ដែលគួរស្ងើចក្រៃពេក; ដែលគួរទះដៃស្ងើចសរសើរ; ដែលគួរស្ញែងក្រៃពេក (អស្ចារ្យ)។

អច្ឆរិយ នាម

[អ័ច-ឆៈ-រ៉ិ-យ៉ៈ-កា] aochchhoriy

ការណ៍ជាអស្ចារ្យ។

អច្ឆរិយ នាម

[អ័ច-ឆៈ-រ៉ិ-យ៉ៈ-បុក-គល់] aochchhoriy

បុគ្គលអស្ចារ្យ។

អច្ឆរិយ នាម

[អ័ច-ឆៈ-រ៉ិ-យ៉ៈ-បុ-រ៉ស់] aochchhoriy

បុរសអស្ចារ្យ។

អច្ឆរិយ នាម

[អ័ច-ឆៈ-រ៉ិ-យ៉ៈ-មៈ-នុស] aochchhoriy

មនុស្សអស្ចារ្យ, មនុស្សឧត្តមបំផុតឥតមានពីរ :

អច្ឆរិយ នាម

[អ័ច-ឆៈ-រ៉ិ-យ៉-វ័ត-ថុ] aochchhoriy

វត្ថុដែលគួរកោតសរសើរ, វត្ថុដែលគួរឱ្យស្ងើចក្រៃពេក។

អច្ឆរិយ នាម

[អ័ច-ឆៈ-រ៉ិ-យ៉ៈ-ហែត] aochchhoriy

ហេតុជាអស្ចារ្យ។

អច្ឆរិយគតិ នាម

[អ័ច-ឆៈ-រ៉ិ-យ៉ៈ-គៈ-តិ] achchhakreyakkeakte≈

ប្រាជ្ញាញាណដែលគួរស្ងើចក្រៃពេក។

អច្ឆរិយរស

(អ.សិ.) តម្លៃដែលមាននៅក្នុងអត្ថបទអក្សរសិល្ប៍ ដោយកវី អ្នកនិពន្ធ ចេះលើកយកតួអង្គអរូបី (ទេវៈ យក្ស ខ្មោច ព្រាយបិសាច...) តួអង្គសត្វឬសកម្មភាពអស្ចារ្យផ្សេងៗមកបញ្ចូលក្នុងស្នាដៃរបស់ខ្លួន ដើម្បីធ្វើឱ្យដំណើររឿងមានលក្ខណៈអស្ចារ្យហួសពីការពិត ដូចជាតួអង្គចេះជ្រែកទឹក ជ្រែកដី ហោះ

អច្ឆរិយរស នាម

[អ័ច-ឆៈ-រ៉ិ-យ៉ៈ-រស់] achchhakreyakrsa≈

(អ.សិ.) តម្លៃដែលមាននៅក្នុងអត្ថបទអក្សរសិល្ប៍ ដោយកវី អ្នកនិពន្ធ ចេះលើកយកតួអង្គអរូបី (ទេវៈ យក្ស ខ្មោច ព្រាយបិសាច...) តួអង្គសត្វឬសកម្មភាពអស្ចារ្យផ្សេងៗមកបញ្ចូលក្នុងស្នាដៃរបស់ខ្លួន ដើម្បីធ្វើឱ្យដំណើររឿងមានលក្ខណៈអស្ចារ្យហួសពីការពិត ដូចជាតួអង្គចេះជ្រែកទឹក ជ្រែកដី ហោះ

អច្ឆរិយ—

(ម.ព. អច្ឆរិយ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អច្ឆរិយ— នាម

[អ័ច-ឆៈ-រ៉ិ-យ៉ៈ—] achchhakreyak—≈

(ម.ព. អច្ឆរិយ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អច្ឆាទនៈ

គ្រឿងបិទបាំងរាងកាយ គឺសំពត់ស្លៀកដណ្ដប់, គ្រឿងស្លៀកដណ្ដប់គ្រប់យ៉ាង, សម្លៀកបំពាក់។

អច្ឆាទនៈ នាម

[អ័ច-ឆា-ទៈ-នៈ] aachchhatoneak

គ្រឿងបិទបាំងរាងកាយ គឺសំពត់ស្លៀកដណ្ដប់, គ្រឿងស្លៀកដណ្ដប់គ្រប់យ៉ាង, សម្លៀកបំពាក់។

អច្ឆាវ័ទ កិរិយាសព្ទ

[អ័ច-ឆា-វ័ត] aochchhavoat

គោរព, ធ្វើឬសម្ដែងសេចក្ដីគោរព; គំនាប់។

អច្ឆាវ័ទ នាម

[អ័ច-ឆា-វ័ត] aochchhavoat

ការសម្ដែងសេចក្ដីគោរព; ការគំនាប់ :

អច្ឆិទ្ទវុត្តី

អ្នកដែលប្រព្រឹត្តធ្វើការងារជាប់ជានិច្ច; អ្នកប្រព្រឹត្តសេចក្ដីល្អជានិច្ច។

អច្ឆិទ្ទវុត្តី នាម

[អ័ច-ឆិត-ទៈ-វុត-តី] aochchhettvuttei

អ្នកដែលប្រព្រឹត្តធ្វើការងារជាប់ជានិច្ច; អ្នកប្រព្រឹត្តសេចក្ដីល្អជានិច្ច។

អច្ឆិទ្រព្រឹត្តិ

ការប្រព្រឹត្តមិនដាច់, ដំណើរធ្វើការងារជាប់ជានិច្ច (ច្រើននិយាយតែពីការល្អ) :

អច្ឆិទ្រព្រឹត្តិ នាម

[អ័ច-ឆិត-ទ្រៈ-ព្រឹត] achchhettreakproet≈

ការប្រព្រឹត្តមិនដាច់, ដំណើរធ្វើការងារជាប់ជានិច្ច (ច្រើននិយាយតែពីការល្អ) :

អច្ឆិន្នទ្រព្យ

ទ្រព្យសម្បត្តិឬរបស់ដែលបានមកពីសត្រូវ, របស់ដែលដណ្ដើមឬប្លន់បាន, អ្វីៗដែលបានដោយខំរកសន្សំឬអង្គាសបាន។

អច្ឆិន្នទ្រព្យ នាម

[អ័ច-ឆិន-ណៈ-ទ្រ័ប] achchhennaktorb≈

ទ្រព្យសម្បត្តិឬរបស់ដែលបានមកពីសត្រូវ, របស់ដែលដណ្ដើមឬប្លន់បាន, អ្វីៗដែលបានដោយខំរកសន្សំឬអង្គាសបាន។

អជដាកាស

អាកាសល្ហល្ហេវ ឬធ្លុងត្លេវ, អាកាសវាលធំធេងសន្លឹមលន្លឹមបែកផ្សែង :

អជដាកាស នាម

[អៈ-ជៈ-ដា-កាស] aochodakas

អាកាសល្ហល្ហេវ ឬធ្លុងត្លេវ, អាកាសវាលធំធេងសន្លឹមលន្លឹមបែកផ្សែង :

អជនប្រទេស

ប្រទេសឥតមនុស្ស, ឋានស្ងាត់; ព្រៃសុទ្ធ, ព្រៃធំទុគ៌មស្ងាត់។

អជនប្រទេស នាម

[អៈ-ជៈ-នៈ-ប្រ-ទេស] aachonobrates

ប្រទេសឥតមនុស្ស, ឋានស្ងាត់; ព្រៃសុទ្ធ, ព្រៃធំទុគ៌មស្ងាត់។

អជសាទិស នាម

[អៈ-ជៈ-សា-ទឹស] aakcheaksatoes≈

សត្វដែលមានសន្តានពពែ។

អជីរណា

ភាពឆ្អែតហួសប្រមាណ ជំងឺចាក់ច្រាស ជំងឺក្រពះដែលបណ្ដាលមកពីការមិនរលាយចំណីអាហារ។

អជីរណា នាម

[អៈ-ជី-រៈ-ណា] aakchireakna≈

ភាពឆ្អែតហួសប្រមាណ ជំងឺចាក់ច្រាស ជំងឺក្រពះដែលបណ្ដាលមកពីការមិនរលាយចំណីអាហារ។

អជីវិត

(បរិ.) អវត្តមានភាវរស់ឬសារពាង្គកាយមានជីវិត។

អជីវិត នាម

[អៈ-ជី-វិត] aakchivit≈

(បរិ.) អវត្តមានភាវរស់ឬសារពាង្គកាយមានជីវិត។

អជ៌ុន គុ., ន.

[អ-រ-ជុន] aachrun

(ម.ព. អរជុន)។

អជ៌ូន គុ., ន.

[អ-រ-ជូន] arochun≈

(ម.ព. អរជុន)។

អជ្ឈត្តសន្តាន នាម

[អ័ច-ឈ័ត-តៈ-សន់-ដាន] (ជើង ត អានជា ដ)] aachchhottasantean

សន្តានចិត្តរបស់ខ្លួន; វិស័យនៃខ្លួន :

អជ្ឈត្តិកទាន

ទានខាងក្នុងខ្លួន ដូចជាសាច់ ឈាម បេះដូង ថ្លើម ប្រមាត់ អវយវៈ ជាដើម :

អជ្ឈត្តិកទាន នាម

[អ័ច-ឈ័ត-តិ-កៈ-ទាន] aachchhottekatean

ទានខាងក្នុងខ្លួន ដូចជាសាច់ ឈាម បេះដូង ថ្លើម ប្រមាត់ អវយវៈ ជាដើម :

អជ្ឈាចារ

ការប្រព្រឹត្តកន្លងបញ្ញត្តិ, ការប្រព្រឹត្តខុសច្បាប់; មារយាទអាក្រក់ :

អជ្ឈាចារ នាម

[អ័ច-ឈា-ចា] aachchheachar

ការប្រព្រឹត្តកន្លងបញ្ញត្តិ, ការប្រព្រឹត្តខុសច្បាប់; មារយាទអាក្រក់ :

អជ្ឈាស័យ

សភាវៈដែលដេកអាស្រ័យនៅក្នុងចិត្ត (អធ្យាស្រ័យ) គឺបំណង, ចំណង់ចិត្ត, ចំណុចចិត្ត; អារម្មណ៍ (ម.ប្រ., ច្រ.ប្រ. អធ្យាស្រ័យ ជាង)។

អជ្ឈាស័យ នាម

[អ័ច-ឈា-សៃ] aochchheasai

សភាវៈដែលដេកអាស្រ័យនៅក្នុងចិត្ត (អធ្យាស្រ័យ) គឺបំណង, ចំណង់ចិត្ត, ចំណុចចិត្ត; អារម្មណ៍ (ម.ប្រ., ច្រ.ប្រ. អធ្យាស្រ័យ ជាង)។